Troubleshooting with IOS: show, ping, traceroute and debugچارەسەرکردنی کێشە بە ⁦IOS: show⁩، پینگ، بەدواداچوونی ڕێگە و debug

You already have a method: the seven steps, the layers as a checklist, and the approaches bottom-up, top-down and divide and conquer (Troubleshooting networks, approaches). On a PC your tools were ipconfig, ping and tracert. On a Cisco router or switch the same questions are answered by show commands, by IOS’s own ping and traceroute, and — carefully — by debug. This lesson maps each tool to the layer it checks.

پێشتر ڕێگایەکت هەیە: حەوت هەنگاوەکە، چینەکان وەک لیستی پشکنین و ڕێگاکانی خوارەوە-بۆ-سەرەوە، سەرەوە-بۆ-خوارەوە و دابەشکردن و زاڵبوون (چارەسەرکردنی کێشەی ڕایەڵەکان، ڕێگاکان). لەسەر PC ئامرازەکانت ipconfig، ping و tracert بوون. لەسەر ڕێدۆز یان سویچێکی Cisco هەمان پرسیارەکان بە فەرمانەکانی show، بە پینگ و بەدواداچوونی ڕێگەی خودی IOS و — بە وریاییەوە — بە debug وەڵام دەدرێنەوە. ئەم وانەیە هەر ئامرازێک بەو چینە دەبەستێتەوە کە دەیپشکنێت.

show commands only read — they change nothing and cost almost nothing, so they are always the first step. ping and traceroute send a handful of test packets. debug makes the router describe events as they happen; on a busy router that can use so much processor time that the router stops responding, so it comes last, as narrow as possible, and is switched off at once.

فەرمانەکانی show تەنیا دەخوێننەوە — هیچ شتێک ناگۆڕن و هیچ نرخێکیان نییە، بۆیە هەمیشە هەنگاوی یەکەمن. ping و traceroute چەند پاکێتێکی (Packet) تاقیکردنەوە دەنێرن. debug ڕێدۆزەکە ناچار دەکات ڕووداوەکان لە کاتی ڕوودانیاندا وەسف بکات؛ لەسەر ڕێدۆزێکی سەرقاڵ ئەمە دەتوانێت ئەوەندە کاتی پرۆسێسەر بەکار بهێنێت کە ڕێدۆزەکە وەڵام نەداتەوە، بۆیە دواجار دێت، تا بتوانرێت تەسک و دەستبەجێ دەکوژێنرێتەوە.

Build this in Packet Tracer to follow the lesson: PC1 on R1’s LAN, three routers joined by serial links, and a server on R3’s LAN. R1 and R3 use default routes towards R2; R2 has a static route to each LAN (Static routes, Default routes). Every fault in this lesson is one small change to this network.

ئەمە لە Packet Tracerـدا دروست بکە بۆ ئەوەی دوای وانەکە بکەویت: ⁦PC1⁩ لەسەر ڕایەڵەی ناوچەیی (LAN) ⁦R1⁩، سێ ڕێدۆز کە بە بەستەری زنجیرەیی بەستراون و ڕاژەکارێک (Server) لەسەر ڕایەڵەی ناوچەیی ⁦R3. R1⁩ و ⁦R3⁩ ڕێگەی بنەڕەتی بەرەو ⁦R2⁩ بەکار دەهێنن؛ ⁦R2⁩ ڕێگەیەکی جێگیری بۆ هەر ڕایەڵەیەکی ناوچەیی هەیە (ڕێگە جێگیرەکان، ڕێگە بنەڕەتییەکان). هەموو هەڵەیەکی ئەم وانەیە یەک گۆڕانکاریی بچووکە لەم ڕایەڵەدا.

Start with show ip interface brief (you met it in Your first router). The Status column is mostly layer 1 — is there a signal, and is the interface switched on? The Protocol column is layer 2 — does the link really work? Here R2’s link to R3 has a signal but does not come up:

بە show ip interface brief دەست پێ بکە (لە یەکەم ڕێدۆزەکەت بینیت). ستوونی Status زۆرتر چینی 1ـە — سیگناڵ هەیە و نێوبەستەکە هەڵکراوە؟ ستوونی Protocol چینی 2ـیە — بەستەرەکە بەڕاستی کار دەکات؟ لێرەدا بەستەری ⁦R2⁩ بۆ ⁦R3⁩ سیگناڵی هەیە بەڵام کارا نابێت:

When the state is up/up but users complain of slow or broken transfers, read the counters in show interfaces. A few errors over months mean little; a counter that keeps rising is the clue. Reset them with clear counters, wait a few minutes of normal traffic, and look again.

کاتێک دۆخەکە ⁦up/up⁩ـە بەڵام بەکارهێنەران سکاڵا لە گواستنەوەی هێواش یان پچڕاو دەکەن، ژمێرەرەکان لە show interfacesـدا بخوێنەوە. چەند هەڵەیەک لە چەند مانگێکدا واتای کەمە؛ ژمێرەرێک کە بەردەوام زیاد دەبێت نیشانەکەیە. بە clear counters بیانگەڕێنەوە بۆ سفر، چەند خولەکێک لە هاتوچۆی ئاسایی چاوەڕێ بکە و دووپاتە سەیر بکە.

On a back-to-back serial link in a lab, one end of the cable is DCE and must provide the clock with clock rate (Step 2: a serial link). If it does not, the interfaces stay up/down. show controllers serial tells you which end of the cable is plugged in here — DCE or DTE, with its standard such as V.35 (serial ports on real routers) — and the clock it gives:

لە بەستەرێکی زنجیرەیی ڕاستەوخۆدا لە تاقیگەدا، سەرێکی کێبڵەکە DCEـیە و دەبێت بە clock rate کاتژمێرەکە دابین بکات (هەنگاوی 2: بەستەرێکی زنجیرەیی). ئەگەر نەیکات، نێوبەستەکان ⁦up/down⁩ دەمێننەوە. show controllers serial پێت دەڵێت کام لای کێبڵەکە لێرە بەستراوە — DCE یان DTE، لەگەڵ ستانداردەکەی وەک ⁦V.35⁩ (پۆرتە زنجیرەییەکان لەسەر ڕێدۆزە ڕاستەقینەکان) — و ئەو کاتژمێرەی دەیدات:

When a diagram is missing or wrong, ask the devices. CDP (Cisco Discovery Protocol) runs at layer 2 on Cisco devices and is on by default: every 60 seconds each device announces itself, and neighbours keep the information for 180 seconds. show cdp neighbors lists who is plugged into which port — even before any IP address is right. detail adds the neighbour’s IP address and IOS version.

کاتێک هێڵکارییەک نییە یان هەڵەیە، لە ئامێرەکان بپرسە. CDP لە چینی 2دا لەسەر ئامێرەکانی Cisco کار دەکات و بە شێوەی بنەڕەت کارایە: هەر ⁦60⁩ چرکە جارێک هەر ئامێرێک خۆی ڕادەگەیەنێت و دراوسێکان زانیارییەکە بۆ ⁦180⁩ چرکە هەڵدەگرن. show cdp neighbors ڕیز دەکات کێ بە کام دەرچە (Port) بەستراوە — تەنانەت پێش ئەوەی هیچ ناونیشانێکی IP (IP address) دروست بێت. detail ناونیشانی IPـی دراوسێکە و وەشانی IOSـەکەی زیاد دەکات.

LLDP (IEEE 802.1AB) is the vendor-neutral twin, needed when Cisco devices meet other brands (phones, servers, other switches). On most Cisco devices it is off by default: switch it on with lldp run in global configuration and read show lldp neighbors — device, local interface, hold time, capabilities and port ID. Both protocols tell strangers about your devices, so turn them off where they face users or the ISP (no cdp enable, no lldp transmit on the interface).

LLDP ⁦(IEEE 802.1AB)⁩ جووتە بێلایەنەکەیە، پێویست کاتێک ئامێرەکانی Cisco بە براندەکانی تر دەگەن (تەلەفۆن، ڕاژەکار، سویچەکانی تر). لەسەر زۆربەی ئامێرەکانی Cisco بە شێوەی بنەڕەت کوژاوە: بە lldp run لە باری ڕێکخستنی گشتیدا (Global configuration mode) هەڵیبکە و show lldp neighbors بخوێنەوە — ئامێر، نێوبەستەی ناوخۆیی، hold time، capabilities و port ID. هەردوو پرۆتۆکۆڵەکە (Protocol) لەبارەی ئامێرەکانت بە نامۆکان دەڵێن، بۆیە لەو شوێنانەی ڕوویان لە بەکارهێنەران یان دابینکەری ئینتەرنێتە (ISP) بیانکوژێنەرەوە (no cdp enable، no lldp transmit لەسەر نێوبەستەکە).

When a PC cannot even reach its gateway, the fault is often on the switch. Five show commands answer the usual questions; each is explained in its own lesson:

کاتێک PCـێک تەنانەت ناگاتە دەروازە بنەڕەتییەکەی (Default gateway)، هەڵەکە زۆرجار لەسەر سویچەکەیە. پێنج فەرمانی show وەڵامی پرسیارە ئاساییەکان دەدەنەوە؛ هەریەکەیان لە وانەی خۆیدا ڕوون کراوەتەوە:

show ip route shows every route (The routing table). When you care about one destination, give the address: IOS shows the route that would be used, or tells you there is none. show ip protocols shows which routing protocols run, on which networks and with which neighbours; for OSPF, show ip ospf neighbor lists the neighbours and their state (OSPF neighbours).

show ip route هەموو ڕێگەیەک پیشان دەدات (خشتەی ڕێدۆزی). کاتێک گرنگیت بە یەک مەبەست هەیە، ناونیشانەکە بدە: IOS ئەو ڕێگەیە پیشان دەدات کە بەکار دەهێنرێت، یان پێت دەڵێت هیچ نییە. show ip protocols پیشان دەدات کام پرۆتۆکۆڵەکانی ڕێدۆزی (Routing protocol) کار دەکەن، لەسەر کام ڕایەڵەکان و لەگەڵ کام دراوسێ؛ بۆ OSPF، show ip ospf neighbor دراوسێکان و دۆخیان ڕیز دەکات (دراوسێکانی OSPF).

IOS ping differs from Windows ping. It sends five ICMP echoes of 100 bytes, waits 2 seconds for each, and prints one character per echo on a single line, then a success rate:

پینگی IOS لە پینگی Windows جیاوازە. پێنج echoـی ICMPـی ⁦100⁩ بایت (Byte) دەنێرێت، بۆ هەریەکەیان 2 چرکە چاوەڕێ دەکات و بۆ هەر echoـێک یەک پیت لەسەر یەک دێڕ چاپ دەکات، پاشان ڕێژەی سەرکەوتن:

The pattern says more than the success rate. .!!!! on the first try is just ARP (why the first ping fails). U means a router answered that it cannot deliver — so the path works up to that router; the dots between the Us appear because, by default, a Cisco router sends at most one unreachable message every 500 ms. A row of dots means silence: the target may be off, the reply may be lost on the way back, or something filters it.

شێوەکە زیاتر لە ڕێژەی سەرکەوتن دەڵێت. .!!!! لە یەکەم هەوڵدا تەنیا ARPـە (بۆچی یەکەم پینگ شکست دەهێنێت). U واتە ڕێدۆزێک وەڵامی داوەتەوە کە ناتوانێت بیگەیەنێت — بۆیە ڕێگاکە تا ئەو ڕێدۆزە کار دەکات؛ خاڵەکانی نێوان Uـەکان دەردەکەون چونکە بە شێوەی بنەڕەت ڕێدۆزێکی Cisco لە هەر ⁦500 ms⁩ جارێک زۆرترین یەک پەیامی unreachable دەنێرێت. ڕیزێک خاڵ واتە بێدەنگی: لەوانەیە ئامانجەکە کوژاوە بێت، وەڵامەکە لە ڕێگای گەڕانەوەدا ون بووبێت، یان شتێک فلتەری دەکات.

A plain ping from R1 uses R1’s exit interface (10.0.12.1) as its source. That can fool you: the far routers may know the way back to 10.0.12.0 but not to the users’ LAN. Extended ping lets you choose the source, so the router tests exactly what PC1 experiences. Type ping alone in privileged EXEC and answer the questions (Enter keeps the default in brackets):

پینگێکی سادە لە ⁦R1⁩ـەوە نێوبەستەی دەرچوونی (Exit interface) ⁦R1 (10.0.12.1)⁩ وەک سەرچاوە بەکار دەهێنێت. ئەمە دەتوانێت فریوت بدات: لەوانەیە ڕێدۆزە دوورەکان ڕێگای گەڕانەوە بۆ ⁦10.0.12.0⁩ بزانن بەڵام بۆ ڕایەڵەی ناوچەیی بەکارهێنەران نا. extended ping ڕێگەت پێ دەدات سەرچاوە هەڵبژێریت، بۆیە ڕێدۆزەکە ڕێک ئەوە تاقی دەکاتەوە کە ⁦PC1⁩ تووشی دەبێت. ping بە تەنیا لە باری مۆڵەتداردا (Privileged EXEC mode) بنووسە و وەڵامی پرسیارەکان بدەرەوە (Enter بەهای بنەڕەتی ناو کەوانەکە دەهێڵێتەوە):

On real IOS the same test fits on one line: ping 192.168.3.10 source g0/0. Extended ping can also repeat many echoes or send bigger packets, which helps with links that fail only under load.

لە IOSـی ڕاستەقینەدا هەمان تاقیکردنەوە لە یەک دێڕدا جێی دەبێتەوە: ping 192.168.3.10 source g0/0. extended ping دەتوانێت زۆر echo دووپاتە بکاتەوە یان پاکێتی گەورەتر بنێرێت، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ ئەو بەستەرانەی تەنیا لە ژێر باردا شکست دەهێنن.

IOS traceroute works like Linux’s (tracert and traceroute): it sends UDP probes starting at port 33434, three per hop, with TTL 1, 2, 3 … up to 30, and lists who answered. A line of * is a timeout; letters such as !H (host unreachable), !N (network unreachable) and !A (administratively prohibited — often an ACL) say why a router refused. To stop a long trace, press Ctrl+Shift+6 (hot keys).

tracerouteـی IOS وەک هی Linux کار دەکات (tracert و traceroute): تاقیکەرەوەی UDP دەنێرێت کە لە پۆرتی (Port) ⁦33434⁩ـەوە دەست پێ دەکەن، سێ دانە بۆ هەر بازێک (Hop)، بە TTLـی 1، 2، 3 … تا ⁦30⁩. پاشان ڕیزی دەکات کێ وەڵامی دایەوە. دێڕێکی * کات تەواوبوونە؛ پیتەکانی وەک !H ⁦(host unreachable)⁩، !N ⁦(network unreachable)⁩ و !A (administratively prohibited — زۆرجار ACLـێک) دەڵێن بۆچی ڕێدۆزێک ڕەتی کردەوە. بۆ ڕاگرتنی بەدواداچوونێکی درێژ، ⁦Ctrl+Shift+6⁩ دابگرە (کلیلە خێراکان).

When show commands and pings cannot explain a fault, debug lets you watch it happen. On the console, debug messages appear by default; in an SSH session you must first type terminal monitor. Make the debug as narrow as you can — debug ip packet with an access list shows only the packets that list permits (the list only selects; it filters nothing) — and switch everything off with undebug all as soon as you have the answer. show debugging lists what is running.

کاتێک فەرمانەکانی show و پینگ ناتوانن هەڵەیەک ڕوون بکەنەوە، debug ڕێگەت پێ دەدات سەیری ڕوودانی بکەیت. لەسەر کۆنسۆڵ، پەیامەکانی debug بە شێوەی بنەڕەت دەردەکەون؛ لە دانیشتنێکی SSHـدا دەبێت سەرەتا terminal monitor بنووسیت. debugـەکە تا بتوانیت تەسک بکە — debug ip packet لەگەڵ ACLـێک تەنیا ئەو پاکێتانە پیشان دەدات کە لیستەکە ڕێگەیان پێ دەدات (لیستەکە تەنیا هەڵدەبژێرێت؛ هیچ شتێک فلتەر ناکات) — و هەر کە وەڵامەکەت دەست کەوت هەموو شتێک بە undebug all بکوژێنەرەوە. show debugging ڕیزی دەکات چی کار دەکات.

When the path works but a service does not, ask the service directly. Each command below is taught in its own lesson:

کاتێک ڕێگاکە کار دەکات بەڵام خزمەتگوزارییەک کار ناکات، ڕاستەوخۆ لە خزمەتگوزارییەکە بپرسە. هەر فەرمانێکی خوارەوە لە وانەی خۆیدا فێر کراوە:

Cisco’s switching and routing course ends with troubleshooting static and default routes. Almost every fault is one of four. Each leaves a clear trace in a show command:

کۆرسی سویچکردن (Switching) و ڕێدۆزیی Cisco بە چارەسەرکردنی کێشەی ڕێگە جێگیرەکان و ڕێگە بنەڕەتییەکان کۆتایی دێت. نزیکەی هەموو هەڵەیەک یەکێکە لە چوار. هەریەکەیان شوێنێکی ڕوون لە فەرمانێکی showـدا جێدەهێڵێت:

Here is a whole case. PC1 cannot reach the server, and its ping already gives a clue: R2 answers “unreachable”. From R1, test the middle of the path, then a little further, until a ping fails; then look inside the router where it fails. Each test halves the suspects.

ئەمە نموونەیەکی تەواوە. ⁦PC1⁩ ناگاتە ڕاژەکارەکە و پینگەکەی پێشتر سەرەداوێک دەدات: ⁦R2⁩ وەڵامی «unreachable» دەداتەوە. لە ⁦R1⁩ـەوە ناوەڕاستی ڕێگاکە تاقی بکەرەوە، پاشان کەمێک دوورتر، تا پینگێک شکست دەهێنێت؛ پاشان سەیری ناو ئەو ڕێدۆزە بکە کە شکستەکەی لێیە. هەر تاقیکردنەوەیەک گومانلێکراوەکان نیوە دەکات.

A fix is finished when the user’s test works, not just yours. Then save it (copy running-config startup-config), keep a copy of the configuration off the device — a TFTP or SCP server, as in Backups on a server — and write down what happened, what you changed and why (Verify, prevent and document). A saved, known-good configuration is also your fastest tool next time: compare the broken router with it.

چاککردنەوەیەک کاتێک تەواو دەبێت کە تاقیکردنەوەی بەکارهێنەر کار بکات، نەک تەنیا هی تۆ. پاشان پاشەکەوتی بکە (copy running-config startup-config)، کۆپییەکی ڕێکخستنەکە (Configuration) لە دەرەوەی ئامێرەکە هەڵبگرە — ڕاژەکارێکی TFTP یان SCP، وەک لە باکئەپ لەسەر ڕاژەکارێک — و بنووسە چی ڕوویدا، چیت گۆڕی و بۆچی (پشکنین، ڕێگرتن و بەڵگەنامە). ڕێکخستنێکی پاشەکەوتکراو و دڵنیا خێراترین ئامرازیشتە بۆ جاری داهاتوو: ڕێدۆزە تێکچووەکەی لەگەڵ بەراورد بکە.

Break the practice network (or a lab from an earlier lesson) in one of these ways, swap with a classmate, and find each other’s fault with the tools of this lesson. Write down: symptom → command → finding → fix.

ڕایەڵەی ڕاهێنان (یان تاقیکردنەوەیەک لە وانەیەکی پێشوو) بە یەکێک لەم ڕێگایانە تێک بدە، لەگەڵ هاوپۆلێک بیگۆڕنەوە و بە ئامرازەکانی ئەم وانەیە هەڵەی یەکتری بدۆزنەوە. بنووسە: نیشانە ← فەرمان ← دۆزینەوە ← چاککردنەوە.

The next lesson leaves the command line behind: Network Virtualization, SDN and Automation shows how controllers and scripts configure — and check — hundreds of devices at once.

وانەی داهاتوو نێوبەستەی هێڵی فەرمان (Command-line interface) بەجێ دەهێڵێت: Network Virtualization، SDN و ئۆتۆماتیک پیشان دەدات کۆنترۆڵەر و سکریپتەکان چۆن سەدان ئامێر بەیەکجار ڕێک دەخەن — و دەپشکنن.