Chapterبەش 3 · Lectureوانە 3.1
Networksڕایەڵەکان
The English of computer networks: LANs and WANs, routers, switches and Wi-Fi, how a home or office network is put together, and how to describe it with the passive and with phrases such as connect to and plug into.
ئینگلیزیی : و ، ، و ، چۆن ماڵ یان ئۆفیس پێکدێت و چۆن بە و دەستەواژەی وەک connect to و plug into وەسفی بکەیت.
What you will learnچی فێر دەبیت
- Name the parts of a home or office network in English: router, switch, modem, access point, cable.
- Explain the difference between a LAN and a WAN, and between wired and wireless connections.
- Describe how a network works with the passive: Data is sent…, The printer is shared…
- Use verbs and prepositions of connection correctly: connect to, plug into, log in to, over Wi-Fi.
- Ask for and give help with a network problem at a help desk.
- ناوی پارچەکانی ماڵ یان ئۆفیس بە ئینگلیزی بزانیت: ، ، ، ، کێبڵ.
- جیاوازیی نێوان و و نێوان پەیوەندیی وایەردار و ڕوون بکەیتەوە.
- بە وەسفی کارکردنی بکەیت: Data is sent…، The printer is shared…
- کاری پەیوەستبوون و بە دروستی بەکاربهێنیت: connect to، plug into، log in to، over Wi-Fi.
- لە داوای یارمەتی بکەیت و یارمەتی بدەیت بۆ کێشەیەکی .
EN shows the lessons for English-speaking students; کوردی shows the lessons for Kurdish-speaking students. کوردی وانەکانی خوێندکارانی کوردزمان پیشان دەدات؛ EN وانەکانی خوێندکارانی ئینگلیزیزمان پیشان دەدات.
Warm-up: how are you connected?خۆئامادەکردن: چۆن پەیوەستیت؟
Think about this morning. Did you send a message, read the news or watch a video? Each time, your phone or laptop was connected to a , and probably to more than one.
بیر لە بەیانیی ئەمڕۆ بکەرەوە. نامەیەکت نارد، هەواڵت خوێندەوە یان ڤیدیۆیەکت بینی؟ هەر جارێک مۆبایل یان لاپتۆپەکەت بە پەیوەست بوو و ڕەنگە بە زیاتر لە یەک .
A network is two or more devices that are linked together so they can share things: files, a printer or an internet connection. The link can be a cable or a radio signal, such as Wi-Fi.
بریتییە لە دوو ئامێر یان زیاتر کە پێکەوە بەستراونەتەوە تا شت بەش بکەن: ، یان پەیوەندیی . بەستنەوەکە دەکرێت کێبڵ بێت یان شەپۆلی ڕادیۆیی، وەک .
Explains in Kurdish what a network is, why we connect computers, and the main kinds of network.
بە کوردی ڕوون دەکاتەوە چییە، بۆچی پێکەوە دەبەستینەوە و جۆرە سەرەکییەکانی کامانەن.
Kurdish introduction: what a network is and why we connect devices.
ناساندنێک بە کوردی: چییە و بۆچی ئامێرەکان پێکەوە دەبەستینەوە.
Key words: the parts of a networkوشە سەرەکییەکان: پارچەکانی ڕایەڵەیەک
- networknoun/ˈnetwɜːk/A group of computers and other devices that are connected so they can share data.Our school network connects 60 computers and two printers.قوتابخانەکەمان ٦٠ و دوو پێکەوە دەبەستێتەوە.
- LANnoun/læn/Local area network: a network inside one building or campus. Say it as one word.All the computers in our lab are on the same LAN.هەموو تاقیگەکەمان لە یەک .
- WANnoun/wæn/Wide area network: it links networks in different cities or countries.The internet is the biggest WAN in the world.گەورەترین جیهانە.
- routernoun/ˈruːtə/ (UK), /ˈraʊtər/ (US)A device that joins networks and sends data on the best route. At home it joins your network to the internet.Restart the router if the internet stops working.ئەگەر وەستا، دووبارە هەڵبکەرەوە.
- switchnoun/swɪtʃ/A box with many ports that connects the computers in a LAN with cables.Plug the cable into a free port on the switch.کێبڵەکە بخەرە ناو بەتاڵی .
- modemnoun/ˈməʊdem/A device that changes the signal from a phone line, TV cable or fibre into data, and back again. Today it is often inside the router.Our modem and router are in one box.و لە یەک ئامێردان.
How routers, switches and network cards work is taught in the Information Technology lesson Network Hardware: NICs, Switches and Routers.
، و چۆن کار دەکەن، لە وانەی ڕەقەواڵەی ڕایەڵە: کارتی ڕایەڵە، سویچ و ڕێدۆز لە کۆرسی فێر دەکرێت.
Animated explanation of how a switch joins devices into one network and how a router connects networks, including to the internet.
بە ئەنیمەیشن ڕوون دەکاتەوە چۆن ئامێرەکان دەکاتە یەک و چۆن پێکەوە دەبەستێت، تەنانەت بە .
Hubs are old; focus on the switch and the router.
ئامێری hub ئێستا کۆن بووە؛ سەرنج بخەرە سەر و .
Key words: getting connectedوشە سەرەکییەکان: پەیوەستبوون
- access pointnoun/ˈækses pɔɪnt/A device that sends out the Wi-Fi signal and joins wireless devices to the wired network.There is an access point on the ceiling of every classroom.لە بنمیچی هەموو پۆلێکدا هەیە.
- Wi-Finoun/ˈwaɪ faɪ/A technology that connects phones, laptops and other devices to a and the by radio waves, usually through a .Is there free Wi-Fi in the library?ئایا لە کتێبخانەکەدا بێ‌بەرانبەر هەیە؟
- Ethernet cablenoun/ˈiːθənet ˈkeɪbl/وەک خۆی لە کوردیدا بەکاردێتThe standard network cable for wired connections in a LAN.An Ethernet cable is faster and more reliable than Wi-Fi.کێبڵی لە خێراتر و متمانەپێکراوترە.
- wirelessadjective/ˈwaɪələs/Working with radio signals, not cables.We have a wireless printer, so we can print from our phones.هەیە، بۆیە دەتوانین لە مۆبایلەکانمانەوە چاپ بکەین.
- ISPnoun/ˌaɪ es ˈpiː/Internet service provider: the company that sells you your internet connection. Say the letters: I-S-P.Our ISP is bringing fibre to our street next week.هەفتەی داهاتوو دەگەیەنێتە گەڕەکەکەمان.
Reading: a new network for a small officeخوێندنەوە: ڕایەڵەیەکی نوێ بۆ ئۆفیسێکی بچووک
Gara Travel is a small travel agency in Duhok with six staff. Last month, Rezan, a network technician, set up a new network for the office.
First, a fibre-optic line was brought into the building by the company’s . This line is connected to a . The router is like a door between the office network and the internet. It also gives every device on the network its own .
Next, a was installed in a small cupboard. Each desktop computer is plugged into the switch with an cable. Cables are used for the desktops because they are fast and reliable. The printer is connected to the switch too, so it can be shared by everyone.
For laptops and phones, two wireless were put on the ceiling. Staff log in to the with a password. Customers use a separate guest network, so they cannot see the office files.
A network like this, inside one building, is called a . When the travel agents book flights, their computers talk to airline in other countries over a : the internet.
“Now nothing is slow,” says Rezan. “And if one cable breaks, only one computer is affected, not the whole office.”
Kurdish translationوەرگێڕانی کوردی
گارا تراڤڵ ئاژانسێکی گەشتیاریی بچووکە لە دهۆک و شەش فەرمانبەری هەیە. مانگی ڕابردوو ڕێزان، تەکنیککارێکی ، نوێی بۆ ئۆفیسەکە دامەزراند.
سەرەتا، لەلایەن کۆمپانیاکەوە هێڵێکی فایبەر هێنرایە ناو باڵەخانەکەوە. ئەم هێڵە بە بەستراوە. وەک دەرگایەک وایە لە نێوان ئۆفیسەکە و . هەروەها تایبەت بە هەر ئامێرێکی سەر دەدات.
دواتر، لە دۆڵابێکی بچووکدا دانرا. هەر سەر مێز بە کێبڵێکی بە بەستراوە. کێبڵ بۆ سەر مێز بەکاردەهێنرێت، چونکە خێرا و متمانەپێکراوە. بە بەستراوە، بۆیە هەمووان دەتوانن بە هاوبەشی بەکاری بهێنن.
بۆ و مۆبایل، دوو لە بنمیچەکەدا دانران. فەرمانبەران بە دەچنە ناو . کڕیاران جیای میوان بەکاردەهێنن، بۆیە ناتوانن ئۆفیسەکە ببینن.
لەم جۆرە، کە لەناو یەک باڵەخانەدایە، پێی دەگوترێت . کاتێک فەرمانبەرانی ئاژانسەکە بلیتی فڕۆکە دەبڕن، ئەوان لە ڕێگەی ، واتە ، لەگەڵ کۆمپانیا ئاسمانییەکان لە وڵاتانی تردا قسە دەکەن.
ڕێزان دەڵێت: «ئێستا هیچ شتێک خاو نییە. ئەگەر کێبڵێکیش بپچڕێت، تەنها یەک تووشی کێشە دەبێت، نەک هەموو ئۆفیسەکە.»
Which device is “like a door” between the office network and the internet?کام ئامێر «وەک دەرگا» وایە لە نێوان ڕایەڵەکەی ئۆفیسەکە و ئینتەرنێت؟
The router.
.
Why can customers not see the office files?بۆچی کڕیاران ناتوانن فایلەکانی ئۆفیسەکە ببینن؟
Because they use a separate guest network.
چونکە جیای میوان بەکاردەهێنن.
Is the office network a LAN or a WAN? Why?ڕایەڵەکەی ئۆفیسەکە ڕایەڵەی ناوچەییە یان ڕایەڵەی فراوان؟ بۆچی؟
A LAN, because it is inside one building.
، چونکە لەناو یەک باڵەخانەدایە.
What happens if one cable breaks?ئەگەر کێبڵێک بپچڕێت چی ڕوودەدات؟
Only one computer is affected, not the whole office.
تەنها یەک تووشی کێشە دەبێت، نەک هەموو ئۆفیسەکە.
Word focus: networks by sizeوشەکان: ڕایەڵەکان بەپێی قەبارە
| Typeجۆر | Full nameناوی تەواو | Sizeقەبارە | Exampleنموونە |
|---|---|---|---|
| PAN | personal area network | a few metresچەند مەترێک | your phone, smartwatch and earbuds linked by Bluetoothمۆبایل، کاتژمێری زیرەک و گوێگرەکانت کە بە بەستراون |
| LAN | local area network | one building or campusیەک باڵەخانە یان کەمپەس | the computers in a school or an office قوتابخانەیەک یان ئۆفیسێک |
| MAN | metropolitan area network | one cityیەک شار | the campuses of one university, linked across a cityکەمپەسەکانی زانکۆیەک کە بە درێژایی شارێک پێکەوە بەستراون |
| WAN | wide area network | countries and continentsوڵات و کیشوەرەکان | a bank’s branches in many cities; the internetلقەکانی بانکێک لە چەندین شاردا؛ |
- intranetnoun/ˈɪntrənet/A private network inside an organisation. It works like a small internet, but only staff or students can open its pages.The exam timetables are on the university intranet.خشتەی تاقیکردنەوەکان لەسەر زانکۆکەن.
- VPNnoun/ˌviː piː ˈen/وەک خۆی لە کوردیدا بەکاردێتVirtual private network: a safe, encrypted link to a private network over the internet. Say the letters: V-P-N.Staff use a VPN to open the office files from home.فەرمانبەران لە ماڵەوە بەکاردەهێنن بۆ کردنەوەی ئۆفیسەکە.
Animated explanation of network types by size: personal (PAN), local (LAN), wireless LAN, campus, city (MAN), storage and wide area networks (WAN).
بە ئەنیمەیشن جۆرەکانی بەپێی قەبارە ڕوون دەکاتەوە: PAN بۆ یەک کەس، و جۆرە ، CAN بۆ کەمپەس، MAN بۆ شار، SAN بۆ و .
Whole video: networks from a few metres (PAN) to the whole world (WAN).
هەموو ڤیدیۆکە: ، لە PAN کە چەند مەترێکە تا کە هەموو جیهان دەگرێتەوە.
Word focus: the shape of a networkوشەکان: شێوەی ڕایەڵەیەک
- The shape of a network is its topology. In a star topology, every device is connected to one central switch. Most LANs today are stars.
- In a bus topology, all devices share one long cable. In a ring, each device is linked to the next one in a circle. You will meet these two in older books.
- In a mesh, there are many paths between devices, so data can go round a broken link. The internet and home “mesh Wi-Fi” systems work like this.
- شێوەی بەستنەوەی ئامێرەکانی پێی دەگوترێت . لە شێوەی ئەستێرە (star)دا هەموو ئامێرێک بە یەک ناوەندییەوە بەستراوە. زۆربەی ئەمڕۆ بەم شێوەیەن.
- لە شێوەی هێڵی (bus)دا هەموو ئامێرەکان یەک کێبڵی درێژ بەش دەکەن. لە شێوەی ئەڵقە (ring)دا هەر ئامێرێک بە ئامێری دواترەوە بەستراوە، وەک بازنەیەک. ئەم دوو شێوەیە لە کتێبە کۆنەکاندا دەبینیت.
- لە شێوەی تۆڕ (mesh)دا، وەک تۆڕی ماسیگرتن، چەندین ڕێگا لە نێوان ئامێرەکاندا هەیە، بۆیە دەتوانێت بە دەوری بەستنەوەیەکی پچڕاودا بڕوات. و سیستەمەکانی mesh Wi-Fiـی ماڵ بەم شێوەیە کار دەکەن.
Key words: how networks share and send dataوشە سەرەکییەکان: ڕایەڵەکان چۆن دراوە بەش دەکەن و دەنێرن
- servernoun/ˈsɜːvə/A computer that gives files or services to other computers on a network.The university keeps student files on a central server.زانکۆکە خوێندکاران لەسەر ناوەندی هەڵدەگرێت.
- clientnoun/ˈklaɪənt/A computer or app that asks a server for a service.Your laptop is a client when it asks a server for a web page.لاپتۆپەکەت کاتێک داوای لە دەکات.
- peer-to-peer networknoun/ˌpɪə tə ˈpɪə ˈnetwɜːk/A with no central : every computer is equal and can share files directly with the others. The opposite is a network.Two friends sharing files directly between their laptops are using a peer-to-peer network.دوو هاوڕێ کە ڕاستەوخۆ لە نێوان لاپتۆپەکانیاندا بەش دەکەن، بەکاردەهێنن.
- packetnoun/ˈpækɪt/A small piece of data. Big files are cut into packets before they travel across a network.A video call sends thousands of packets every second.پەیوەندییەکی ڤیدیۆیی هەر چرکەیەک هەزاران دەنێرێت.
- protocolnoun/ˈprəʊtəkɒl/A set of rules that devices follow to communicate. TCP/IP is the main protocol family of the internet.Computers on the internet use the same protocols, so they understand each other.سەر هەمان بەکاردەهێنن، بۆیە لە یەکتر تێدەگەن.
- bandwidthnoun/ˈbændwɪdθ/How much data a connection can carry each second, measured in Mbps (megabits per second).Video calls need more bandwidth than emails.پەیوەندیی ڤیدیۆیی پێویستی بە زیاترە لە .
Word focus: ways to connectوشەکان: ڕێگاکانی پەیوەستبوون
- fibre-optic cablenoun/ˌfaɪbər ˈɒptɪk ˈkeɪbl/A cable made of very thin glass threads that carries as pulses of light. It is much faster than copper cable and connects cities, countries and, more and more, homes.Fibre-optic cables carry data as pulses of light.وەک لێدانی ڕووناکی دەگوازنەوە.
- Bluetoothnoun/ˈbluːtuːθ/وەک خۆی لە کوردیدا بەکاردێتA short-range wireless link (about 10 metres) between two devices.My earbuds connect to my phone via Bluetooth.گوێگرەکانم لە ڕێگەی بە مۆبایلەکەمەوە پەیوەست دەبن.
- mobile networknoun/ˈməʊbaɪl ˈnetwɜːk/The network of phone masts that gives phones calls and internet: 4G, 5G.5G mobile networks are much faster than 4G.5G زۆر لە 4G خێراترن.
- hotspotnoun/ˈhɒtspɒt/A place where people can connect to the by , such as a café or an airport. A can also be a personal hotspot and share its mobile data.The café has a free hotspot for customers.چایخانەکە بێ‌بەرانبەری بۆ کڕیاران هەیە.
| Connectionپەیوەندی | Wired or wireless?وایەردار یان ؟ | Typical useبەکارهێنانی باو |
|---|---|---|
| Ethernet cableکێبڵی | wiredوایەردار | desktop computers, servers and printers in a LAN، و لە |
| fibre-optic cable | wiredوایەردار | fast links between buildings, cities and countries, and more and more to homesبەستنەوەی خێرا لە نێوان باڵەخانە، شار و وڵاتاندا و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ بۆ ماڵەکانیش |
| Wi-Fi | wireless (a home, a café, a campus) (ماڵ، چایخانە، کەمپەس) | laptops, phones and smart TVs، مۆبایل و تەلەفزیۆنی زیرەک |
| Bluetooth | wireless (about 10 metres) (نزیکەی ١٠ مەتر) | earbuds, keyboards, smartwatchesگوێگر، ، کاتژمێری زیرەک |
| mobile network (4G/5G) (4G/5G) | wireless (almost everywhere) (نزیکەی هەموو شوێنێک) | phones and hotspots on the moveمۆبایل و لە کاتی هاتوچۆدا |
| satelliteمانگی دەستکرد | wireless (the whole Earth) (هەموو زەوی) | remote villages, ships and planes; GPS satellites also help your phone to find where you areگوندە دوورەکان، کەشتی و فڕۆکە؛ مانگە دەستکردەکانی GPS ـیش یارمەتی مۆبایلەکەت دەدەن شوێنی خۆی بدۆزێتەوە |
Fibre, cable and 4G/5G connections are all broadband: fast connections that are always on. The old dial-up connection through a phone line was very slow. How each connection works is taught in the Information Technology lessons Ways to connect to the Internet and Cables and Wireless: Transmission Media.
پەیوەندیی فایبەر، کێبڵ و 4G/5G هەموویان ن: پەیوەندیی خێرا کە هەمیشە کاران. پەیوەندیی کۆنی dial-up لە ڕێگەی هێڵی تەلەفۆنەوە زۆر خاو بوو. هەر پەیوەندییەک چۆن کار دەکات، لە وانەکانی ڕێگاکانی پەیوەستبوون بە ئینتەرنێتەوە و کێبڵ و بێتەل: هۆکارەکانی گواستنەوە لە کۆرسی فێر دەکرێت.
Practice: network wordsڕاهێنان: وشەکانی ڕایەڵە
Language focus: describing how a network worksزمان: وەسفکردنی کارکردنی ڕایەڵەیەک
When we describe a system, the process is usually more important than the person who does it. So technical English uses the passive a lot.
کاتێک وەسفی سیستەمێک دەکەین، زۆرجار پرۆسەکە لەو کەسە گرنگترە کە ئەنجامی دەدات. بۆیە ئینگلیزیی تەکنیکی زۆر بەکاردەهێنێت.
| Active (who does it?) (کێ دەیکات؟) | Passive (what happens?) (چی ڕوودەدات؟) |
|---|---|
| The technician installs a switch. | A switch is installed (by the technician). |
| The router sends the data. | The data is sent by the router. |
| Rezan connected the printer last week. | The printer was connected last week. |
| They will upgrade the network in May. | The network will be upgraded in May. |
| Everyone can share the printer. | The printer can be shared by everyone. |
The passive in technical descriptions
Form: be + past participle (connected, sent, installed). Only be changes for tense: is/are sent, was/were sent, will be sent, can be sent, has been sent.
- Use it when the doer is unknown, obvious or not important: The office was connected in 2024.
- Use it for processes and systems: Data is split into packets, which are then sent across the network.
- Use it to keep the topic at the start of the sentence: The printer is shared by all staff.
بکەرنادیار لە ئینگلیزی و کوردیدا
کوردیش هەیە. کوردی بە زیادکردنی «ـرا / ـرێ» بۆ کارەکە دروستی دەکات: «نارد ← نێردرا»، «دەنێرێت ← دەنێردرێت». ئینگلیزی وا نییە: پێویستی بە کاری be و هەیە.
| کوردی | ئینگلیزی |
|---|---|
| دەنێردرێت. | The data is sent. |
| بەستراوە. | The printer is connected. |
| دانرا. | The switch was installed. |
| نوێ دەکرێتەوە. | The network will be upgraded. |
- be کاتەکە پیشان دەدات: is / are (ئێستا)، was / were (ڕابردوو)، will be (داهاتوو)، can be (توانا). کارە سەرەکییەکە هەمیشە : sent، connected.
- by واتە «لەلایەن ... ەوە». بەڵام زۆرجار لاببە، وەک چۆن لە کوردیدا ئەنجامدەر نادیار دەبێت.
- کارە ئاساییەکان بە -ed کۆتایی دێت (installed، shared)، بەڵام هەندێکیان نائاساین: send → sent، put → put، build → built، set up → set up.
Practice: the passiveڕاهێنان: بکەرنادیار
Language focus: connect to, plug into, log in toزمان: connect to، plug into، log in to
Network English uses a small set of verb + preposition chunks again and again. Learn them as one piece, not word by word.
ئینگلیزیی چەند دەستەواژەیەکی «کار + » زۆر دووبارە دەکاتەوە. وەک یەک پارچە فێریان ببە، نەک وشە بە وشە.
| Chunkدەستەواژە | Exampleنموونە | Meaningواتا |
|---|---|---|
| connect (sth) to sth | Connect your laptop to the guest Wi-Fi. | join a device to a network or to another deviceبەستنەوەی ئامێرێک بە یان بە ئامێرێکی ترەوە |
| plug sth into sth / plug sth in | Plug the Ethernet cable into the router. | put a cable or plug into a port or socketخستنە ناوەوەی کێبڵ یان پلەک بۆ ناو |
| unplug sth (from sth) | Unplug the router for 30 seconds. | take a cable or plug outدەرهێنانی کێبڵ یان پلەک |
| log in to / sign in to | Log in to the student portal with your username. | enter your username and password to start using a system بۆ سیستەمێک بە و |
| log out of / sign out of | Log out of the shared computer when you finish. | stop using a system safely لە سیستەمێک بە سەلامەتی |
| turn on / turn off | Turn on Wi-Fi and Bluetooth. | start or stop a device or a featureهەڵکردن یان کوژاندنەوەی ئامێرێک یان تایبەتمەندییەک |
| over / via / by | send photos over Wi-Fi, via Bluetooth, by cable | the way the data travelsئەو ڕێگایەی پێیدا دەڕوات |
| on the network / on the internet | Is the printer on the network? | connected and availableپەیوەست و بەردەست |
| share sth with sb | We share one printer with the whole office. | use something togetherبەشکردنی شتێک لەگەڵ کەسێکدا |
Getting the details right
- log in (verb, two words) but login (noun or adjective): Log in with your login details. The same pattern: set up / setup, back up / backup, sign up / sign-up.
- log in to is the safe form in formal writing; log into is very common, especially in American English. Never log in the system.
- connect to a device or network; connect with people: connect with old classmates.
- on the internet, on the network (not in). Online is one word.
- No article after by: by cable, by Bluetooth. With over and via: over the network, via a VPN.
- A pronoun goes before the particle: Plug it in. (not Plug in it.)
ئامرازەکانی پەیوەندی لە کوردی و ئینگلیزیدا
کوردی زۆرجار بە دوو بەش دەردەبڕێت، یەکێک پێش ناو و یەکێک دوای ناو: «بە »، «لە ». ئینگلیزی تەنها یەک وشە پێش ناوەکە دادەنێت: to the router، on the network. بۆیە وەرگێڕانی وشە بە وشە هەڵە دروست دەکات.
| کوردی | ئینگلیزی | ئاگاداربە |
|---|---|---|
| خۆت بە ببەستەوە. | Connect to the Wi-Fi. | to، نەک with. |
| کێبڵەکە بخەرە ناو . | Plug the cable into the router. | «ناو ... ەوە» بۆ جووڵە = into. |
| هەڵبکە. | Turn on the Wi-Fi. | نەک open the Wi-Fi. |
| بکوژێنەوە. | Turn off the router. | close بۆ و : Close the app. |
| لەسەر / لە | on the internet | نەک in the internet. |
| بچۆ ژوورەوەی دەروازەکە. | Log in to the portal. | log in دوو وشەیە کاتێک کارە. |
Practice: prepositions of connectionڕاهێنان: کار و ئامرازەکانی پەیوەندی
Listening and speaking: at the help deskگوێگرتن و قسەکردن: لە بەشی یارمەتیدا
Hi. I can’t connect to the university Wi-Fi on my laptop.
سڵاو. ناتوانم بە لاپتۆپەکەم بە زانکۆوە پەیوەست ببم.
OK. Which network did you choose?
باشە. کام هەڵبژارد؟
Campus-Guest, I think.
پێم وایە Campus-Guest.
That’s the guest network. Students should log in to Campus-Students. Your username is your student number.
ئەوە میوانە. خوێندکاران دەبێت بچنە ناو Campus-Students. ژمارەی خوێندکارییەکەتە.
I see. And the password?
تێگەیشتم. ئەی ؟
It’s the same password as your student email.
هەمان خوێندکارییەکەتە.
It’s connected now, but it’s really slow.
ئێستا پەیوەست بوو، بەڵام زۆر خاوە.
Are you in the library? The access point there is very busy at lunchtime. For a fast connection, you can plug your laptop into one of the Ethernet ports on the desks.
لە کتێبخانەیت؟ ئەوێ لە کاتی نانی نیوەڕۆدا زۆر قەرەباڵغە. بۆ پەیوەندییەکی خێرا، دەتوانیت لاپتۆپەکەت بخەیتە ناو یەکێک لە سەر مێزەکانەوە.
My laptop doesn’t have an Ethernet port.
لاپتۆپەکەم نییە.
Then you need a USB-to-Ethernet adapter. We can lend you one.
کەواتە پێویستت بە گۆڕەرێکی USB بۆ هەیە. دەتوانین یەکێکت بە قەرز بدەینێ.
Great, thanks a lot!
نایابە، زۆر سوپاس!
You’re welcome. And remember to log out of the shared computers when you finish.
شایەنی نییە. لەبیرت بێت کاتێک تەواو دەبیت، لە هاوبەشەکان بچیتە دەرەوە.
Work with a partner. Student A has a network problem: no internet, slow Wi-Fi, can’t log in, or the printer cannot be found. Student B is the technician. Use: “I can’t connect to…”, “Which network…?”, “Try plugging… into…”, “Is it on the network?”, “Restart the…”. Then change roles.
لەگەڵ هاوڕێیەکت کار بکە. خوێندکاری A کێشەیەکی هەیە: نییە، خاوە، ناتوانێت بچێتە ژوورەوە، یان نادۆزرێتەوە. خوێندکاری B تەکنیککارەکەیە. ئەم دەستەواژانە بەکاربهێنن: I can’t connect to…، Which network…?، Try plugging… into…، Is it on the network?، Restart the…. پاشان ڕۆڵەکان بگۆڕنەوە.
Hintئاماژە
Begin with the problem, then the technician asks questions before giving advice.
بە کێشەکە دەست پێبکە، پاشان تەکنیککارەکە پێش ئامۆژگاریکردن پرسیار دەکات.
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
Hello. I can’t print. The printer says it is ready, but my computer can’t find it.
سڵاو. ناتوانم چاپ بکەم. دەڵێت ئامادەیە، بەڵام نایدۆزێتەوە.
Is the printer on the network? Check the cable at the back.
ئایا لەسەر ؟ کێبڵەکەی پشتەوەی بپشکنە.
Oh, the cable isn’t plugged in.
ئۆه، کێبڵەکە نەخراوەتە ناوەوە.
Plug it into the switch and try again. It should appear in a minute.
بیخەرە ناو و دووبارە هەوڵ بدەرەوە. لە ماوەی خولەکێکدا دەبێت دەربکەوێت.
Writing: describe a networkنووسین: وەسفی ڕایەڵەیەک بکە
Write 60–90 words about the network in your home, your school or a café you know. Say which devices there are, how they are connected and what the network is used for. Use at least three passive verbs and three prepositions from this unit.
٦٠ تا ٩٠ وشە بنووسە دەربارەی ماڵەکەت، قوتابخانەکەت یان چایخانەیەک کە دەیناسیت. بڵێ چ ئامێرێک هەیە، چۆن بەستراون و بۆ چی بەکاردێت. لانیکەم سێ کاری و سێ لەم وانەیە بەکاربهێنە.
Hintئاماژە
Start like this: “The network in my house is small. A fibre line is connected to…”
بەم شێوەیە دەست پێبکە: The network in my house is small. A fibre line is connected to…
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
Model answer: The network in our house is small. A fibre line is connected to a router in the living room. The router was installed by our ISP last year. Two laptops, three phones and a smart TV are connected to it over Wi-Fi. My brother’s gaming PC is plugged into the router with an Ethernet cable, because he needs a fast, stable connection. Our printer is shared by everyone, so we can print from any device. The Wi-Fi is protected by a strong password.
وەڵامی نموونە: ماڵەکەمان بچووکە. هێڵێکی فایبەر بە بەستراوە لە ژووری دانیشتن. پار لەلایەن دانرا. دوو ، سێ مۆبایل و تەلەفزیۆنێکی زیرەک بە پێوەی بەستراون. یاریی براکەم بە کێبڵی خراوەتە ناو ، چونکە پێویستی بە پەیوەندییەکی خێرا و جێگیرە. لەلایەن هەمووانەوە بەکاردەهێنرێت، بۆیە لە هەر ئامێرێکەوە دەتوانین چاپ بکەین. بە بەهێز پارێزراوە.
Write two sentences that compare wired and wireless connections. Use although in one sentence and however in the other.
دوو ڕستە بنووسە کە پەیوەندیی وایەردار و بەراورد بکەن. لە یەکێکیاندا although و لە ئەوی تریاندا however بەکاربهێنە.
Hintئاماژە
Although + a clause, main clause. / Sentence one; however, sentence two.
Although + ڕستەیەک، ڕستەی سەرەکی. / ڕستەی یەکەم؛ however، ڕستەی دووەم.
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
Although Wi-Fi is very convenient, it is usually slower than a cable. Ethernet cables are fast and reliable; however, they are not practical for phones and tablets.
هەرچەندە زۆر ئاسانە، بەڵام زۆرجار لە کێبڵ خاوترە. کێبڵی خێرا و متمانەپێکراوە؛ لەگەڵ ئەوەشدا بۆ مۆبایل و گونجاو نییە.
هەڵە باوەکانی کوردزمانان
ئەم هەڵانە زۆر لە نووسین و قسەی خوێندکارانی کورددا دەبینرێن. زۆربەیان لە وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی کوردییەوە دێن.
| هەڵە | ڕاست | بۆچی؟ |
|---|---|---|
| I opened the Wi-Fi. | I turned on the Wi-Fi. | «کردنەوە» لێرەدا = turn on. open بۆ ، و دەرگایە. |
| I connected with the Wi-Fi. | I connected to the Wi-Fi. | «بە ... ەوە» لێرەدا = to. |
| The data send in packets. | The data is sent in packets. | پێویستی بە be + هەیە. |
| The printer is share by everyone. | The printer is shared by everyone. | : shared، نەک share. |
| We have a fast internet. | We have fast internet. / We have a fast internet connection. | internet لێرەدا a وەرناگرێت؛ a connection وەردەگرێت. |
| Router is in the office. | The router is in the office. | کوردی بە «ـەکە» ناساندن پیشان دەدات؛ ئینگلیزی theـی پێویستە. |
| We bought two router. | We bought two routers. | کوردی دەڵێت «دوو »، بەڵام ئینگلیزی دوای ژمارە -s زیاد دەکات. |
| the network school | the school network | « قوتابخانە» لە ئینگلیزیدا پێچەوانە دەبێتەوە: وشە سەرەکییەکە دواجار دێت. |
| network equipments | network equipment | equipment ، -s وەرناگرێت. |
دەربڕینی دروست
- Wi-Fi /ˈwaɪ faɪ/ وەک «وای فای» دەگوترێت، نەک «وی فی».
- wireless و network دەنگی /w/ یان هەیە، نەک /v/: «وایەلەس»، نەک «ڤایەلەس».
- Ethernet و bandwidth دەنگی /θ/ یان هەیە: زمان لە نێوان ددانەکاندا دابنێ، نەک «ت».
- router: لە بەریتانیا /ˈruːtə/ و لە ئەمریکا /ˈraʊtər/. هەردووکیان ڕاستن.
وەرگێڕان: لە کوردییەوە بۆ ئینگلیزی
ئەم ڕستانە وەربگێڕە بۆ ئینگلیزی. ئاگاداری و بە. ١. بە بەستراوە. ٢. هەڵبکە و بە میوانەوە پەیوەست بە. ٣. بە بچووک دەنێردرێت. ٤. نوێ هەفتەی ڕابردوو دانرا.
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
- The printer is connected to the switch.
- Turn on the Wi-Fi and connect to the guest network.
- Data is sent in small packets.
- A new router was installed last week.
Going further: precise network English
- Internet or internet? Both are used. Many style guides now prefer lower case (the internet); older and some academic texts use the Internet. Choose one and be consistent.
- Modem, router, access point. A home “Wi-Fi box” often does all three jobs. In technical writing, name the function you mean: The router assigns IP addresses; the access point provides Wi-Fi.
- Wi-Fi names and security. Wi-Fi generations now have simple numbers: Wi-Fi 6, Wi-Fi 6E, Wi-Fi 7. A Wi-Fi password is protected by WPA2 or, better, WPA3. Older books mention WEP, which is no longer safe.
- Bandwidth, speed, latency. Bandwidth is how much data per second (Mbps); latency is the delay (ms). Fast can mean either, so be precise: The link has high bandwidth but high latency, so video calls lag.
- Mbps or MB/s? A small b means bits, a capital B means bytes. 100 Mbps is about 12.5 MB/s.
- Passive or active? Use the passive for processes; use the active when responsibility matters: The technician will replace the switch on Monday is clearer than The switch will be replaced.
Extension: short definitions with participles
Technical definitions often use a participle instead of a full relative clause: a device that connects networks → a device connecting networks; a cable that is used in LANs → a cable used in LANs. Rewrite these definitions in the same way. 1. A switch is a device that connects computers in a LAN. 2. A packet is a small piece of data that is sent across a network. 3. A hotspot is a place that offers Wi-Fi to the public.
Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
- A switch is a device connecting computers in a LAN.
- A packet is a small piece of data sent across a network.
- A hotspot is a place offering Wi-Fi to the public.
Reviewپێداچوونەوە
What is the difference between a LAN and a WAN?جیاوازیی نێوان ڕایەڵەی ناوچەیی و ڕایەڵەی فراوان چییە؟
A LAN covers one building or campus. A WAN links networks in different cities or countries; the internet is the biggest WAN.
یەک باڵەخانە یان کەمپەس دەگرێتەوە. لە شار یان وڵاتی جیاوازدا پێکەوە دەبەستێتەوە؛ گەورەترین .
What does a router do in a home network?ڕێدۆز لە ڕایەڵەیەکی ماڵدا چی دەکات؟
It joins the home network to the internet and gives each device an IP address.
ماڵەکە بە دەبەستێتەوە و دەدات بە هەر ئامێرێک.
Make this sentence passive: “The technician installed two access points.”ئەم ڕستەیە بکە بە بکەرنادیار: The technician installed two access points.
Two access points were installed (by the technician).
Two access points were installed (by the technician).
Complete: “Plug the cable ___ the switch, then connect your laptop ___ the network.”تەواوی بکە: Plug the cable ___ the switch, then connect your laptop ___ the network.
into; to
into؛ to
Videoڤیدیۆ
Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە
A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.
An animated introduction to what a network is, home and business networks, wireless networks and why we connect devices.
بە ئەنیمەیشن ڕوون دەکاتەوە چییە، باسی ماڵ و کۆمپانیا و دەکات و دەڵێت بۆچی ئامێرەکان پێکەوە دەبەستینەوە.
Whole video: a calm overview of computer networks.
هەموو ڤیدیۆکە: ناساندنێکی گشتی و لەسەرخۆ بۆ .
Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!
Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.
Key termsزاراوە سەرەکییەکان
The Internet and the Webئینتەرنێت و وێب
Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان
References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر
This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.