CêIT Homeسەرەکی
Glossaryفەرهەنگی زاراوەکان
Software Engineeringئەندازیاریی نەرمەواڵە

Chapterبەش 1 · Lectureوانە 1.2

The Development Life Cycle: Waterfall, Iterative and Agileسووڕی ژیانی گەشەپێدانی نەرمەواڵە: مۆدێلی تاڤگە، خول‌بەخول و ئەجایڵ

How a team orders the six activities of a software project: plan-driven and adaptive process models, the waterfall model and why its feedback comes late, the V-model, iterative and incremental development, prototypes and the spiral model, the Agile Manifesto, Scrum (accountabilities, events, artifacts and commitments) with a two-week Bazaar Cart sprint, Kanban and WIP limits, DevOps, and how to choose a model.

تیمێک چۆن شەش چالاکییەکەی پڕۆژەیەکی ڕیز دەکات: بە پلان و گونجێنەر، و بۆچی ڕای بەکارهێنەرانی درەنگ دێت، ، و ، و ، بەیاننامەی ، (بەرپرسیارێتی، ڕووداو، بەرهەم و پابەندبوون) لەگەڵ دوو هەفتەیی Bazaar Cart، و سنووری کاری لە دەستدا، و چۆنیەتیی هەڵبژاردنی مۆدێل.

18 min read20 خولەک خوێندنەوە · 20 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

  • Explain what a software process model is and tell plan-driven from adaptive models.
  • Describe the waterfall and V-model, when they fit, and why late feedback is expensive.
  • Tell iterative from incremental development, and explain prototypes and the spiral model.
  • State the four Agile values and the rules of Scrum: accountabilities, events, artifacts and commitments.
  • Use a Kanban board with WIP limits, explain DevOps, and choose a model for a project.
  • ڕوون بکەیتەوە چییە و مۆدێلی بە پلان لە گونجێنەر جیا بکەیتەوە.
  • و وەسف بکەیت، کەی دەگونجێن و بۆچی ڕای درەنگ گرانە.
  • لە جیا بکەیتەوە و و ڕوون بکەیتەوە.
  • چوار بەهاکەی و یاساکانی بڵێیت: بەرپرسیارێتی، ڕووداو، بەرهەم و پابەندبوون.
  • تەختەی بە سنووری کاری لە دەستدا بەکاربهێنیت، ڕوون بکەیتەوە و مۆدێلێک بۆ پڕۆژەیەک هەڵبژێریت.

Six activities, many ordersشەش چالاکی، چەندین ڕیز

Every software project does the same six things: find out the requirements, design, build, test, release and maintain. Their English names are practised in Key words: the life cycle, and the five phases of a website in The website development life cycle. Together they make the .

هەموو پڕۆژەیەکی هەمان شەش کار دەکات: دۆزینەوەی ، دیزاین، دروستکردن، ، بڵاوکردنەوە و . ناوە ئینگلیزییەکانیان لە وشە سەرەکییەکان: سووڕی ژیاندا ڕاهێنانیان لەسەر دەکرێت و پێنج قۆناغەکەی لە سووڕی ژیانی گەشەپێدانی تۆڕگەدا ڕوون کراونەتەوە. پێکەوە پێکدەهێنن.

Six numbered cards: 1 requirements, 2 design, 3 build, 4 test, 5 release, 6 maintain. Text: the activities are the same; the question is in what order, and how often. Three small pictures below: six cards falling like steps, once, one after another; three circling arrows, in short repeated rounds; four small cards in a row, one small task at a time.شەش کارتی ژمارەدار: 1 پێداویستییەکان، 2 دیزاین، 3 دروستکردن، 4 تاقیکردنەوە، 5 بڵاوکردنەوە، 6 چاککاری. دەق: چالاکییەکان هەمان شتن؛ پرسیارەکە ئەمەیە بە چ ڕیزێک و چەند جار. سێ وێنەی بچووک لە خوارەوە: شەش کارت وەک پلیکانە، یەک جار، یەک لە دوای یەک؛ سێ تیری خولاوە، لە خولی کورتی دووپاتەدا؛ چوار کارتی بچووک لە ڕیزێکدا، هەر جارە ئەرکێکی بچووک.
The same six activities can be ordered in different ways.هەمان شەش چالاکی دەتوانرێت بە چەند شێوەیەک ڕیز بکرێن.CêIT

This lesson does not repeat what each activity is. It asks how a team orders them: once, one after another? In short repeated rounds? Or one small task at a time? The answer changes how soon users see the software and how cheaply mistakes are fixed.

ئەم وانەیە دووپاتە ناکاتەوە هەر چالاکییەک چییە. دەپرسێت تیمێک چۆن ڕیزیان دەکات: یەک جار، یەک لە دوای یەک؟ لە خولی کورتی دووپاتەدا؟ یان هەر جارە ئەرکێکی بچووک؟ وەڵامەکە دیاری دەکات چەند زوو دەبینن و هەڵەکان بە چ نرخێک چاک دەکرێنەوە.

Six activities, many ordersشەش چالاکی، چەندین ڕیز

Process models: plan-driven or adaptiveمۆدێلەکانی پرۆسەی نەرمەواڵە: بە پلان یان گونجێنەر

Definitionپێناسە

A plan for the order in which a team does the activities of the : once, one after another (), or in short repeated cycles ().

پلانێک بۆ ئەوەی تیمێک بە چ ڕیزێک چالاکییەکانی ئەنجام دەدات: یەک جار و یەک لە دوای یەک ()، یان لە خولی کورت و دووپاتەبووەوەدا ().

SWEBOK sorts life cycles into two big families. In a plan-driven (predictive) life cycle, scope, time and cost are fixed early and the requirements are treated as a closed list. In an adaptive life cycle, the team works in short rounds and expects the requirements to change as everyone learns.

SWEBOK دەکات بە دوو خێزانی گەورە. لە بە پلاندا (پێشبینیکەر)، مەودا، کات و تێچوو زوو دیاری دەکرێن و وەک لیستێکی داخراو سەیر دەکرێن. لە گونجێنەردا، تیمەکە لە خولی کورتدا کار دەکات و چاوەڕێ دەکات بگۆڕێن کاتێک هەمووان فێر دەبن.

Two panels. Plan-driven (predictive): six coloured steps in a row and one long arrow to a single finished product; everything decided first, users get it at the end; for example waterfall and V-model. Adaptive (iterative, agile): four circling arrows, each with a small finished piece under it; short rounds, users try a working piece every round; for example iterative, incremental, Scrum and Kanban. Bottom: most real teams mix the two; the project decides the mix.دوو بەش. بە پلان (پێشبینیکەر): شەش هەنگاوی ڕەنگاوڕەنگ لە ڕیزێکدا و تیرێکی درێژ بۆ یەک بەرهەمی تەواو؛ هەموو شتێک سەرەتا بڕیاری لەسەر دەدرێت، بەکارهێنەرەکان لە کۆتاییدا وەریدەگرن؛ بۆ نموونە مۆدێلی تاڤگە و مۆدێلی V. گونجێنەر (خول‌بەخول، ئەجایڵ): چوار تیری خولاوە، لە ژێر هەریەکەیاندا پارچەیەکی تەواوی بچووک؛ خولی کورت، بەکارهێنەرەکان لە هەر خولێکدا پارچەیەکی کارا تاقی دەکەنەوە؛ بۆ نموونە خول‌بەخول، بەش‌بەبەش، Scrum و کانبان. خوارەوە: زۆربەی تیمە ڕاستەقینەکان هەردووکیان تێکەڵ دەکەن؛ پڕۆژەکە ڕێژەکە دیاری دەکات.
Two families of process models.دوو خێزانی .CêIT

The waterfall modelمۆدێلی تاڤگە

In the waterfall model each stage is finished and signed off before the next starts, and documents carry the work down like water down steps. SWEBOK calls it document-driven and strictly ordered. It brought order to early software projects.

لە دا هەر قۆناغێک تەواو و پەسەند دەکرێت پێش ئەوەی دواتر دەست پێبکات و بەڵگەنامەکان کارەکە وەک ئاو بە پلیکانەدا دەبەنە خوارەوە. SWEBOK دەڵێت پاڵپشتی بەڵگەنامەیە و ڕیزبەندییەکی توندی هەیە. ڕێکوپێکیی هێنایە ناو پڕۆژە سەرەتاییەکانی .

Five boxes falling like stairs: requirements, design, build, test, release, each joined to the next by a curved arrow and marked with a sign-off tick. A note: sign-off, a stage is finished and approved before the next starts; documents carry the work down. Bottom: users see the product only near the bottom of the stairs. Royce (1970) warned that this simple form is risky for large projects.پێنج سندوق کە وەک پلیکانە دێنە خوارەوە: پێداویستییەکان، دیزاین، دروستکردن، تاقیکردنەوە، بڵاوکردنەوە؛ هەریەکە بە تیرێکی چەماوە بە دواتر بەستراوە و نیشانەی پەسەندکردنی لەسەرە. تێبینی: پەسەندکردن، قۆناغێک تەواو بووە و پێش دەستپێکی دواتر پەسەند کراوە؛ بەڵگەنامەکان کارەکە دەگوازنەوە بۆ خوارەوە. خوارەوە: بەکارهێنەرەکان تەنیا لە نزیکی خوارەوەی پلیکانەکان بەرهەمەکە دەبینن. Royce (1970) ئاگاداری کردەوە کە ئەم شێوە سادەیە بۆ پڕۆژەی گەورە مەترسیدارە.
The waterfall: one pass, with a sign-off between stages.: یەک جار، بە پەسەندکردن لە نێوان قۆناغەکاندا.CêIT

It fits when the requirements are known and will not change: a fixed contract, a law with a fixed start date, hardware that cannot change after it is built, or rules that demand a document for every step. Strangely, the 1970 paper by Winston Royce that is often cited for it called this simple one-pass form “risky” and said it invites failure on large projects; he recommended going round more than once.

کاتێک دەگونجێت کە زانراون و ناگۆڕێن: گرێبەستێکی جێگیر، یاسایەک بە ڕێکەوتی دەستپێکی جێگیر، ڕەقەواڵەیەک کە دوای دروستکردن ناگۆڕدرێت، یان یاسایەک کە بۆ هەر هەنگاوێک بەڵگەنامە بخوازێت. سەیر ئەوەیە کە ئەو وتارەی Winston Royce لە ⁦1970⁩دا کە زۆرجار بۆ ئەم مۆدێلە ئاماژەی پێدەکرێت، ئەم شێوە سادە یەک‌جارییەی بە «مەترسیدار» ناو برد و گوتی لە پڕۆژەی گەورەدا ڕێگە بۆ شکست خۆش دەکات؛ ڕاسپاردەی کرد کە زیاتر لە جارێک بەدەوریدا بسوڕێنەوە.

The waterfall modelمۆدێلی تاڤگە

The problem: feedback arrives lateکێشەکە: ڕای بەکارهێنەران درەنگ دەگات

Lana's team builds a timetable app for a high school in Duhok, waterfall style. In October the head teacher signs the requirements. Design takes November, building takes until April, testing takes May. In June the teachers see it for the first time and say: “Two shifts share each room!” The design must change, and the school year starts in September.

تیمەکەی لانا بە شێوازی خشتەی وانەکان بۆ ئامادەییەک لە دهۆک دروست دەکەن. لە تشرینی یەکەمدا بەڕێوەبەری قوتابخانە واژۆ دەکات. دیزاین تشرینی دووەم دەخایەنێت، دروستکردن تا نیسان، ئایار. لە حوزەیراندا مامۆستاکان بۆ یەکەم جار دەیبینن و دەڵێن: «هەر پۆلێک دوو دەوام بەکاری دەهێنن!» دیزاینەکە دەبێت بگۆڕێت و ساڵی خوێندن لە ئەیلوولدا دەست پێدەکات.

Top: a timeline from October to June: requirements in October, design in November, building from December to April, testing in May, and the teachers only in June, who say that two shifts share each room. Bottom: a rising curve of the cost to fix a mistake, low at requirements and design, higher at build and test, highest when the software is in use. Text: the later a mistake is found, the more it costs to fix; the curve shows the idea, not exact numbers.سەرەوە: هێڵێکی کات لە تشرینی یەکەمەوە تا حوزەیران: پێداویستییەکان لە تشرینی یەکەم، دیزاین لە تشرینی دووەم، دروستکردن لە کانوونی یەکەمەوە تا نیسان، تاقیکردنەوە لە ئایار و مامۆستاکان تەنیا لە حوزەیران، کە دەڵێن هەر پۆلێک دوو دەوام بەکاری دەهێنن. خوارەوە: هێڵێکی بەرزبووەوەی تێچووی چاککردنی هەڵە، لە پێداویستییەکان و دیزایندا نزم، لە دروستکردن و تاقیکردنەوەدا بەرزتر، کاتێک نەرمەواڵەکە لە کاردایە بەرزترین. دەق: هەڵەیەک چەند درەنگتر بدۆزرێتەوە، چاککردنەوەی ئەوەندە گرانتر دەبێت؛ هێڵەکە بیرۆکەکە پیشان دەدات، نەک ژمارەی ورد.
Late feedback turns a small misunderstanding into an expensive change.ڕای درەنگ تێنەگەیشتنێکی بچووک دەکات بە گۆڕانکارییەکی گران.CêIT

The engineers of Software Engineering at Google call the cure shifting left: find problems earlier, when they are cheaper to fix. A sketch shown to the teachers in October would have caught the two shifts in a day.

ئەندازیارانی کتێبی لە Google بە چارەسەرەکە دەڵێن گواستنەوە بۆ چەپ: کێشەکان زووتر بدۆزەرەوە، کاتێک چاککردنیان هەرزانترە. ڕەشنووسێک کە لە تشرینی یەکەمدا پیشانی مامۆستاکان بدرایە لە ڕۆژێکدا کێشەی دوو دەوامەکەی دەدۆزییەوە.

The V-model: a test for every design stepمۆدێلی V: تاقیکردنەوەیەک بۆ هەر هەنگاوێکی دیزاین

The V-model is a variant of the waterfall drawn as the letter V. Going down the left side, the team plans and designs in more and more detail. At the bottom it writes the code. Going up the right side, it tests at the same levels in reverse order. The four test levels are explained in Testing in four levels.

جۆرێکی کە وەک پیتی V دەکێشرێت. بە لای چەپدا دابەزین، تیمەکە بە وردیی زیاتر و زیاتر پلان و دیزاین دەکات. لە خوارەوە کۆدەکە دەنووسێت. بە لای ڕاستدا سەرکەوتن، لە هەمان ئاستەکاندا بە ڕیزی پێچەوانە دەکات. چوار ئاستەکەی لە تاقیکردنەوە لە چوار ئاستدا ڕوون کراونەتەوە.

A V shape. Left side, top to bottom: requirements, system design, architecture, detailed design. Bottom: code. Right side, bottom to top: unit testing, integration testing, system testing, acceptance testing. Dashed lines pair requirements with acceptance testing, system design with system testing, architecture with integration testing, and detailed design with unit testing. Left: plan and design; right: test at the same level.شێوەی V. لای چەپ، لە سەرەوە بۆ خوارەوە: پێداویستییەکان، دیزاینی سیستەم، تەلارسازیی نەرمەواڵە، دیزاینی ورد. خوارەوە: کۆدنووسین. لای ڕاست، لە خوارەوە بۆ سەرەوە: تاقیکردنەوەکانی یەکە، تاقیکردنەوەی پێکەوەبەستن، تاقیکردنەوەی سیستەم، تاقیکردنەوەی پەسەندکردن. هێڵی پچڕپچڕ پێداویستییەکان بە تاقیکردنەوەی پەسەندکردن، دیزاینی سیستەم بە تاقیکردنەوەی سیستەم، تەلارسازیی نەرمەواڵە بە تاقیکردنەوەی پێکەوەبەستن و دیزاینی ورد بە تاقیکردنەوەکانی یەکە دەبەستنەوە. چەپ: پلان و دیزاین؛ ڕاست: تاقیکردنەوە لە هەمان ئاستدا.
Each design step on the left is checked by the test level opposite it.هەر هەنگاوێکی دیزاین لە چەپ بەو ئاستەی دەپشکنرێت کە بەرامبەریەتی.CêIT

The pairs answer two different questions. Verification asks “are we building it right?”: does each step meet the specification of the step before? Validation asks “are we building the right thing?”: does it do what the users really need? Acceptance tests are validation; unit tests are verification. The V-model suits projects where rules demand evidence for every step.

جووتەکان وەڵامی دوو پرسیاری جیاواز دەدەنەوە. پشتڕاستکردنەوە (verification) دەپرسێت «ئایا بە دروستی دروستی دەکەین؟»: ئایا هەر هەنگاوێک تایبەتمەندییەکانی هەنگاوی پێشووی جێبەجێ دەکات؟ سەلماندن (validation) دەپرسێت «ئایا شتی دروست دروست دەکەین؟»: ئایا ئەوە دەکات کە بەڕاستی پێویستیانە؟ سەلماندنە؛ پشتڕاستکردنەوەن. بۆ ئەو پڕۆژانە دەگونجێت کە یاساکانیان بۆ هەر هەنگاوێک بەڵگە دەخوازن.

Iterative and incremental developmentگەشەپێدانی خول‌بەخول و گەشەپێدانی بەش‌بەبەش

Adaptive models rest on two ideas. Incremental development delivers the software in working pieces: a small first version, then more. Iterative development goes round the activities again and again, improving the whole each time with what the team learned.

مۆدێلە گونجێنەرەکان لەسەر دوو بیرۆکە وەستاون. بە پارچەی کارا دەگەیەنێت: یەکەمی بچووک، پاشان زیاتر. چەند جار و چەند جار بە چالاکییەکاندا دەسوڕێتەوە و هەر جارێک بەپێی ئەوەی تیمەکە فێری بوو هەمووی باشتر دەکات.

Everyday analogyنموونەیەک لە ژیانی ڕۆژانەوە

Many Kurdish families build a house floor by floor: they build the ground floor, move in, and add the next floor when they can. That is incremental. A painter first sketches the whole picture in pencil, then adds shapes, then colour and detail. That is iterative.

زۆر خێزانی کورد خانوو نهۆم بە نهۆم دروست دەکەن: نهۆمی خوارەوە دروست دەکەن، تێیدا دەژین و کاتێک توانیان نهۆمی دواتر زیاد دەکەن. ئەمە بەش‌بەبەشە. وێنەکێشێک سەرەتا هەموو وێنەکە بە قەڵەمی ڕەساس ڕەشنووس دەکات، پاشان شێوەکان، پاشان ڕەنگ و وردەکاری زیاد دەکات. ئەمە خول‌بەخولە.

Where the analogy stops workingسنووری ئەم نموونەیە

A house cannot easily move its stairs after three floors are built; software can be restructured, but only if the team keeps the code clean.

خانوو دوای دروستکردنی سێ نهۆم بە ئاسانی پلیکانەکەی ناگۆڕێت؛ دەتوانرێت ڕێکخستنی بگۆڕدرێت، بەڵام تەنیا ئەگەر تیمەکە کۆدەکە ڕێک بهێڵێتەوە.

Two panels. Incremental, add a working piece: three houses with 1, 2 and 3 floors, a person living in each from the first floor. Iterative, improve the whole: three drawings of the same figure, a dashed sketch, then shapes, then details. Bottom: agile teams do both; each round adds a piece and improves what is there.دوو بەش. بەش‌بەبەش، پارچەیەکی کارا زیاد بکە: سێ خانوو بە 1، 2 و 3 نهۆم، کەسێک لە نهۆمی یەکەمەوە لە هەریەکەیاندا دەژی. خول‌بەخول، هەمووی باشتر بکە: سێ وێنەی هەمان شێوە، ڕەشنووسێکی پچڕپچڕ، پاشان شێوەکان، پاشان وردەکاری. خوارەوە: تیمەکانی ئەجایڵ هەردووکیان دەکەن؛ هەر خولێک پارچەیەک زیاد دەکات و ئەوەی هەیە باشتر دەکات.
Incremental adds pieces; iterative improves the whole.بەش‌بەبەش پارچە زیاد دەکات؛ خول‌بەخول هەمووی باشتر دەکات.CêIT

Prototypes and the spiral modelنموونە سەرەتاییەکان و مۆدێلی پێچاوپێچ

A is a quick early model that users can try, so that wrong ideas die cheaply. Paper sketches, clickable mock-ups and their tools are taught in Mock-ups and prototypes.

مۆدێلێکی خێرا و سەرەتاییە کە دەتوانن تاقیی بکەنەوە، بۆ ئەوەی بیرۆکە هەڵەکان بە نرخێکی کەم بمرن. ڕەشنووسی سەر کاغەز، نموونەی کرتەکراو و ئامرازەکانیان لە مۆک‌ئەپ و نموونە سەرەتاییەکاندا دەخوێنرێن.

Barry Boehm's spiral model builds on that idea. SWEBOK calls it evolutionary and risk-driven: the project goes round in loops, and each loop sets its goals, finds the biggest risk and reduces it (often with a prototype), builds and tests, then reviews with the users and plans the next loop.

، کە Barry Boehm دایهێنا، لەسەر ئەم بیرۆکەیە دروست دەبێت. SWEBOK دەڵێت پەرەسەندووە و پاڵپشتی : پڕۆژەکە بە خولدا دەسوڕێتەوە و هەر خولێک ئامانجەکانی دیاری دەکات، گەورەترین دەدۆزێتەوە و کەمی دەکاتەوە (زۆرجار بە )، دروست دەکات و تاقی دەکاتەوە، پاشان لەگەڵ پێیدا دەچێتەوە و خولی داهاتوو پلان دەکات.

A spiral growing outwards from the centre, crossing four quarters. 1, decide the goals of this loop. 2, find the biggest risk; try a prototype. 3, build and test this round. 4, review with users; plan the next loop.پێچاوپێچێک کە لە ناوەڕاستەوە بەرەو دەرەوە گەورە دەبێت و بە چوار چارەکدا تێدەپەڕێت. 1، ئامانجەکانی ئەم خولە دیاری بکە. 2، گەورەترین مەترسی بدۆزەوە؛ نموونەی سەرەتایی تاقی بکەرەوە. 3، ئەم خولە دروست بکە و تاقیی بکەرەوە. 4، لەگەڵ بەکارهێنەرەکان پێیدا بچۆوە؛ خولی داهاتوو پلان بکە.
Each loop of the spiral is a little bigger, and starts with the biggest risk.هەر خولێکی پێچاوپێچەکە کەمێک گەورەترە و بە گەورەترین دەست پێدەکات.CêIT

The Agile Manifesto (2001)بەیاننامەی ئەجایڵ ⁦(2001)⁩

From 11 to 13 February 2001, seventeen software developers met at a ski lodge in Snowbird, Utah, USA. They wrote a one-page Manifesto for Agile Software Development. It gave a name to a family of lighter ways of working: . It has four values:

لە ⁦11⁩ تا ⁦13⁩ی شوباتی ⁦2001⁩، حەڤدە لە شوێنێکی خلیسکێنەی بەفر لە Snowbird لە Utah لە ئەمریکا کۆبوونەوە. بەیاننامەیەکی یەک پەڕەییان نووسی بە ناوی Manifesto for Agile Software Development. ناوێکی دا بە خێزانێک لە شێوازی سووکتری کارکردن: . چوار بەهای هەیە:

Four balance scales, each heavier on the left. Individuals and interactions, valued more, over processes and tools, still valued. Working software over comprehensive documentation. Customer collaboration over contract negotiation. Responding to change over following a plan. Bottom: the left side weighs more; the right side is not thrown away.چوار تەرازوو کە هەریەکەیان لای چەپی قورسترە. تاک و پەیوەندییەکان، بەهای زیاترە، بەرامبەر پرۆسە و ئامرازەکان، هێشتا بەهای هەیە. نەرمەواڵەی کارا بەرامبەر بەڵگەنامەی پڕ و تەواو. هاوکاری لەگەڵ کڕیار بەرامبەر دانوستانی گرێبەست. وەڵامدانەوەی گۆڕانکاری بەرامبەر پەیڕەوکردنی پلان. خوارەوە: لای چەپ قورسترە؛ لای ڕاست فڕێ نادرێت.
The four values of the Agile Manifesto as balance scales.چوار بەهاکەی بەیاننامەی وەک تەرازوو.CêIT

Read the sentence under the values carefully: there is value in the items on the right, but the authors value the items on the left more. Agile teams still plan, write documents and use tools; they just do not let them come before people, working software, the customer and change.

ئەو ڕستەیەی ژێر بەهاکان بە وردی بخوێنەرەوە: شتەکانی لای ڕاست بەهایان هەیە، بەڵام نووسەران بەهای زیاتر دەدەن بە شتەکانی لای چەپ. تیمەکانی هێشتا پلان دادەنێن، بەڵگەنامە دەنووسن و ئامراز بەکار دەهێنن؛ تەنیا ڕێگە نادەن ئەمانە بکەونە پێش خەڵک، کارا، کڕیار و گۆڕانکاری.

The Agile Manifesto (2001)بەیاننامەی ئەجایڵ ⁦(2001)⁩

Agile principles in practiceبنەماکانی ئەجایڵ لە کرداردا

Behind the values are twelve principles. Four of them shape everything else in this course:

لە پشت بەهاکانەوە دوازدە بنەما هەن. چواریان هەموو شتەکانی تری ئەم کۆرسە شێوە دەدەن:

  1. Deliver working software often, from a couple of weeks to a couple of months, preferring the shorter time.
  2. Welcome changing requirements, even late: change can help the customer.
  3. Working software is the main measure of progress, not reports.
  4. At regular intervals the team reflects on how to work better, and changes.
  1. کارا زوو زوو بگەیەنە، لە دوو هەفتەوە تا دوو مانگ؛ کاتی کورتتر باشترە.
  2. پێشوازی لە گۆڕانی بکە، تەنانەت درەنگیش: گۆڕانکاری دەتوانێت یارمەتی کڕیار بدات.
  3. کارا پێوەری سەرەکیی پێشکەوتنە، نەک ڕاپۆرت.
  4. تیمەکە لە ماوەی ڕێکوپێکدا بیر دەکاتەوە چۆن باشتر کار بکات و خۆی دەگۆڕێت.

Scrum: a framework for small teamsScrum: فرەیموۆرکێک بۆ تیمی بچووک

Scrum is a well-known agile framework. Its rules fit in the short Scrum Guide by Ken Schwaber and Jeff Sutherland; the November 2020 version is still the official one in November 2026. A Scrum Team is small, typically 10 people or fewer, with three accountabilities:

ناسراوی . یاساکانی لە ڕێبەرێکی کورتدا هاتوون، The Scrum Guide، نووسینی Ken Schwaber و Jeff Sutherland؛ تشرینی دووەمی ⁦2020⁩ لە تشرینی دووەمی ⁦2026⁩دا هێشتا فەرمییە. تیمی Scrum بچووکە، زۆرجار ⁦10⁩ کەس یان کەمتر، بە سێ بەرپرسیارێتییەوە:

  • Product Owner (Aram): maximises the value of the product and orders the .
  • Developers (Shilan, Karwan, Dilan): create a usable piece of the product every Sprint.
  • Scrum Master: helps everyone use Scrum well, removes obstacles; a leader who serves, not a boss.
  • (ئارام): بەهای بەرهەمەکە بەرز دەکاتەوە و ڕیز دەکات.
  • (شیلان، کاروان، دیلان): لە هەموو پارچەیەکی بەکارهاتووی بەرهەمەکە دروست دەکەن.
  • : یارمەتی هەمووان دەدات باش بەکاربهێنن و ڕێگرەکان لادەبات؛ سەرکردەیەکی خزمەتکار، نەک سەرۆک.
An animation in six frames around a loop of six stations: Product Backlog, Sprint Planning, Sprint with Daily Scrum, Increment, Sprint Review and Retrospective; the centre says one Sprint, one month or less. Each frame lights one station with a caption: the Product Owner orders the Product Backlog, most valuable first; Sprint Planning, the team picks items and sets a Sprint Goal; the Sprint, one month or less, with a 15-minute Daily Scrum every day; the Increment, a usable piece that meets the Definition of Done; Sprint Review, show it to Soran and update the Product Backlog; Retrospective, improve how the team works, and the next Sprint starts at once.
An animation in six frames around a loop of six stations: Product Backlog, Sprint Planning, Sprint with Daily Scrum, Increment, Sprint Review and Retrospective; the centre says one Sprint, one month or less. Each frame lights one station with a caption: the Product Owner orders the Product Backlog, most valuable first; Sprint Planning, the team picks items and sets a Sprint Goal; the Sprint, one month or less, with a 15-minute Daily Scrum every day; the Increment, a usable piece that meets the Definition of Done; Sprint Review, show it to Soran and update the Product Backlog; Retrospective, improve how the team works, and the next Sprint starts at once.
The Scrum loop: one Sprint after another.خولی : لە دوای .CêIT

Scrum: a framework for small teamsScrum: فرەیموۆرکێک بۆ تیمی بچووک

The five Scrum eventsپێنج ڕووداوەکەی Scrum

Scrum runs on a fixed rhythm. The Sprint holds the other four events. The times below are the Scrum Guide's maximums for a one-month Sprint; shorter Sprints usually need less.

لەسەر ڕیتمێکی جێگیر دەڕوات. چوار ڕووداوەکەی تر لە خۆ دەگرێت. ئەو کاتانەی خوارەوە زۆرترین کاتی ڕێبەری Scrumـن بۆ یەک مانگی؛ کورتتر زۆرجار کەمتریان پێویستە.

Time boxes for a one-month Sprint (Scrum Guide 2020).زۆرترین کات بۆ یەک مانگی (ڕێبەری ⁦Scrum 2020⁩).
EventڕووداوTime boxزۆرترین کاتPurposeمەبەست
Sprintone month or less, fixed lengthمانگێک یان کەمتر، درێژیی جێگیرturn ideas into a usable Increment; the next starts at onceبیرۆکەکان بکە بە بەشێکی نوێی بەکارهاتوو؛ دواتر یەکسەر دەست پێدەکات
Sprint Planningپلاندانانی up to 8 hoursتا 8 کاتژمێرchoose the Sprint Goal and the workئامانجی و کارەکان هەڵبژێرە
Daily Scrum15 minutes, every day⁦15⁩ خولەک، هەموو ڕۆژێکcheck progress toward the Sprint Goal; adapt the planپێشکەوتن بەرەو ئامانجی بپشکنە؛ پلانەکە بگونجێنە
Sprint Reviewپێداچوونەوەی up to 4 hoursتا 4 کاتژمێرshow the result to stakeholders; decide what nextئەنجامەکە بە پیشان بدە؛ بڕیار بدە دواتر چی
Sprint Retrospectiveئاوڕدانەوەی up to 3 hoursتا 3 کاتژمێرimprove how the team worksشێوازی کاری تیمەکە باشتر بکە

The Daily Scrum is for the Developers, not a report to a manager. Many teams use three questions (what I did, what I will do, what blocks me), as in the morning stand-up, but the 2020 Guide lets them choose any structure that serves the Sprint Goal.

بۆ ، نەک ڕاپۆرتدان بە بەڕێوەبەر. زۆر تیم سێ پرسیار بەکار دەهێنن (چیم کرد، چی دەکەم، چی ڕێگرمە)، وەک لە کۆبوونەوەی بەیانیاندا، بەڵام ڕێبەری ⁦2020⁩ ڕێگەیان دەدات هەر ڕێکخستنێک هەڵبژێرن کە خزمەتی ئامانجی بکات.

Scrum: a framework for small teamsScrum: فرەیموۆرکێک بۆ تیمی بچووک

Artifacts and commitmentsبەرهەمەکان و پابەندبوونەکان

Scrum has three artifacts, and each comes with a commitment that keeps it honest:

سێ بەرهەمی هەیە و هەریەکەیان پابەندبوونێکی لەگەڵدایە کە ڕاستگۆی دەهێڵێتەوە:

Three artifacts, each with an arrow to its commitment. Product Backlog, an ordered list of everything, commits to the Product Goal, where the product is heading. Sprint Backlog, the items and plan for this Sprint, commits to the Sprint Goal, why this Sprint matters. Increment, a usable finished piece, commits to the Definition of Done, the checklist it must pass. From the Scrum Guide, November 2020, the official rules of Scrum as of 2026.سێ بەرهەم، هەریەکە بە تیرێک بۆ پابەندبوونەکەی. لیستی کاری بەرهەم، لیستی ڕیزکراوی هەموو شتێک، پابەندە بە ئامانجی بەرهەم، بەرهەمەکە بەرەو کوێ دەچێت. لیستی کاری سپرینت، بابەتەکان و پلانی ئەم سپرینتە، پابەندە بە ئامانجی سپرینت، بۆچی ئەم سپرینتە گرنگە. بەشی نوێی کارا، پارچەیەکی تەواو و بەکارهاتوو، پابەندە بە پێناسەی تەواوبوون، ئەو لیستی پشکنینەی دەبێت تێیپەڕێنێت. لە ڕێبەری Scrum، تشرینی دووەمی 2020، یاسا فەرمییەکانی Scrum تا 2026.
Each Scrum artifact has a commitment.هەر بەرهەمێکی Scrum پابەندبوونێکی هەیە.CêIT

Bazaar Cart's : all tests pass, another developer has reviewed the code, and the README is updated. A piece that misses one of these is not done, even if it runs. (In 2025 Jeff Sutherland and two co-authors published a Scrum Guide Expansion Pack; its own page says it is a companion, not a replacement, so the 2020 Guide stays the rulebook.)

Bazaar Cart: هەموو تاقیکردنەوەکان سەردەکەون، تر کردووە و README نوێ کراوەتەوە. پارچەیەک کە یەکێک لەمانەی نەبێت تەواو نییە، تەنانەت ئەگەر کاریش بکات. (لە ⁦2025⁩دا Jeff Sutherland و دوو هاوبەشی پاشکۆیەکیان بڵاو کردەوە بە ناوی Scrum Guide Expansion Pack؛ پەڕەکەی خۆی دەڵێت هاوەڵێکە نەک جێگرەوە، بۆیە ڕێبەری ⁦2020⁩ هەر کتێبی یاساکەیە.)

A two-week Bazaar Cart sprintسپرینتێکی دوو هەفتەیی Bazaar Cart

Aram has put “show the delivery fee” at the top of the (rule R4: 3,000 IQD inside Sulaimani, free from 50,000; prices made up). The team plans a two-week Sprint with this Sprint Goal: customers see the delivery fee before they order. The result will be version 0.2.0.

ئارام پیشاندانی کرێی گەیاندنی خستووەتە سەرەوەی (یاسای ⁦R4⁩: لە ناو سلێمانی ⁦3,000⁩ دینار، لە ⁦50,000⁩ـەوە بێبەرانبەر؛ نرخەکان دەستکردن). تیمەکە پلانی دوو هەفتەیی دادەنێت بەم ئامانجەوە: کڕیاران پێش داواکردن کرێی گەیاندن دەبینن. ئەنجامەکە ⁦0.2.0⁩ دەبێت.

Ten day cards under the Sprint Goal: customers see the delivery fee before they order (0.2.0). Every day has a Daily Scrum. Day 1 Sprint Planning; day 2 Karwan writes delivery_fee(); day 3 Shilan shows the fee on screen; day 4 Dilan tests 49,750 and 50,000; day 5 a bug is found and fixed; day 6 Soran tries a prototype; day 7 a message, free from 50,000; day 8 code review; day 9 check the Definition of Done; day 10 Sprint Review, then Retrospective. Day 10 shows the working Increment to Soran; day 11 the next Sprint starts.دە کارتی ڕۆژ لە ژێر ئامانجی سپرینت: کڕیاران پێش داواکردن کرێی گەیاندن دەبینن (0.2.0). هەموو ڕۆژێک کۆبوونەوەی ڕۆژانە هەیە. ڕۆژی 1 پلاندانانی سپرینت؛ ڕۆژی 2 کاروان delivery_fee() دەنووسێت؛ ڕۆژی 3 شیلان کرێکە لەسەر شاشە پیشان دەدات؛ ڕۆژی 4 دیلان 49,750 و 50,000 تاقی دەکاتەوە؛ ڕۆژی 5 باگێک دەدۆزرێتەوە و چاک دەکرێت؛ ڕۆژی 6 سۆران نموونەی سەرەتایی تاقی دەکاتەوە؛ ڕۆژی 7 پەیامی «لە 50,000ـەوە بێبەرانبەرە»؛ ڕۆژی 8 پێداچوونەوەی کۆد؛ ڕۆژی 9 پشکنینی پێناسەی تەواوبوون؛ ڕۆژی 10 پێداچوونەوەی سپرینت، پاشان ئاوڕدانەوە. ڕۆژی 10 بەشە نوێ کاراکە بە سۆران پیشان دەدرێت؛ ڕۆژی 11 سپرینتی داهاتوو دەست پێدەکات.
Ten working days from planning to review.دە ڕۆژی کار لە پلاندانانەوە تا پێداچوونەوە.CêIT

On day 6 Soran tries the prototype and asks for a message “free delivery from 50,000”. Because the Sprint Goal is about seeing the fee, the team adds it now. At the Retrospective they agree to test boundary values like 49,750 earlier next time. The Sprint length never stretches: unfinished work goes back to the .

لە ڕۆژی 6دا سۆران تاقی دەکاتەوە و داوای پەیامێکی «گەیاندنی بێبەرانبەر لە ⁦50,000⁩ـەوە» دەکات. چونکە ئامانجی پەیوەندی بە بینینی کرێکەوە هەیە، تیمەکە ئێستا زیادی دەکات. لە ئاوڕدانەوەدا ڕێک دەکەون جاری داهاتوو بەهای سنووری وەک ⁦49,750⁩ زووتر تاقی بکەنەوە. درێژیی هەرگیز درێژ ناکرێتەوە: کاری تەواونەکراو دەگەڕێتەوە بۆ .

Kanban: make the work visibleکانبان: کارەکە دیار بخە

is a method for managing knowledge work. The Kanban Guide says it is applied on top of the way a team already works; it does not replace it. Every task is a card on a board, and the columns show the real steps of the work, for example To do → Doing → Testing → Done.

ڕێگایەکە بۆ بەڕێوەبردنی کاری زانیاری. ڕێبەری Kanban دەڵێت لەسەر ئەو شێوازە کارەی تیمێک هەیەتی جێبەجێ دەکرێت؛ جێگەی ناگرێتەوە. هەموو ئەرکێک کارتێکە لەسەر تەختەیەک و ستوونەکان هەنگاوە ڕاستەقینەکانی کارەکە پیشان دەدەن، بۆ نموونە بۆ کردن ← لە کاردایە ← ← تەواو.

Its six general practices: visualise the work, limit work in progress (WIP), manage the flow, make the rules explicit, use feedback loops, and improve together through small experiments. Its roots are in Lean manufacturing, and the method itself comes from David J. Anderson's 2010 book.

شەش کرداری گشتیی هەیە: کارەکە دیار بخە، سنوور بۆ کاری لە دەستدا ⁦(WIP)⁩ دابنێ، ڕۆیشتنی کار بەڕێوە ببە، یاساکان ئاشکرا بکە، خولی ڕا بەکاربهێنە و بە تاقیکردنەوەی بچووک پێکەوە باشتری بکە. ڕەگەکانی لە بەرهەمهێنانی Leanـدایە و خودی ڕێگاکە لە کتێبەکەی ⁦David J. Anderson⁩ـی ساڵی ⁦2010⁩ـەوە هاتووە.

Kanban: make the work visibleکانبان: کارەکە دیار بخە

WIP limits: stop starting, start finishingسنووری کاری لە دەستدا: واز لە دەستپێکردن بهێنە و دەست بە تەواوکردن بکە

A WIP limit caps how many cards may be in a column at once. When Doing is full, nobody starts a new card: they help finish one instead. The Kanban Guide gives newcomers a short rule for this: stop starting, start finishing.

سنووری کاری لە دەستدا (WIP limit) دیاری دەکات لە یەک کاتدا چەند کارت دەتوانن لە ستوونێکدا بن. کاتێک لە کاردایە پڕە، کەس کارتی نوێ دەست پێناکات: لەبری ئەوە یارمەتی تەواوکردنی یەکێک دەدەن. ڕێبەری Kanban بۆ تازەکاران یاسایەکی کورتی بۆ ئەمە هەیە: واز لە دەستپێکردن بهێنە و دەست بە تەواوکردن بکە.

An animation in five frames of a Kanban board with four columns: to do, doing with a limit of 2, testing with a limit of 1, and done. Cards: A delivery fee, B Arabic text, C honey stock, D order SMS, E receipt. Frame 1: doing holds A and B and is full. Frame 2: A moves to testing. Frame 3: a place is free, so Shilan pulls C into doing. Frame 4: B is ready but testing is full, and a crossed-out D shows that Karwan must not start it. Frame 5: Karwan helps test A, A moves to done and B to testing: stop starting, start finishing.
An animation in five frames of a Kanban board with four columns: to do, doing with a limit of 2, testing with a limit of 1, and done. Cards: A delivery fee, B Arabic text, C honey stock, D order SMS, E receipt. Frame 1: doing holds A and B and is full. Frame 2: A moves to testing. Frame 3: a place is free, so Shilan pulls C into doing. Frame 4: B is ready but testing is full, and a crossed-out D shows that Karwan must not start it. Frame 5: Karwan helps test A, A moves to done and B to testing: stop starting, start finishing.
WIP limits make the team finish work before it starts more.سنووری کاری لە دەستدا تیمەکە ناچار دەکات کار تەواو بکات پێش ئەوەی زیاتر دەست پێبکات.CêIT

DevOps: building and running togetherDevOps: دروستکردن و کارپێکردن پێکەوە

In many companies one team built software (development) and another ran it on servers (operations), and releases were slow and risky. joins the two. SWEBOK v4 describes it as principles and practices that help everyone involved specify, develop and operate software together; Microsoft's guide splits the work into four phases: plan, develop, deliver and operate.

لە زۆر کۆمپانیادا تیمێک دروست دەکرد (گەشەپێدان) و تیمێکی تر لەسەر کاری پێدەکرد (کارپێکردن) و بڵاوکردنەوەکان هێواش و پڕمەترسی بوون. ئەم دووانە پێکەوە دەبەستێت. ⁦SWEBOK v4⁩ وەک کۆمەڵێک بنەما و کردار وەسفی دەکات کە یارمەتی هەموو لایەنەکان دەدەن پێکەوە دیاری بکەن، گەشەی پێبدەن و کاری پێ بکەن؛ ڕێبەری Microsoft کارەکە دەکات بە چوار قۆناغ: پلان، گەشەپێدان، گەیاندن و کارپێکردن.

An infinity loop: the left half Dev, build it; the right half Ops, run it. Four boxes around it: plan, with backlog and Kanban board; develop, with Git, tests and CI; deliver, with builds, releases and CD; operate, with monitoring, alerts and fixes. Bottom: small changes go round the loop often; the same team cares about both halves.خولێکی بێکۆتایی: نیوەی چەپ Dev، دروستکردن؛ نیوەی ڕاست Ops، کارپێکردن. چوار سندوق لە دەوریدا: پلان، بە لیستی کاری بەرهەم و تەختەی کانبان؛ گەشەپێدان، بە Git، تاقیکردنەوە و CI؛ گەیاندن، بە بیلدەکان، بڵاوکردنەوە و CD؛ کارپێکردن، بە چاودێری، ئاگادارکردنەوە و چاککردن. خوارەوە: گۆڕانکاریی بچووک زوو زوو بە خولەکەدا دەسوڕێنەوە؛ هەمان تیم ئاگای لە هەردوو نیوەکەیە.
DevOps: one loop from plan to operate and back.: یەک خول لە پلانەوە تا کارپێکردن و گەڕانەوە.CêIT

Its practices fill the rest of this course: version control with Git, automatic tests and continuous integration in Automated testing, and builds and releases in Versions and builds. Release cycles become short, and the monitoring of the live app feeds the next plan.

کردارەکانی باقیی ئەم کۆرسە پڕ دەکەنەوە: بە Git، و لە تاقیکردنەوەی خۆکار و و بڵاوکردنەوەکان لە وەشانەکان و بیلدەکاندا. خولەکانی بڵاوکردنەوە کورت دەبنەوە و چاودێریی کارا خۆراک دەدات بە پلانی داهاتوو.

Choosing a modelهەڵبژاردنی مۆدێل

No model is best for everything. Two questions go a long way: how fixed are the requirements, and do rules demand evidence for every step? And does the work come as planned features or as a stream of small tasks?

هیچ مۆدێلێک بۆ هەموو شتێک باشترین نییە. دوو پرسیار زۆر یارمەتی دەدەن: تا چەند جێگیرن و ئایا یاساکان بۆ هەر هەنگاوێک بەڵگە دەخوازن؟ هەروەها ئایا کار وەک تایبەتمەندیی پلانکراو دێت یان وەک زنجیرەیەک ئەرکی بچووک؟

A small decision tree. First question: are the requirements fixed, and do rules demand evidence for each step? Yes leads to plan-driven, V-model, for example an infusion pump in a hospital. No leads to a second question: does work come as planned features or a stream of small tasks? Features lead to Scrum with short Sprints, for example Bazaar Cart, which Soran sees every two weeks; small tasks lead to Kanban with WIP limits, for example fixes after 1.0.0. Bottom: Lana, with a fixed September date, should deliver increments, with prototypes early.دار بڕیارێکی بچووک. پرسیاری یەکەم: ئایا پێداویستییەکان جێگیرن و یاساکان بۆ هەر هەنگاوێک بەڵگە دەخوازن؟ بەڵێ دەچێت بۆ بە پلان، مۆدێلی V، بۆ نموونە پەمپی دەرمان لە نەخۆشخانە. نەخێر دەچێت بۆ پرسیاری دووەم: کار وەک تایبەتمەندیی پلانکراو دێت یان زنجیرەیەک ئەرکی بچووک؟ تایبەتمەندی دەچێت بۆ Scrum بە سپرینتەکانی کورت، بۆ نموونە Bazaar Cart کە سۆران هەموو دوو هەفتە دەیبینێت؛ ئەرکی بچووک دەچێت بۆ کانبان بە سنووری کاری لە دەستدا، بۆ نموونە چاککردنەوە دوای 1.0.0. خوارەوە: لانا، بە ڕێکەوتی جێگیری ئەیلوول، با بەش بە بەش بیگەیەنێت و زوو نموونەی سەرەتایی پیشان بدات.
Two questions that point to a model.دوو پرسیار کە ئاماژە بۆ مۆدێلێک دەکەن.CêIT
ProjectپڕۆژەSituationبارودۆخA good fitگونجاوترین
Bazaar Cartrules change; Soran can look every two weeksیاساکان دەگۆڕێن؛ سۆران دەتوانێت هەموو دوو هەفتە سەیر بکاتScrum
Infusion pump software پەمپی دەرمانa safety-critical system; regulators want evidence؛ ڕێکخەران بەڵگە دەخوازنV-model (plan-driven) (بە پلان)
Lana's timetable app خشتەی لاناfixed September date; teachers are busyڕێکەوتی جێگیری ئەیلوول؛ مامۆستاکان سەرقاڵنincremental, with early prototypesبەش‌بەبەش، بە زوو
Fixes after 1.0.0چاککردنەوە دوای ⁦1.0.0⁩small requests arrive any dayداوای بچووک هەر ڕۆژێک دێنKanban

Common mistakesهەڵە باوەکان

Exercisesڕاهێنانەکان

ExerciseڕاهێنانName the modelمۆدێلەکە ناو ببە

Which process model does each team use? (a) Each stage is approved before the next, and users see the product at the end. (b) Each design step is paired with a test level. (c) Every two weeks the team shows Soran a new working version. (d) The team limits Doing to 3 cards and pulls new work only when a card is finished.

هەر تیمێک کام بەکار دەهێنێت؟ ⁦(a)⁩ هەر قۆناغێک پێش دواتر پەسەند دەکرێت و لە کۆتاییدا بەرهەمەکە دەبینن. ⁦(b)⁩ هەر هەنگاوێکی دیزاین لەگەڵ ئاستێکی جووت دەکرێت. ⁦(c)⁩ هەموو دوو هەفتە تیمەکە کارای نوێ بە سۆران پیشان دەدات. ⁦(d)⁩ تیمەکە «لە کاردایە» بە 3 کارت سنووردار دەکات و تەنیا کاتێک کارتێک تەواو بوو کاری نوێ دەهێنێت.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
  • (a) Waterfall.
  • (b) V-model.
  • (c) Scrum (iterative and incremental).
  • (d) Kanban with a WIP limit.
  • ⁦(a)⁩ .
  • ⁦(b)⁩ .
  • ⁦(c)⁩ (خول‌بەخول و بەش‌بەبەش).
  • ⁦(d)⁩ بە سنووری کاری لە دەستدا.
ExerciseڕاهێنانPair the VV جووت بکە

Lana's team uses the V-model. Which test level checks each design step: requirements, system design, architecture, detailed design?

تیمەکەی لانا بەکار دەهێنێت. کام ئاستی هەر هەنگاوێکی دیزاین دەپشکنێت: ، دیزاینی سیستەم، ، دیزاینی ورد؟

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
  • Requirements ↔ acceptance testing (the teachers try it).
  • System design ↔ system testing.
  • Architecture ↔ integration testing.
  • Detailed design ↔ unit testing.
  • ↔ (مامۆستاکان تاقیی دەکەنەوە).
  • دیزاینی سیستەم ↔ .
  • ↔ .
  • دیزاینی ورد ↔ .
ExerciseڕاهێنانPlan a Sprintسپرینتێک پلان بکە

Bazaar Cart's Product Backlog, in order: (1) save orders in SQLite, about 6 days; (2) Kurdish and Arabic text, 3 days; (3) SMS to the customer, 5 days; (4) dark mode, 2 days. The team has about 10 days of work in a two-week Sprint. Write a Sprint Goal, choose the items, and write a Definition of Done.

Bazaar Cart، بە ڕیز: ⁦(1)⁩ هەڵگرتنی داواکارییەکان لە ، نزیکەی 6 ڕۆژ؛ ⁦(2)⁩ دەقی کوردی و عەرەبی، 3 ڕۆژ؛ ⁦(3) SMS⁩ بۆ کڕیار، 5 ڕۆژ؛ ⁦(4)⁩ ، 2 ڕۆژ. تیمەکە لە دوو هەفتەییدا نزیکەی ⁦10⁩ ڕۆژ کاری هەیە. ئامانجێکی بنووسە، بابەتەکان هەڵبژێرە و بنووسە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

One good answer. Sprint Goal: orders are never lost and customers can read the app in their language. Items 1 and 2 (9 days) fit; item 3 (5 days) does not, so it waits for the next Sprint, even though item 4 is small: the order comes from the Product Owner. Definition of Done: all tests pass, code reviewed by another developer, README updated.

وەڵامێکی باش. ئامانجی : داواکارییەکان هەرگیز ون نابن و کڕیاران دەتوانن بە زمانی خۆیان بخوێننەوە. بابەتی 1 و ⁦2 (9⁩ ڕۆژ) جێیان دەبێتەوە؛ بابەتی ⁦3 (5⁩ ڕۆژ) جێی نابێتەوە، بۆیە چاوەڕێی داهاتوو دەکات، هەرچەندە بابەتی 4 بچووکە: ڕیزەکە دیاری دەکات. : هەموو تاقیکردنەوەکان سەردەکەون، تر کردووە، README نوێ کراوەتەوە.

ExerciseڕاهێنانChoose a modelمۆدێلێک هەڵبژێرە

Choose a model and give one reason: (a) a tax calculation for a law that starts on 1 January and will not change; (b) Hawler Ride, where Hana and Rebin add features every few weeks; (c) the help desk of a university, fixing small problems as they arrive.

مۆدێلێک هەڵبژێرە و یەک هۆکار بدە: ⁦(a)⁩ حسابی باج بۆ یاسایەک کە لە 1ی کانوونی دووەمدا دەست پێدەکات و ناگۆڕێت؛ ⁦(b)⁩ Hawler Ride، کە هانا و ڕێبین هەموو چەند هەفتەیەک تایبەتمەندی زیاد دەکەن؛ ⁦(c)⁩ مێزی یارمەتیی زانکۆیەک کە کێشە بچووکەکان کاتێک دێن چاک دەکات.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
  • (a) Waterfall or V-model: fixed, known requirements and a fixed date.
  • (b) Scrum: features change and users can give feedback every Sprint.
  • (c) Kanban: a stream of small tasks with no natural Sprint.
  • ⁦(a)⁩ یان : جێگیر و ناسراو و ڕێکەوتی جێگیر.
  • ⁦(b)⁩ : تایبەتمەندییەکان دەگۆڕێن و دەتوانن لە هەموو ڕا بدەن.
  • ⁦(c)⁩ : زنجیرەیەک ئەرکی بچووک بێ سروشتی.
ExerciseڕاهێنانFind the WIP problemکێشەی کاری لە دەستدا بدۆزەوە

Bazaar Cart's board has 7 cards in Doing for 4 people, and nothing has reached Done for a week. What would you change?

تەختەی ⁦Bazaar Cart 7⁩ کارتی لە «لە کاردایە»دا هەیە بۆ 4 کەس و ماوەی هەفتەیەکە هیچ شتێک نەگەیشتووەتە تەواو. چی دەگۆڕیت؟

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Set a WIP limit (for example 3 or 4) on Doing, stop pulling new cards, and let people pair up to finish the oldest cards first: stop starting, start finishing.

سنوورێکی کاری لە دەستدا (بۆ نموونە 3 یان ⁦4⁩) بۆ «لە کاردایە» دابنێ، ڕاکێشانی کارتی نوێ ڕابگرە و ڕێگە بدە خەڵک دوو دوو کار بکەن تا سەرەتا کۆنترین کارتەکان تەواو بکەن: واز لە دەستپێکردن بهێنە و دەست بە تەواوکردن بکە.

Summaryکورتە

  • Every project has the same six activities; a decides their order and how often they repeat.
  • Plan-driven models (waterfall, V-model) fix everything early; they suit stable requirements and strict rules, but feedback comes late.
  • Incremental development adds working pieces; iterative development improves the whole; prototypes and the spiral attack risk early.
  • The Agile Manifesto (2001) values individuals, working software, collaboration and responding to change more, without throwing the rest away.
  • Scrum (Guide 2020): Product Owner, Scrum Master and Developers; Sprints of one month or less; a 15-minute Daily Scrum; Product Backlog, Sprint Backlog and Increment with their commitments.
  • Kanban visualises the work and limits work in progress; DevOps joins building and running software in one loop.
  • هەموو پڕۆژەیەک هەمان شەش چالاکیی هەیە؛ ڕیزیان و ئەوەی چەند جار دووپاتە دەبنەوە دیاری دەکات.
  • مۆدێلە بە پلانەکان (، ) هەموو شتێک زوو جێگیر دەکەن؛ بۆ جێگیر و یاسای توند دەگونجێن، بەڵام ڕای بەکارهێنەران درەنگ دێت.
  • پارچەی کارا زیاد دەکات؛ هەمووی باشتر دەکات؛ و زوو چارەسەر دەکەن.
  • بەیاننامەی ⁦(2001)⁩ بەهای زیاتر دەدات بە تاک، کارا، هاوکاری و وەڵامدانەوەی گۆڕانکاری، بێ فڕێدانی ئەوانی تر.
  • (ڕێبەری ⁦2020⁩): ، و ؛ مانگێک یان کەمتر؛ ⁦15⁩ خولەکی؛ ، و بەشی نوێی کارا لەگەڵ پابەندبوونەکانیان.
  • کارەکە دیار دەخات و سنوور بۆ کاری لە دەستدا دادەنێت؛ دروستکردن و کارپێکردنی لە یەک خولدا پێکەوە دەبەستێت.

Next: Requirements and design shows how Aram's team finds out what Soran really needs and turns it into user stories.

دواتر: پێداویستییەکان و دیزاین پیشان دەدات تیمەکەی ئارام چۆن دەزانن سۆران بەڕاستی چی پێویستە و دەیکەن بە .

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Next lessonوانەی داهاتوو

Requirements and Design: Deciding What to Buildپێداویستییەکان و دیزاین: بڕیاردان لەسەر ئەوەی چی دروست بکەین

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.

Appearanceڕووکار

Modeدۆخ
Styleشێواز
Coloursڕەنگەکان

Saved on this device only.تەنیا لەسەر ئەم ئامێرە پاشەکەوت دەکرێت.