1. Glossaryفەرهەنگی زاراوەکان
Autonomous weapon system
سیستەمی چەکی سەربەخۆ
Proposed Kurdish term — under reviewزاراوەی پێشنیارکراو — لە ژێر پێداچوونەوەدایە

Definitionپێناسە

A weapon system that, once a person has started it, selects targets and applies force without further human intervention, triggered by what its detect. Some existing defensive systems against incoming missiles work like this within strict limits; how much human control such systems need is the central debate.

سیستەمێکی چەکە کە دوای ئەوەی مرۆڤێک دەستی پێکرد، بەبێ دەستێوەردانی تری مرۆڤ ئامانج هەڵدەبژێرێت و هێز بەکار دەهێنێت، بەپێی ئەوەی هەستی پێ دەکەن. هەندێک سیستەمی بەرگریی ئێستا دژی مووشەکی هاتوو بەم شێوەیە لە ناو سنووری توونددا کار دەکەن؛ ئەوەی ئەم سیستەمانە چەند کۆنترۆڵی مرۆڤیان پێویستە، ناوەندی گفتوگۆکەیە.

Picturesوێنەکان

Identify, select, engage — without intervention by a human operating the system.ناسینەوە، هەڵبژاردن، هێرشکردن — بەبێ دەستێوەردانی ئەو مرۆڤەی سیستەمەکە بەکار دەهێنێت.
CêIT
The ICRC's 2021 proposal: prohibit unpredictable systems and systems used against people; restrict all others by target type, time, area, scale, situations and human supervision.پێشنیاری 2021ی خاچی سووری نێودەوڵەتی: سیستەمی پێشبینینەکراو و ئەوانەی دژی مرۆڤ بەکاردێن قەدەغە بکە؛ ئەوانی تر بە جۆری ئامانج، کات، ناوچە، قەبارە، بارودۆخ و سەرپەرشتیی مرۆڤ سنووردار بکە.
CêIT

Exampleنموونە

Some air-defence systems, once a person switches on their automatic mode, can respond to incoming rockets by themselves; the ICRC counts such systems as autonomous weapons.

هەندێک سیستەمی بەرگریی ئاسمانی، دوای ئەوەی مرۆڤێک دۆخی خۆکاریان دەکاتەوە، دەتوانن خۆیان وەڵامی ڕۆکێتی هاتوو بدەنەوە؛ کۆمیتەی نێودەوڵەتیی خاچی سوور ئەم جۆرە سیستەمانە بە دادەنێت.

Other Kurdish renderings in useوەرگێڕانە کوردییەکانی تر

سیستەمەکانی چەکی سەربەخۆ، سیستەمێکی چەکی سەربەخۆ

Note on the Kurdish termتێبینی لەبارەی زاراوە کوردییەکە

Proposed: سیستەمی چەک (weapon system) + سەربەخۆ (autonomous, the owner's word; see autonomy). This is the ICRC's term (FAQ, 8 Oct 2026); the UN talks use lethal-autonomous-weapon-system (LAWS).

Related termsزاراوە پەیوەندیدارەکان

Learn more inزیاتر فێربە لە

Appearanceڕووکار

Modeدۆخ
Styleشێواز
Coloursڕەنگەکان

Saved on this device only.تەنیا لەسەر ئەم ئامێرە پاشەکەوت دەکرێت.