Range, Speed and Power: Choosing a Wireless Technologyمەودای سیگناڵ، خێرایی و وزە: هەڵبژاردنی تەکنەلۆجیایەکی بێتەل

The word wireless covers many devices, from smartphones, laptops and tablets to watches, computers and fitness trackers. It also covers a whole family of technologies: Bluetooth, cellular, Wi-Fi, LoRaWAN, Zigbee, NB-IoT and others. They serve different purposes, and no single one fits every IoT use case.

وشەی بێتەل زۆر ئامێر دەگرێتەوە، لە مۆبایلە هۆشمەندەکان (Smartphone)، لاپتۆپەکان (Laptop) و تابلێتەکانەوە (Tablet) تا کاتژمێر، کۆمپیوتەر (Computer) و بازنی وەرزشی. هەروەها خێزانێکی تەواوی تەکنەلۆجیاش دەگرێتەوە: Bluetooth، ڕایەڵەی مۆبایل، وای‌فای، LoRaWAN، Zigbee، NB-IoT و هی تر. هەریەکەیان بۆ مەبەستێکی جیاوازە و هیچیان بە تەنیا بۆ هەموو بەکارهێنانێکی IoT گونجاو نییە.

So several technologies work alongside each other, even inside one home. Each has strengths and weaknesses in the network criteria (range, speed, power, cost), so each is best suited to different uses. The home in the picture uses five radios at the same time. This lesson shows how to weigh them.

بۆیە چەند تەکنەلۆجیایەک لە تەنیشت یەکەوە کار دەکەن، تەنانەت لە ناو یەک ماڵدا. هەریەکەیان لە پێوەرەکانی ڕایەڵەدا (مەودای سیگناڵ، خێرایی، وزە، تێچوو) خاڵی بەهێز و لاوازی هەیە، بۆیە هەریەکەیان بۆ بەکارهێنانێکی جیاواز گونجاوترە. ماڵەکەی ناو وێنەکە لە هەمان کاتدا پێنج ڕادیۆ بەکار دەهێنێت. ئەم وانەیە پیشان دەدات چۆن هەڵیانبسەنگێنیت.

For wireless communication, three key factors decide almost everything:

بۆ پەیوەندیی بێتەل، سێ هۆکاری سەرەکی نزیکەی هەموو شتێک دیاری دەکەن:

Engineers also use bandwidth for the width of a radio channel in hertz; a wider channel can carry a higher data rate (bandwidth in hertz). The next screens look at each factor with real numbers.

ئەندازیاران وشەی پانایی باند بۆ پانیی کەناڵێکی ڕادیۆیی (Channel (radio)) بە هێرتزیش (Hertz) بەکار دەهێنن؛ کەناڵی پانتر دەتوانێت ڕێژەی بیتی بەرزتر هەڵبگرێت (پانایی باند بە هێرتز). شاشەکانی داهاتوو هەر هۆکارێک بە ژمارەی ڕاستەقینە دەخوێننەوە.

Range depends on the radio’s frequency and power, its antenna and what is in the way: walls, metal, hills and rain all weaken a signal, and lower frequencies travel farther and pass through walls better (Which radio waves?). Bluetooth reaches about 10 m, Wi-Fi a home, LoRa a town or the open country around it, and a mobile network a whole country through its towers.

مەودای سیگناڵ بەند بە لەرەلەر (Frequency) و هێزی ڕادیۆکە، ئەنتێناکەی (Antenna) و ئەو شتانەیە کە لە ڕێگادان: دیوار، ئاسن، گرد و باران هەموویان سیگناڵێک لاواز دەکەن و لەرەلەری نزمتر دوورتر دەڕوات و باشتر بە ناو دیواردا تێدەپەڕێت (کام شەپۆلە ڕادیۆییەکان؟). Bluetooth نزیکەی ⁦10⁩ مەتر دەگات، وای‌فای ماڵێک، LoRa شارۆچکەیەک یان دەشتی دەوروبەری و ڕایەڵەی مۆبایل بە تاوەرەکانی هەموو وڵاتێک.

Contactless payments use NFC, which works only within a few centimetres, on purpose, so that nobody pays by accident; ordinary RFID tags in shops and warehouses are read from up to about 10 m. Typical ranges, as of 2026:

پارەدانی بێبەرکەوتن (Contactless payment) NFC بەکار دەهێنێت، کە تەنیا لە چەند سانتیمەترێکدا کار دەکات، بە مەبەست، بۆ ئەوەی کەس بە هەڵە پارە نەدات؛ تاگە ئاساییەکانی RFID لە دووکان و کۆگاکاندا تا نزیکەی ⁦10⁩ مەتر دەخوێندرێنەوە. مەوداکانی سیگناڵ ئاسایی، تا ⁦2026⁩:

Data rates differ even more than ranges: from about 100 bits per second to billions. Wi-Fi carries video easily; Bluetooth suits headphones and keyboards; LoRa and Sigfox send only small sensor readings, such as a weather report. The chart gives the maximum rates written in the standards.

جیاوازیی ڕێژەی بیت لە جیاوازیی مەودای سیگناڵ زۆر گەورەترە: لە نزیکەی ⁦100⁩ بیت (Bit) لە چرکەیەکدا تا ملیاران. وای‌فای بە ئاسانی ڤیدیۆ دەگوازێتەوە؛ Bluetooth بۆ هێدفۆن و کیبۆرد (Keyboard) گونجاوە؛ LoRa و Sigfox تەنیا خوێندنەوەی بچووکی هەستەوەر (Sensor) دەنێرن، وەک ڕاپۆرتێکی کەشوهەوا. هێڵکارییەکە زۆرترین ئەو ڕێژانە پیشان دەدات کە لە ستانداردەکاندا نووسراون.

Real throughput is always lower than the number on paper (bandwidth and throughput). But a slow link is enough when messages are small and rare: a 10-byte reading is only 80 bits.

ڕێژەی تێپەڕینی (Throughput) ڕاستەقینە هەمیشە لە ژمارەی سەر کاغەز کەمترە (پانایی باند و ڕێژەی تێپەڕین). بەڵام پەیوەندییەکی خاو بەسە کاتێک پەیامەکان بچووک و کەمن: خوێندنەوەیەکی ⁦10⁩ بایتی (Byte) تەنیا ⁦80⁩ بیتە.

Power consumption decides whether a device can live on a battery. Wi-Fi uses a lot of power: a board that stays connected drains its battery in days, so Wi-Fi devices are usually mains-powered (cameras, plugs, TVs). Bluetooth Low Energy is a low-power technology: coin-cell sensors run for months or years. It is only “medium” when compared with LPWAN. LPWANs such as LoRaWAN, NB-IoT and Sigfox are built for very low power: the LoRa Alliance and 3GPP aim for about 10 years or more on a battery.

بەکارهێنانی وزە بڕیار دەدات کە ئایا ئامێرێک دەتوانێت بە پاتری بژی. وای‌فای وزەی زۆر بەکار دەهێنێت: بۆردێک کە هەمیشە پەیوەست دەمێنێتەوە لە چەند ڕۆژێکدا پاترییەکەی بەتاڵ دەکات، بۆیە ئامێرەکانی وای‌فای زۆرجار بە کارەبای پلاک کار دەکەن (کامێرا، پلاکی هۆشمەند (Smart plug)، تیڤی). بلووتووسی کەموزە تەکنەلۆجیایەکی کەموزەیە: هەستەوەرەکانی پاتریی دوگمەیی چەند مانگ یان چەند ساڵ کار دەکەن. تەنیا بە بەراورد لەگەڵ ڕایەڵەی فراوانی کەموزە «مامناوەند»ە. ڕایەڵە فراوانە کەموزەکان وەک LoRaWAN، NB-IoT و Sigfox بۆ وزەی زۆر کەم دروست کراون: LoRa Alliance و ⁦3GPP⁩ ئامانجیان نزیکەی ⁦10⁩ ساڵ یان زیاترە بە یەک پاتری.

What really counts is the average current: how long the radio is on and how often it sends. The animation compares three devices on the same battery, with example numbers. Wi-Fi is learning to sleep too: Wi-Fi 6 lets a device agree wake-up times with the access point (Target Wake Time).

ئەوەی بەڕاستی گرنگە تێکڕای تەزوو (Electric current)ـە: ڕادیۆکە چەند هەڵکراو دەمێنێتەوە و چەند جار دەنێرێت. ئەنیمەیشنەکە سێ ئامێر لەسەر هەمان پاتری بەراورد دەکات، بە ژمارەی نموونەیی. وای‌فاییش فێری خەوتن دەبێت: وای‌فای 6 ڕێگە بە ئامێرێک دەدات لەگەڵ خاڵی دەستڕاگەیشتن (Access point) لەسەر کاتی بەخەبەرهاتن ڕێک بکەوێت ⁦(Target Wake Time)⁩.

Range, data rate and low power pull against each other. To be understood far away, every bit must arrive with enough energy above the noise, so a radio that wants to reach far must send more slowly or with more power. That is why long-range, low-power LPWANs are slow, why fast Wi-Fi does not reach far and uses much power, and why cellular gives range and speed but needs more power and a paid subscription.

مەودای سیگناڵ، ڕێژەی بیت و وزەی کەم بە پێچەوانەی یەکترەوە دەکێشن. بۆ ئەوەی لە دوورەوە تێبگەیەنرێت، هەموو بیتێک دەبێت بە وزەی پێویست لە سەرووی ژاوەژاوەوە بگات، بۆیە ڕادیۆیەک کە دەیەوێت دوور بگات دەبێت خاوتر یان بە هێزی زیاتر بنێرێت. بۆیە ڕایەڵە فراوانە کەموزەکان کە دوورمەودا و کەموزەن خاون، وای‌فایی خێرا زۆر دوور ناگات و وزەی زۆر بەکار دەهێنێت، ڕایەڵەی مۆبایلیش مەودای سیگناڵ و خێرایی دەدات بەڵام وزەی زیاتر و بەشداربوونی پارەدار دەوێت.

Put range on one axis and data rate on the other, and every technology finds its place. NFC and RFID sit low and close; Bluetooth, Zigbee and Wi-Fi cover rooms and buildings; Wi-Fi HaLow stretches Wi-Fi to about a kilometre; cellular 4G and 5G give both range and speed; LPWANs sit in the bottom-right corner: low data rate, longest range.

مەودای سیگناڵ لەسەر تەوەرەیەک و ڕێژەی بیت لەسەر تەوەرەکەی تر دابنێ، ئەو کاتە هەموو تەکنەلۆجیایەک شوێنی خۆی دەدۆزێتەوە. NFC و RFID لە خوارەوە و نزیکن؛ Bluetooth، Zigbee و وای‌فای ژوور و بینا دادەپۆشن؛ ⁦Wi-Fi HaLow⁩ وای‌فای تا نزیکەی کیلۆمەترێک درێژ دەکاتەوە؛ ڕایەڵەی مۆبایل ⁦4G⁩ و ⁦5G⁩ هەم مەودای سیگناڵ و هەم خێرایی دەدەن؛ ڕایەڵە فراوانە کەموزەکان لە گۆشەی خوارەوەی ڕاستدان: ڕێژەی بیتی نزم، دوورترین مەودای سیگناڵ.

The colours show who runs the network: licence-free bands that anyone may use under the rules, or licensed bands that a mobile operator pays for, so you need a SIM and a fee (licensed and unlicensed spectrum). Each family has its own lesson: Wi-Fi and Bluetooth, RFID and Zigbee, cellular IoT and LPWAN.

ڕەنگەکان پیشان دەدەن کێ ڕایەڵەکە بەڕێوە دەبات: باندە بێمۆڵەتەکان (Unlicensed spectrum) کە هەموو کەسێک دەتوانێت بەپێی یاساکان بەکاریان بهێنێت، یان باندە مۆڵەتدارەکان (Licensed spectrum) کە کۆمپانیایەکی مۆبایل پارەیان بۆ دەدات، بۆیە پێویستت بە سیمکارت و کرێ هەیە (باندی مۆڵەتدار و باندی بێمۆڵەت). هەر خێزانێک وانەی خۆی هەیە: وای‌فای و Bluetooth، RFID و Zigbee، IoTـی خانەیی و ڕایەڵەی فراوانی کەموزە.

RFID uses radio waves to read a small tag. A passive tag has no battery: the reader’s radio powers it. Passive UHF tags in shops and warehouses can be read from up to about 10 m, more than 1,000 tags a second. NFC (near-field communication) grew out of high-frequency RFID and works at 13.56 MHz, but only within a few centimetres, typically less than 4 cm. That short range is a safety feature: you pay only when you tap (RFID, NFC).

RFID بە شەپۆلە ڕادیۆییەکان (Radio wave) تاگێکی بچووک دەخوێنێتەوە. تاگی بێ پاتری وزەکەی لە ڕادیۆی خوێنەرەوەکە وەردەگرێت. تاگە UHFـەکانی بێ پاتری لە دووکان و کۆگاکاندا تا نزیکەی ⁦10⁩ مەتر دەخوێندرێنەوە، زیاتر لە ⁦1,000⁩ تاگ لە چرکەیەکدا. NFC (پەیوەندیی نزیک) لە RFIDـی لەرەلەری بەرزەوە سەری هەڵداوە و لەسەر ⁦13.56 MHz⁩ کار دەکات، بەڵام تەنیا لە چەند سانتیمەترێکدا، زۆرجار کەمتر لە ⁦4 cm⁩. ئەم مەودای سیگناڵە کورتە تایبەتمەندییەکی سەلامەتییە: تەنیا کاتێک پارە دەدەیت کە کارتەکە لێ دەدەیت (RFID، NFC).

These links mainly identify things rather than carry a conversation, so IoT Analytics does not count them among IoT connections. How RFID changed shops and logistics comes in RFID, Zigbee and other mesh protocols.

ئەم پەیوەندییانە زیاتر شتەکان دەناسێننەوە، نەک گفتوگۆ بگوازنەوە، بۆیە IoT Analytics لە پەیوەندییەکانی IoTـدا نایانژمێرێت. چۆن RFID دووکان و لۆجستیکی (Logistics) گۆڕی لە RFID، Zigbee و پرۆتۆکۆڵەکانی تری ڕایەڵەی چنراو دێت.

Wi-Fi HaLow (IEEE 802.11ah, published in 2017) is a kind of Wi-Fi made for IoT. It works below 1 GHz instead of at 2.4, 5 or 6 GHz, so its signal travels about 1 km and passes through walls better, and it has power-saving modes such as Target Wake Time for battery sensors. Its channels are narrow, so it is slower than ordinary Wi-Fi, but still much faster than LPWAN.

⁦Wi-Fi HaLow⁩ (⁦IEEE 802.11ah⁩، کە لە ⁦2017⁩دا بڵاو کرایەوە) جۆرێکە لە وای‌فای کە بۆ IoT دروست کراوە. لە خوار ⁦1 GHz⁩ کار دەکات لە جیاتی ⁦2.4⁩، 5 یان ⁦6 GHz⁩، بۆیە سیگناڵەکەی نزیکەی ⁦1 km⁩ دەڕوات و باشتر بە ناو دیواردا تێدەپەڕێت، هەروەها بۆ هەستەوەرەکانی خاوەن پاتری شێوازی پاشەکەوتکردنی وزەی وەک Target Wake Timeـی هەیە. کەناڵەکانی تەسکن، بۆیە لە وای‌فایی ئاسایی خاوترە، بەڵام هێشتا زۆر لە ڕایەڵەی فراوانی کەموزە خێراترە.

It suits farms, factory yards, warehouses and smart-city sensors that should use familiar Wi-Fi networking. IoT Analytics reports that it is gaining ground (October 2025). Like LoRa, it uses licence-free sub-GHz bands, whose exact rules differ from country to country, so check your own country’s rules before using it.

بۆ کێڵگە، حەوشەی کارگە، کۆگا و هەستەوەرەکانی شاری هۆشمەند (Smart city) گونجاوە کە دەبێت ڕایەڵەی ئاشنای وای‌فای بەکار بهێنن. IoT Analytics ڕایگەیاندووە کە بەکارهێنانی زیاد دەکات (تشرینی یەکەمی ⁦2025⁩). وەک LoRa، باندە بێمۆڵەتەکانی خوار گیگاهێرتز بەکار دەهێنێت کە یاسا وردەکانیان لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر جیاوازە، بۆیە پێش بەکارهێنانی یاساکانی وڵاتی خۆت بپشکنە.

Which radios win in practice? IoT Analytics counts IoT connections every year. Its newest full count, as of November 2026, is the State of IoT report of October 2025: about 21.1 billion connected IoT devices at the end of 2025. Three technologies make up nearly 80 % of them: Wi-Fi 32 %, Bluetooth 24 % and cellular IoT 22 % (2G, 3G, 4G, 5G, LTE-M and NB-IoT together).

لە ڕاستیدا کام ڕادیۆکان براوەن؟ IoT Analytics هەموو ساڵێک پەیوەندییەکانی IoT دەژمێرێت. نوێترین ژماردنی تەواوی، تا تشرینی دووەمی ⁦2026⁩، ڕاپۆرتی State of IoTـی تشرینی یەکەمی ⁦2025⁩ـە: نزیکەی ⁦21.1⁩ ملیار ئامێری IoTـی پەیوەست لە کۆتایی ⁦2025⁩دا. سێ تەکنەلۆجیا نزیکەی ⁦80 %⁩ـیان پێک دەهێنن: وای‌فای ⁦32 %⁩، Bluetooth ⁦24 %⁩ و IoTـی خانەیی ⁦22 %⁩ (⁦2G⁩، ⁦3G⁩، ⁦4G⁩، ⁦5G⁩، LTE-M و NB-IoT پێکەوە).

The other 22 % covers wired links, Zigbee and Z-Wave, LPWAN, satellite and more. Phones, computers and tablets are not counted, and neither are simple RFID or NFC tags. Cellular IoT alone reached about 4.7 billion connections in 2025 (what cellular IoT uses). Shares change every year, so look up the newest report when you need the number.

⁦22 %⁩ـەکەی تر پەیوەندیی وایەری، Zigbee و Z-Wave، ڕایەڵەی فراوانی کەموزە، مانگی دەستکرد و هی تر دەگرێتەوە. مۆبایل، کۆمپیوتەر و تابلێت ناژمێردرێن و تاگی سادەی RFID یان NFCـیش ناژمێردرێن. تەنیا IoTـی خانەیی لە ⁦2025⁩دا گەیشتە نزیکەی ⁦4.7⁩ ملیار پەیوەندی (IoTـی خانەیی چی بەکار دەهێنێت). ئەم ڕێژانە هەموو ساڵێک دەگۆڕێن، بۆیە کاتێک ژمارەکەت پێویستە سەیری نوێترین ڕاپۆرت بکە.

Typical answers: a smartwatch uses Bluetooth LE to its phone; a security camera uses Wi-Fi; soil sensors across a farm use LoRaWAN; a truck tracker uses LTE-M; smart bulbs use a Zigbee or Thread mesh; a water meter in a basement uses NB-IoT. You will use this map again in the smart bird-cage project.

وەڵامە باوەکان: کاتژمێرێکی هۆشمەند بلووتووسی کەموزە بۆ مۆبایلەکەی بەکار دەهێنێت؛ کامێرای ئاسایش وای‌فای؛ هەستەوەرەکانی خاک لە هەموو کێڵگەیەکدا LoRaWAN؛ ئامێری شوێنپێکردنی بارهەڵگرێک LTE-M؛ گڵۆپە هۆشمەندەکان ڕایەڵەیەکی چنراوی (Mesh topology) Zigbee یان Thread؛ پێوەری ئاو لە ژێرزەمیندا NB-IoT. ئەم نەخشەیە دووپاتە لە پرۆژەی قەفەزی هۆشمەندی باڵندەدا بەکار دەهێنیتەوە.