Chapterبەش 1 · Lectureوانە 1.2

Inside the Computerناو کۆمپیوتەرەکە

Open the system unit and meet the parts inside: the CPU, RAM, storage drives, the motherboard and more. Learn the units of data from bit to terabyte, how to say specifications aloud and how to describe what a part does.

بکەرەوە و پارچەکانی ناوەوە بناسە: ، ، ، و زیاتر. یەکەکانی لە تا ، خوێندنەوەی تایبەتمەندییەکان بە دەنگی بەرز و وەسفکردنی ئەرکی پارچەکان فێر دەبیت.

10 min read14 خولەک خوێندنەوە · 17 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

Name the main parts inside a computer and say what each one does.
Explain the difference between RAM and storage, and between RAM and ROM.
Use the units of data correctly, including 1,000 vs 1,024 and b vs B.
Read computer specifications aloud, such as 3.2 GHz, 16 GB and 1 TB.
Describe function with "is used to", "is used for + -ing", "allows you to" and "The function of … is to …".

ناوی پارچە سەرەکییەکانی ناو بزانیت و بڵێیت هەر یەکەیان چی دەکات.
جیاوازیی نێوان و و نێوان و ڕوون بکەیتەوە.
یەکەکانی بە دروستی بەکار بهێنیت، لەوانە ⁦1000⁩ و ⁦1024⁩ و b و B.
تایبەتمەندییەکانی بە دەنگی بەرز بخوێنیتەوە، وەک ⁦3.2 GHz⁩، ⁦16 GB⁩ و ⁦1 TB⁩.
ئەرکی شتەکان بە is used to، is used for + -ing، allows you to و The function of … is to … وەسف بکەیت.

EN shows the lessons for English-speaking students; کوردی shows the lessons for Kurdish-speaking students. کوردی وانەکانی خوێندکارانی کوردزمان پیشان دەدات؛ EN وانەکانی خوێندکارانی ئینگلیزیزمان پیشان دەدات.

Warm-up: what is inside the box?خۆئامادەکردن: چی لەناو سندوقەکەدایە؟

Have you ever looked inside a computer? There are no tiny people doing sums in there! You will see electronic boards, chips, cables and fans. Every part has a job. In this unit you will learn the English names of the parts and how to describe their jobs.

هەرگیز سەیری ناو کردووە؟ هیچ کەسێکی بچووک لەوێ نییە حیساب بکات! تەختەی ئەلیکترۆنی، ، کێبڵ و پانکە دەبینیت. هەر پارچەیەک ئەرکێکی هەیە. لەم وانەیەدا ناوی ئینگلیزیی پارچەکان و چۆنیەتیی وەسفکردنی ئەرکەکانیان فێر دەبیت.

An open desktop computer case seen from above: the motherboard with a large CPU cooler, red memory sticks, cables, drive bays and a power supply labelled CX600M. — This is what you see inside the box. Which parts can you already name?ئەمە ئەوەیە کە لەناو سندووقەکەدا دەیبینیت. ناوی کام پارچانە لە ئێستاوە دەزانیت؟FASTILY, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Quick checkپشکنینی خێراPeople often call one part "the brain of the computer". Which part is it?خەڵک زۆرجار بە یەکێک لە پارچەکان دەڵێن «مێشکی ». کامەیە؟The power supplyسەرچاوەی وزەThe fanپانکەThe CPUCPUThe graphics cardکارتی گرافیک

Key words: the parts insideوشە سەرەکییەکان: پارچەکانی ناوەوە

This is what you see when you open the system unit of a desktop computer. A laptop has the same parts, but they are smaller and packed closer together.

ئەمە ئەوەیە کە دەیبینیت کاتێک دەکەیتەوە. هەمان پارچەکانی هەیە، بەڵام بچووکترن و زیاتر لە یەکتر نزیکن.

Inside the system unitناو CêIT

The parts insideپارچەکانی ناوەوە

motherboardnoun/ˈmʌðəbɔːd/
The main circuit board inside a . The , and other parts plug into it so they can work together.
All the other parts plug into the motherboard.
هەموو پارچەکانی تر بە دەبەسترێن.
CPU (processor)noun (abbreviation)/ˌsiː piː ˈjuː/
وەک خۆی لە کوردیدا بەکاردێت
The main chip of a that carries out the instructions of . People often call it the "brain" of the computer.
The CPU carries out the instructions of programs.
ڕێنماییەکانی جێبەجێ دەکات.
RAMnoun (abbreviation)/ræm/
وەک خۆی لە کوردیدا بەکاردێت
The fast working of a computer. It holds the and in use right now, and it is emptied when the power goes off.
RAM holds every program that is open right now.
هەر هەڵدەگرێت کە ئێستا کراوەیە.
SSD (solid-state drive)noun/ˌes es ˈdiː/
A that keeps data on (flash memory) and has no moving parts. It is much faster, quieter and tougher than a .
An SSD keeps your files even when the power is off.
هەڵدەگرێت تەنانەت کاتێک کارەبا نییە.
HDD (hard disk drive)noun/ˌeɪtʃ diː ˈdiː/
A that keeps on fast-spinning magnetic disks. It is cheap for large amounts of data but slower than a .
A hard disk drive has spinning disks inside, so it is slower than an SSD.
پەپکەی خولاوەی تێدایە، بۆیە لە خاوترە.
graphics cardnoun/ˈɡræfɪks kɑːd/
A part of the computer that makes the pictures you see on the . Its main chip, the GPU, is very good at drawing images, video and games quickly.
Gamers and video editors need a powerful graphics card.
یاریزانان و دەستکاریکەرانی ڤیدیۆ بەهێزیان پێویستە.
power supplynoun/ˈpaʊə səˌplaɪ/
The part of a that takes electricity from the wall socket and changes it into the steady, low voltage that the other parts need.
The power supply changes mains electricity into low voltage for the other parts.
کارەبای ماڵ دەگۆڕێت بۆ وۆڵتی نزم بۆ پارچەکانی تر.
portnoun/pɔːt/
A socket on a computer or device where you plug in a cable, for example a port or an HDMI port.
Plug the flash drive into a USB port.
بخەرە ناو USB.
fannoun/fæn/
پانکە؛ با دەجووڵێنێت بۆ ئەوەی ناوەوەی فێنک بمێنێتەوە.
A part that turns and moves air to keep the inside of the computer cool.
If the fan stops, the CPU gets too hot.
ئەگەر پانکەکە بوەستێت، زۆر گەرم دەبێت.

Reading: why is my computer so slow?خوێندنەوە: بۆچی کۆمپیوتەرەکەم ئەوەندە خاوە؟

Readingخوێندنەوە

Why is my computer so slow?بۆچی کۆمپیوتەرەکەم ئەوەندە خاوە؟

Rezan is a third-year engineering student in Sulaimani. His desktop computer is five years old, and it is very slow. It takes three minutes to start, and it freezes when he opens many browser tabs. One morning, he takes it to the IT help desk at his university.

Shilan, the technician, opens the and checks the parts. "Your is still fine," she says. "It has four cores and runs at 3.2 gigahertz. The problem is the memory and the storage."

The computer has only 4 gigabytes of . RAM is the computer's working memory: it holds the programs and the data that you are using right now. When RAM is full, the computer moves data to the storage drive, and everything slows down. RAM is also volatile. This means that it loses everything when the power goes off.

The storage drive is an old (HDD). Inside it, metal disks spin and a small arm reads the data. Shilan suggests a (SSD). An SSD has no moving parts, so it is much faster and quieter, and it uses less power.

"There is also a small chip on the ," she explains. "It is a type of , and it keeps the start-up program, called the BIOS or UEFI. It is non-volatile, so it does not forget anything when you switch off."

Rezan buys 16 GB of RAM and a 512 GB SSD. Now his computer starts in fifteen seconds.

Kurdish translationوەرگێڕانی کوردی

ڕێزان خوێندکاری قۆناغی سێیەمی ئەندازیارییە لە سلێمانی. پێنج ساڵە و زۆر خاوە. سێ خولەکی پێدەچێت تا هەڵدەبێت و کاتێک چەندین تابی دەکاتەوە گیر دەخوات. بەیانییەک دەیبات بۆ IT لە زانکۆکەی.

شیلان، تەکنیککارەکە، دەکاتەوە و پارچەکان دەپشکنێت. دەڵێت: « هێشتا باشە. چوار ناوکی هەیە و بە خێرایی ⁦3.2⁩ گێگاهێرتز کار دەکات. کێشەکە لە و .»

تەنها 4 هەیە. کارکردنی : ئەو شتانە هەڵدەگرێت کە ئێستا بەکاریان دەهێنیت، واتە و . کاتێک پڕ دەبێت، دەگوازێتەوە بۆ و هەموو شتێک خاو دەبێتەوە. ناجێگیریشە (volatile)، واتە کاتێک کارەبا دەبڕێت هەموو شتێک لەدەست دەدات.

کۆنە ⁦(HDD)⁩. لەناویدا پەپکەی کانزایی دەخولێنەوە و قۆڵێکی بچووک دەخوێنێتەوە. شیلان پێشنیاری دەکات ⁦(SSD). SSD⁩ هیچ پارچەیەکی جووڵاوی نییە، بۆیە زۆر خێراتر و بێدەنگترە و وزەی کەمتر بەکار دەهێنێت.

ڕوونی دەکاتەوە: «هەروەها بچووک لەسەر هەیە. جۆرێکە لە و دەستپێکردنی تێدا هەڵگیراوە کە ناوی BIOS یان UEFIیە. جێگیرە (non-volatile)، بۆیە کاتێک دەیکوژێنیتەوە هیچ شتێک لەبیر ناکات.»

ڕێزان ⁦16 GB⁩ و ⁦512 GB⁩ دەکڕێت. ئێستا لە پازدە چرکەدا هەڵدەبێت.

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

What does "volatile" mean? Which memory in the text is volatile?volatile واتای چییە؟ کام بیرگە لە دەقەکەدا ناجێگیرە؟

Volatile memory loses its contents when the power goes off. RAM is volatile; the ROM chip and the SSD are non-volatile.

ناجێگیر کاتێک کارەبا دەبڕێت ناوەڕۆکەکەی لەدەست دەدات. ناجێگیرە؛ و جێگیرن.

Why is an SSD faster than an HDD?بۆچی درایڤی جێگیر لە هارد دیسک خێراترە؟

Because it has no moving parts: there are no spinning disks and no moving arm.

چونکە هیچ پارچەیەکی جووڵاوی نییە: نە پەپکەی خولاوە و نە قۆڵی جووڵاو.

What is stored in ROM?چی لە ROMـدا هەڵگیراوە؟

The start-up program of the computer (the BIOS or UEFI).

دەستپێکردنی (BIOS یان UEFI).

In paragraph 2, what does "It" refer to in "It has four cores"?لە بڕگەی دووەمدا، It لە It has four cores ئاماژە بۆ چی دەکات؟

The CPU.

بۆ .

The picture sums up the text: two kinds of memory and two kinds of storage. Only RAM is volatile.

وێنەکە پوختەی دەقەکەیە: دوو جۆر و دوو جۆر . تەنها ناجێگیرە.

Memory or storage? Volatile or non-volatile? یان ؟ ناجێگیر یان جێگیر؟CêIT original

Memory - کەمپیوتەرەکەت بناسەKurdCast 2 · Kurdish (Sorani)کوردی (سۆرانی) · 19K viewsبینین · 2.2K likesلایک
In Kurdish, you learn what RAM is, what it does in a computer, and why more RAM does not always mean more speed.
بە کوردی فێر دەبیت چییە، لە چی دەکات و بۆچی زیاتر هەمیشە بە واتای خێرایی زیاتر نییە.
In Kurdish: what RAM does and when more RAM really helps.
بە کوردی: چی دەکات و کەی زیاتر بەڕاستی یارمەتی دەدات.

Units of data: from bit to terabyteیەکەکانی دراوە: لە بیتەوە تا تێرابایت

Computers store everything as binary numbers, with only two digits: 0 and 1. One 0 or 1 is a bit (binary digit). Eight bits make one byte, and one byte can store one simple character, such as the letter A (in the ASCII code, A is 01000001). Bigger units are made of thousands of bytes. The Information Technology lesson From kilobytes to petabytes explains every unit.

هەموو شتێک وەک ژمارەی هەڵدەگرێت، تەنها بە دوو ژمارە: 0 و 1. هەر 0 یان 1ێک (ژمارەیەکی ). هەشت دەکاتە یەک و یەک دەتوانێت پیتێکی سادە هەڵبگرێت، وەک پیتی A (لە کۆدی ASCIIدا A دەبێتە ⁦01000001⁩). یەکە گەورەترەکان لە هەزاران پێک دێن. وانەی لە کیلۆبایتەوە بۆ پێتابایت لە کۆرسی هەموو یەکەکان ڕوون دەکاتەوە.

The units of dataیەکەکانی CêIT

Units of dataیەکەکانی دراوە

bitnoun/bɪt/
The smallest unit of in a computer. A bit has only one of two values: 0 or 1.
A bit can only be 0 or 1.
تەنها دەتوانێت 0 یان 1 بێت.
bytenoun/baɪt/
A group of 8 . One byte can store a small number or one English letter such as "A".
The letter A takes one byte.
پیتی A یەک شوێن دەگرێت.
kilobyte (KB)noun/ˈkɪləbaɪt/
A unit of size. In the standard (SI) system one kilobyte (KB) is 1,000 . Some systems, such as Windows, count 1,024 bytes; that amount is properly called a kibibyte (KiB).
A short text message is less than one kilobyte.
لە یەک کەمترە.
megabyte (MB)noun/ˈmeɡəbaɪt/
A unit of size: 1,000 , or one million . Counted in powers of two (1,024 × 1,024 bytes) it is properly called a mebibyte (MiB).
A photo from a phone is about 3 megabytes.
وێنەیەکی مۆبایل نزیکەی 3 .
gigabyte (GB)noun/ˈɡɪɡəbaɪt/
A unit of size: 1,000 , or one billion . Counted in powers of two it is a gibibyte (GiB), which is why a drive sold as 500 GB shows about 465 GB in Windows.
A two-hour HD film is about 4 gigabytes.
فیلمێکی دوو کاتژمێریی HD نزیکەی 4 .
terabyte (TB)noun/ˈterəbaɪt/
A unit of size: 1,000 , or one trillion . Counted in powers of two it is a tebibyte (TiB), so a 1 TB drive shows about 931 GB in Windows.
A 1 TB drive can hold about 250,000 photos of 4 MB each.
درایڤێکی ⁦1 TB⁩ دەتوانێت نزیکەی ⁦250,000⁩ وێنەی ⁦4 MB⁩یی هەڵبگرێت.
binaryadjective / noun/ˈbaɪnəri/
A number system that uses only two digits, 0 and 1. Computers store all in binary because their circuits have only two states: off and on.
Computers use binary: everything is stored as 0s and 1s.
سیستەمی بەکار دەهێنن: هەموو شتێک وەک 0 و 1 هەڵدەگیرێت.

How many Bytes are in a Gigabyte?Jared Owen · Englishئینگلیزی · 826K viewsبینین · 21K likesلایک · Partبەشی 0:00–3:35 (ofلە 4:32)
You learn what a bit and a byte are, how the units grow from kilobyte to terabyte and beyond, and why 1,024 sometimes appears.
فێر دەبیت چییە و چییە، یەکەکان چۆن لە تا و زیاتر گەورە دەبن و بۆچی هەندێک جار ژمارە ⁦1024⁩ دەردەکەوێت.
Watch 0:00-3:35: from one bit up to terabytes and beyond.
لە ⁦0:00⁩ تا ⁦3:35⁩ سەیر بکە: لە یەک تا و زیاتر.

1,000 or 1,024? Two ways to count bytes⁦1000⁩ یان ⁦1024⁩؟ دوو ڕێگا بۆ ژماردنی بایتەکان

You will meet two systems. The decimal (SI) system counts in thousands: 1 kilobyte = 1,000 bytes. The binary system counts in powers of two: 1,024 bytes. To avoid confusion, the binary units have their own names: kibibyte (KiB), mebibyte (MiB), gibibyte (GiB) and tebibyte (TiB).

دوو سیستەم دەبینیت. سیستەمی دەیی ⁦(SI)⁩ بە هەزار دەژمێرێت: 1 = ⁦1000⁩ . سیستەمی بە توانی دوو دەژمێرێت: ⁦1024⁩ . بۆ ئەوەی تێکەڵ نەبن، یەکە دووانییەکان ناوی تایبەتی خۆیان هەیە: kibibyte (KiB)، mebibyte (MiB)، gibibyte (GiB) و tebibyte (TiB).

Decimal unit (SI)یەکەی دەیی ⁦(SI)⁩	Size (bytes)قەبارە ()	Binary unit (IEC)یەکەی ⁦(IEC)⁩	Size (bytes)قەبارە ()
kilobyte (KB)	1,000	kibibyte (KiB)	1,024
megabyte (MB)	1,000,000	mebibyte (MiB)	1,048,576
gigabyte (GB)	1,000,000,000	gibibyte (GiB)	1,073,741,824
terabyte (TB)	1,000,000,000,000	tebibyte (TiB)	1,099,511,627,776

Why does a new "1 TB" drive show only about 931 GB in Windows? The drive maker uses decimal units: 1 TB = 1,000,000,000,000 bytes. Windows counts in binary units but still writes "GB": 1,000,000,000,000 ÷ 1,073,741,824 ≈ 931 GiB. No space is missing! (macOS uses decimal units, so it shows 1 TB.) RAM is always counted in binary: 16 GB of RAM is really 16 GiB. More in 1,000 or 1,024? Two ways to count.

بۆچی درایڤێکی نوێی «⁦1 TB⁩» لە ویندۆزدا تەنها نزیکەی ⁦931 GB⁩ پیشان دەدات؟ کۆمپانیای دروستکەر یەکەی دەیی بەکار دەهێنێت: ⁦1 TB = 1,000,000,000,000⁩ . ویندۆز بە یەکەی دەژمێرێت بەڵام هەر دەنووسێت «GB»: ⁦1,000,000,000,000 ÷ 1,073,741,824⁩ ≈ ⁦931 GiB⁩. هیچ شوێنێک ون نەبووە! (macOS یەکەی دەیی بەکار دەهێنێت، بۆیە ⁦1 TB⁩ پیشان دەدات.) هەمیشە بە یەکەی دەژمێردرێت: ⁦16 GB⁩ لە ڕاستیدا ⁦16 GiB⁩ە. زیاتر لە ⁦1,000⁩ یان ⁦1,024⁩؟ دوو شێوەی ژماردن.

b or B? Speeds and sizesb یان B؟ خێرایی و قەبارە

A small b means bit; a capital B means byte. Internet speed is measured in bits per second: 100 Mbps (megabits per second) is about 12.5 MB/s (megabytes per second), because 1 byte = 8 bits. More in b or B: speeds in bits, sizes in bytes.

bی بچووک واتە ؛ Bی گەورە واتە . خێرایی بە لە چرکەیەکدا دەپێورێت: ⁦100 Mbps⁩ (مێگابیت لە چرکەیەکدا) نزیکەی ⁦12.5 MB/s⁩ ( لە چرکەیەکدا)یە، چونکە 1 = 8 . زیاتر لە b یان B: خێرایی بە بیت، قەبارە بە بایت.

Saying specifications aloudخوێندنەوەی تایبەتمەندییەکان بە دەنگی بەرز

Specifications (specs) are full of numbers and abbreviations. Here is how people say them in English.

تایبەتمەندییەکان (specs) پڕن لە ژمارە و . ئەمە ئەوەیە کە خەڵک چۆن بە ئینگلیزی دەیانخوێننەوە.

Writtenنووسراو	Sayبڵێ	Noteتێبینی
3.2 GHz	three point two gigahertz	A decimal point is said "point".خاڵی دەیی بە point دەخوێنرێتەوە.
16 GB of RAM	sixteen gigabytes of RAM	Informal: "sixteen gigs". RAM is said as a word: /ræm/.بە شێوەی ناڕەسمی: sixteen gigs. RAM وەک وشەیەک دەخوێنرێتەوە: /ræm/.
512 GB SSD	a five hundred and twelve gigabyte SSD	British English says "and" after "hundred"; SSD is said letter by letter.لە ئینگلیزیی بەریتانیدا دوای hundred وشەی and دێت؛ SSD پیت بە پیت دەخوێنرێتەوە.
8-core CPU	an eight-core C-P-U	Say CPU letter by letter.CPU پیت بە پیت بخوێنەرەوە.
15.6-inch screen	a fifteen point six inch screen	Screens are measured across the diagonal, in inches (1 inch = 2.54 cm). بە ئینج و بە شێوەی لار دەپێورێت (⁦1⁩ ئینج = ⁦2.54⁩ سانتیمەتر).
1920 × 1080	nineteen twenty by ten eighty	The sign × is said "by".نیشانەی × بە by دەخوێنرێتەوە.
100 Mbps	a hundred megabits per second	Speeds use bits (b), not bytes (B).خێرایی بە ⁦(b)⁩ دەپێورێت، نەک ⁦(B)⁩.
USB 3.2	U-S-B three point two	Version numbers: say each part.ژمارەی وەشان: هەر بەشێکی جیا بخوێنەرەوە.

Language focus: describing what a part doesزمان: وەسفکردنی ئەرکی پارچەیەک

For English speakers: ways to describe functionبۆ ئینگلیزیزمانان

Technical texts describe what a part does in several ways. These sentences all say the same thing:

The fan cools the CPU. (present simple)
The fan is used to cool the CPU. (is used to + infinitive)
The fan is used for cooling the CPU. (is used for + -ing)
The function of the fan is to cool the CPU.
The fan allows the CPU to work without overheating. (allow + object + to-infinitive)
The fan keeps the CPU cool. (keep + object + adjective)

Ask about function with What is it for? What does it do? What is it used for? What is its function? In a definition, a relative clause is common: A heat sink is a metal part which takes heat away from the CPU.

Language focus: describing what a part doesزمان: وەسفکردنی ئەرکی پارچەیەک

For Kurdish speakers: describing function, explained in Kurdishبۆ کوردزمانان: وەسفکردنی ئەرک بە کوردی

بۆ وەسفکردنی ئەرکی پارچەیەک، ئینگلیزی چەند شێوازێکی هەیە کە هەموویان یەک واتا دەدەن. ئەمانە باوترینیانن:

: The fan cools the CPU. = «پانکەکە سارد دەکاتەوە.»
is used to + کار: The fan is used to cool the CPU. = «بۆ ساردکردنەوەی بەکار دێت.» دوای to شێوەی بنەڕەتیی کار دێت (cool، نەک cooling).
is used for + کار + -ing: The fan is used for cooling the CPU. دوای for کار -ing وەردەگرێت.
allows you to + کار: A USB port allows you to connect a flash drive. = « USB ڕێگەت پێدەدات ببەستیتەوە.»
The function of … is to …: The function of RAM is to hold data. = «ئەرکی هەڵگرتنی .»

ئاگاداربە: لە کوردیدا «بۆ» بۆ هەموویان بەسە، بەڵام لە ئینگلیزیدا for و to یەک شت نین: used for cooling ✓ ، used to cool ✓ ، بەڵام used for cool ✗ و used to cooling ✗.

هەروەها I used to (بەبێ is/are) واتە «پێشتر... دەکرد»: I used to have an old laptop. = «پێشتر کۆنم هەبوو.» ئەمە ڕابردووە، ئەرک نییە.

Language focus: describing what a part doesزمان: وەسفکردنی ئەرکی پارچەیەک

Practice: describing functionڕاهێنان: وەسفکردنی ئەرک

Exerciseڕاهێنان

Complete the sentences. Use the verb in brackets when there is one.

ڕستەکان تەواو بکە. ئەگەر کارێک لە ناو کەوانەدا هەبوو، بەکاری بهێنە.

RAM is used to data while programs are running. (hold) بۆ هەڵگرتنی لە کاتی کارکردنی بەکار دێت.
A graphics card is used for images on the screen. (produce) بۆ دروستکردنی وێنە لەسەر بەکار دێت.
The function of the power supply is electricity into low voltage. (change)ئەرکی گۆڕینی کارەبایە بۆ وۆڵتی نزم.
A USB port allows you devices to the computer. (connect) USB ڕێگەت پێدەدات ئامێر بە ببەستیت.
What is a fan ? It is used to cool the CPU.پانکە بۆ چییە؟ بۆ ساردکردنەوەی بەکار دێت.

Speaking: reading the specsقسەکردن: خوێندنەوەی تایبەتمەندییەکان

Dilan is looking at this laptop on a shop's website. Read the specs first. Then read and listen to the dialogue to hear how she says them.

دیلان سەیری ئەم دەکات لەسەر دوکانێک. سەرەتا تایبەتمەندییەکان بخوێنەرەوە. پاشان دیالۆگەکە بخوێنەرەوە و گوێی لێ بگرە بۆ ئەوەی ببیستیت چۆن بە دەنگ دەیانڵێت.

The specs Dilan reads on the shop's websiteئەو تایبەتمەندییانەی دیلان لەسەر دوکانەکە دەیانخوێنێتەوەCêIT original

Dialogueگفتوگۆ

A phone call about a laptopپەیوەندییەکی تەلەفۆنی دەربارەی لاپتۆپێک

Dilanدیلان

Hi Karwan! Can you help me? I'm looking at a laptop on a shop's website.

سڵاو کاروان! دەتوانیت یارمەتیم بدەیت؟ سەیری دەکەم لەسەر دوکانێک.

Karwanکاروان

Sure. What are the specs?

بێگومان. تایبەتمەندییەکانی چین؟

Dilanدیلان

It has an eight-core processor that runs at up to four point two gigahertz.

هەشت ناوکیی هەیە کە تا چوار خاڵ دوو گێگاهێرتز کار دەکات.

Karwanکاروان

That's fast enough for university. How much RAM does it have?

ئەوە بۆ زانکۆ بەسە. چەند هەیە؟

Dilanدیلان

Eight gigabytes.

هەشت .

Karwanکاروان

Sixteen is better if you keep many programs open. Can you add more RAM later?

شازدە باشترە ئەگەر چەندین بە کراوەیی بهێڵیتەوە. دەتوانیت دواتر زیاد بکەیت؟

Dilanدیلان

It says: one empty slot, up to thirty-two gigabytes.

نووسراوە: شوێنێکی بەتاڵ، تا سی و دوو .

Karwanکاروان

Good, so you can upgrade it. What about storage? Is it an SSD or a hard disk?

باشە، کەواتە دەتوانیت باشتری بکەیت. ئەی ؟ یان ؟

Dilanدیلان

A five hundred and twelve gigabyte SSD.

پێنج سەد و دوازدە .

Karwanکاروان

Perfect. An SSD is much faster than a hard disk. And the screen?

زۆر باشە. زۆر لە خێراترە. ئەی ؟

Dilanدیلان

Fifteen point six inches, nineteen twenty by ten eighty.

پازدە خاڵ شەش ئینج، هەزار و نۆسەد و بیست لە هەزار و هەشتا.

Karwanکاروان

That's Full HD. Which ports does it have?

ئەوە ⁦Full HD⁩یە. چ هەیە؟

Dilanدیلان

Two USB-C ports, one USB-A port and an HDMI port.

دوو ⁦USB-C⁩، یەک ⁦USB-A⁩ و HDMI.

Karwanکاروان

Then you can connect a projector and a flash drive. I think it's a good choice.

کەواتە دەتوانیت و پێیەوە ببەستیت. پێم وایە هەڵبژاردنێکی باشە.

ExerciseڕاهێنانYour turn: say your specsنۆرەی تۆیە: تایبەتمەندییەکانی ئامێرەکەت بڵێ

Find the specs of your phone or computer (look in Settings, under "About"). Say them aloud to a partner, or record yourself: processor, RAM, storage, screen size and resolution, ports. Then say what one part is used for.

تایبەتمەندییەکانی مۆبایل یان بدۆزەوە (لە Settings، بەشی About). بە دەنگی بەرز بە ئینگلیزی بە هاوڕێیەکی بڵێ، یان دەنگی خۆت تۆمار بکە: ، ، ، قەبارە و ، . پاشان بڵێ پارچەیەک بۆ چی بەکار دێت.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Readingخوێندنەوە

Model answerوەڵامی نموونە

My phone has an eight-core processor that runs at up to two point eight gigahertz. It has eight gigabytes of RAM and a hundred and twenty-eight gigabytes of storage. The screen is six point five inches, and the resolution is twenty-four hundred by ten eighty. It has one USB-C port, which is used for charging and for connecting a flash drive.

Kurdish translationوەرگێڕانی کوردی

مۆبایلەکەم هەشت ناوکیی هەیە کە تا دوو خاڵ هەشت گێگاهێرتز کار دەکات. هەشت و سەد و بیست و هەشت شوێنی هەیە. شەش خاڵ پێنج ئینجە و دوو هەزار و چوارسەد لە هەزار و هەشتایە. یەک ⁦USB-C⁩ـی هەیە کە بۆ شەحنکردن و بەستنەوەی بەکار دێت.

Understanding Computer Specs | What Computer Specs You Need in a Computerblondiebytes · Englishئینگلیزی · 192K viewsبینین · 8.2K likesلایک
You learn what CPU, clock speed, RAM, SSD or hard drive, graphics card and ports mean on a spec sheet, then read real specs together.
فێر دەبیت ، ، ، یان ، و لە لیستی تایبەتمەندییەکاندا چی دەگەیەنن، پاشان پێکەوە تایبەتمەندیی ڕاستەقینە دەخوێنینەوە.
CPU, clock speed, RAM, storage and ports explained, then real specs read.
، ، ، و ڕوون دەکاتەوە، پاشان تایبەتمەندیی ڕاستەقینە دەخوێنێتەوە.

Writing: describe a computerنووسین: وەسفکردنی کۆمپیوتەرێک

ExerciseڕاهێنانWrite a short emailئیمەیڵێکی کورت بنووسە

A friend asks you about your computer (or the computer that you want to buy). Write an email of 70–100 words. Give the main specifications and say what each part does. Use at least three different ways of describing function.

هاوڕێیەکت پرسیاری لێ دەکات (یان ئەو کۆمپیوتەرەی دەتەوێت بیکڕیت). بە ⁦70⁩ بۆ ⁦100⁩ وشەی ئینگلیزی بنووسە. تایبەتمەندییە سەرەکییەکان بڵێ و بڵێ هەر پارچەیەک چی دەکات. لانیکەم سێ شێوازی جیاواز بۆ وەسفکردنی ئەرک بەکار بهێنە.

Hintئاماژە

Use: …is used to…, …is used for …ing, …allows me to…, The function of … is to…, which…

ئەمانە بەکار بهێنە: …is used to…، …is used for …ing، …allows me to…، The function of … is to…، which…

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Readingخوێندنەوە

Model answerوەڵامی نموونە

Hi Aram,

You asked about my new laptop. It has an eight-core processor that runs at up to 4.2 GHz, so programs open quickly. It has 16 GB of RAM, which allows me to keep many apps open at the same time. For storage, there is a 512 GB SSD. It is used to keep my files, and the laptop starts in a few seconds. The graphics card is not very powerful, but it is fine for video classes. There are two USB-C ports and an HDMI port, which I use for connecting a projector.

See you soon, Dilan

Kurdish translationوەرگێڕانی کوردی

سڵاو ئارام،

پرسیارت دەربارەی کرد. هەشت ناوکیی هەیە کە تا ⁦4.2 GHz⁩ کار دەکات، بۆیە بە خێرایی دەکرێنەوە. ⁦16 GB⁩ هەیە، کە ڕێگەم پێدەدات لە یەک کاتدا چەندین بە کراوەیی بهێڵمەوە. بۆ ⁦512 GB⁩ هەیە. بۆ هەڵگرتنی بەکار دێت و لە چەند چرکەیەکدا هەڵدەبێت. زۆر بەهێز نییە، بەڵام بۆ وانەی ڤیدیۆیی باشە. دوو ⁦USB-C⁩ و HDMI هەیە کە بۆ بەستنەوەی بەکاری دەهێنم.

بەم زووانە دەتبینم، دیلان

Common mistakes of Kurdish speakersهەڵە باوەکانی کوردزمانان

ئەم هەڵانە لە کاتی قسەکردن لەسەر پارچەکانی و ژمارەکاندا زۆر دەبینرێن:

✗ هەڵە	✓ ڕاست	بۆچی؟
My phone has 128 GB memory and 8 GB memory.	My phone has 8 GB of RAM and 128 GB of storage.	لە کوردیدا «یادگە» یان «» بۆ هەردووکیان بەکار دێت، بەڵام لە ئینگلیزیدا memory (یان RAM) کارکردنە و storage شوێنی هەڵگرتنی .
The fan is used for cool the CPU.	The fan is used to cool the CPU. / …is used for cooling the CPU.	دوای used to کاری بنەڕەتی دێت، دوای used for کار + -ing.
I bought a 15 inches laptop.	I bought a 15-inch laptop.	ژمارە + یەکە پێش ناو وەک ئاوەڵناوە: هێڵی بچووک وەردەگرێت و -sی کۆ وەرناگرێت.
The CPU speed is 3,2 GHz.	The CPU speed is 3.2 GHz.	لە ئینگلیزیدا خاڵی دەیی خاڵە ⁦(.)⁩ و کۆما ⁦(,)⁩ بۆ جیاکردنەوەی هەزارەکانە: 1,024 = هەزار و بیست و چوار.
My internet is 100 MB.	My internet speed is 100 Mbps.	خێرایی بە لە چرکەیەکدا دەپێورێت (Mbps)، نەک بە (MB).
The computer have 16 GB RAM.	The computer has 16 GB of RAM.	The computer تاکە، بۆیە has. لە ڕستەدا of پێش RAM دابنێ؛ لە لیستی تایبەتمەندیدا 16 GB RAM ئاساییە.

Pronunciation helpیارمەتیی دەربڕین

byte /baɪt/ و bit /bɪt/ جیاوازن: byte وەک «بایت» و bit وەک «بیت». gigabyte /ˈɡɪɡəbaɪt/ بە gی ڕەق دەخوێنرێتەوە، وەک «گ».

cache /kæʃ/ وەک cash دەخوێنرێتەوە. motherboard /ˈmʌðəbɔːd/: th لێرەدا دەنگی /ð/ە؛ نووکی زمانت لە نێوان ددانەکانتدا دابنێ، نەک «د» یان «ز».

Going further: precise technical languageبۆ ئاستی بەرزتر

Memory or storage? In technical writing, memory means RAM (working memory) and storage means the SSD or hard disk. Phone adverts often say "128 GB memory" when they mean storage; avoid this in your own writing.

Clock speed is not everything. A newer CPU with more cores and a bigger cache can be faster than an older one with a higher GHz figure. Cache is a small, very fast memory inside the CPU (levels L1, L2 and L3) that keeps copies of the data it uses most.

Writing units. Put a space between the number and the unit (3.2 GHz, 16 GB). Use KiB, MiB and GiB when the exact binary size matters, and keep the manufacturer's units when you quote a specification.

Describing data flow. Use prepositions of movement: data travels from the CPU to RAM along a bus, and the motherboard connects the parts via its buses, slots and sockets.

Clear reference. Make it obvious what it, this and which refer to. If it could mean the CPU or the cooler, repeat the noun: Remove the cooler. Then lift the CPU out of its socket.

Reviewپێداچوونەوە

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

What is the difference between RAM and storage?جیاوازیی نێوان RAM و خەزنکردن چییە؟

RAM is fast working memory for open programs, and it is emptied when the power goes off. Storage (an SSD or HDD) keeps files when the power is off.

کارکردنی خێرایە بۆ کراوەکان و کاتێک کارەبا دەبڕێت بەتاڵ دەبێتەوە. ( یان ) دەپارێزێت کاتێک کارەبا نییە.

Which part changes mains electricity into low voltage?کام پارچە کارەبای ماڵ دەگۆڕێت بۆ وۆڵتی نزم؟

The power supply.

.

How many bits are there in a byte?یەک بایت چەند بیتە؟

Eight.

هەشت.

How do you say "2.5 GHz" and "256 GB"?چۆن «⁦2.5 GHz⁩» و «⁦256 GB⁩» دەخوێنیتەوە؟

Two point five gigahertz; two hundred and fifty-six gigabytes.

two point five gigahertz؛ two hundred and fifty-six gigabytes.

Quick checkپشکنینی خێراWhy does Windows show a new 1 TB drive as about 931 GB?بۆچی ویندۆز درایڤێکی نوێی ⁦1 TB⁩ وەک نزیکەی ⁦931 GB⁩ پیشان دەدات؟SSDs lose space every year.درایڤە جێگیرەکان هەموو ساڵێک شوێن لەدەست دەدەن.The maker counts 1 TB = 1,000,000,000,000 bytes, but Windows counts in binary units (GiB).دروستکەر ⁦1 TB⁩ بە ⁦1,000,000,000,000⁩ بایت دەژمێرێت، بەڵام ویندۆز بە یەکەی دووانی ⁦(GiB)⁩ دەژمێرێت.Windows always uses 69 GB of every drive.ویندۆز هەمیشە ⁦69 GB⁩ لە هەموو درایڤێک بەکار دەهێنێت.Some of the drive is broken.بەشێک لە درایڤەکە تێکچووە.

Videoڤیدیۆ

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.

What does what in your computer? Computer parts ExplainedBasics Explained, H3Vtux · Englishئینگلیزی · 5.3M viewsبینین · 166K likesلایک
You see each main part of a desktop computer (power supply, motherboard, CPU, hard drive, RAM, graphics card) and learn what each one does.
هەموو بەشە سەرەکییەکانی دەبینیت (، ، ، ، ، ) و فێر دەبیت هەر یەکەیان چی دەکات.
A short tour of the main parts and what each one does.
گەڕانێکی کورت بەناو بەشە سەرەکییەکاندا و ئەوەی هەر یەکەیان دەیکات.

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Next lessonوانەی داهاتوو

Input Devicesئامێرەکانی نێوخستە

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.