Lab: Straight-Through, Crossover and Rollover Cablesتاقیگە: کێبڵی ڕاستەوخۆ، کێبڵی خاچی و کێبڵی rollover

In this lab you make an Ethernet patch cable from a piece of UTP cable and two RJ-45 plugs, and you test it. Along the way you learn the three ways the eight wires can be connected: straight-through, crossover and rollover. The cable itself — its pairs, categories and the RJ-45 pin numbers — is explained in Copper Cables, Connectors and Cabling Hardware.

لەم تاقیگەیەدا لە پارچەیەک کێبڵی UTP و دوو سەری RJ-45 کێبڵێکی پاچی Ethernet دروست دەکەیت و دەیپشکنیت. لە ڕێگادا فێری سێ شێوەکەی بەستنەوەی هەشت وایەرەکە دەبیت: کێبڵی ڕاستەوخۆ، کێبڵی خاچی و rollover. خودی کێبڵەکە — جووتەکانی، پۆلەکانی و ژمارەی پینەکانی RJ-45 — لە کێبڵی مس، سەرەکانی کێبڵ و کەرەستەکانی کێبڵکاریدا ڕوون کراوەتەوە.

You need a length of UTP cable (Cat 5e or Cat 6) and two RJ-45 plugs made for that cable — plugs for solid-core cable and for flexible stranded cable are different. The network tools of a cabling job are:

پارچەیەک کێبڵی UTP (⁦Cat 5e⁩ یان ⁦Cat 6⁩) و دوو سەری RJ-45ـت پێویستە کە بۆ ئەو کێبڵە دروست کرابن — سەر بۆ کێبڵی ناوک‌ڕەق و بۆ کێبڵی نەرمی چەند ڕیشاڵە جیاوازن. ئامرازەکانی کاری کێبڵکاری ئەمانەن:

The standard TIA-568 gives two colour orders for pins 1 to 8, T568A and T568B. Only the orange and green pairs change places; blue (pins 4–5) and brown (7–8) are the same in both. The standard lists T568A first and allows T568B; both carry data equally well, and many installers — and this lab — use T568B. What matters is to use one order throughout a building.

ستانداردی (Standard) ⁦TIA-568⁩ دوو ڕیزبەندیی ڕەنگ بۆ پینی 1 تا 8 دەدات، ⁦T568A⁩ و ⁦T568B⁩. تەنیا جووتی پرتەقاڵی و سەوز شوێنیان دەگۆڕن؛ شین (پینی ⁦4–5⁩) و قاوەیی ⁦(7–8)⁩ لە هەردووکیاندا وەک یەکن. ستانداردەکە ⁦T568A⁩ یەکەم دەنووسێت و ڕێگە بە ⁦T568B⁩ دەدات؛ هەردووکیان دراوە (Data) وەک یەک دەگوازنەوە و زۆرێک لە دامەزرێنەران — هەروەها ئەم تاقیگەیە — ⁦T568B⁩ بەکار دەهێنن. ئەوەی گرنگە بەکارهێنانی یەک ڕیزبەندییە لە هەموو بیناکەدا.

A straight-through cable has the same order on both ends — T568B and T568B (or A and A) — so pin 1 goes to pin 1, pin 2 to pin 2, and so on. It connects different kinds of device: a switch to a router, a switch to a PC or a server, and in old networks a hub to a PC or server. Every patch cord you buy is straight-through.

کێبڵی ڕاستەوخۆ لە هەردوو سەریدا هەمان ڕیزبەندیی هەیە — ⁦T568B⁩ و ⁦T568B⁩ (یان A و A) — بۆیە پینی 1 دەچێت بۆ پینی 1، پینی 2 بۆ پینی 2 و هەروەها. ئامێری جۆرجیاواز دەبەستێتەوە: سویچ بە ڕێدۆزەوە (Router)، سویچ بە کۆمپیوتەر یان ڕاژەکارەوە (Server) و لە ڕایەڵەکانی (Network) کۆندا هەب (Hub) بە کۆمپیوتەر یان ڕاژەکارەوە. هەموو کێبڵێکی پاچ کە دەیکڕیت کێبڵی ڕاستەوخۆیە.

Why it works: at 10 and 100 Mb/s a PC (an MDI port) sends on pins 1–2 and receives on 3–6, while a switch port (MDI-X) does the opposite — it receives on 1–2 and sends on 3–6. So a straight cable already joins one side's send to the other side's receive. Pins 4, 5, 7 and 8 are unused only at 10/100 Mb/s; Gigabit Ethernet uses all eight.

بۆچی کار دەکات: لە ⁦10⁩ و ⁦100 Mb/s⁩ـدا کۆمپیوتەرێک (دەرچەیەکی (Port) MDI) بە پینی ⁦1–2⁩ دەنێرێت و بە ⁦3–6⁩ وەردەگرێت، لە کاتێکدا دەرچەیەکی سویچ (⁦MDI-X⁩) پێچەوانەکەی دەکات — بە ⁦1–2⁩ وەردەگرێت و بە ⁦3–6⁩ دەنێرێت. بۆیە کێبڵێکی ڕاست خۆی ناردنی لایەک بە وەرگرتنی لاکەی ترەوە دەبەستێتەوە. پینی 4، 5، 7 و 8 تەنیا لە ⁦10/100 Mb/s⁩ـدا بەکار نایەن؛ Gigabit Ethernet هەر هەشتیان بەکار دەهێنێت.

A crossover cable has T568A on one end and T568B on the other. That swaps the orange and green pairs: pin 1 goes to 3, 2 to 6, 3 to 1 and 6 to 2, while 4, 5, 7 and 8 stay the same. One side's send pair now meets the other side's receive pair even when both devices send on the same pins.

کێبڵی خاچی لە سەرێکیدا ⁦T568A⁩ و لە سەرەکەی تریدا ⁦T568B⁩ـی هەیە. ئەمە جووتی پرتەقاڵی و سەوز دەگۆڕێتەوە: پینی 1 دەچێت بۆ 3، 2 بۆ 6، 3 بۆ 1 و 6 بۆ 2، لە کاتێکدا 4، 5، 7 و 8 وەک خۆیان دەمێننەوە. ئێستا جووتی ناردنی لایەک دەگاتە جووتی وەرگرتنی لاکەی تر، تەنانەت ئەگەر هەردوو ئامێرەکە بە هەمان پین بنێرن.

It was made for devices of the same kind: switch to switch, switch to hub, hub to hub, router to router, PC to PC (a server counts as a PC) — and router to PC, because a router port and a PC port both send on pins 1–2. A full Gigabit crossover would also swap the blue and brown pairs (4↔7, 5↔8), but Gigabit ports do not need one, as the next screen shows.

بۆ ئامێری هاوجۆر دروست کرابوو: سویچ بۆ سویچ، سویچ بۆ هەب، هەب بۆ هەب، ڕێدۆز بۆ ڕێدۆز، کۆمپیوتەر بۆ کۆمپیوتەر (ڕاژەکاریش وەک کۆمپیوتەر دەژمێردرێت) — هەروەها ڕێدۆز بۆ کۆمپیوتەر، چونکە دەرچەی ڕێدۆز و دەرچەی کۆمپیوتەر هەردووکیان بە پینی ⁦1–2⁩ دەنێرن. خاچیی تەواوی Gigabit جووتی شین و قاوەییش دەگۆڕێتەوە (⁦4⁩ بۆ 7، 5 بۆ ⁦8⁩)، بەڵام دەرچەکانی Gigabit پێویستیان پێی نییە، وەک شاشەی داهاتوو پیشانی دەدات.

Why are crossover cables rarely used nowadays? Because almost every Ethernet port has Auto-MDI-X: when a cable is plugged in, the port finds out which pairs it should send on and swaps them inside itself if needed. Hewlett-Packard engineers developed it, and it spread from 1998 with Gigabit Ethernet.

بۆچی ئەمڕۆ کێبڵی خاچی کەم بەکار دێت؟ چونکە نزیکەی هەموو دەرچەیەکی Ethernet Auto-MDI-Xـی هەیە: کاتێک کێبڵێک تێدەخرێت، دەرچەکە دەزانێت دەبێت بە کام جووت بنێرێت و ئەگەر پێویست بێت لە ناو خۆیدا دەیانگۆڕێت. ئەندازیارانی ⁦Hewlett-Packard⁩ دروستیان کرد و لە ⁦1998⁩ـەوە لەگەڵ Gigabit Ethernet بڵاو بووەوە.

Gigabit Ethernet (1000BASE-T) also sends and receives on all four pairs at the same time, so there are no fixed send and receive pairs to cross. Auto-MDI-X is optional in the standard but built into nearly every Gigabit port; Cisco switches have it on by default (it needs speed and duplex set to auto). So in 2026 a straight-through cable works between any two modern devices. The classic rule is still worth knowing: exams ask it, old 10/100 equipment needs it, and simulators still follow it: Packet Tracer wants Copper Cross-Over between a PC and a router (Build the lab in Packet Tracer). In the CêIT network lab every cable simply works, like ports with Auto-MDI-X.

⁦Gigabit Ethernet (1000BASE-T)⁩ هەروەها بە هەر چوار جووتەکە لە یەک کاتدا دەنێرێت و وەردەگرێت، بۆیە هیچ جووتێکی جێگیری ناردن و وەرگرتن نییە کە بگۆڕدرێتەوە. Auto-MDI-X لە ستانداردەکەدا ئارەزوومەندانەیە، بەڵام لە نزیکەی هەموو دەرچەیەکی Gigabitـدا هەیە؛ سویچەکانی Cisco بە شێوەی بنەڕەتی هەڵیان کردووە (پێویستە خێرایی و duplex لەسەر auto بن). بۆیە لە ⁦2026⁩دا کێبڵی ڕاستەوخۆ لە نێوان هەر دوو ئامێرێکی نوێدا کار دەکات. یاسا کلاسیکەکە هێشتا شایەنی زانینە: تاقیکردنەوەکان دەیپرسن، ئامێری کۆنی ⁦10/100⁩ پێویستی پێیەتی و هاوشێوەسازەکان (Simulator) هێشتا پەیڕەوی دەکەن: Packet Tracer لە نێوان کۆمپیوتەرێک و ڕێدۆزێکدا ⁦Copper Cross-Over⁩ـی دەوێت (تاقیکردنەوەکە لە Packet Tracer دروست بکە). لە تاقیگەی ڕایەڵەی CêIT هەموو کێبڵێک ڕاستەوخۆ کار دەکات، وەک دەرچەکانی Auto-MDI-Xـدار.

A rollover cable reverses the pins: 1 goes to 8, 2 to 7, 3 to 6, 4 to 5 — the colours at one end are the mirror image of the other end. It is not for data between devices: it joins a computer acting as a terminal to the console port of a router or switch, to configure it on the spot, even before it has an IP address.

کێبڵی rollover پینەکان پێچەوانە دەکاتەوە: 1 دەچێت بۆ 8، 2 بۆ 7، 3 بۆ 6، 4 بۆ 5 — ڕەنگەکانی سەرێک وێنەی ئاوێنەیی سەرەکەی ترن. بۆ دراوەی نێوان ئامێرەکان نییە: کۆمپیوتەرێک وەک تێرمیناڵ (Terminal) بە دەرچەی کۆنسۆڵی (Console port) ڕێدۆز یان سویچەوە دەبەستێتەوە، بۆ ڕێکخستنی لە نزیکەوە، تەنانەت پێش ئەوەی ناونیشانی IPـی (IP address) هەبێت.

The classic console cable has an RJ-45 plug on one end and a DB-9 plug for the PC's serial (COM) port on the other — or it is an RJ-45 to RJ-45 rollover with an RJ-45-to-DB-9 adapter marked TERMINAL. Laptops no longer have serial ports, so today you use a USB-to-RJ-45 console cable, or the USB console port (a mini-USB socket) that many newer Cisco devices have. In the terminal program (PuTTY, Tera Term) choose 9600 bit/s, 8 data bits, no parity, 1 stop bit, no flow control. How to connect, and what you type there, is taught in Connecting a console cable.

کێبڵی کۆنسۆڵی کلاسیک لە سەرێکیدا RJ-45 و لە سەرەکەی تریدا سەری ⁦DB-9⁩ـی هەیە بۆ پۆرتی زنجیرەیی (Serial port) ⁦(COM)⁩ی کۆمپیوتەرەکە — یان کێبڵێکی rolloverـی ⁦RJ-45⁩ بۆ ⁦RJ-45⁩ـە لەگەڵ ئەداپتەرێکی ⁦RJ-45⁩ بۆ ⁦DB-9⁩ کە TERMINALـی لەسەر نووسراوە. لاپتۆپەکان (Laptop) چیتر پۆرتە زنجیرەییەکانیان نییە، بۆیە ئەمڕۆ کێبڵی کۆنسۆڵی USB بۆ ⁦RJ-45⁩ بەکار دەهێنیت، یان ئەو دەرچەی کۆنسۆڵی USBـیەی (سۆکێتێکی ⁦mini-USB⁩) کە زۆرێک لە ئامێرە نوێیەکانی Cisco هەیانە. لە بەرنامەی تێرمیناڵەکەدا (PuTTY، Tera Term) ⁦9600 bit/s⁩، ⁦8 data bits⁩، بێ parity، ⁦1 stop bit⁩، بێ flow control هەڵبژێرە. چۆنیەتی بەستنەوە و ئەوەی لەوێ دەینووسیت لە بەستنەوەی کێبڵی کۆنسۆڵدا فێر دەکرێت.

Here is a small company network: a router, two switches, servers and PCs, and an administrator's laptop at the router's console. With the classic rule — different kinds of device: straight-through; the same kind: crossover; console: rollover — you can name every cable. (With Auto-MDI-X, link 2 works with a straight-through cable too.) In Packet Tracer you pick these cables yourself — see Choosing the cable.

ئەمە ڕایەڵەیەکی بچووکی کۆمپانیایەکە: ڕێدۆزێک، دوو سویچ، ڕاژەکارەکان و کۆمپیوتەرەکان و لاپتۆپێکی بەڕێوەبەر لەسەر کۆنسۆڵی ڕێدۆزەکە. بە یاسای کلاسیک — ئامێری جۆرجیاواز: کێبڵی ڕاستەوخۆ؛ هاوجۆر: کێبڵی خاچی؛ کۆنسۆڵ: rollover — دەتوانیت ناوی هەموو کێبڵێک ببەیت. (بە Auto-MDI-X، بەستەری 2 بە کێبڵی ڕاستەوخۆیش کار دەکات.) لە Packet Tracerـدا خۆت ئەم کێبڵانە هەڵدەبژێریت — بڕوانە هەڵبژاردنی کێبڵ.

Count the links: five of the seven join different kinds of device. Most networks look like this — PCs, printers and access points plug into a switch, or into the switch ports of a home router — so most cables were straight-through even before Auto-MDI-X. Together with Auto-MDI-X, that is why crossover cables became rare.

بەستەرەکان بژمێرە: پێنج لە حەوتەکە ئامێری جۆرجیاواز دەبەستنەوە. زۆربەی ڕایەڵەکان بەم شێوەیەن — کۆمپیوتەرەکان، چاپەرەکان (Printer) و خاڵەکانی دەستڕاگەیشتن (Access point) بە سویچێکەوە دەبەسترێن، یان بە دەرچەکانی سویچی ناو ڕێدۆزی ماڵەوە — بۆیە تەنانەت پێش Auto-MDI-Xـیش زۆربەی کێبڵەکان کێبڵی ڕاستەوخۆ بوون. ئەمە و Auto-MDI-X پێکەوە هۆکاری ئەوەن کە کێبڵی خاچی دەگمەن بوو.

A good crimp has every wire pushed to the end of the plug, the colours in the right order and the jacket inside the plug, where the plastic wedge presses on it and holds the cable (strain relief). A bad crimp has long untwisted wires, the jacket outside, or wires that stop short of the contacts.

کریمپی باش هەموو وایەرێکی تا کۆتایی سەری کێبڵەکە پاڵنراوە، ڕەنگەکان بە ڕیزی دروستن و بەرگەکە لە ناو سەری کێبڵەکەدایە، لەو شوێنەی قوفڵە پلاستیکییەکە دەپەستێتە سەری و کێبڵەکە ڕادەگرێت. کریمپی خراپ وایەری درێژی بانەدراوی هەیە، بەرگەکەی لە دەرەوەیە یان وایەرەکانی پێش گەیشتن بە پەیوەندکارەکان دەوەستن.

A simple cable tester has two parts: the master unit and the remote unit, each with an RJ-45 socket and eight lights. Plug one end of the cable into each and switch on. The master sends a signal on pin 1, then pin 2, and so on, and the remote lights up the pin where each signal arrives.

پشکنەرێکی کێبڵی سادە دوو بەشی هەیە: یەکەی سەرەکی و یەکەی دوور، هەریەکەیان دەرچەیەکی RJ-45 و هەشت گڵۆپی هەیە. هەر سەرێکی کێبڵەکە بخەرە ناو یەکێکیانەوە و هەڵی بکە. یەکەی سەرەکی سیگناڵێک (Signal) لەسەر پینی 1 دەنێرێت، پاشان لەسەر پینی 2 و بە هەمان شێوە تا 8. یەکەی دوور ئەو پینە ڕووناک دەکاتەوە کە هەر سیگناڵێک دەگاتێی.

When the lights do not follow the expected order, the tester is showing a fault: an open wire (a light never comes on), a short (two lights at once), or crossed wires (lights in the wrong places — usually a wrong colour order at one end). Cut the plug off and crimp that end again. Do it even if the link light comes on: a Gigabit port can work around a reversed pair (the two wires of one pair swapped) or swapped pairs by itself, but other equipment may not. A split pair — the right pins but wires from different pairs — passes a simple tester yet causes heavy crosstalk; only a certification tester that measures crosstalk finds it.

کاتێک گڵۆپەکان ڕیزی چاوەڕوانکراو نابەن، پشکنەرەکە هەڵەیەک پیشان دەدات: وایەرێکی پچڕاو (گڵۆپێک هەرگیز هەڵناکات)، کورتەسووڕ (دوو گڵۆپ پێکەوە) یان وایەری تێکچوو (گڵۆپ لە شوێنی هەڵەدا — زۆرجار ڕیزبەندیی ڕەنگی هەڵە لە سەرێکدا). سەری کێبڵەکە ببڕە و ئەو سەرە دووپاتە کریمپ بکەرەوە. ئەمە بکە تەنانەت ئەگەر گڵۆپی بەستن (Link light) داگیرسا: دەرچەیەکی Gigabit دەتوانێت خۆی چارەسەری جووتێکی پێچەوانە (دوو وایەری یەک جووت جێگۆڕکراو) یان جووتی جێگۆڕکراو بکات، بەڵام لەوانەیە ئامێری تر نەتوانێت. جووتی لەتبوو — پینی دروست بەڵام وایەر لە جووتی جیاواز — لە پشکنەرێکی سادەدا دەردەچێت، بەڵام دزەیەکی سیگناڵی زۆر دروست دەکات؛ تەنیا پشکنەری پەسەندکردن کە دزەی سیگناڵ دەپێوێت دەیدۆزێتەوە.

Patch panels and wall jacks are not crimped: each wire is laid in a colour-marked slot (labelled T568A or T568B) and pushed down with a punch-down tool, which also cuts off the extra wire. To find one cable among dozens — in a ceiling or at a patch panel — a tone generator sends a tone into it, and its probe beeps when it is held near that cable.

پانێڵەکانی پاچ و جەکی دیوار کریمپ ناکرێن: هەر وایەرێک لە کونێکی ڕەنگ‌نیشانکراودا (بە ناونیشانی ⁦T568A⁩ یان ⁦T568B⁩) دادەنرێت و بە ئامرازی پەنچداون دەپەسترێتە خوارەوە، کە وایەرە زیادەکەش دەبڕێت. بۆ دۆزینەوەی یەک کێبڵ لە نێوان دەیاندا — لە بنمیچدا یان لە پانێڵێکی پاچدا — دەنگنێری کێبڵ دەنگێک دەنێرێتە ناوی و پشکنەرەکەی کاتێک لە نزیک ئەو کێبڵە ڕادەگیرێت دەزرینگێتەوە.