Cisco IOS and the Command LineCisco IOS و نێوبەستەی هێڵی فەرمان

Welcome to Routing and Switching, the Cisco course of CêIT. Here you configure network devices yourself, step by step: you give a switch and a router a name and passwords, join them, split one LAN into several VLANs, make routers find their way with static routes and with RIP, OSPF, EIGRP and BGP, and add DHCP, NAT and access lists. The course ends with two complete projects.

بەخێربێیت بۆ ڕێدۆزی و سویچکردن، کۆرسی Ciscoـی CêIT. لێرەدا خۆت هەنگاو بە هەنگاو ئامێرەکانی ڕایەڵە (Network) ڕێک دەخەیت: ناو و تێپەڕەوشە (Password) دەدەیتە سویچ (Network switch) و ڕێدۆزێک (Router)، پێکەوەیان دەبەستیت، ڕایەڵەیەکی ناوچەیی (LAN) دابەش دەکەیت بۆ چەند VLANـێک، وا لە ڕێدۆزەکان دەکەیت بە ڕێگە جێگیرەکان (Static route) و بە RIP، OSPF، EIGRP و BGP ڕێگەی خۆیان بدۆزنەوە، پاشان DHCP، وەرگێڕانی ناونیشانی ڕایەڵە (Network address translation) و ACL زیاد دەکەیت. کۆرسەکە بە دوو پڕۆژەی تەواو کۆتایی دێت.

This course builds on Computer Networks, which comes first: IP addresses and subnet masks, subnetting, the OSI and TCP/IP models, and what switches and routers do. If words such as subnet or default gateway are new to you, read those lessons first.

ئەم کۆرسە لەسەر کۆرسی ڕایەڵەکانی کۆمپیوتەر بنیات نراوە، کە پێش ئەم دێت: ناونیشانەکانی IP (IP address) و ماسکی ژێرڕایەڵە، ژێرڕایەڵەسازی، مۆدێلی OSI (OSI model) و TCP/IP، هەروەها ئەرکی سویچەکان و ڕێدۆزەکان. ئەگەر وشەی وەک ژێرڕایەڵە (Subnet) یان دەروازەی بنەڕەتی (Default gateway) بۆت نوێن، سەرەتا ئەو وانانە بخوێنەوە.

You need no equipment of your own. Every lab runs in Cisco Packet Tracer, a free network simulator; Your First Packet Tracer Network shows how to get it. The CêIT 3D network lab shows packets travelling, but it has no command line. Every lab ends with copy running-config startup-config, so your work survives a restart — the next lesson explains why.

پێویست ناکات هیچ ئامێرێک بکڕیت. هەموو تاقیگەیەک لە Cisco Packet Tracerـدا ئەنجام دەدرێت، کە هاوشێوەسازێکی (Simulator) بێبەرانبەری ڕایەڵەیە؛ یەکەم ڕایەڵەکەت لە Packet Tracerـدا پیشانت دەدات چۆن دەستت دەکەوێت. تاقیگەی سێڕەهەندیی ڕایەڵەی CêIT ڕۆیشتنی پاکێتەکان (Packet) پیشان دەدات، بەڵام هێڵی فەرمانی تێدا نییە. هەموو تاقیگەیەک بە copy running-config startup-config کۆتایی دێت، تا کارەکەت دوای دەستپێکردنەوە (Restart) بمێنێت — وانەی داهاتوو هۆکارەکەی ڕوون دەکاتەوە.

Companies that run Cisco networks look for people who can prove their skills, and Cisco's certifications are the best-known proof. They have three levels. As of November 2026:

ئەو کۆمپانیایانەی ڕایەڵەکانی Cisco بەڕێوە دەبەن بە دوای کەسانێکدا دەگەڕێن کە بتوانن شارەزایی خۆیان بسەلمێنن و بڕوانامەکانی Cisco ناسراوترین بەڵگەن. سێ ئاستیان هەیە. تا تشرینی دووەمی ⁦2026⁩:

Cisco has announced CCNA version 2.0 (still exam 200-301), with its first testing day on 3 February 2027, so check Cisco's exam page before you book. This course follows the CCNA routing and switching topics; the CCNP and CCIE go much deeper. The exam's automation area has its own screen in Automation in the CCNA exam.

Cisco وەشانی ⁦2.0⁩ی CCNAـی ڕاگەیاندووە (هێشتا تاقیکردنەوەی ⁦200-301⁩)، کە یەکەم ڕۆژی تاقیکردنەوەکەی 3ی شوباتی ⁦2027⁩ـە، بۆیە پێش ناونووسین پەڕەی تاقیکردنەوەکە لە ماڵپەڕی Cisco ببینە. ئەم کۆرسە بابەتەکانی ڕێدۆزی و سویچکردنی CCNA دەگرێتەبەر؛ CCNP و CCIE زۆر قووڵتر دەچن. بواری خۆکارکردنی تاقیکردنەوەکە لە خۆکارکردن لە تاقیکردنەوەی CCNAدا ڕوون کراوەتەوە.

Older books show the system of about 2007: the CCNA came from exam 640-801, or from two exams called INTRO and ICND, and six separate tracks stood on it. Cisco retired that system long ago; in February 2020 it introduced one CCNA for everybody, followed by CCNP and CCIE in areas such as Enterprise, Security, Service Provider, Collaboration and Data Center. Read the old tracks as history:

کتێبە کۆنەکان سیستەمی نزیکەی ساڵی ⁦2007⁩ پیشان دەدەن: CCNA لە تاقیکردنەوەی ⁦640-801⁩ـەوە دەهات، یان لە دوو تاقیکردنەوە بە ناوی INTRO و ICND و شەش ڕێڕەوی جیاواز لەسەری بوون. Cisco دەمێکە ئەو سیستەمەی وەلا ناوە؛ لە شوباتی ⁦2020⁩دا یەک CCNA بۆ هەمووان دانا، پاشان CCNP و CCIE لە بوارەکانی وەک Enterprise، Security، Service Provider، Collaboration و Data Center. ڕێڕەوە کۆنەکان وەک مێژوو بخوێنەوە:

One thing has not changed: setting up and tuning routers and switches is a skill employers ask for. In 2026 it is usually asked for together with automation and cloud networking, which the last chapter of this course introduces.

شتێک نەگۆڕاوە: ڕێکخستن و باشترکردنی ڕێدۆزەکان و سویچەکان شارەزاییەکە خاوەنکارەکان داوای دەکەن. لە ⁦2026⁩دا زۆرجار لەگەڵ خۆکارکردن و ڕایەڵەکانی هەوری پێکەوە داوا دەکرێت، کە دوایین بەشی ئەم کۆرسە دەیانناسێنێت.

A router or a switch is a small computer: it has a CPU, memory and ports, and it needs an operating system (what an operating system does). Cisco's operating system is Cisco IOS, short for Internetwork Operating System. IOS forwards packets, builds the tables the device needs and checks passwords. You give it orders through its command-line interface (CLI).

ڕێدۆز یان سویچ کۆمپیوتەرێکی (Computer) بچووکە: CPU، بیرگە و دەرچەکانی (Port) هەیە و پێویستی بە سیستەمی وەگەڕخەر (Operating system) هەیە (سیستەمی وەگەڕخەر چی دەکات). سیستەمی وەگەڕخەری Cisco ناوی Cisco IOSـە، کورتکراوەی Internetwork Operating System. IOS پاکێتەکان دەنێرێت، ئەو خشتانە دروست دەکات کە ئامێرەکە پێویستیەتی و تێپەڕەوشەکان دەپشکنێت. لە ڕێگەی نێوبەستەی هێڵی فەرمانەکەیەوە فەرمانی پێ دەدەیت.

Cisco builds a different IOS file for each family of devices — a Catalyst 2960 switch and a Catalyst 4948 switch run different images. Newer devices, such as Catalyst 9000 switches and ISR 4000 and Catalyst 8000 routers, run Cisco IOS XE, which runs IOS on top of a Linux kernel. Almost every command in this course is the same on both. Many devices also offer a web page (a GUI), but the CLI works on every device, can be copied and saved, and is what the CCNA tests.

Cisco بۆ هەر خێزانێکی ئامێر فایلێکی (File) IOSـی جیاواز دروست دەکات — سویچی ⁦Catalyst 2960⁩ و سویچی ⁦Catalyst 4948⁩ دوو فایلی جیاواز بەکار دەهێنن. ئامێرە نوێیەکان، وەک سویچەکانی ⁦Catalyst 9000⁩ و ڕێدۆزەکانی ⁦ISR 4000⁩ و ⁦Catalyst 8000⁩، Cisco IOS XE بەکار دەهێنن، کە IOS لەسەر کڕۆکی (Kernel) Linux کار پێ دەکات. نزیکەی هەموو فەرمانەکانی ئەم کۆرسە لە هەردووکیاندا وەک یەکن. زۆر ئامێر پەڕەیەکی وێبیشیان هەیە (نێوبەستەی وێنەیی (GUI))، بەڵام نێوبەستەی هێڵی فەرمان لەسەر هەموو ئامێرێک کار دەکات، دەتوانرێت کۆپی و پاشەکەوت بکرێت و ئەوەیە کە CCNA تاقیی دەکاتەوە.

A Cisco router or switch keeps different things in four kinds of memory. Learn them now: they explain why a configuration is lost or kept.

ڕێدۆز یان سویچێکی Cisco شتی جیاواز لە چوار جۆر بیرگەدا هەڵدەگرێت. ئێستا فێریان ببە: ڕوونی دەکەنەوە بۆچی ڕێکخستنێک (Configuration) ون دەبێت یان دەمێنێت.

ROM, flash and NVRAM are non-volatile: they keep their contents without power. RAM is volatile: everything in it disappears when the power goes off. So anything that exists only in RAM is lost at a restart.

ROM، فلاش مێمۆری و NVRAM زوونەفڕ (Non-volatile memory)ن: بەبێ کارەبا ناوەڕۆکەکەیان دەپارێزن. RAM زووبفڕ (Volatile memory)ـە: هەر شتێک تێیدا بێت کاتێک کارەبا دەبڕێت نامێنێت. بۆیە هەر شتێک تەنیا لە RAMـدا بێت لە کاتی دەستپێکردنەوەدا ون دەبێت.

Every Cisco router and switch starts in the same order. Each step uses one of the four memories:

هەموو ڕێدۆز و سویچێکی Cisco بە هەمان ڕیز دەست پێ دەکات. هەر هەنگاوێک یەکێک لە چوار بیرگەکە بەکار دەهێنێت:

When a new Cisco 2901 router starts in Packet Tracer, the console shows lines like these. Some of them name the memories you just met:

کاتێک ڕێدۆزێکی نوێی ⁦Cisco 2901⁩ لە Packet Tracerـدا دەست پێ دەکات، کۆنسۆڵەکە دێڕی وەک ئەمانە پیشان دەدات. هەندێکیان ناوی بیرگەکان دەبەن کە ئێستا ناسیتن:

The initial configuration dialog (also called setup mode) asks question after question. Answer no: in this course you type every command yourself, so you understand each one. If you enter it by mistake, press Ctrl+C to leave it. Then press Enter at Press RETURN to get started! and the prompt Router> appears — Router is the default host name.

گفتوگۆی ڕێکخستنی سەرەتایی (کە پێی دەگوترێت setup mode) پرسیار لە دوای پرسیار دەکات. وەڵامی no بدەوە: لەم کۆرسەدا هەموو فەرمانێک خۆت دەنووسیت، تا لە هەریەکەیان تێبگەیت. ئەگەر بە هەڵە چوویتە ناوی، ⁦Ctrl+C⁩ دابگرە بۆ دەرچوون. پاشان لە ⁦Press RETURN to get started!⁩ـدا Enter دابگرە و دەقی داواکردنی Router> دەردەکەوێت — Router ناوی میوانگری بنەڕەتییە.

You can reach the CLI in two ways. Through the console (out-of-band): a cable goes straight from your computer to the device's console port. This always works, even on a brand-new device with no IP address, so it is used for the first configuration and for repairs. Over the network (in-band): you connect with SSH to an IP address of the device from anywhere in the network. That needs an IP address, vty lines and SSH first — lesson 5 sets them up.

دەتوانیت بە دوو ڕێگە بگەیتە نێوبەستەی هێڵی فەرمان. لە ڕێگەی کۆنسۆڵەوە (لە دەرەوەی ڕایەڵەکە): کێبڵێک ڕاستەوخۆ لە کۆمپیوتەرەکەتەوە دەچێتە سەر دەرچەی کۆنسۆڵی (Console port) ئامێرەکە. ئەمە هەمیشە کار دەکات، تەنانەت لەسەر ئامێرێکی تازە کە ناونیشانی IPـی نییە، بۆیە بۆ یەکەم ڕێکخستن و بۆ چاککردنەوە بەکار دێت. بە ناو ڕایەڵەدا (لە ناو ڕایەڵەکە): لە هەر شوێنێکی ڕایەڵەکەوە بە SSH بە ناونیشانێکی IPـی ئامێرەکەوە پەیوەندی دەکەیت. ئەمە پێشتر پێویستی بە ناونیشانی IP، هێڵەکانی VTY (VTY line) و SSH هەیە — وانەی 5 ڕێکیان دەخات.

Old routers also have an AUX (auxiliary) port for a modem; it is one more door to lock, as lesson 3 shows. Telnet also works in-band, but it sends everything, passwords included, as plain text — this course uses SSH.

ڕێدۆزەکانی کۆن دەرچەیەکی AUX (یارمەتیدەر)یشیان هەیە بۆ مۆدێم (Modem)؛ ئەوە دەرگایەکی ترە کە دەبێت قوفڵ بکرێت، وەک وانەی 3 پیشانی دەدات. Telnetـیش لە ناو ڕایەڵەدا کار دەکات، بەڵام هەموو شتێک، تێپەڕەوشەکانیش، وەک دەقی ئاشکرا (Plaintext) دەنێرێت — ئەم کۆرسە SSH بەکار دەهێنێت.

For the console you need two things: a console cable and a terminal program. Plug the cable into the port marked CONSOLE (an RJ-45 socket) or into the USB console port (mini-B) that many newer devices have. On the computer side a USB-to-RJ-45 console cable goes into a USB port; very old PCs used a DB-9 serial (COM) port and a light-blue rollover cable — see the rollover cable.

بۆ کۆنسۆڵ پێویستیت بە دوو شت هەیە: کێبڵی کۆنسۆڵ (Console cable) و بەرنامەیەکی تێرمیناڵ. کێبڵەکە بخە ناو ئەو دەرچەیەی CONSOLEـی لەسەر نووسراوە (سۆکێتێکی ⁦RJ-45⁩) یان ناو USB console ⁦(mini-B)⁩ کە زۆرێک لە ئامێرە نوێیەکان هەیانە. لە لای کۆمپیوتەرەکەوە کێبڵی کۆنسۆڵی USB بۆ ⁦RJ-45⁩ دەچێتە ناو دەرچەی USB؛ کۆمپیوتەرەکانی زۆر کۆن پۆرتی زنجیرەیی (Serial port) ⁦DB-9 (COM)⁩ و کێبڵێکی rolloverـی شینی کاڵیان بەکار دەهێنا — بڕوانە کێبڵی rollover.

Then open a terminal program such as PuTTY, Tera Term or SecureCRT, choose Serial, pick the COM port of the cable (Windows Device Manager shows its number) and use the console defaults: 9600 bits per second, 8 data bits, no parity, 1 stop bit, no flow control (often written 9600 8N1). Press Enter and the device answers.

پاشان بەرنامەیەکی تێرمیناڵ وەک PuTTY، Tera Term یان SecureCRT بکەرەوە، Serial هەڵبژێرە، دەرچەی COMـی کێبڵەکە دیاری بکە (Device Managerـی Windows ژمارەکەی پیشان دەدات) و ڕێکخستنە بنەڕەتییەکانی کۆنسۆڵ بەکار بهێنە: ⁦9600⁩ بیت (Bit) لە چرکەیەکدا، 8 data bits، بێ parity، 1 stop bit، بێ flow control (زۆرجار وەک ⁦9600 8N1⁩ دەنووسرێت). Enter دابگرە و ئامێرەکە وەڵام دەداتەوە.

Cisco Packet Tracer is free: you download it from the Cisco Networking Academy (netacad.com) after making a free account, for example through its short Getting Started with Cisco Packet Tracer course. Version 9.0 is current in November 2026, for Windows, macOS and Ubuntu Linux. The lesson Your First Packet Tracer Network walks through it.

Cisco Packet Tracer بێبەرانبەرە: دوای دروستکردنی هەژمارێکی بێبەرانبەر لە ⁦Cisco Networking Academy (netacad.com)⁩ دای دەبەزێنیت، بۆ نموونە لە ڕێگەی کۆرسە کورتەکەی Getting Started with Cisco Packet Tracer. تا تشرینی دووەمی ⁦2026⁩ وەشانی ⁦9.0⁩ نوێترینە، بۆ Windows، macOS و Ubuntu Linux. وانەی یەکەم ڕایەڵەکەت لە Packet Tracerـدا هەنگاو بە هەنگاو پیشانت دەدات.

There are two ways to a device's CLI in Packet Tracer. The quick way: click the router or switch and open its CLI tab — it behaves like the console. The real-life way: join a PC's RS-232 port to the router's Console port with a Console cable, then open the PC's Desktop → Terminal and accept 9600 8N1. The Config tab only fills in some settings for you and shows the matching IOS commands (the Config tab); in this course you type them in the CLI.

لە Packet Tracerـدا دوو ڕێگە هەیە بۆ نێوبەستەی هێڵی فەرمانی ئامێرێک. ڕێگەی خێرا: کرتە لەسەر ڕێدۆز یان سویچەکە بکە و تابی CLIـی بکەرەوە — وەک کۆنسۆڵ ڕەفتار دەکات. ڕێگەی ژیانی ڕاستەقینە: دەرچەی ⁦RS-232⁩ـی کۆمپیوتەرێک بە Consoleـی ڕێدۆزەکەوە ببەستە بە کێبڵی Console، پاشان Desktop → Terminalـی کۆمپیوتەرەکە بکەرەوە و ⁦9600 8N1⁩ پەسەند بکە. تابی Config تەنیا هەندێک ڕێکخستن بۆت پڕ دەکاتەوە و فەرمانەکانی IOSـی هاوتایان پیشان دەدات (تابی Config)؛ لەم کۆرسەدا لە CLIـدا دەیاننووسیت.

IOS divides its commands into modes, like the rooms of a building: each room has its own commands, and the prompt tells you which room you are in.

IOS فەرمانەکانی خۆی دابەش دەکات بۆ بارەکانی فەرمان، وەک ژوورەکانی باڵەخانەیەک: هەر ژوورێک فەرمانەکانی خۆی هەیە و دەقی داواکردنەکە پێت دەڵێت لە کام ژووردایت.

Some classrooms say mode 1 for user EXEC and mode 2 for privileged EXEC. That is only a memory aid — exams and Cisco's documents use the real names.

هەندێک پۆل بە باری بەکارهێنەر دەڵێن ⁦mode 1⁩ و بە باری مۆڵەتدار دەڵێن ⁦mode 2⁩. ئەوە تەنیا یارمەتییەکە بۆ لەبیرمانەوە — تاقیکردنەوەکان و بەڵگەنامەکانی Cisco ناوە ڕاستەقینەکان بەکار دەهێنن.

Type ? at the user EXEC prompt and IOS lists the commands of that mode. On a switch the main ones are:

لە دەقی داواکردنی باری بەکارهێنەر ? بنووسە و IOS فەرمانەکانی ئەو باری فەرمانە ڕیز دەکات. لە سویچێکدا سەرەکییەکانیان ئەمانەن:

Every new router is called Router and every new switch Switch. In a network with many devices that is confusing, so the first command of most labs gives the device its own host name. hostname is a global configuration command, and the prompt changes at once:

هەموو ڕێدۆزێکی نوێ ناوی Routerـە و هەموو سویچێکی نوێ Switch. لە ڕایەڵەیەکدا کە چەندین ئامێری تێدا بێت ئەمە تێکەڵ دەبێت، بۆیە یەکەم فەرمانی زۆربەی تاقیگەکان ناوێکی میوانگری تایبەت دەداتە ئامێرەکە. hostname فەرمانێکی باری ڕێکخستنی گشتییە و دەقی داواکردنەکە دەستبەجێ دەگۆڕێت:

Choose names that tell people where and what the device is. Cisco's own example is Lab-1-Sw1, a switch in lab 1; a company might use Erbil-Core-SW2. A host name must start with a letter, end with a letter or digit, contain only letters, digits and hyphens, and be at most 63 characters long. Packet Tracer accepts some names that a real router rejects, so follow the rules anyway.

ناوێک هەڵبژێرە کە بە خەڵک بڵێت ئامێرەکە لە کوێیە و چییە. نموونەی خودی Cisco Lab-1-Sw1ـە، سویچێک لە تاقیگەی 1؛ کۆمپانیایەک لەوانەیە Erbil-Core-SW2 بەکار بهێنێت. ناوی میوانگر دەبێت بە پیت دەست پێ بکات، بە پیت یان ژمارە کۆتایی بێت، تەنیا پیت، ژمارە و - ⁦(hyphen)⁩ی تێدا بێت و زۆرترین ⁦63⁩ پیت بێت. Packet Tracer هەندێک ناو پەسەند دەکات کە ڕێدۆزێکی ڕاستەقینە ڕەتیان دەکاتەوە، بۆیە هەر یاساکان پەیڕەو بکە.

Every command line has two parts. First the prompt, which IOS writes: the host name, the mode in brackets, and > or #. Then what you type: a command word, often followed by keywords (fixed words such as ip interface brief) and arguments (values you choose, such as an address or a name). Spaces separate the parts.

هەموو دێڕێکی فەرمان دوو بەشی هەیە. سەرەتا دەقی داواکردنەکە، کە IOS دەینووسێت: ناوی میوانگر، باری فەرمانەکە لە ناو کەوانەدا و > یان #. پاشان ئەوەی تۆ دەینووسیت: وشەی فەرمانەکە، کە زۆرجار وشە کلیلەییەکان (Keyword) (وشەی جێگیر وەک ip interface brief) و ئارگیومێنتەکان (Argument) (بەهایەک کە خۆت هەڵیدەبژێریت، وەک ناونیشانێک یان ناوێک) بە دوایدا دێن. بۆشایی (Whitespace) بەشەکان لە یەک جیا دەکاتەوە.

IOS commands are not case-sensitive: HOSTNAME r1 works like hostname r1 (the name itself keeps the letters you typed). Passwords are case-sensitive — Cisco and cisco are different passwords.

فەرمانەکانی IOS هەستیار بە قەبارەی پیت (Case-sensitive) نین: HOSTNAME r1 وەک hostname r1 کار دەکات (خودی ناوەکە ئەو پیتانە دەپارێزێت کە نووسیوتن). بەڵام تێپەڕەوشەکان هەستیار بە قەبارەی پیتن — Cisco و cisco دوو تێپەڕەوشەی جیاوازن.

IOS accepts any beginning of a command word that fits only one command. So Router>enable, Router>enab and Router>en do the same, and configure terminal can be typed config t or conf t. Experienced engineers type sh run for show running-config and int g0/0 for interface gigabitethernet0/0.

IOS هەر سەرەتایەکی وشەی فەرمان پەسەند دەکات کە تەنیا لەگەڵ یەک فەرمان بگونجێت. بۆیە Router>enable، Router>enab و Router>en هەمان کار دەکەن و configure terminal دەتوانرێت وەک config t یان conf t بنووسرێت. ئەندازیارە شارەزاکان بۆ show running-config دەنووسن sh run و بۆ interface gigabitethernet0/0 دەنووسن int g0/0.

If the beginning fits several commands, IOS cannot choose and says % Ambiguous command:. The Tab key completes a word for you — Router#sh + Tab becomes Router#show — but only when one command fits; otherwise nothing happens and you type one more letter.

ئەگەر سەرەتاکە لەگەڵ چەند فەرمانێک بگونجێت، IOS ناتوانێت هەڵبژێرێت و دەڵێت % Ambiguous command:. دوگمەی Tab وشەکەت بۆ تەواو دەکات — Router#sh + Tab دەبێتە Router#show — بەڵام تەنیا کاتێک یەک فەرمان بگونجێت؛ ئەگەرنا هیچ ڕوو نادات و پیتێکی تر دەنووسیت.

You never need to remember everything: the question mark shows what fits here, in the current mode. Where you put the space matters:

پێویست ناکات هەموو شتێک لەبەر بکەیت: نیشانەی پرسیار پیشانت دەدات چی لێرە دەگونجێت، لە باری فەرمانی ئێستادا. شوێنی بۆشاییەکە گرنگە:

c? works the same way but lists more words: on a current router in privileged EXEC mode it also shows configure, connect, copy and others — the exact list depends on the IOS version. When <cr> appears in a list, the command is complete and you may press Enter.

c? بە هەمان شێوە کار دەکات بەڵام وشەی زیاتر ڕیز دەکات: لە ڕێدۆزێکی ئەمڕۆدا لە باری مۆڵەتداردا configure، connect، copy و هی تریش پیشان دەدات — لیستە ڕاستەقینەکە بەپێی وەشانی IOS دەگۆڕێت. کاتێک <cr> لە لیستێکدا دەردەکەوێت، فەرمانەکە تەواوە و دەتوانیت Enter دابگریت.

When IOS does not understand you, it answers with one of three short error messages. Each tells you exactly what kind of mistake you made:

کاتێک IOS لێت تێناگات، بە یەکێک لە سێ هەڵەنامەیە کورتەکە وەڵام دەداتەوە. هەریەکەیان ڕێک پێت دەڵێت چ جۆرە هەڵەیەکت کردووە:

The fix follows from the message: for invalid input, correct the word at the caret; for an ambiguous command, type more letters; for an incomplete command, press ↑ to get the line back and add ? after a space to see what is missing.

چارەسەرەکە لە پەیامەکەوە دەردەکەوێت: بۆ invalid input، وشەکە لە شوێنی ^ ڕاست بکەرەوە؛ بۆ ambiguous command، پیتی زیاتر بنووسە؛ بۆ incomplete command، ↑ دابگرە بۆ گەڕاندنەوەی دێڕەکە و دوای بۆشاییەک ? زیاد بکە بۆ بینینی ئەوەی کەمە.

A router writes the time into its log messages, so the clock should be right. clock set is a privileged EXEC command (not a configuration command). Its format is hh:mm:ss day month year; IOS also accepts the month before the day. The full help walk is a good exercise in ?:

ڕێدۆز کات لە پەیامەکانی تۆمارەکەیدا دەنووسێت، بۆیە دەبێت کاتژمێرەکە ڕاست بێت. clock set فەرمانێکی باری مۆڵەتدارـە (نەک فەرمانێکی ڕێکخستن). شێوەکەی ⁦hh:mm:ss⁩ ڕۆژ مانگ ساڵـە؛ IOS مانگ پێش ڕۆژیش پەسەند دەکات. ڕێگای یارمەتییەکە بە تەواوی ڕاهێنانێکی باشە بۆ ?:

IOS remembers the commands you typed (10 by default) in a history buffer, and it has editing keys that save a lot of typing:

IOS فەرمانەکانی پێشووت هەڵدەگرێت (بە شێوەی بنەڕەت ⁦10⁩) لە بافەری (Buffer) مێژوودا و چەند دوگمەیەکی دەستکاریکردنی هەیە کە نووسینێکی زۆر کەم دەکەنەوە:

show history lists the commands in the buffer, and terminal history size 50 keeps up to 50 for the current session. The arrow keys work in every normal terminal program; Ctrl+P and Ctrl+N work even where arrows do not.

show history فەرمانەکانی ناو بافەرەکە ڕیز دەکات و terminal history size 50 بۆ ئەم دانیشتنە هەتا ⁦50⁩ ڕادەگرێت. دوگمەکانی تیر (Arrow key) لە هەموو بەرنامەیەکی ئاسایی تێرمیناڵدا کار دەکەن؛ ⁦Ctrl+P⁩ و ⁦Ctrl+N⁩ تەنانەت لەو شوێنانەش کار دەکەن کە دوگمەکانی تیر کار ناکەن.