The System Unit, Motherboard and Power Supplyکەیس، بۆردی سەرەکی و سەرچاوەی وزە

The system unit is the case that holds and protects the electronic parts of a computer. In a desktop it is the box (often called the tower) where you place the motherboard, the fans, the disk drives and the power supply. Peripheral devices connect to the motherboard through ports on the outside of the system unit.

کەیس ئەو قاپەیە کە پارچە ئەلیکترۆنییەکانی کۆمپیوتەر لەخۆ دەگرێت و دەیانپارێزێت. لە کۆمپیوتەری مێزیدا ئەو سندوقەیە (زۆرجار پێی دەوترێت تاوەر) کە بۆردی سەرەکی، پانکەکان، درایڤەکانی دیسک و سەرچاوەی وزەی تێدا دادەنێیت. ئامێرە لاوەکییەکان (Peripheral) لە ڕێگەی دەرچەکانەوە (Port) لە دەرەوەی کەیس بە بۆردی سەرەکییەوە دەبەسترێن.

Every computer has a case, even when it does not look like a box: the case of a laptop is its body and lid, the case of a phone or a smartwatch is its shell, and an all-in-one hides its case behind the screen. Game consoles, tablets, digital cameras, portable media players and handheld game devices have cases too. The case keeps out dust and knocks and guides the air that cools the parts.

هەموو کۆمپیوتەرێک قاپی هەیە، تەنانەت ئەگەر وەک سندوق دەرنەکەوێت: قاپی لاپتۆپ لەش و سەرپۆشەکەیەتی، قاپی مۆبایل یان کاتژمێری هۆشمەند توێکڵەکەیەتی و کۆمپیوتەری یەکپارچە (All-in-one computer) قاپەکەی لە پشت شاشەوە دەشارێتەوە. ئامێرەکانی یاری، تابلێتەکان (Tablet)، کامێرای دیجیتاڵ (Digital)، لێدەری میدیای دەستی (Media player) و ئامێری یاریی دەستیش قاپیان هەیە. قاپەکە تۆز و لێدان دوور دەخاتەوە و ڕێگای ئەو هەوایە دیاری دەکات کە پارچەکان سارد دەکاتەوە.

Open a desktop case and you find the power supply with its fan, the motherboard, the processor under a heat sink and fan (why chips need cooling), the memory modules, a graphics card (video card) and the drives. Sound is usually handled by a chip on the motherboard (integrated sound ports); older PCs used a separate sound card. A laptop has the same jobs done by smaller parts packed tightly, a battery instead of a big power supply, and often memory and storage soldered to the board.

کاتێک قاپی کۆمپیوتەری مێزی دەکەیتەوە، سەرچاوەی وزە و پانکەکەی، بۆردی سەرەکی، پرۆسێسەر لە ژێر هێت سینک (Heat sink) و پانکە (بۆچی چیپەکان پێویستیان بە ساردکردنەوەیە)، پارچەکانی بیرگە (Memory)، کارتی گرافیک (Graphics card) (کارتی ڤیدیۆ) و درایڤەکان دەبینیت. دەنگ زۆرجار چیپێکی (Microchip) سەر بۆردی سەرەکی کاری دەکات (دەرچەکانی دەنگی تێکەڵکراو)؛ کۆمپیوتەرەکانی کۆن کارتێکی دەنگی (Sound card) جیایان بەکار دەهێنا. لە لاپتۆپدا هەمان کارەکان پارچەی بچووکتری پێکەوەنووساو دەیکەن، پاتری لە جیاتی سەرچاوەی وزەی گەورە هەیە و زۆرجار بیرگە و خەزنکردن (Storage) بە بۆردەکەوە لەحیم کراون.

The motherboard is the main circuit board of the computer. Every other part plugs into it or connects to it with a cable. It is covered with chips: small electronic parts that contain integrated circuits, millions or billions of tiny transistors on a piece of silicon. Its thin copper lines (traces) carry power and data between the parts.

بۆردی سەرەکی گەورەترین تەختەی سووڕی کارەبایی (Electric circuit) ناو کۆمپیوتەرە. هەموو پارچەکانی تر پێیەوە دەچەقێنرێن یان بە کێبڵ پێیەوە دەبەسترێن. پڕە لە چیپەکان: پارچەی ئەلیکترۆنیی بچووک کە سووڕی تێکەڵکراویان تێدایە، ملیۆنان یان ملیاران ترانزیستۆری (Transistor) بچووک لەسەر پارچەیەک سیلیکۆن. هێڵە باریکە مسینەکانی وزە و دراوە (Data) لە نێوان پارچەکاندا دەگوازنەوە.

The lecture notes name the four key parts every motherboard has: the CPU socket, the CPU itself (once it is installed), the RAM slots and the expansion slots.

تێبینییەکانی وانەکە چوار پارچە سەرەکییەکەی هەموو بۆردێکی سەرەکی ناو دەبەن: سۆکێتی CPU، خودی CPU (دوای دانانی)، کەلێنەکانی RAM و کەلێنەکانی فراوانکەر (Expansion slot).

Motherboards come in standard sizes called form factors, so that any case and power supply of the same standard fit. Intel introduced the ATX standard in 1995, and it still sets the board size, the screw holes, the rear port area and the size of the power supply.

بۆردە سەرەکییەکان بە چەند قەبارەیەکی ستاندارد دروست دەکرێن کە پێیان دەوترێت قەبارە و شێوە، بۆ ئەوەی هەر قاپ و سەرچاوەیەکی وزە لەسەر هەمان ستاندارد بگونجێت. Intel لە ⁦1995⁩ ستانداردی ATXـی هێنایە کایەوە و هێشتا قەبارەی بۆرد، کونی بورغووەکان، ناوچەی دەرچەکانی پشتەوە و قەبارەی سەرچاوەی وزە دیاری دەکات.

A bigger board has more slots: the standard allows up to seven expansion slots on ATX, up to four on microATX and one on Mini-ITX (the drawing shows fewer). A smaller board fits a small case. A microATX or Mini-ITX board fits in most ATX cases, but an ATX board does not fit in a Mini-ITX case.

بۆردی گەورەتر کەلێنی زیاتری هەیە: ستانداردەکە تا حەوت کەلێنی فراوانکەر بۆ ATX، تا چوار بۆ microATX و یەک بۆ ⁦Mini-ITX⁩ ڕێگە پێدەدات (وێنەکە کەمتری پیشان دەدات). بۆردی بچووکتر لە قاپی بچووکدا جێی دەبێتەوە. بۆردی microATX یان ⁦Mini-ITX⁩ لە زۆربەی قاپە ATXـەکاندا جێی دەبێتەوە، بەڵام بۆردی ATX لە قاپی ⁦Mini-ITX⁩ـدا جێی نابێتەوە.

A laptop motherboard has the same jobs but is much smaller and shaped to fit the body. The processor is usually soldered on, and the slides show it with slots for memory modules, the CMOS battery and ports along its edges.

بۆردی سەرەکیی لاپتۆپ هەمان کاری هەیە بەڵام زۆر بچووکترە و شێوەکەی بە پێی لەشی ئامێرەکە دیزاین کراوە. پرۆسێسەر زۆرجار لەحیم کراوە و سلایدەکان کەلێنی پارچەکانی بیرگە، پاتریی CMOS و دەرچەکان لە لێوارەکانیدا پیشان دەدەن.

Every motherboard has one specific CPU socket, and only certain processors fit it. The socket decides the shape, the number of contacts and the electrical signals. A processor made for another socket will not fit, and even inside the same socket a new processor may need a UEFI update or a newer chipset.

هەموو بۆردێکی سەرەکی یەک سۆکێتی CPUـی دیاریکراوی هەیە و تەنها هەندێک پرۆسێسەر تێیدا جێیان دەبێتەوە. سۆکێتی CPU شێوە، ژمارەی خاڵەکانی پەیوەندی و سیگناڵەکان (Signal) دیاری دەکات. پرۆسێسەرێک کە بۆ سۆکێتێکی تر دروست کرابێت جێی نابێتەوە و تەنانەت لەناو هەمان سۆکێتیشدا پرۆسێسەرێکی نوێ لەوانەیە نوێکردنەوەی UEFI یان چیپسێتێکی نوێتری پێویست بێت.

There are two main designs. In LGA (land grid array) sockets the pins are in the socket and the processor has flat gold pads: all current Intel desktop chips and AMD's AM5 work this way. In older PGA (pin grid array) designs the pins were on the processor. Laptops and phones usually have the processor soldered to the board (BGA), so it cannot be changed.

دوو دیزاینی سەرەکی هەن. لە سۆکێتی LGAـدا ⁦(land grid array)⁩ دەرزییەکان لەناو سۆکێتەکەدان و پرۆسێسەرەکە خاڵی تەختی زێڕینی هەیە: هەموو چیپەکانی ئێستای Intel بۆ کۆمپیوتەری مێزی و ⁦AM5⁩ـی AMD بەم شێوەیە کار دەکەن. لە دیزاینە کۆنەکانی PGAـدا ⁦(pin grid array)⁩ دەرزییەکان لەسەر پرۆسێسەرەکە بوون. لە لاپتۆپ و مۆبایلدا پرۆسێسەر زۆرجار بە بۆردەکەوە لەحیم کراوە ⁦(BGA)⁩، بۆیە ناگۆڕدرێت.

Chipsets are chips that work with the processor and manage other computer features. In older PCs the chipset had two chips: the northbridge (memory and graphics) and the southbridge (slower devices). Since about 2008 the memory controller and the main PCIe lanes have moved into the CPU, so today's chipset is one chip that adds extra USB ports, SATA ports, more PCIe lanes and network and audio links. It talks to the CPU over a fast link.

چیپسێتەکان ئەو چیپانەن کە لەگەڵ پرۆسێسەردا کار دەکەن و تایبەتمەندییەکانی تری کۆمپیوتەر بەڕێوە دەبەن. لە کۆمپیوتەرەکانی کۆندا چیپسێت دوو چیپ بوو: northbridge (بیرگە و گرافیک) و southbridge (ئامێرە خاوترەکان). لە نزیکەی ⁦2008⁩ـەوە کۆنترۆڵکەری بیرگە و هێڵە سەرەکییەکانی PCIe چوونەتە ناو CPUـەوە، بۆیە چیپسێتی ئەمڕۆ یەک چیپە کە دەرچەی USB و SATAـی زیاتر، هێڵی PCIeـی زیاتر و بەستنەوەی ڕایەڵە و دەنگ زیاد دەکات. لە ڕێگەی بەستنەوەیەکی خێراوە لەگەڵ CPU قسە دەکات.

The chipset also decides what a board can do. Intel Z890 and AMD X870 boards, for example, have more ports and lanes and allow overclocking; cheaper B860, H810, B850 or A620 boards have fewer. Each chipset works only with its own socket family.

چیپسێت هەروەها دیاری دەکات بۆردێک چی دەتوانێت بکات. بۆ نموونە بۆردەکانی ⁦Intel Z890⁩ و ⁦AMD X870⁩ دەرچە و هێڵی زیاتریان هەیە و ڕێگە بە خێراکردنی زیادە ⁦(overclocking)⁩ دەدەن؛ بۆردە هەرزانترەکانی ⁦B860⁩، ⁦H810⁩، ⁦B850⁩ یان ⁦A620⁩ کەمتریان هەیە. هەر چیپسێتێک تەنها لەگەڵ خێزانی سۆکێتی خۆیدا کار دەکات.

Expansion slots let you add cards: a graphics card, a faster network card, a Wi-Fi card, a sound or video-capture card. Today they are all PCIe (PCI Express) slots: PCIe replaced the older PCI, PCI-X and AGP slots and is faster than all of them.

کەلێنەکانی فراوانکەر ڕێگەت دەدەن کارت زیاد بکەیت: کارتی گرافیک، کارتێکی ڕایەڵەی خێراتر، کارتی وای‌فای، کارتی دەنگ یان کارتی تۆمارکردنی ڤیدیۆ. ئەمڕۆ هەموویان کەلێنی PCIeـن ⁦(PCI Express)⁩: PCIe جێگەی کەلێنە کۆنەکانی PCI، ⁦PCI-X⁩ و AGPـی گرتەوە و لە هەموویان خێراترە.

PCIe sends data in lanes. One lane is two pairs of wires: one pair sends while the other receives, at the same time (full duplex). A link is named by its number of lanes: x1, x2, x4, x8 or x16, and PC slots come as x1, x4, x8 and x16 (versions up to PCIe 5.0 also defined x12 and x32, but they were almost never used). More lanes carry more data at once: a graphics card uses x16, an NVMe SSD x4, a Wi-Fi card x1.

PCIe دراوە لە هێڵـدا دەنێرێت. یەک هێڵ دوو جووت وایەرە: جووتێکیان دەنێرێت و ئەوی تریان وەردەگرێت، لە هەمان کاتدا (دوولایەنەی هاوکات (Full duplex)). هەر بەستنەوەیەک بە ژمارەی هێڵەکانی ناو دەنرێت: ⁦x1⁩، ⁦x2⁩، ⁦x4⁩، ⁦x8⁩ یان ⁦x16⁩ و کەلێنەکانی کۆمپیوتەری کەسی ⁦x1⁩، ⁦x4⁩، ⁦x8⁩ و ⁦x16⁩ـن (وەشانەکان تا PCIe ⁦5.0 x12⁩ و ⁦x32⁩ـیشیان دیاری دەکرد، بەڵام نزیکەی هەرگیز بەکار نەهاتن). هێڵی زیاتر لە یەک کاتدا دراوەیەکی زیاتر دەگوازێتەوە: کارتی گرافیک ⁦x16⁩ بەکار دەهێنێت، SSDـی NVMe ⁦x4⁩ و کارتی وای‌فای ⁦x1⁩.

Two rules from the lecture notes: a card fits in a slot of its own size or larger (a x1 card works in a x1, x4, x8 or x16 slot; a x8 card needs x8 or x16). And a slot that looks like x16 does not always use all 16 lanes: many boards wire their second long slot as x4 or x8. Check the motherboard manual.

دوو ڕێسا لە تێبینییەکانی وانەکەوە: کارتێک لە کەلێنێکی هاوقەبارە یان گەورەتردا جێی دەبێتەوە (کارتی ⁦x1⁩ لە کەلێنی ⁦x1⁩، ⁦x4⁩، ⁦x8⁩ یان ⁦x16⁩دا کار دەکات؛ کارتی ⁦x8⁩ کەلێنی ⁦x8⁩ یان ⁦x16⁩ـی پێویستە). هەروەها کەلێنێک کە وەک ⁦x16⁩ دەردەکەوێت هەمیشە هەر ⁦16⁩ هێڵەکە بەکار ناهێنێت: زۆر بۆرد کەلێنی درێژی دووەمیان وەک ⁦x4⁩ یان ⁦x8⁩ دەبەستنەوە. ڕێنمایی بۆردی سەرەکی بخوێنەوە.

Each new PCIe version roughly doubles the speed of one lane while the slot stays the same shape. The speed per lane is given in GT/s (billions of transfers per second); the table also shows the useful speed in one direction.

هەر وەشانێکی نوێی PCIe نزیکەی دوو هێندە خێرایی یەک هێڵ زیاد دەکات و شێوەی کەلێنەکە وەک خۆی دەمێنێتەوە. خێرایی هەر هێڵێک بە ⁦GT/s⁩ (ملیار گواستنەوە لە چرکەیەکدا) دەدرێت؛ خشتەکە خێرایی بەسوودیش لە یەک ئاڕاستەدا پیشان دەدات.

When you press the power button, the CPU cannot load Windows or Android by itself: the operating system is on the SSD, and the SSD is not ready yet. The first program that runs is the motherboard's firmware, kept in a flash chip on the board. For decades it was called the BIOS (basic input/output system). Today it is UEFI, which replaced the BIOS.

کاتێک دوگمەی هەڵکردن دادەگریت، CPU ناتوانێت خۆی Windows یان Android بار بکات: سیستەمی وەگەڕخەر (Operating system) لەسەر SSDـەکەیە و SSDـەکە هێشتا ئامادە نییە. یەکەم بەرنامە (Program) کە کار دەکات پتەوواڵەی بۆردی سەرەکییە کە لە چیپێکی فلاش لەسەر بۆردەکە هەڵگیراوە. بۆ چەندین دەیە پێی دەوترا بایۆس (سیستەمی بنەڕەتیی نێوخستە (Input) و دەرخستە (Output)). ئەمڕۆ UEFIـیە کە جێگەی بایۆسی گرتەوە.

UEFI starts faster, supports drives larger than 2 TB and adds Secure Boot, which only starts signed, trusted boot software. Windows 11 requires a 64-bit processor, UEFI with Secure Boot support, and TPM 2.0 (a security chip). You open the UEFI settings with a key such as Delete or F2 while the PC starts; there you can change the boot order, the clock and fan speeds.

UEFI خێراتر دەست پێدەکات، پشتگیریی درایڤی گەورەتر لە ⁦2 TB⁩ دەکات و ⁦Secure Boot⁩ زیاد دەکات کە تەنها نەرمەواڵەی (Software) بووتکردنی واژووکراو و متمانەپێکراو دەست پێدەکات. ⁦Windows 11⁩ پرۆسێسەری ⁦64⁩ بیت، UEFI لەگەڵ پشتگیریی ⁦Secure Boot⁩ و ⁦TPM 2.0⁩ (چیپێکی ئاسایش (Security)) پێویستە. ڕێکخستنەکانی UEFI بە دوگمەیەکی وەک Delete یان ⁦F2⁩ لە کاتی هەڵبوونی کۆمپیوتەرەکەدا دەکەیتەوە؛ لەوێ دەتوانیت ڕیزبەندیی بووتکردن، کاتژمێر و خێرایی پانکەکان بگۆڕیت.

The small coin battery on the motherboard (the CMOS battery, usually a CR2032 cell) keeps the clock running while the PC is unplugged, and on many boards it also keeps the UEFI settings. If an old PC forgets the date every time it starts, replace this battery.

پاترییە بچووکە خڕەکەی سەر بۆردی سەرەکی (پاتریی CMOS، زۆرجار پاتریی ⁦CR2032⁩) کاتێک کۆمپیوتەرەکە لە کارەبا جیا کراوەتەوە وا دەکات کاتژمێرەکە هەر کار بکات و لە زۆر بۆرددا ڕێکخستنەکانی UEFIـیش دەپارێزێت. ئەگەر کۆمپیوتەرێکی کۆن هەر جارێک کە هەڵدەکرێت بەروار لەبیر بکات، ئەم پاترییە بگۆڕە.

The power supply unit (PSU) gives every other part its power. The wall socket gives alternating current (AC): in Kurdistan about 230 V at 50 Hz, in some countries 110–120 V. Computer parts need low, steady direct current (DC) (AC and DC explains both). The lecture notes describe what happens inside:

سەرچاوەی وزە ⁦(PSU)⁩ وزە دەدات بە هەموو پارچەکانی تر. پریزی دیوار تەزووی گۆڕاو (Alternating current) ⁦(AC)⁩ دەدات: لە کوردستاندا نزیکەی ⁦230 V⁩ بە ⁦50 Hz⁩ و لە هەندێک وڵاتدا ⁦110⁩ تا ⁦120 V⁩. پارچەکانی کۆمپیوتەر پێویستیان بە تەزووی ڕاستەوخۆی (Direct current) ⁦(DC)⁩ نزم و جێگیرە (AC و DC هەردووکیان ڕوون دەکاتەوە). تێبینییەکانی وانەکە ئەوەی لە ناوەوە ڕوو دەدات وەسف دەکەن:

Power-supply cables connect to the drives, the fans and the motherboard: the 24-pin ATX cable to the board, an 8-pin cable to the CPU, PCIe or 12V-2x6 cables to the graphics card and flat SATA cables to the drives. Its main outputs are 12 V (CPU, graphics card, fans), 5 V (USB, drives) and 3.3 V (chips, M.2 SSDs).

کێبڵەکانی سەرچاوەی وزە بە درایڤەکان، پانکەکان و بۆردی سەرەکییەوە دەبەسترێن: کێبڵی ⁦24⁩ پینی ATX بۆ بۆردەکە، کێبڵێکی 8 پین بۆ CPU، کێبڵی PCIe یان ⁦12V-2x6⁩ بۆ کارتی گرافیک و کێبڵی تەختی SATA بۆ درایڤەکان. دەرچووە سەرەکییەکانی ⁦12 V⁩ (CPU، کارتی گرافیک، پانکەکان)، ⁦5 V⁩ (USB، درایڤەکان) و ⁦3.3 V⁩ـن (چیپەکان، SSDـی ⁦M.2⁩).

The lecture notes show several kinds: the standard ATX power supply of a desktop, server power supplies (often two in one server, so one can fail or be changed while the server keeps running), and large retail supplies from 750 W up to 2000 W for powerful gaming PCs and workstations. Modular supplies let you attach only the cables you need.

تێبینییەکانی وانەکە چەند جۆرێک پیشان دەدەن: سەرچاوەی وزەی ستانداردی ATX بۆ کۆمپیوتەری مێزی، سەرچاوەی وزەی ڕاژەکار (Server) (زۆرجار دوو دانە لە یەک ڕاژەکاردا، بۆ ئەوەی یەکێکیان تێکبچێت یان بگۆڕدرێت و ڕاژەکارەکە بەردەوام بێت) و سەرچاوەی وزەی گەورەی بازاڕ لە ⁦750 W⁩ تا ⁦2000 W⁩ بۆ کۆمپیوتەری بەهێزی یاری و وێستگەکانی کار (Workstation). سەرچاوەی وزەی مۆدیولار ڕێگەت دەدات تەنها ئەو کێبڵانە ببەستیت کە پێویستن.

To choose the wattage, add up what the parts use and leave room for peaks. For example: a CPU of 125 W + a graphics card of 220 W + about 80 W for the board, RAM, SSD and fans = 425 W. Builders usually add about 40 % more, so a 650 W PSU is a good choice. A certified efficient PSU (80 PLUS Bronze, Gold…) wastes less electricity as heat.

بۆ هەڵبژاردنی وات، ئەوەی پارچەکان بەکاری دەهێنن کۆ بکەرەوە و جێگە بۆ لووتکەکان بهێڵەوە. بۆ نموونە: CPUـێکی ⁦125 W +⁩ کارتێکی گرافیکی ⁦220 W +⁩ نزیکەی ⁦80 W⁩ بۆ بۆرد، RAM، SSD و پانکەکان = ⁦425 W⁩. ئەوانەی کۆمپیوتەر پێکەوە دەنێن زۆرجار نزیکەی ⁦40 %⁩ زیاتر دادەنێن، بۆیە PSUـی ⁦650 W⁩ هەڵبژاردنێکی باشە. PSUـی کەمخەرجی بڕوانامەدار (⁦80 PLUS Bronze⁩، Gold…) کارەبای کەمتر وەک گەرما بەفیڕۆ دەدات.

An AC adapter (charger) plugs into the wall and turns AC into one DC voltage. A computer needs several voltages, so the adapter is only the outside part of a laptop's power supply: circuits inside the laptop make the other voltages and charge the battery.

چارجەر بە پریزی دیوارەوە دەبەسترێت و AC دەگۆڕێت بۆ یەک ڤۆڵتیەی DC. کۆمپیوتەر چەند ڤۆڵتیەیەکی پێویستە، بۆیە چارجەر تەنها بەشی دەرەوەی سەرچاوەی وزەی لاپتۆپە: سووڕەکانی ناو لاپتۆپ ڤۆڵتیەکانی تر دروست دەکەن و پاترییەکە پڕ دەکەنەوە.

Many laptops still use a round barrel plug, like the one pictured in the lecture notes, but today most new laptops, tablets and phones charge through USB-C with USB Power Delivery (PD): the device and the charger agree on a voltage, up to 240 W for large laptops. One charger can then serve your phone, tablet and laptop. How the charger and the device agree, and which cable you need, is taught in Charging through USB.

زۆر لاپتۆپ هێشتا پلاگی خڕ بەکار دەهێنن، وەک ئەوەی لە وێنەی تێبینییەکانی وانەکەدایە، بەڵام ئەمڕۆ زۆربەی لاپتۆپ، تابلێت و مۆبایلە نوێکان لە ڕێگەی USB-C و USB Power Delivery ⁦(PD)⁩ـەوە شەحن دەکرێن: ئامێرەکە و چارجەرەکە لەسەر ڤۆڵتیەیەک ڕێک دەکەون، تا ⁦240 W⁩ بۆ لاپتۆپەکانی گەورە. ئیتر یەک چارجەر دەتوانێت خزمەتی مۆبایل، تابلێت و لاپتۆپەکەت بکات. چۆنیەتیی ڕێککەوتنی چارجەر و ئامێرەکە و ئەو کێبڵەی پێویستە لە چارجکردن بە USB فێر دەکرێت.

In Kurdistan the power often switches between the national grid and the neighbourhood generator, and each switch can cut the power for a moment. A desktop PC switches off at once and loses unsaved work. A UPS (uninterruptible power supply) sits between the wall and the PC; its battery keeps the PC running for a few minutes, long enough to save and shut down safely. A laptop already has a battery, so it does not need one.

لە کوردستاندا کارەبا زۆرجار لە نێوان کارەبای نیشتمانی و مۆلیدەی گەڕەکدا دەگۆڕدرێت و هەر گۆڕینێک دەتوانێت بۆ ساتێک کارەبا ببڕێت. کۆمپیوتەری مێزی یەکسەر دەکوژێتەوە و ئەو کارەی پاشەکەوت نەکراوە لەدەست دەدات. UPS لە نێوان دیوار و کۆمپیوتەردا دادەنرێت؛ پاترییەکەی چەند خولەکێک کۆمپیوتەرەکە بە هەڵکراوی دەهێڵێتەوە، ئەوەندە کە پاشەکەوت بکەیت و بە سەلامەتی بیکوژێنیتەوە. لاپتۆپ خۆی پاتریی هەیە، بۆیە پێویستی پێی نییە.