Chapterبەش 3 · Lectureوانە 3.1
Batteries and Power: LiPo Cells, Flight Time and Safetyپاتری و وزە: خانەکانی LiPo، کاتی فڕین و سەلامەتی
How a drone's battery works and how to use it safely: LiPo and Li-ion, cells and the S number, the safe voltage window, capacity (mAh) and energy (Wh), the C-rating and voltage sag, a worked flight-time estimate, safe charging and storage, danger signs, the 2026 air-travel limits, and what comes next: higher energy density and docks that recharge drones by contacts, battery swaps or wireless pads.
چۆن کار دەکات و چۆن بە سەلامەتی بەکاری بهێنیت: LiPo و Li-ion، خانەکان و ژمارەی S، ناوچەی سەلامەتی ، توانای هەڵگرتن (mAh) و وزە (Wh)، و دابەزینی ، نموونەیەکی هەژمارکردنی کاتی فڕین، چارجکردن و هەڵگرتنی سەلامەت، نیشانەکانی مەترسی، سنوورەکانی گەشتی ئاسمانی لە 2026دا و ئەوەی دێت: بەرزتر و کە بە خاڵی پەیوەندی، گۆڕینی یان پانێڵی بێتەل چارج دەکەنەوە.
What you will learnچی فێر دەبیت
- Explain why most multirotors use LiPo packs and when Li-ion is better.
- Read a pack label (S, P, V, mAh, C, Wh) and keep cells inside the safe voltage window.
- Calculate energy (E = V × Q), the maximum current (I = C × Q), voltage sag and a flight time with a reserve.
- Charge, store, carry and dispose of lithium batteries safely, and apply the 2026 air-travel limits.
- Describe how better energy density and drone docks extend what drones can do.
- ڕوونی بکەیتەوە بۆچی زۆربەی بەکار دەهێنن و کەی Li-ion باشترە.
- نووسراوی سەر بخوێنیتەوە (S، P، V، mAh، C، Wh) و خانەکان لە ناو ناوچەی سەلامەتی بهێڵیتەوە.
- وزە (E = V × Q)، گەورەترین (I = C × Q)، دابەزینی و کاتی فڕین بە یەدەگەوە هەژمار بکەیت.
- لیسیۆمی بە سەلامەتی چارج بکەیت، هەڵبگریت، ببەیت و فڕێیان بدەیت و سنوورەکانی گەشتی ئاسمانی 2026 جێبەجێ بکەیت.
- باسی ئەوە بکەیت کە چۆن باشتر و توانای زیاد دەکەن.
Why drones use lithium batteriesبۆچی درۆنەکان پاتریی لیسیۆمی بەکار دەهێنن
Every part of a drone runs on one power source: the battery. It feeds the ESCs, which turn the motors (Inside a drone). A multirotor gets no help from wings: to stay in the air it must push air down all the time, so its battery has to give a large current for the whole flight, and every extra gram costs flight time.
هەموو بەشێکی لە یەک سەرچاوەی وزە کارەبا وەردەگرێت: . کارەبا دەدات بە و ئەوانیش دەسووڕێنن (ناو درۆن). هیچ باڵێکی نییە یارمەتیی بدات: بۆ ئەوەی لە هەوادا بمێنێتەوە دەبێت هەمیشە هەوا بەرەو خوارەوە پاڵ بنێت، بۆیە دەبێت بە درێژایی فڕینەکە گەورە بدات و هەر گرامێکی زیادە کاتی فڕین کەم دەکاتەوە.
That is why most multirotors use a (lithium polymer): it is light and can give a very large current. Its cousin, the , stores more energy per kilogram but gives a smaller current, so it suits long, gentle flights. Many camera drones now use Li-ion: a camera drone of under 249 g, launched in 2023, flies about 34 minutes on a 2,590 mAh Li-ion pack (the maker's figure). Both are lithium batteries, and both need the same care.
بۆیە زۆربەی (لیسیۆم-پۆلیمەر) بەکار دەهێنن: سووکە و دەتوانێت زۆر گەورە بدات. خزمەکەی، ، بۆ هەر کیلۆگرامێک وزەی زیاتر هەڵدەگرێت، بەڵام کەمتر دەدات، بۆیە بۆ فڕینی درێژ و هێمن گونجاوترە. ئێستا زۆر وێنەگرتن Li-ion بەکار دەهێنن: وێنەگرتنی کەمتر لە 249 گرام کە لە 2023دا هاتە بازاڕ، بە Li-ionـی 2,590 mAh نزیکەی 34 خولەک دەفڕێت (ژمارەی دروستکەرەکە). هەردووکیان لیسیۆمین و هەمان ئاگاداری دەوێت.
Cells and the S numberخانەکانی پاتری و ژمارەی S
A drone battery is a pack of several cells. One lithium cell has a nominal voltage of 3.7 V: the middle of its range, and the number in its name. A motor needs more than 3.7 V, so the pack joins cells in series, plus to minus, and their voltages add up (series and parallel). The number of cells in series is the S number: 3S = 11.1 V, 4S = 14.8 V, 6S = 22.2 V.
لە چەند خانەیەک پێکهاتووە. ئاسایی یەک خانەی لیسیۆمی 3.7 Vـە: ناوەڕاستی مەوداکەی و ئەو ژمارەیەی لە ناوەکەیدایە. لە 3.7 V زیاتری پێویستە، بۆیە خانەکان بە زنجیرەیی دەبەستێت (موجەب بە سالب) و کۆ دەبنەوە (زنجیرەیی و هاوتەریب). ژمارەی خانە زنجیرەییەکان ژمارەی Sـە: 3S = 11.1 V، 4S = 14.8 V، 6S = 22.2 V.
Cells joined in parallel, plus to plus, keep the voltage but add their capacity: two 1,500 mAh cells side by side make one 3,000 mAh "cell". The P number counts them, so a 4S2P pack has 8 cells, 14.8 V and 3,000 mAh. Large Li-ion packs are built this way from many small round cells.
ئەو خانانەی بە هاوتەریب دەبەسترێن، موجەب بە موجەب، هەمان دەهێڵنەوە، بەڵام توانای هەڵگرتنیان کۆ دەبێتەوە: دوو خانەی 1,500 mAh لە تەنیشت یەکەوە دەبنە یەک «خانە»ی 3,000 mAh. ژمارەی P ئەوان دەژمێرێت، بۆیە 4S2P هەشت خانە، 14.8 V و 3,000 mAhـی هەیە. Li-ion بەم شێوەیە لە چەندین خانەی بچووکی خڕ دروست دەکرێن.
Cells and the S numberخانەکانی پاتری و ژمارەی S
Reading a battery labelخوێندنەوەی نووسراوی سەر پاتری
Drone packs carry a short label such as 4S1P 14.8V 1500mAh 100C 22.2Wh. Read it from left to right: four cells in series, one in parallel; 14.8 V nominal; it holds 1,500 mAh of charge; the maker claims it can give 100 times its capacity in amps; and it stores 22.2 Wh of energy. The next screens explain mAh, Wh and C.
نووسراوێکی کورتیان لەسەرە، وەک 4S1P 14.8V 1500mAh 100C 22.2Wh. لە چەپەوە بۆ ڕاست بیخوێنەوە: چوار خانە بە زنجیرەیی و یەک بە هاوتەریب؛ 14.8 Vـی ئاسایی؛ 1,500 mAh هەڵدەگرێت؛ دروستکەرەکە دەڵێت دەتوانێت 100 هێندەی توانای هەڵگرتنەکەی بە ئەمپێر بدات؛ و 22.2 Wh وزە هەڵدەگرێت. شاشەکانی دواتر mAh، Wh و C ڕوون دەکەنەوە.
A LiPo pack has two leads. The thick main lead with its plug (for example XT60) carries the big current to the drone. The thin balance lead has one wire more than the S number (5 wires for 4S), so that a charger can measure and fill every cell on its own.
دوو وایەری هەیە. وایەری سەرەکیی ئەستوور لەگەڵ (بۆ نموونە XT60) گەورە دەبات بۆ . وایەری هاوسەنگیی باریک یەک وایەری لە ژمارەی S زیاترە (5 وایەر بۆ 4S)، بۆ ئەوەی چارجەر بتوانێت هەر خانەیەک بە جیا بپێوێت و پڕی بکاتەوە.
The safe voltage windowناوچەی سەلامەتی ڤۆڵتیە
A lithium cell is only safe inside a voltage window. Full is 4.20 V: chargers stop there, and charging higher damages the cell and can start a fire (special LiHV packs, marked HV, are made for 4.35 V). The cell spends most of a flight between about 4.1 V and 3.7 V. Under load the reading drops: PX4 treats about 3.5 V per cell while flying as the real empty point, and below 3.0 V the cell is damaged, so never go there. A pack you will not use for a while is best kept near 3.8 V per cell.
خانەی لیسیۆمی تەنیا لە ناو ناوچەیەکی سەلامەتە. پڕبوون 4.20 Vـە: چارجەرەکان لێرە دەوەستن و چارجکردنی زیاتر خانەکە تێک دەدات و دەشێت ئاگر بکاتەوە ( تایبەتی LiHV، کە نیشانەی HVـیان لەسەرە، بۆ 4.35 V دروست کراون). خانەکە زۆربەی فڕینێک لە نێوان نزیکەی 4.1 V و 3.7 V دەمێنێتەوە. کاتێک دەکێشن خوێندنەوەکە دادەبەزێت: PX4 نزیکەی 3.5 V بۆ هەر خانەیەک لە کاتی فڕیندا بە خاڵی بەتاڵبوونی ڕاستەقینە دادەنێت و لە خوار 3.0 V خانەکە زیانی پێدەگات، بۆیە هەرگیز مەگە ئەوێ. کە ماوەیەک بەکاری ناهێنیت باشترە لە نزیکەی 3.8 V بۆ هەر خانەیەک هەڵبگیرێت.
The flight controller watches this voltage, and often the current too, and turns it into a battery percentage. At the low level it warns you and can return home; at the critical level it lands. You choose these levels as failsafes.
ئەم (و زۆرجار ) دەپێوێت و دەیکات بە . لە ئاستی کەمدا ئاگادارت دەکاتەوە و دەتوانێت بگەڕێتەوە ماڵ؛ لە ئاستی مەترسیداردا دەنیشێتەوە. تۆ ئەم ئاستانە وەک سەلامەتیی کاتی تێکچوون دیاری دەکەیت.
Capacity and energy: mAh and Whتوانای هەڵگرتن و وزە: mAh و Wh
Capacity is how much charge a pack holds, in milliampere-hours (): a 5,000 mAh pack could give 5 A for one hour, or 20 A for a quarter of an hour. But capacity alone does not tell the energy, because the same charge at a higher voltage does more work. Energy is voltage times charge, measured in watt-hours (Wh):
توانای هەڵگرتن ئەوەیە کە چەند هەڵدەگرێت، بە (): 5,000 mAh دەتوانێت بۆ یەک کاتژمێر 5 A بدات، یان بۆ چارەکە کاتژمێرێک 20 A. بەڵام توانای هەڵگرتن بە تەنیا وزەکە نادات، چونکە هەمان لە بەرزتردا کاری زیاتر دەکات. وزە یەکسانە بە جاران ، بە (Wh) دەپێورێت:
energy (Wh) = nominal voltage (V) × capacity (Ah)
وزە (Wh) = ئاسایی (V) × توانای هەڵگرتن (Ah)
So a 4S 5,000 mAh pack holds , and a 6S 5,000 mAh pack twice as much, 111 Wh. Always change mAh into Ah first (divide by 1,000). Compare packs, and check airline limits, in Wh. The same unit, a thousand times bigger, is the kilowatt-hour on your electricity bill (energy and kWh).
کەواتە 4S 5,000 mAh هەڵدەگرێت و 6S 5,000 mAh دوو هێندە، 111 Wh. هەمیشە سەرەتا mAh بکە بە Ah (دابەشی 1,000ی بکە). بە Wh بەراورد بکە و سنوورەکانی کۆمپانیاکانی فڕینیش بە Wh بپشکنە. هەمان یەکە، هەزار جار گەورەتر، لەسەر پسوولەی کارەباکەت (وزە و kWh).
The C-rating: how much currentڕێژەی C: چەند تەزوو
A number on a battery that says how much current it can give compared with its capacity: the maximum current is the C-rating times the capacity. A higher C-rating means the pack can feed stronger motors.
ژمارەیەکە لەسەر کە دەڵێت بە بەراورد لەگەڵ توانای هەڵگرتنی چەند دەتوانێت بدات: زۆرترین تەزوو یەکسانە بە ڕێژەی C جاران توانای هەڵگرتن. ڕێژەی Cـی بەرزتر واتە پاترییەکە دەتوانێت ماتۆڕی بەهێزتر بخاتە کار.
The C-rating says how fast a pack may be emptied, as a multiple of its capacity. The largest safe current is:
دەڵێت چەند خێرا دەتوانرێت بەتاڵ بکرێت، وەک چەند هێندەی توانای هەڵگرتنەکەی. گەورەترین سەلامەت ئەمەیە:
largest current (A) = C-rating × capacity (Ah)
گەورەترین (A) = × توانای هەڵگرتن (Ah)
The PX4 guide's example: a 2,000 mAh pack rated 10C may give continuously, which would empty it in a tenth of an hour, 6 minutes. 1C is the current that empties a pack in one hour. Some labels also give a higher burst rating for a few seconds. Charging has its own C-rating too, often 1C.
نموونەی ڕێبەری PX4: 2,000 mAh بە ڕێژەی 10C دەتوانێت بەردەوام بدات، کە لە دەیەکی کاتژمێرێکدا، واتە 6 خولەک، بەتاڵی دەکات. 1C ئەو کە لە یەک کاتژمێردا بەتاڵ دەکات. هەندێک نووسراو ڕێژەیەکی بەرزتری کورتخایەنیش بۆ چەند چرکەیەک دەدەن. چارجکردنیش خۆی هەیە، زۆرجار 1C.
The C-rating: how much currentڕێژەی C: چەند تەزوو
Voltage sag: why the reading dipsدابەزینی ڤۆڵتیە: بۆچی خوێندنەوەکە دادەبەزێت
Every cell has a small internal resistance, about 5 mΩ for a typical LiPo cell (PX4). By Ohm's law, current through it costs voltage: (Ohm's law). At 60 A that is per cell, 1.2 V for a 4S pack. So at full throttle the voltage sags at once, and it comes back when you throttle down. Old or cheap packs have more resistance, sag more and get hotter.
هەموو خانەیەک بچووکی هەیە، نزیکەی 5 mΩ بۆ خانەیەکی LiPoـی ئاسایی (PX4). بەپێی ، کە پێیدا تێدەپەڕێت دەخوات: (یاسای ئۆم). بە 60 A ئەمە ـە بۆ هەر خانەیەک، 1.2 V بۆ 4S. بۆیە بە تەواو یەکسەر دادەبەزێت و کاتێک کەم دەکەیتەوە دەگەڕێتەوە. کۆن یان هەرزان زیاتری هەیە، زیاتر دادەبەزێت و زیاتر گەرم دەبێت.


How long can it fly?چەند دەتوانێت بفڕێت؟
Flight time is the usable charge divided by the average current. Never plan on 100 %: land with a reserve of about 20 %, for wind on the way home, a second landing try, and the health of the cells. So plan with 80 % of the capacity:
کاتی فڕین یەکسانە بە بەکارهاتوو دابەشی مامناوەند. هەرگیز پلان بۆ 100 % دامەنێ: بە یەدەگێکی نزیکەی 20 %ـەوە بنیشەوە، بۆ بای سەر ڕێگەی گەڕانەوە، هەوڵێکی دووەمی نیشتنەوە و تەندروستیی خانەکان. بۆیە پلان بە 80 %ـی توانای هەڵگرتن دابنێ:
flight time ≈ 0.8 × capacity (Ah) ÷ average current (A), in hours
کاتی فڕین ≈ 0.8 × توانای هەڵگرتن (Ah) ÷ مامناوەند (A)، بە کاتژمێر
A 5,000 mAh pack with an average current of 20 A: . A payload that makes the drone 25 % heavier cuts this to about 8.6 minutes, more than you might expect (the next screen explains why). Wind, cold, fast flying and an old pack shorten it further (Wind, cold batteries and hot days), and so does thin air on hot days and high places (thin air and wind).
5,000 mAh بە مامناوەندی 20 A: . بارێک کە 25 % قورستر بکات ئەم کاتە دادەبەزێنێت بۆ نزیکەی 8.6 خولەک، کە لەوەی چاوەڕێی دەکەیت زیاترە (پەڕەی داهاتوو هۆکارەکەی ڕوون دەکاتەوە). با، سەرما، فڕینی خێرا و کۆن زیاتر کورتی دەکەنەوە (با، پاتریی سارد و ڕۆژانی گەرم)، هەروەها هەوای تەنک لە ڕۆژە گەرمەکان و شوێنە بەرزەکاندا (هەوای تەنک و با).
How long can it fly?چەند دەتوانێت بفڕێت؟
Why extra weight costs so much flight timeبۆچی کێشی زیادە ئەوەندە کاتی فڕین دەخوات
To hover, the rotors must push enough air down every second to carry the whole weight. Simple rotor physics says the power needed grows like the weight to the power 1.5, not in step with it: 25 % more weight needs about 40 % more power. At the same voltage the current rises from 20 A to about 28 A, so the flight in the example shrinks from 12 to about 8.6 minutes. Bigger propellers and cool, dense air help; thin, hot air does the opposite.
بۆ ئەوەی لە هەوادا ڕاوەستێت، دەبێت هەموو چرکەیەک ئەوەندە هەوا بەرەو خوارەوە پاڵ بنێن کە هەموو کێشەکە هەڵبگرن. فیزیای سادەی دەڵێت ئەو توانایەی پێویستە وەک کێش بە توانی 1.5 زیاد دەکات، نەک هاوشانی کێش: 25 % کێشی زیاتر نزیکەی 40 % توانای زیاتری دەوێت. بە هەمان ، لە 20 Aـەوە دەگاتە نزیکەی 28 A، بۆیە فڕینەکەی نموونەکە لە 12 خولەکەوە کورت دەبێتەوە بۆ نزیکەی 8.6 خولەک. گەورەتر و هەوای فێنک و چڕ یارمەتی دەدەن؛ هەوای تەنک و گەرم بە پێچەوانەوە.
Charging safelyچارجکردنی سەلامەت
Lithium cells charge in two stages: first a steady current, then a steady 4.20 V while the current slowly falls; a cell is full when the current has dropped to a few percent (Battery University). A LiPo pack needs a : through the balance lead it measures every cell and fills them all to the same voltage, so that no cell is pushed past 4.20 V. Use the current the maker allows; if the label says nothing, 1C is the usual choice: 1.5 A for a 1,500 mAh pack.
خانە لیسیۆمییەکان بە دوو قۆناغ چارج دەکرێن: سەرەتا جێگیر، پاشان 4.20 Vـی جێگیر لە کاتێکدا هێواش کەم دەبێتەوە؛ خانەیەک پڕ دەبێت کاتێک دادەبەزێت بۆ چەند لە سەدێک (Battery University). پێویستی بە هەیە: لە ڕێگەی وایەری هاوسەنگییەوە هەموو خانەیەک دەپێوێت و هەموویان تا هەمان پڕ دەکاتەوە، بۆ ئەوەی هیچ خانەیەک لە 4.20 V تێپەڕ نەکرێت. ئەو بەکار بهێنە کە دروستکەر ڕێگەی پێدەدات؛ ئەگەر نووسراوەکە هیچ نەڵێت، 1C هەڵبژاردنی ئاساییە: 1.5 A بۆ 1,500 mAh.
- Check the packپاترییەکە بپشکنە
Look for swelling, dents or torn wrap, and let a pack that has just flown cool down first.
سەیری ئاوسان، چاڵبوون یان دڕاوی بەرگەکەی بکە و ڕێگە بدە کە تازە فڕیوە سەرەتا سارد ببێتەوە.
- Set the chargerچارجەرەکە ڕێک بخە
Choose LiPo (or Li-ion), the right S number and the current, and connect the main lead and the balance lead.
LiPo (یان Li-ion)، ژمارەی S و هەڵبژێرە و وایەری سەرەکی و وایەری هاوسەنگی ببەستەوە.
- Charge in a safe placeلە شوێنێکی سەلامەتدا چارج بکە
Inside a fire-resistant LiPo bag or box, on stone or tile, away from anything that burns, with a smoke alarm in the room.
لە ناو کیسە یان سندووقێکی بەرگەگری ئاگر، لەسەر بەرد یان کاشی، دوور لە هەر شتێکی ئاگرگر، لەگەڵ ئاگادارکەرەوەی دووکەڵ لە ژوورەکەدا.
- Stay with itلای بمێنەوە
Never leave a charging pack alone, and never charge below freezing.
هەرگیز خەریکی چارجکردن بە تەنیا جێمەهێڵە و هەرگیز لە خوار پلەی بەستن چارج مەکە.
Charging safelyچارجکردنی سەلامەت
Storing packs between flightsهەڵگرتنی پاترییەکان لە نێوان فڕینەکاندا
Lithium cells age fastest when they sit full and warm. If a pack will not fly for more than about two weeks, use the charger's storage mode to bring it to about 3.8 V per cell (roughly half full), and keep it cool, inside a fire-resistant bag or box. Never leave packs in a hot car. Look at stored packs now and then for swelling.
خانە لیسیۆمییەکان خێراترین پیر دەبن کاتێک پڕ و گەرم دەمێننەوە. ئەگەر زیاتر لە نزیکەی دوو هەفتە بەکار نایەت، بە دۆخی هەڵگرتنـی چارجەرەکە بیگەیەنە نزیکەی 3.8 V بۆ هەر خانەیەک (نزیکەی نیوە پڕ) و لە شوێنێکی فێنک، لە ناو کیسە یان سندووقێکی بەرگەگری ئاگردا، هەڵیبگرە. هەرگیز لە ئۆتۆمبێلێکی گەرمدا جێمەهێڵە. جار جار سەیری هەڵگیراوەکان بکە بۆ ئاوسان.
| Stored for one year atبۆ ماوەی ساڵێک هەڵگیراو لە | Full (100 %)پڕ (100 %) | About 40 %نزیکەی 40 % |
|---|---|---|
| 25 °C | 80 % capacity left80 %ـی توانا ماوە | 96 % capacity left96 %ـی توانا ماوە |
| 40 °C | 65 % capacity left65 %ـی توانا ماوە | 85 % capacity left85 %ـی توانا ماوە |
The same rules keep a laptop battery healthy (battery care): the chemistry is the same family.
هەمان یاسا تەندروست ڕادەگرن (ئاگاداری لە پاتری): کیمیاکەیان هەمان خێزانە.
Danger signs: swelling, damage and fireنیشانەکانی مەترسی: ئاوسان، زیان و ئاگر
A damaged lithium cell can make gas, heat up and catch fire. Watch for swelling ("puffing": the pack looks fat or feels soft), dents, punctures, torn wrap, a pack that gets hot on its own, a sweet chemical smell, hissing or smoke. Over-charging, over-discharging below 3.0 V, heat, crashes and old age all cause it.
خانەیەکی لیسیۆمیی زیانپێگەیشتوو دەتوانێت گاز دروست بکات، گەرم ببێت و ئاگر بگرێت. ئاگاداری ئەمانە بە: ئاوسان ( قەڵەو دەردەکەوێت یان نەرم دەبێت)، چاڵبوون، کونبوون، دڕانی بەرگ، کە خۆی گەرم دەبێت، بۆنێکی کیمیایی شیرین، فیشکە یان دووکەڵ. زیاد چارجکردن، بەتاڵکردن تا خوار 3.0 V، گەرمی، کەوتنەخوارەوە و پیربوون هەموویان دەبنە هۆی ئەمە.
Flying with drone batteriesگەشتی ئاسمانی لەگەڵ پاترییەکانی درۆن
Passenger rules count batteries in Wh, which must be printed on every lithium-ion battery. As of November 2026, IATA's guidance for passengers (revised for the 2026 rules) says:
یاساکانی گەشتیاران بە Wh دەژمێرن، کە دەبێت لەسەر هەموو نووسرابێت. تا تشرینی دووەمی 2026، ڕێنماییەکانی IATA بۆ گەشتیاران (بۆ یاساکانی 2026) دەڵێن:
- Up to 100 Wh: spare batteries travel in carry-on bags only; no approval is needed (at most 20 spares per person).
- Over 100 Wh, up to 160 Wh: carry-on only, with the airline's approval, and at most 2 spares per device.
- Over 160 Wh: not allowed as passenger baggage; such batteries go as cargo under the dangerous-goods rules.
- Always: never put spares in checked bags (a fire in the hold cannot be reached), protect the terminals with tape, the original packaging or a separate bag, and check your airline, which may be stricter.
- تا 100 Wh: یەدەگ تەنیا لە جانتای دەستیدا دەڕۆن؛ ڕەزامەندی ناوێت (زۆرترین 20 یەدەگ بۆ هەر کەسێک).
- زیاتر لە 100 Wh تا 160 Wh: تەنیا لە جانتای دەستیدا، بە ڕەزامەندیی کۆمپانیای فڕین و زۆرترین 2 یەدەگ بۆ هەر ئامێرێک.
- زیاتر لە 160 Wh: وەک جانتای گەشتیار ڕێگەی پێنادرێت؛ ئەم وەک بار بەپێی یاساکانی کاڵای مەترسیدار دەنێردرێن.
- هەمیشە: هەرگیز یەدەگ مەخەرە ناو جانتای بارکراوەوە (ئاگرێک لە ئەمباری بارەکەدا ناگەیەنرێتێ)، جەمسەرەکان بە تەیپ، بە قوتووی ڕەسەن یان بە کیسەیەکی جیا بپارێزە و لە کۆمپانیای فڕینەکەت بپرسە، کە لەوانەیە توندتر بێت.
Better power: energy densityوزەی باشتر: چڕیی وزە
Flight time grows when batteries store more energy for their weight, their (Wh/kg). That is why makers moved from LiPo to Li-ion for long flights, and why researchers work on lighter chemistries such as lithium-sulfur and solid-state cells, and on hydrogen fuel cells that have kept drones up for hours. As of 2026 these are still mostly in development, so better batteries come step by step.
کاتی فڕین زیاد دەکات کاتێک بە بەراورد بە کێشیان وزەی زیاتر هەڵدەگرن، واتە (Wh/kg). بۆیە دروستکەران بۆ فڕینی درێژ لە LiPoـەوە چوونە سەر Li-ion و توێژەران لەسەر کیمیای سووکتر کار دەکەن، وەک لیسیۆم-گۆگرد و خانەی ڕەق (solid-state)، هەروەها لەسەر خانەی سووتەمەنیی هایدرۆجین کە بۆ چەند کاتژمێرێک لە هەوادا هێشتوونەتەوە. لە 2026دا ئەمانە هێشتا زۆربەیان لە قۆناغی گەشەپێداندان، بۆیە باشتر هەنگاو بە هەنگاو دێن.
Another way to stay up longer is a tethered drone, powered through a cable from the ground: it can hover for hours, but only on its leash.
ڕێگایەکی تر بۆ مانەوەی زیاتر لە هەوادا بەستراوە کە لە ڕێگەی کێبڵێکەوە لە زەوییەوە کارەبا وەردەگرێت: دەتوانێت بۆ چەند کاتژمێرێک لە هەوادا ڕابوەستێت، بەڵام تەنیا بە پەتەکەیەوە.
Better power: energy densityوزەی باشتر: چڕیی وزە
Docks and wireless chargingوێستگەکانی چارجکردنی درۆن و چارجکردنی بێتەل
The other idea is to recharge without people. A is a weatherproof box where a drone lands by itself and gets new energy in one of three ways: charging contacts on the landing pad (the common way in 2026: one 2025 dock charges its drone from 15 % to 95 % in about 27 minutes), a robot arm that swaps the empty pack for a full one in minutes, or , where a coil in the pad passes power to a coil in the drone without a plug. Wireless pads work only across a small gap, need an exact landing and waste more energy, so for drones they are still developing.
بیرۆکەکەی تر چارجکردنەوەیە بەبێ مرۆڤ. سندووقێکی بەرگەگری کەشوهەوایە کە خۆی تێیدا دەنیشێتەوە و بە یەکێک لەم سێ ڕێگایە وزەی نوێ وەردەگرێت: خاڵی پەیوەندیی کارەبایی لەسەر شوێنی نیشتنەوەکە (ڕێگای باو لە 2026دا: وێستگەیەکی 2025 لە 15 % بۆ 95 % لە نزیکەی 27 خولەکدا چارج دەکات)، دەستێکی کە بەتاڵەکە دەگۆڕێت بە پڕ لە چەند خولەکێکدا، یان ، کە کۆیلێک لە شوێنی نیشتنەوەکەدا بەبێ پلاگ کارەبا دەگوازێتەوە بۆ کۆیلێک لە ناو . شوێنی تەنیا بە بۆشاییەکی بچووکدا کار دەکات، نیشتنەوەیەکی وردی پێویستە و وزەی زیاتر بە فیڕۆ دەدات، بۆیە بۆ هێشتا لە قۆناغی گەشەپێداندایە.
Docks let inspection and security drones fly planned missions day and night, often under BVLOS permissions.
وا دەکەن پشکنین و پاراستن شەو و ڕۆژ ئەرکی پلاندانراو بفڕن، زۆرجار بە مۆڵەتی دەرەوەی هێڵی بینین.
Common mistakesهەڵە باوەکان
| Mistakeهەڵە | Fixچارەسەر |
|---|---|
| Flying until the battery is flat, or ignoring the low-battery warning.فڕین تا بەتاڵ دەبێت، یان گوێنەدان بە ئاگادارکردنەوەی کەم. | Land with about 20 % left; set the low-battery failsafe before the flight.بە نزیکەی 20 %ـی ماوەوە بنیشەوە؛ پێش فڕین کەم ڕێک بخە. |
| Judging the pack by one reading at full throttle.هەڵسەنگاندنی بە یەک خوێندنەوە لە کاتی تەواودا. | A dip at full throttle is sag. Read it at hover or at rest, and watch the mAh used.دابەزین بە تەواو کاتییە. کاتێک لە هەوادا ڕادەوەستێت یان لە پشوودا بیخوێنەوە و چاودێریی mAhـی بەکارهاتوو بکە. |
| Charging a swollen or damaged pack.چارجکردنی ئاوساو یان زیانپێگەیشتوو. | Never. Move it to a safe place and recycle it.هەرگیز. بیبە شوێنێکی سەلامەت و بیدە بە کۆکردنەوە. |
| Charging without the balance lead, unattended, or on a bed or wooden table.چارجکردن بەبێ وایەری هاوسەنگی، بەبێ چاودێر یان لەسەر جێگا یان مێزی دار. | Balance charger, LiPo bag, stone or tile, and stay with it.، کیسەی LiPo، بەرد یان کاشی و لای بمێنەوە. |
| Leaving packs full for weeks, or in a hot car.جێهێشتنی بە پڕی بۆ چەند هەفتەیەک یان لە ئۆتۆمبێلێکی گەرمدا. | Storage-charge to about 3.8 V per cell and keep them cool.بە دۆخی هەڵگرتن بیگەیەنە نزیکەی 3.8 V بۆ هەر خانەیەک و فێنکی ڕابگرە. |
| Comparing packs only by mAh.بەراوردکردنی تەنیا بە mAh. | Compare energy in Wh (V × Ah) and the weight.وزە بە Wh (V × Ah) و کێش بەراورد بکە. |
| Trusting the printed C-rating to the last amp.متمانەکردن بە نووسراو تا دوایین . | Leave a wide margin; a pack that gets hot or sags a lot is too weak.پەراوێزێکی فراوان بهێڵەوە؛ کە زۆر گەرم دەبێت یان زۆر دادەبەزێت لاوازە. |
| Putting spare batteries in checked baggage.دانانی یەدەگ لە جانتای بارکراودا. | Carry-on only, terminals protected, Wh checked.تەنیا جانتای دەستی، جەمسەری پارێزراو و Whـی پشکنراو. |
Exercisesڕاهێنانەکان
Shilan's mapping drone uses a 6S 4,000 mAh pack. Work out its energy in Wh and say how she may take two spare packs on a passenger flight.
نەخشەکێشانی شیلان 6S 4,000 mAh بەکار دەهێنێت. وزەکەی بە Wh هەژمار بکە و بڵێ چۆن دەتوانێت دوو یەدەگ لە فڕینێکی گەشتیاریدا ببات.
Hintئاماژە
Energy = V × Ah, with V = 6 × 3.7 V.
وزە = V × Ah، کە V = 6 × 3.7 V.
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
88.8 Wh is under 100 Wh, so no airline approval is needed. The spares go in her carry-on bag only, each with its terminals taped or in its own bag.
88.8 Wh لە 100 Wh کەمترە، بۆیە ڕەزامەندیی کۆمپانیای فڕین پێویست نییە. یەدەگەکان تەنیا لە جانتای دەستیدا دەڕۆن و جەمسەری هەریەکەیان بە تەیپ دابپۆشراوە یان لە کیسەیەکی جیادایە.
Karwan's quadcopter has a 4S 5,200 mAh pack and draws 26 A on average while mapping. How many minutes should he plan to fly with a 20 % reserve?
کاروان 4S 5,200 mAhـی هەیە و لە کاتی نەخشەکێشاندا بە مامناوەند 26 A دەکێشێت. بە یەدەگی 20 % چەند خولەک پلانی فڕین دابنێت؟
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
About 9–10 minutes. In wind or cold he should plan less.
نزیکەی 9 تا 10 خولەک. لە کاتی با یان سەرمادا دەبێت کەمتر پلان دابنێت.
A 3S 2,200 mAh 30C pack powers motors that draw up to 50 A. Is it enough on paper? What would you watch for in real flights?
3S 2,200 mAh 30C وزە دەدات بە کە تا 50 A دەکێشن. لەسەر کاغەز بەسە؟ لە فڕینی ڕاستەقینەدا ئاگاداری چی دەبیت؟
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
On paper 66 A is above 50 A, but the margin is small and printed ratings are often optimistic. Watch whether the pack comes back hot and how far its voltage sags at full throttle; a pack with more capacity or a better real rating is safer.
لەسەر کاغەز 66 A لە سەرووی 50 Aـەوەیە، بەڵام پەراوێزەکە بچووکە و ڕێژە نووسراوەکان زۆرجار گەشبینانەن. سەیر بکە گەرم دەگەڕێتەوە یان نا و بە تەواو چەند دادەبەزێت؛ بە توانای هەڵگرتنی زیاتر یان ڕێژەی ڕاستەقینەی باشتر سەلامەتترە.
A fully charged pack reads 25.2 V. How many cells in series does it have, and what is its nominal voltage? At what pack voltage should it be stored?
پڕ چارجکراو 25.2 V پیشان دەدات. چەند خانەی زنجیرەیی هەیە و ئاسایی چەندە؟ لە چ دەبێت هەڵبگیرێت؟
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
25.2 V ÷ 4.2 V = 6, so it is a 6S pack: nominal 6 × 3.7 V = 22.2 V. Storage: 6 × 3.8 V ≈ 22.8 V.
25.2 V ÷ 4.2 V = 6، بۆیە 6Sـە: ئاسایی 6 × 3.7 V = 22.2 V. هەڵگرتن: 6 × 3.8 V ≈ 22.8 V.
Each cell of a 4S pack has an internal resistance of 5 mΩ. How much does the pack voltage sag when the motors draw 80 A?
هەر خانەیەکی 4S 5 mΩـی هەیە. کاتێک 80 A دەکێشن، چەند دادەبەزێت؟
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
0.4 V per cell, so 4 × 0.4 V = 1.6 V for the pack. A pack resting at 16.0 V would read about 14.4 V at that moment.
0.4 V بۆ هەر خانەیەک، بۆیە 4 × 0.4 V = 1.6 V بۆ . کە لە پشوودا 16.0 Vـە لەو کاتەدا نزیکەی 14.4 V پیشان دەدات.
Summaryپوختە
- Most multirotors use LiPo packs for their big currents; Li-ion stores more energy per kilogram and suits long flights.
- A cell is 3.7 V nominal and 4.20 V full; S counts cells in series (4S = 14.8 V), P counts cells in parallel.
- Stay inside the window: store near 3.8 V per cell, land before 3.5 V under load, never below 3.0 V.
- Energy E = V × Q in Wh; maximum current I = C × Q, but printed C-ratings are often optimistic.
- Flight time ≈ 0.8 Q ÷ average current; weight, wind, cold and age shorten it.
- Charge with a balance charger in a safe place and stay with it; retire swollen packs.
- On planes: spares in carry-on only; up to 100 Wh free, 100–160 Wh with approval, over 160 Wh as cargo.
- Better energy density lengthens flights; docks recharge drones by contacts, battery swaps or, still developing, wireless pads.
- زۆربەی بەکار دەهێنن بۆ گەورە؛ Li-ion بۆ هەر کیلۆگرامێک وزەی زیاتر هەڵدەگرێت و بۆ فڕینی درێژ گونجاوە.
- خانەیەک 3.7 Vـی ئاسایی و 4.20 Vـی پڕە؛ S خانە زنجیرەییەکان دەژمێرێت (4S = 14.8 V)، P خانە هاوتەریبەکان.
- لە ناو ناوچە سەلامەتەکەدا بمێنەوە: لە نزیکەی 3.8 V بۆ هەر خانەیەک هەڵیبگرە، پێش 3.5 V لە کاتی فڕیندا بنیشەوە، هەرگیز خوار 3.0 V نا.
- وزە E = V × Q بە Wh؛ گەورەترین I = C × Q، بەڵام نووسراو زۆرجار گەشبینانەیە.
- کاتی فڕین ≈ 0.8 Q ÷ مامناوەند؛ کێش، با، سەرما و پیری کورتی دەکەنەوە.
- بە لە شوێنێکی سەلامەتدا چارج بکە و لای بمێنەوە؛ واز لە ئاوساو بهێنە.
- لە فڕۆکەدا: یەدەگ تەنیا لە جانتای دەستیدا؛ تا 100 Wh بەبێ ڕەزامەندی، 100 تا 160 Wh بە ڕەزامەندی، زیاتر لە 160 Wh وەک بار.
- باشتر فڕین درێژتر دەکات؛ بە خاڵی پەیوەندی، گۆڕینی یان، کە هێشتا لە گەشەپێداندایە، پانێڵی بێتەل چارج دەکەنەوە.
Why does a 6S 5,000 mAh pack hold twice the energy of a 3S 5,000 mAh pack?بۆچی پاترییەکی 6S 5,000 mAh دوو هێندەی پاترییەکی 3S 5,000 mAh وزە هەڵدەگرێت؟
Energy is voltage times charge. Both hold 5 Ah, but the 6S pack has twice the voltage (22.2 V against 11.1 V): 111 Wh against 55.5 Wh.
وزە یەکسانە بە جاران . هەردووکیان 5 Ah هەڵدەگرن، بەڵام 6S دوو هێندەیە (22.2 V بەرامبەر 11.1 V): 111 Wh بەرامبەر 55.5 Wh.
What is voltage sag, and why is it not the same as an empty pack?دابەزینی ڤۆڵتیە چییە و بۆچی هەمان شتی پاتریی بەتاڵ نییە؟
A large current through the cells' internal resistance lowers the voltage at once (ΔV = I × R). It comes back when the current falls; an empty pack stays low.
گەورە کە بە خانەکاندا تێدەپەڕێت یەکسەر کەم دەکاتەوە (ΔV = I × R). کاتێک کەم دەبێتەوە دەگەڕێتەوە؛ بەتاڵ نزم دەمێنێتەوە.
Name four rules for charging a LiPo pack safely.چوار یاسا بۆ چارجکردنی سەلامەتی پاتریی LiPo بڵێ.
Use a balance charger with the balance lead connected; charge in a fire-resistant bag on a surface that does not burn; never leave it alone; never charge a swollen, damaged, hot or frozen pack.
بەکار بهێنە و وایەری هاوسەنگی ببەستەوە؛ لە کیسەیەکی بەرگەگری ئاگردا لەسەر ڕووێک کە ناسووتێت چارج بکە؛ هەرگیز بە تەنیا جێی مەهێڵە؛ هەرگیز ئاوساو، زیانپێگەیشتوو، گەرم یان بەستوو چارج مەکە.
Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!
Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.
Key termsزاراوە سەرەکییەکان
Radio Links: Remote Control, Telemetry, FPV Video and 5Gپەیوەندیی ڕادیۆیی: کۆنترۆڵی دوور، تەلەمەتری، ڤیدیۆی FPV و 5G
Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان
- How a Quadcopter Flies: Forces, Torque, Pitch, Roll and Yawچوارپەروانە چۆن دەفڕێت: هێزەکان، زەبر، لێژی، لاربوونەوە و سووڕانەوەی ئاسۆیی
- GNSS Navigation, Return-to-Home, Geofences and Failsafesڕێنیشاندەری GNSS، گەڕانەوە بۆ ماڵ، پەرژینەکانی جوگرافی و سەلامەتیی کاتی تێکچوون
- Radio Links: Remote Control, Telemetry, FPV Video and 5Gپەیوەندیی ڕادیۆیی: کۆنترۆڵی دوور، تەلەمەتری، ڤیدیۆی FPV و 5G
- Payloads and Mapping: Cameras, Thermal, LiDAR and Photogrammetryباری درۆن و نەخشەکێشان: کامێرا، گەرمی، لایدار و فۆتۆگرامێتری
- Flying Safely: VLOS, EVLOS, BVLOS, Weather and Pre-flight Checksفڕینی سەلامەت: هێڵی بینینی چاو، هێڵی بینینی درێژکراوە، دەرەوەی هێڵی بینین، کەشوهەوا و پشکنینی پێش فڕین
- Electricity Basics: Voltage, Current and Resistanceبنەماکانی کارەبا: ڤۆڵتیە، تەزوو و بەرگری
- The System Unit, Motherboard and Power Supplyکەیس، بۆردی سەرەکی و سەرچاوەی وزە
References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
- PX4 Guide: Battery Estimation Tuning (cell voltages, internal resistance)
- PX4 Guide: Battery Chemistry Overview (LiPo vs Li-ion, C-rating example)
- Battery University BU-409: Charging Lithium-ion
- Battery University BU-402: What Is C-rate?
- Battery University BU-702: How to Store Batteries
- University of Pennsylvania EHRS: Lithium Polymer Battery Use Checklist
- University of Maryland Robotics Center, drone lab: battery safety
- Model Aviation (AMA): What about C ratings on our LiPos? (May 2013)
- IATA: Passengers Travelling with Lithium Batteries, Guidance Document (revised 31 March 2026)
- IATA: Safe travel with lithium batteries
- DJI Mini 4 Pro specifications (Li-ion 2,590 mAh, 7.32 V, 18.96 Wh, 34 min)
- DJI Dock 3 specifications (charging 15–95 % in 27 min)
- Mohsan et al. (2022), A Comprehensive Review of Micro UAV Charging Techniques, Micromachines 13(6) 977
- Wikipedia: Momentum theory (ideal hover power)
This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.