Riff: Building on an IdeaRiff: بنیاتنان لەسەر بیرۆکەیەک

Shilan is a junior designer in a small software team in Erbil. The team is building an app called Nora for booking a doctor’s appointment. One morning her team lead, Aram, sends her a screenshot of another app’s sign-up page with a short message.

شیلان دیزاینەرێکی تازەکارە لە تیمێکی بچووکی نەرمەواڵە (Software) لە هەولێر. تیمەکە ئەپێک (App) بە ناوی Nora دروست دەکات بۆ گرتنی نۆرەی دکتۆر. بەیانییەک سەرۆکی تیمەکەی، ئارام، وێنەیەکی شاشەی (Screenshot) لاپەڕەی خۆتۆمارکردنی (Registration) ئەپێکی تری بۆ دەنێرێت لەگەڵ چەند وشەیەک.

Shilan knows the word riff from guitar music. But Aram is not asking her to play the guitar. Read his message.

شیلان وشەی riff لە مۆسیقای گیتارەوە دەناسێت. بەڵام ئارام داوای لێ ناکات گیتار بژەنێت. نامەکەی بخوێنەوە.

Riff is one short syllable, /rɪf/, with a short i as in if, in British and American English. It began in music and then grew two newer meanings. Look at the picture first, then learn the cards.

riff یەک بڕگەی کورتە، /rɪf/، بە iـیەکی کورت وەک ئەوەی ناو if، لە ئینگلیزیی بەریتانی و ئەمریکیدا. لە مۆسیقادا سەری هەڵدا و پاشان دوو واتای نوێتری لێ پەیدا بوو. سەرەتا سەیری وێنەکە بکە، پاشان فێری کارتەکان ببە.

In music, a riff is a short phrase, often just a few seconds long, that comes back again and again. The singer, the words or a solo change, but the riff stays the same, so you remember the song by it. Riffs are typical of rock, blues, jazz, funk and Latin music, and guitarists often play them on the low strings.

لە مۆسیقادا riff ئاوازێکی کورتە، زۆرجار تەنیا چەند چرکەیەک، کە جار لە دوای جار دەگەڕێتەوە. گۆرانیبێژ، وشەکان یان ژەنینی تاکەکەسی دەگۆڕێن، بەڵام riffـەکە وەک خۆی دەمێنێتەوە، بۆیە گۆرانییەکە بەوە لە بیرت دەمێنێت. riff لە مۆسیقای ڕۆک، بلوز، جاز، فەنک و لاتینیدا زۆرە و گیتارژەنەکان زۆرجار لەسەر ژێ ئەستوورەکان دەیژەنن.

The word comes from American jazz slang. Dictionaries first record it in the early 1930s, and nobody knows its origin for sure. One idea is that it is a shortened, changed form of refrain, the part of a song that comes back.

وشەکە لە زمانی ناڕەسمیی ژەنیارانی جازی ئەمریکییەوە هاتووە. کۆنترین بەکارهێنانی کە فەرهەنگەکان تۆماریان کردووە دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ساڵانی ١٩٣٠ و کەس بە دڵنیاییەوە نازانێت لە کوێوە هاتووە. یەکێک لە بۆچوونەکان ئەوەیە کە شێوەیەکی کورت و گۆڕدراوی refrainـە، واتە ئەو بەشەی گۆرانی کە دووپاتە دەبێتەوە.

Jazz players improvise: they play freely, without written notes, over a riff that the band repeats. So riff also came to mean that free, made-up playing. Today people riff on many things that are not music: an idea, a design, a slogan, a joke or a story. You take the starting point, keep its core and freely change the rest.

ژەنیارانی جاز لەخۆوە دەژەنن: بە ئازادی و بێ نۆتەی نووسراو، لەسەر ئەو riffـەی گرووپەکە دووپاتەی دەکاتەوە. بۆیە riff واتای ئەو ژەنینە ئازاد و لەخۆوەیەشی وەرگرت. ئەمڕۆ خەڵک riff on زۆر شتی جگە لە مۆسیقا دەکەن: بیرۆکە، دیزاین، دروشم، نوکتە یان چیرۆکێک. خاڵی دەستپێکەکە وەردەگریت، کرۆکەکەی دەهێڵیتەوە و بە ئازادی باقییەکەی دەگۆڕیت.

Dictionaries record this meaning both as a noun (a riff on something: a variation) and as a verb (riff on something: play with an idea and make a new version of it). In IT work you hear it in design reviews, brainstorms and chats, and you can even ask an AI tool for riffs.

فەرهەنگەکان ئەم واتایە هەم وەک ناو تۆمار دەکەن (a riff on something: جۆرێکی تر لە شتێک) و هەم وەک کار (riff on something: یاریکردن بە بیرۆکەیەک و دروستکردنی وەشانێکی نوێی). لە کاری ITـدا لە پێداچوونەوەی دیزاین، گفتوگۆی بیرۆکە و چاتدا دەیبیستیت و تەنانەت دەتوانیت داوای riff لە ئامرازێکی ژیریی دەستکرد بکەیت.

On Thursday the Nora team meets to look at Shilan’s riffs. Listen for riff on, riff off, a riff on and the formal sentence at the end.

پێنجشەممە تیمی Nora کۆدەبێتەوە بۆ سەیرکردنی وەشانەکانی شیلان. گوێ لە riff on، riff off، a riff on و ڕستە فەرمییەکەی کۆتایی بگرە.

Riff is a regular word. As a noun it has a plural (two riffs). As a verb it takes no object: you riff on something. Cambridge, Oxford and Dictionary.com all record riff on, and the noun pattern is a riff on.

riff وشەیەکی ڕێکە. وەک ناو کۆی هەیە (two riffs). وەک کار بەرکار وەرناگرێت: riff on شتێک دەکەیت. Cambridge، Oxford و ⁦Dictionary.com⁩ هەموویان riff on تۆمار دەکەن و شێوەی ناوەکەش a riff onـە.

Riff off exists too. Dictionary.com notes that the creative verb is often followed by on or off. Riff off is less common and mostly American, and it stresses the jumping-off point: start from X, then go somewhere new. In the dialogue, riff B riffs off the three-step idea. When you are not sure, say riff on.

riff offـیش هەیە. ⁦Dictionary.com⁩ دەڵێت کارە داهێنەرانەکە زۆرجار on یان offـی بەدوادا دێت. riff off کەمتر باوە و زیاتر ئەمریکییە و جەخت دەخاتە سەر خاڵی هەڵبەزینەکە: لە X دەست پێبکە، پاشان بڕۆ بۆ شتێکی نوێ. لە گفتوگۆکەدا شیلان دەڵێت وەشانی B riffs off that idea: بیرۆکەی سێ هەنگاوەکە دەکاتە خاڵی دەستپێک و دوورتر دەڕوات. ئەگەر دڵنیا نەبوویت، بڵێ riff on.

Kurdish has no single, settled word for riff. For the music meaning, Kurdish musicians may simply use the English word. For the other meanings, choose a natural Sorani phrase that says what is kept and what is new:

کوردی وشەیەکی جێگیری تاکی بۆ riff نییە. بۆ واتا مۆسیقییەکە لەوانەیە مۆسیقاژەنانی کورد هەر وشە ئینگلیزییەکە بەکار بهێنن. بۆ واتاکانی تر دەستەواژەیەکی سروشتیی سۆرانی هەڵبژێرە کە بڵێت چی دەمێنێتەوە و چی نوێیە:

The owner of CêIT used the word himself when he planned a new practice for the Lab: “In the Lab of CêIT, riff these as shown in the picture.” In Kurdish you could say: لە تاقیگەی CêIT، بە ئیلهام لە شێوەی ئەمانە، وەشانی خۆمانیان لێ دروست بکە.

خاوەنی CêIT خۆی ئەم وشەیەی بەکار هێنا کاتێک پلانی ڕاهێنانێکی نوێی بۆ تاقیگە دادەنا: In the Lab of CêIT, riff these as shown in the picture. بە کوردی دەکرێت بڵێیت: «لە تاقیگەی CêIT، بە ئیلهام لە شێوەی ئەمانە، وەشانی خۆمانیان لێ دروست بکە.»

Riff is informal. It comes from musicians’ slang, and the Collins dictionary marks its talk sense as informal. It is fine in team chats, stand-ups, brainstorms and design reviews. In a report, documentation, a proposal, a credit line or an academic paper, use a neutral or formal word instead (formal or informal?).

riff نافەرمییە. لە زمانی ناڕەسمیی مۆسیقاژەنانەوە هاتووە و فەرهەنگی Collins واتای قسەکردنەکەی بە نافەرمی دادەنێت. لە چاتی تیم، کۆبوونەوەی ڕۆژانە (Daily Scrum)، گفتوگۆی بیرۆکە و پێداچوونەوەی دیزایندا ئاساییە. لە ڕاپۆرتێک، بەڵگەنامە (Documentation)، پێشنیارنامە، دێڕی ناوهێنانی سەرچاوە یان توێژینەوەیەکی ئەکادیمیدا وشەیەکی ئاسایی یان فەرمی بەکار بهێنە (فەرمی یان نافەرمی؟).

AI chat tools understand riff, so Give me three riffs on this slogan usually works. But a vague prompt gets vague riffs. A clear prompt says what to keep, what to change, how many, how long and who it is for (be clear and direct).

چاتبۆتەکان (Chatbot) لە riff تێدەگەن، بۆیە Give me three riffs on this slogan زۆرجار کار دەکات. بەڵام هەوێنێک ناڕوون riffـی ناڕوون دەهێنێت. هەوێنێک ڕوون دەڵێت چی بمێنێتەوە، چی بگۆڕدرێت، چەند دانە، چەند درێژ و بۆ کێیە (ڕوون و ڕاستەوخۆ بە).

A riff takes an idea; a copy takes someone’s work. Copyright protects the way an idea is expressed (the exact words, pictures, code, sounds and design files), not the idea itself (copyright). Learning from the structure of a good page is normal. Taking its text, icons, photos, code or logo is copying, even if you change a few colours, and showing it as your own work is plagiarism. Ask the two questions: did I give credit, and do I have permission? (credit and permission)

riff بیرۆکە وەردەگرێت؛ کۆپی بەرهەمی کەسێکی تر وەردەگرێت. مافی لەبەرگرتنەوە (Copyright) ئەو شێوەیە دەپارێزێت کە بیرۆکەکەی پێ دەربڕدراوە (وشە، وێنە، کۆد، دەنگ و فایلەکانی (File) دیزاینەکە)، نەک خودی بیرۆکەکە (مافی لەبەرگرتنەوە). فێربوون لە شێوەی لاپەڕەیەکی باش ئاساییە. وەرگرتنی دەق، ئایکۆنەکان، وێنە، کۆد یان لۆگۆکەی کۆپیکردنە، تەنانەت ئەگەر چەند ڕەنگێکیشی بگۆڕیت و پیشاندانی وەک کاری خۆت دزیی زانستییە (Plagiarism). دوو پرسیارەکە بکە: ناوی سەرچاوەم هێناوە؟ مۆڵەتم هەیە؟ (ناوهێنانی سەرچاوە و مۆڵەت)

A real example. CêIT is building a digital-literacy practice for its Lab. Its owner looked at a well-known online assessment site and asked for a riff on it. Only the idea of the structure, how a practice can be organised into parts and steps, is the starting point. Everything else is CêIT’s own: the questions, the texts, the drawings, the code, and Easy English with Kurdish. Nothing is copied from the other site.

نموونەیەکی ڕاستەقینە. CêIT بۆ تاقیگەکەی خەریکی دروستکردنی ڕاهێنانێکی خوێندەواریی دیجیتاڵییە (Digital literacy). خاوەنەکەی سەیری تۆڕگەیەکی (Website) ناسراوی هەڵسەنگاندنی ئۆنلاینی کرد و داوای وەشانێکی خۆمانی کرد بە ئیلهام لەو. تەنیا بیرۆکەی شێوەکەی، واتە چۆن ڕاهێنانێک دەکرێت بە بەش و هەنگاو ڕێک بخرێت، خاڵی دەستپێکە. هەموو شتێکی تر هی خودی CêITـە: پرسیارەکان، دەقەکان، وێنەکێشانەکان، کۆدەکە و ئینگلیزیی ئاسان لەگەڵ کوردی. هیچ شتێک لە تۆڕگەکەی تر کۆپی ناکرێت.

Some words sound like riff but mean something else. Two of them are workplace and IT words you will really meet.

هەندێک وشە وەک riff دەنگ دەدەن، بەڵام واتایەکی تریان هەیە. دووانیان وشەی شوێنی کار و ITـن کە بە ڕاستی تووشیان دەبیت.

These words all describe something new made from something that already exists. The difference is how much of the original is inside, and whether you need permission.

ئەم وشانە هەموویان شتێکی نوێ وەسف دەکەن کە لە شتێکی هەبووەوە دروست کراوە. جیاوازییەکە ئەوەیە چەندێک لە ئەسڵەکە تێیدایە و ئایا مۆڵەتت پێویستە یان نا.

Write each text yourself first, then open the model answer.

سەرەتا هەر دەقێک خۆت بنووسە، پاشان وەڵامە نموونەییەکە بکەرەوە.