CêIT Homeسەرەکی
Glossaryفەرهەنگی زاراوەکان
Computer Networksڕایەڵەکانی کۆمپیوتەر

Chapterبەش 2 · Lectureوانە 2.3

OSI Layers 4 and 5: Transport and Sessionچینەکانی 4 و 5ی OSI: چینی گواستنەوە و چینی سێشن

The transport layer as OSI describes it — process-to-process delivery with port numbers, segmentation and reassembly, connection, flow and error control, and multiplexing — and the session layer: opening, managing and closing a dialogue, taking turns with tokens (token management) and checkpoints, its protocols past and present, and where its jobs live in today's TCP/IP world.

وەک OSI وەسفی دەکات — گەیاندن لە بۆ بە ژمارەی ، و کۆکردنەوە، کۆنترۆڵی پەیوەندی، ، و — هەروەها : کردنەوە، بەڕێوەبردن و داخستنی گفتوگۆ، نۆرەگرتن بە نیشانە (بەڕێوەبردنی نیشانە) و ، کۆن و ئێستای و ئەوەی ئەمڕۆ لە جیهانی کارەکانی لە کوێ دەکرێن.

16 min read17 خولەک خوێندنەوە · 15 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

  • Explain why the transport layer is called the heart of OSI and why it runs only in the end systems.
  • Describe process-to-process delivery, port addressing, segmentation and reassembly, and multiplexing.
  • Explain end-to-end flow control and error control, and how they differ from the data link layer's.
  • Explain what a session is and the jobs of the session layer: establishing, managing and ending sessions, dialog control with tokens (token management) and synchronisation points.
  • Tell the OSI meaning of synchronisation from file sync, and say where session work is done today.
  • Say which session-layer protocols are in use and which are history or unsafe.
  • ڕوونی بکەیتەوە بۆچی بە دڵی OSI ناو دەبرێت و بۆچی تەنیا لە سیستەمە کۆتاییەکاندا کار دەکات.
  • گەیاندن لە بۆ ، ناونیشانکردن بە ، و کۆکردنەوە و وەسف بکەیت.
  • و لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر ڕوون بکەیتەوە و جیاوازییان لەگەڵ هی بزانیت.
  • ڕوونی بکەیتەوە چییە و کارەکانی چین: دامەزراندن، بەڕێوەبردن و کۆتاییهێنانی ، بە نیشانەی نۆرە (بەڕێوەبردنی نیشانە) و .
  • جیاوازیی واتای هاوکاتکردن لە OSIـدا و فایل بزانیت و بڵێیت ئەمڕۆ کاری لە کوێ دەکرێت.
  • بڵێیت کام بەکار دێن و کامیان مێژوون یان نائاسایشن.

Layer 4: the transport layerچینی 4: چینی گواستنەوە

Some sources call the transport layer the heart of OSI: it sits between the network support layers and the user support layers, and it is responsible for how the data is moved. The network layer delivers individual packets from host to host and sees no relationship between them. The transport layer is responsible for source-to-destination (end-to-end) delivery of the whole message, from a process — a running program — on one host to a process on the other.

لە هەندێک سەرچاوەدا بە دڵی OSI ناو دەبرێت: لە نێوان چینەکانی پشتگیریی و چینەکانی پشتگیریی بەکارهێنەردایە و بەرپرسە لە چۆنییەتیی گواستنەوەی . یەک یەک لە بۆ دەگەیەنێت و هیچ پەیوەندییەک لە نێوانیاندا نابینێت. بەرپرسە لە گەیاندنی هەموو نامەکە لە سەرچاوەوە بۆ جێی مەبەست (لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر)، لە — بەرنامەیەکی کارپێکراو — لەسەر بۆ لەسەر ئەوی تر.

Aram's laptop on the left, with three programs: a web browser (port 50101), an e-mail app (port 50102) and a chat app (port 50103), and the IP address 192.0.2.10. A server in Erbil on the right, with a web server (port 443), a mail server (port 993) and a chat server (port 5222), and the IP address 203.0.113.5. Dashed arrows join each program with its partner: layer 4, process to process, by port numbers. One thick arrow joins the two machines below: layer 3, host to host, by IP addresses. Bottom: the IP address finds the computer; the port number finds the program inside it.لاپتۆپی ئارام لە چەپ، بە سێ بەرنامەوە: تۆڕگەڕ (پۆرتی 50101)، بەرنامەی ئیمەیڵ (پۆرتی 50102) و ئەپی چات (پۆرتی 50103)؛ ناونیشانی IPـی 192.0.2.10. ڕاژەکارێک لە هەولێر لە ڕاست، بە ڕاژەکاری وێب (پۆرتی 443)، ڕاژەکاری ئیمەیڵ (پۆرتی 993) و ڕاژەکاری چات (پۆرتی 5222)؛ ناونیشانی IPـی 203.0.113.5. تیری پچڕپچڕ هەر بەرنامەیەک بە هاوبەشەکەیەوە دەبەستێت: چینی 4، لە پرۆسێسەوە بۆ پرۆسێس، بە ژمارەی پۆرت. یەک تیری ئەستوور لە خوارەوە دوو ئامێرەکە پێکەوە دەبەستێت: چینی 3، لە میوانگرەوە بۆ میوانگر، بە ناونیشانەکانی IP. لە خوارەوە: ناونیشانی IP کۆمپیوتەرەکە دەدۆزێتەوە؛ ژمارەی پۆرت ئەو بەرنامەیە دەدۆزێتەوە کە لە ناویدایە.
Layer 3 delivers to the right computer; layer 4 delivers to the right program on it.چینی 3 بۆ دروست دەگەیەنێت؛ چینی 4 بۆ بەرنامەی دروستی سەر ئەو .CêIT

Only the two end hosts know about the programs, so the transport layer runs only in the end systems — the computers and phones at the two ends. The routers in between use layers 1–3 and never open a segment. The Internet's two transport protocols are TCP, the Transmission Control Protocol — the TCP in TCP/IP — and UDP, the User Datagram Protocol. Their details are in TCP and UDP.

تەنیا دوو سەرەتا و کۆتایی ئاگایان لە بەرنامەکانە، بۆیە تەنیا لە سیستەمە کۆتاییەکاندا کار دەکات — ئەو و مۆبایلانەی لە دوو سەرەکەدان. نێوان چینەکانی 1 تا 3 بەکار دەهێنن و هەرگیز ناکەنەوە. دوو گواستنەوەی هەیە: ، Transmission Control Protocol — ئەو TCPـیەی لە ⁦TCP/IP⁩ـدایە — و ، User Datagram Protocol. وردەکارییەکانیان لە TCP و UDPـدایە.

Definitionپێناسە

Layer 4 of the and of TCP/IP: it carries data between programs on two hosts, keeps their conversations apart by numbers and cuts the data into segments. adds reliability and flow control; does not.

چینی 4ی و : لە نێوان بەرنامەکانی دوو دەگوازێتەوە، بە ژمارەی گفتوگۆکانیان لە یەک جیا دەکاتەوە و دەکات بە . متمانە و زیاد دەکات؛ نا.

Layer 4: the transport layerچینی 4: چینی گواستنەوە

The jobs of the transport layerکارەکانی چینی گواستنەوە

To move a whole message from one program to another, layer 4 has several jobs. It decides how much data to send, at what rate and to where:

بۆ گواستنەوەی هەموو نامەیەک لە بەرنامەیەکەوە بۆ بەرنامەیەکی تر، چینی 4 چەند کارێکی هەیە. بڕیار دەدات چەند ، بە چ خێراییەک و بۆ کوێ بنێرێت:

  • Port (service-point) addressing: a computer runs many programs at once, so the header carries port numbers that say which program the data is for.
  • Segmentation and reassembly: a long message is cut into numbered segments and put back together, in order, at the other end.
  • Connection control: a connection-oriented protocol first sets up a connection, manages it and then ends it (TCP); a connectionless one sends each piece on its own (UDP).
  • Flow control, end to end: the receiver tells the sender how much it can take.
  • Error control, end to end: the receiver checks the data and asks again for anything lost or damaged.
  • Multiplexing: the segments of many programs share one network connection.
  • ناونیشانکردن بە : لە یەک کاتدا چەندین بەرنامە کار پێ دەکات، بۆیە سەردێڕەکە ژمارەی هەڵدەگرێت کە دەڵێن بۆ کام بەرنامەیە.
  • و کۆکردنەوە: نامەیەکی درێژ دەکرێتە چەند ژمارەدار و لە سەرەکەی تر بە ڕیز کۆ دەکرێتەوە.
  • کۆنترۆڵی پەیوەندی: سەرەتا پەیوەندییەک دادەمەزرێنێت، بەڕێوەی دەبات و پاشان کۆتایی پێ دەهێنێت ()؛ هەر پارچەیەک بە تەنیا دەنێرێت ().
  • ، لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر: وەرگر بە نێرەر دەڵێت چەندی پێ وەردەگیرێت.
  • ، لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر: وەرگر دەپشکنێت و داوای هەر شتێکی ونبوو یان تێکچوو دەکاتەوە.
  • : چەندین بەرنامە یەک پەیوەندیی بەکار دەهێنن.
Six cards. Port addressing — which program gets the data (three numbered doors, 80, 443 and 53). Segmentation and reassembly — cut, number, put back together (a bar cut into pieces 1 to 4). Connection control — open, use and close a connection. Flow control — never faster than the receiver can take (a funnel). Error control — check, and ask again for lost pieces (a tick and a turning arrow). Multiplexing — many programs share one network (three lines joining into one arrow). Bottom: these jobs run only in the two end hosts; the routers in between do not take part.شەش کارت. ناونیشانکردن بە پۆرت — دراوەکە بۆ کام بەرنامەیە (سێ دەرگای ژمارەدار، 80، 443 و 53). بەبڕکردن و کۆکردنەوە — بڕین، ژمارەکردن، کۆکردنەوە (شریتێک کە کراوەتە پارچەکانی 1 تا 4). کۆنترۆڵی پەیوەندی — کردنەوە، بەکارهێنان و داخستن. کۆنترۆڵی ڕەوت — هەرگیز خێراتر لە توانای وەرگر نا (قیفێک). کۆنترۆڵی هەڵە — پشکنین و داواکردنەوەی پارچە ونبووەکان (نیشانەی ڕاست و تیرێکی خولاوە). مەڵتیپلێکسکردن — چەند بەرنامەیەک یەک ڕایەڵە بەکار دەهێنن (سێ هێڵ کە دەبنە یەک تیر). لە خوارەوە: ئەم کارانە تەنیا لە هەردوو میوانگرەکەی سەرەتا و کۆتاییدا دەکرێن؛ ڕێدۆزەکانی نێوان بەشدار نین.
Six jobs of layer 4, all done end to end.شەش کاری چینی 4، هەموویان لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر.CêIT

Layer 4: the transport layerچینی 4: چینی گواستنەوە

Segments: cut, number, put back togetherبڕەکان: بڕین، ژمارەکردن، کۆکردنەوە

The transport layer takes the data from the session layer and cuts it into smaller pieces called segments — this is segmentation. Each segment gets a header (H4) with the port numbers and a sequence number. The network layer then puts each segment into a packet. The packets can take different paths and arrive in a different order, so the receiving transport layer uses the sequence numbers to put the pieces back in the right order — reassembly — and to notice a missing one.

لە وەردەگرێت و دەیکاتە چەند پارچەیەکی بچووکتر بە ناوی — ئەمە . هەر سەردێڕێک ⁦(H4)⁩ وەردەگرێت کە ژمارەی و ی تێدایە. پاشان هەر دەخاتە ناو . دەتوانن بە ڕێگای جیاوازدا بڕۆن و بە ڕیزی جیاواز بگەن، بۆیە وەرگر بەکار دەهێنێت بۆ ئەوەی پارچەکان بە ڕیزی دروست کۆ بکاتەوە — کۆکردنەوە — و پارچەیەکی ونبوو بدۆزێتەوە.

Animation in five steps. A 4 MB photo sits in the server's layer 4. Layer 4 cuts it into four segments, each with a header H4 and a number, 1 to 4. The segments cross the Internet separately: segment 3 is crossed out as lost, and 2 and 4 reach Hana's phone before 1. The phone's layer 4 sorts them by number, sees that segment 3 is missing and asks the server: send segment 3 again. Segment 3 arrives, the photo is put back together and passed up to layer 5.
Animation in five steps. A 4 MB photo sits in the server's layer 4. Layer 4 cuts it into four segments, each with a header H4 and a number, 1 to 4. The segments cross the Internet separately: segment 3 is crossed out as lost, and 2 and 4 reach Hana's phone before 1. The phone's layer 4 sorts them by number, sees that segment 3 is missing and asks the server: send segment 3 again. Segment 3 arrives, the photo is put back together and passed up to layer 5.
Segmentation and reassembly: numbered pieces can arrive in any order and still be put back together. و کۆکردنەوە: پارچە ژمارەدارەکان بە هەر ڕیزێک بگەن هێشتا کۆ دەکرێنەوە.CêIT

In TCP this unit is called a segment; in UDP it is a datagram. A segment is not a packet: the packet is the network layer's unit, and it carries the segment inside.

لە ئەم یەکەیە پێی دەگوترێت ؛ لە . نییە: یەکەی و لە ناو خۆیدا هەڵدەگرێت.

Layer 4: the transport layerچینی 4: چینی گواستنەوە

Flow control and error control, end to endکۆنترۆڵی ڕەوت و کۆنترۆڵی هەڵە، لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر

Flow control stops a fast sender from drowning a slow receiver. The receiver keeps arriving segments in a buffer and keeps telling the sender how much room is left; the sender never sends more than that. Error control checks every segment with a checksum; a segment that is damaged, or that never arrives, is sent again. The receiver's acknowledgements show the sender what has arrived and what is missing.

ڕێگە نادات نێرەرێکی خێرا وەرگرێکی خاو نوقمی بکات. وەرگر ئەو دەگەن لە دا هەڵدەگرێت و بەردەوام بە نێرەر دەڵێت چەند جێی ماوە؛ نێرەر هەرگیز لەوە زیاتر نانێرێت. هەموو بە دەپشکنێت؛ کە تێکچووبێت یان هەرگیز نەگات، دووپاتە دەنێردرێتەوە. وەرگر بە نێرەر پیشان دەدات چی گەیشتووە و چی ون بووە.

Animation in five steps. A fast server on the left, an old phone on the right with a buffer that has room for 4 segments. The phone says “I have room for 4”. The server sends 4 segments and waits; the buffer is full and the phone says “room 0: wait”. The app reads segments 1 and 2, so the phone says “room for 2”. The server sends exactly 2 more, 5 and 6, and nothing is lost. Last step: without flow control the server would not wait, and the segments that do not fit are dropped and must be sent again.
Animation in five steps. A fast server on the left, an old phone on the right with a buffer that has room for 4 segments. The phone says “I have room for 4”. The server sends 4 segments and waits; the buffer is full and the phone says “room 0: wait”. The app reads segments 1 and 2, so the phone says “room for 2”. The server sends exactly 2 more, 5 and 6, and nothing is lost. Last step: without flow control the server would not wait, and the segments that do not fit are dropped and must be sent again.
Flow control: the receiver says how much room it has, and the sender never sends more.: وەرگر دەڵێت چەند جێی هەیە و نێرەر هەرگیز لەوە زیاتر نانێرێت.CêIT

The data link layer does the same two jobs hop to hop, on one link. The transport layer does them end to end, between the two hosts, so it also catches what was lost inside a router on the way. How TCP does it — windows, acknowledgements and timers — is in TCP Connections.

هەمان دوو کار ، لەسەر یەک بەستەر دەکات. لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر، لە نێوان دوو دەیانکات، بۆیە ئەوەش دەدۆزێتەوە کە لە ناو سەر ڕێگادا ون بووە. چۆن ئەمە دەکات — پەنجەرە، و کاتژمێر — لە پەیوەندییەکانی TCPـدایە.

Layer 4: the transport layerچینی 4: چینی گواستنەوە

Many programs, one connection: multiplexingچەند بەرنامەیەک، یەک پەیوەندی: مەڵتیپلێکسکردن

Your phone may be playing music, loading a web page and receiving chat messages at the same moment, over one Wi-Fi connection. The transport layer multiplexes: it gathers the data of the different programs, labels every segment with port numbers and hands one stream of segments to the network layer. At the other end it demultiplexes: the port number in each header says which program gets the segment.

لەوانەیە مۆبایلەکەت لە یەک ساتدا مۆسیقا لێ بدات، بکاتەوە و نامەی چات وەربگرێت، بە یەک پەیوەندیی . دەکات: بەرنامە جیاوازەکان کۆ دەکاتەوە، ژمارەی دەخاتە سەر هەموو و یەک ڕیز دەداتە . لە سەرەکەی تر پێچەوانەکەی دەکات: ژمارەی لە سەردێڕی هەر دەڵێت کام بەرنامە وەردەگرێت.

On the sending host, a browser, a music app and a chat app send their data into layer 4, which adds port numbers. One thick arrow carries one stream of segments over one network connection to the receiving host. There, layer 4 reads the port numbers and hands each segment to the right program: browser, music app or chat app. Notes: multiplexing — layer 4 mixes the programs' segments into one stream for layer 3; at the other end the port number in each header says which program it is for.لە میوانگری نێرەردا، تۆڕگەڕ، ئەپی مۆسیقا و ئەپی چات دراوەکانیان دەدەنە چینی 4، کە ژمارەی پۆرت زیاد دەکات. یەک تیری ئەستوور یەک ڕیز بڕ بە یەک پەیوەندیی ڕایەڵە دەبات بۆ میوانگری وەرگر. لەوێ چینی 4 ژمارەی پۆرتەکان دەخوێنێتەوە و هەر بڕێک دەداتە بەرنامەی دروست: تۆڕگەڕ، ئەپی مۆسیقا یان ئەپی چات. تێبینی: مەڵتیپلێکسکردن — چینی 4 بڕەکانی بەرنامەکان دەکاتە یەک ڕیز بۆ چینی 3؛ لە سەرەکەی تر ژمارەی پۆرت لە سەردێڕی هەریەکەیاندا دەڵێت بۆ کام بەرنامەیە.
Multiplexing at the sender, demultiplexing at the receiver: port numbers keep the conversations apart. لە نێرەردا و پێچەوانەکەی لە وەرگردا: ژمارەی گفتوگۆکان لە یەک جیا دەکەنەوە.CêIT

Ports and the sockets built on them are explained in Ports and Sockets.

و ئەو لەسەریان دروست دەکرێن لە پۆرتەکان و سۆکێتەکاندا ڕوون کراونەتەوە.

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

In computing, a session is a limited period of communication between two systems: the active time in which data is exchanged. It is like the time a traveller spends on a plane from one country to another, or a study session before an exam. Buying something on a shopping website is one session, even though you move through many pages.

لە جیهانی ، ماوەیەکی دیاریکراوی پەیوەندییە لە نێوان دوو سیستەمدا: ئەو ماوە چالاکەی کە تێیدا ئاڵوگۆڕ دەکرێت. وەک ئەو ماوەیەی گەشتیارێک لە فڕۆکەدا لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر بەسەری دەبات، یان ماوەی خوێندنی پێش تاقیکردنەوەیەک. کڕینی شتێک لە کڕیندا یەک ، هەرچەندە بە چەندین لاپەڕەدا تێدەپەڕیت.

A session is one trip, from start to finish. A car drives along a road from Sulaymaniyah on the left to the skyline of Erbil on the right. Under the road, three stages: 1 open — who are you? may we talk?; 2 manage — whose turn? checkpoints; 3 close — end it properly, nothing lost. Above: the session layer is the dialogue's manager.سێشنێک یەک گەشتە، لە سەرەتاوە تا کۆتایی. ئۆتۆمبێلێک بە ڕێگایەکدا لە سلێمانییەوە لە چەپ بەرەو باڵەخانەکانی هەولێر لە ڕاست دەڕوات. لە ژێر ڕێگاکەدا سێ قۆناغ: 1 کردنەوە — تۆ کێیت؟ دەتوانین قسە بکەین؟؛ 2 بەڕێوەبردن — نۆرەی کێیە؟ خاڵەکانی هاوکاتکردن؛ 3 داخستن — بە ڕێکوپێکی کۆتایی پێ بهێنە. لە سەرەوە: چینی سێشن بەڕێوەبەری گفتوگۆکەیە.
Like a car trip from Sulaymaniyah to Erbil: a session is opened, managed and closed.وەک گەشتێکی ئۆتۆمبێل لە سلێمانییەوە بۆ هەولێر: دەکرێتەوە، بەڕێوە دەبرێت و دادەخرێت.CêIT

The session layer is the network's dialog controller. It makes sure that everything needed to open a session is available; it establishes the session, manages it — for example how long a side waits for an answer, and whose turn it is — and ends it properly as soon as the data has arrived, so that no data is wasted and nobody is left hanging. It can also check who wants to connect, with a login and a password. At this layer the unit is still simply data.

کۆنترۆڵکەری گفتوگۆی . دڵنیا دەبێتەوە کە هەموو ئەو شتانەی بۆ کردنەوەی پێویستن ئامادەن؛ دادەمەزرێنێت، بەڕێوەی دەبات — بۆ نموونە لایەک چەند چاوەڕێی وەڵام دەکات و نۆرەی کێیە — و هەر کە گەیشت بە ڕێکوپێکی کۆتایی پێ دەهێنێت، تاکو هیچ بە فیڕۆ نەچێت و کەس بە هەڵواسراوی نەمێنێتەوە. هەروەها دەتوانێت بپشکنێت کێ دەیەوێت پەیوەندی بکات، بە و . لەم چینەدا یەکەکە هێشتا تەنیا .

Definitionپێناسە

Layer 5 of the : it starts, manages and ends the dialogue between two applications and can set checkpoints, so that a broken transfer goes on from the last checkpoint. In TCP/IP these jobs are done inside the applications.

چینی 5ی : گفتوگۆی نێوان دوو دەست پێ دەکات، بەڕێوەی دەبات و کۆتایی پێ دەهێنێت، هەروەها دەتوانێت خاڵی پشکنین دابنێت تاکو گواستنەوەیەکی پچڕاو لە دوایین خاڵەوە بەردەوام بێت. لە ئەم کارانە لەناو خودی دەکرێن.

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

Dialog control: whose turn is it?کۆنترۆڵی گفتوگۆ: نۆرەی کێیە؟

The session layer has two special jobs. The first is dialog control: deciding who may send, and when. A dialogue can be one way (simplex); two-way alternate (half duplex), where only the side holding the token may send and then the token passes to the other side; or two-way simultaneous (full duplex), as in a video call.

دوو کاری تایبەتی هەیە. یەکەمیان : بڕیاردان لەوەی کێ دەتوانێت بنێرێت و کەی. گفتوگۆ دەتوانێت یەک ئاڕاستە بێت ()؛ دوولایەنە بە نۆرە ()، کە تەنیا ئەو لایەی نیشانەی نۆرەی لایە دەتوانێت بنێرێت و پاشان نیشانەکە دەچێتە لای ئەوی تر؛ یان دوولایەنە پێکەوە ()، وەک پەیوەندیی ڤیدیۆیی.

Three panels. One way (simplex): a server sends arrows to a phone — a live-score feed, only the server sends. Two-way alternate (half duplex): one person sends to another while a token T waits, then the token passes — only the side holding the token may send. Two-way simultaneous (full duplex): a laptop and a phone send to each other at the same time — a video call. Bottom: not the same as a link's transmission mode; here the rule is between two programs.سێ بەش. یەک ئاڕاستە (یەکلایەنە): ڕاژەکارێک تیر بۆ مۆبایلێک دەنێرێت — پەخشی ئەنجامی یاری، تەنیا ڕاژەکارەکە دەنێرێت. دوولایەنە بە نۆرە (دوولایەنەی نۆرەیی): کەسێک بۆ کەسێکی تر دەنێرێت و نیشانەی نۆرە T چاوەڕێ دەکات، پاشان نۆرەکە دەگوازرێتەوە — تەنیا ئەو لایەی نیشانەکەی لایە دەنێرێت. دوولایەنە پێکەوە (دوولایەنەی هاوکات): لاپتۆپێک و مۆبایلێک لە یەک کاتدا بۆ یەکتر دەنێرن — پەیوەندیی ڤیدیۆیی. لە خوارەوە: هەمان شت نییە لەگەڵ شێوازی ناردنی بەستەر؛ لێرەدا یاساکە لە نێوان دوو بەرنامەدایە.
Three kinds of dialogue: one way, taking turns with a token, or both at once.سێ جۆری گفتوگۆ: یەک ئاڕاستە، نۆرەگرتن بە نیشانە، یان هەردووکیان پێکەوە.CêIT

This is not the same as the transmission mode of a link, which you met in Transmission modes: the link may be full duplex while the two programs still agree to take turns.

ئەمە هەمان شت نییە لەگەڵ بەستەرێک، کە لە شێوازەکانی ناردندا ناسیت: لەوانەیە بەستەرەکە بێت و دوو بەرنامەکە هێشتا ڕێک بکەون نۆرە بگرن.

Tokens have a second job, called token management: they stop the two sides from attempting the same critical operation at the same moment — for example, both starting to close the session, or both setting a checkpoint at once. Only the side that holds the token for an operation may perform it; the other side asks for the token and waits until it is handed over. The OSI session protocol (ITU-T X.225) has four tokens: one for sending data in half duplex, one for closing the session, one for minor checkpoints and one for major checkpoints.

نیشانەی نۆرە کارێکی دووەمیشی هەیە، پێی دەڵێن بەڕێوەبردنی نیشانە (token management): ڕێگە نادات هەردوو لا لە یەک کاتدا هەمان کاری هەستیار بکەن — بۆ نموونە هەردووکیان پێکەوە دەست بکەن بە داخستنی ، یان لە یەک کاتدا دابنێن. تەنیا ئەو لایەی نیشانەی ئەو کارەی لایە دەتوانێت ئەنجامی بدات؛ لایەکەی تر داوای نیشانەکە دەکات و چاوەڕێ دەکات تا دەدرێتە دەستی. ⁦OSI (ITU-T X.225)⁩ چوار نیشانەی هەیە: یەکێک بۆ ناردنی لە ، یەکێک بۆ داخستنی ، یەکێک بۆ بچووک و یەکێک بۆ گەورە.

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

Synchronisation: checkpointsهاوکاتکردن: خاڵەکانی هاوکاتکردن

The second special job is synchronisation. Imagine sending a 50 MB file: halfway through, the connection breaks, and you have to send it again from the start. Now imagine a 100 GB file! The session layer can put synchronisation points (checkpoints) into the data — for example one every 5 MB; the number is only an example. If the transfer breaks, both sides go back to the last checkpoint they confirmed and continue from there, not from the beginning — like a saved game that you restart from your last save, not from level one.

کاری تایبەتی دووەم هاوکاتکردنە. وێنا بکە فایلێکی ⁦50 MB⁩ دەنێریت: لە نیوەی ڕێگادا پەیوەندییەکە دەپچڕێت و دەبێت لە سەرەتاوە دووپاتە بینێریتەوە. ئێستا فایلێکی ⁦100 GB⁩ وێنا بکە! دەتوانێت بخاتە ناو — بۆ نموونە یەکێک لە هەر ⁦5 MB⁩ـێکدا؛ ژمارەکە تەنیا نموونەیە. ئەگەر گواستنەوەکە پچڕا، هەردوو لا دەگەڕێنەوە بۆ دوایین کە پشتڕاستیان کردووەتەوە و لەوێوە بەردەوام دەبن، نەک لە سەرەتاوە — وەک یارییەکی پاشەکەوتکراو کە لە دوایین پاشەکەوتەوە دەستی پێ دەکەیتەوە، نەک لە قۆناغی یەکەمەوە.

Animation in five steps. A bar from 0 to 50 MB with a flag every 5 MB: the session layer puts a checkpoint every 5 MB (5 MB is only an example). As the data arrives, the two sides confirm each checkpoint: 5, 10 … 30 MB. At 32 MB the connection breaks. Comparison: without checkpoints the transfer starts again from 0 MB and 32 MB are sent twice; with checkpoints it goes on from 30 MB and only 2 MB are sent again. Last step: the transfer goes on from 30 MB and the whole file arrives — like a saved game.
Animation in five steps. A bar from 0 to 50 MB with a flag every 5 MB: the session layer puts a checkpoint every 5 MB (5 MB is only an example). As the data arrives, the two sides confirm each checkpoint: 5, 10 … 30 MB. At 32 MB the connection breaks. Comparison: without checkpoints the transfer starts again from 0 MB and 32 MB are sent twice; with checkpoints it goes on from 30 MB and only 2 MB are sent again. Last step: the transfer goes on from 30 MB and the whole file arrives — like a saved game.
Checkpoints: after a break, only the data after the last confirmed checkpoint is sent again.: دوای پچڕان، تەنیا ئەو دوای دوایین پشتڕاستکراوە دێت دووپاتە دەنێردرێتەوە.CêIT

In the OSI model, marking and synchronising a long exchange like this is a session-layer job. Today the same idea is built into applications: a browser or a download manager can ask a web server for “the rest of the file, from byte N” (HTTP range requests), and file-sync apps resume where they stopped.

لە ، نیشانەکردن و هاوکاتکردنی ئاڵوگۆڕێکی درێژی وەک ئەمە کاری . ئەمڕۆ هەمان بیرۆکە لە ناو دروست کراوە: یان بەرنامەیەکی دەتوانێت داوا لە بکات «ئەوەی ماوەتەوە لە فایلەکە، لە N بەدواوە» (داواکاریی بەشی HTTP)، لەو شوێنەوە بەردەوام دەبن کە لێی وەستان.

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

Two meanings of “sync”دوو واتای «هاوکاتکردن»

Be careful with the word sync. In everyday computing, to sync a phone or a tablet means to make its files match another device, over USB, Bluetooth or the cloud: for example, the photos on your computer are synced with your phone. Or two computers are signed in to the same Google Drive account: a file added on one appears on the other. That is file synchronisation. The session layer's synchronisation points are something else: marks inside one long transfer, so that the transfer can restart from the last mark.

ئاگات لە وشەی (sync) بێت. لە بەکارهێنانی ڕۆژانەی ، مۆبایل یان تابلێت واتە یەکسانکردنی لەگەڵ ئامێرێکی تر، بە USB، یان : بۆ نموونە وێنەکانی سەر لەگەڵ مۆبایلەکەت یەکسان دەکرێن. یان دوو لە هەمان هەژماری Google Drive چوونەتە ژوورەوە: فایلێک کە لەسەر یەکێکیان زیاد دەکرێت لەسەر ئەوی تریش دەردەکەوێت. ئەمە فایلە. شتێکی ترن: نیشانەن لە ناو یەک گواستنەوەی درێژدا، تاکو گواستنەوەکە لە دوایین نیشانەوە دەست پێ بکاتەوە.

Two different meanings of “sync”. Left, file sync (everyday): a laptop, the cloud and a phone joined by two-way arrows — the same files on several devices; add a photo on the phone and it appears on the laptop too. Right, synchronisation points (OSI): one long bar with flags, a break after the third flag — marks inside one long transfer; if the transfer breaks, go on from the last confirmed mark. Bottom: only the second meaning is a job of the session layer.دوو واتای جیاوازی «هاوکاتکردن». لە چەپ، هاوکاتکردن (واتای ڕۆژانە): لاپتۆپێک، هەور و مۆبایلێک بە تیری دوولایەنە بەستراون — هەمان فایلەکان لەسەر چەند ئامێرێک؛ وێنەیەک لەسەر مۆبایل زیاد بکە، لەسەر لاپتۆپەکەش دەردەکەوێت. لە ڕاست، خاڵەکانی هاوکاتکردن (OSI): شریتێکی درێژ بە ئاڵاکانەوە، پچڕانێک دوای ئاڵای سێیەم — نیشانە لە ناو یەک گواستنەوەی درێژدا؛ ئەگەر گواستنەوەکە پچڕا، لە دوایین نیشانەی پشتڕاستکراوەوە بەردەوام بە. لە خوارەوە: تەنیا واتای دووەم کاری چینی سێشنە.
File sync copies files between devices; synchronisation points restart one transfer. فایل لە نێوان ئامێرەکاندا کۆپی دەکات؛ یەک گواستنەوە دەست پێ دەکەنەوە.CêIT

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

Session-layer protocols: today and historyپرۆتۆکۆڵەکانی چینی سێشن: ئەمڕۆ و مێژوو

These protocols are often listed at layer 5, though few fit it exactly. Some are in daily use; others are history or unsafe:

ئەم زۆرجار لە چینی 5دا ڕیز دەکرێن، هەرچەندە کەمیان تەواو لەوێ جێیان دەبێتەوە. هەندێکیان ڕۆژانە بەکار دەهێنرێن؛ هەندێکی تر مێژوون یان مەترسیدارن:

ProtocolWhat it doesچی دەکاتAs of November 2026تا تشرینی دووەمی ⁦2026⁩
RPC — Remote Procedure CallRuns a procedure on another computer as if it were local: request, reply.کردارێک لەسەر تر کار پێ دەکات وەک ئەوەی ناوخۆیی بێت: داواکاری، وەڵام.In use everywhere (e.g. gRPC).لە هەموو شوێنێک بەکار دێت (بۆ نموونە gRPC).
RTCP — RTP Control ProtocolReports packets sent and lost in an RTP audio or video stream, so call quality can be watched.ژمارەی نێردراو و ونبووی ڕەوتێکی دەنگ یان ڤیدیۆی RTP ڕاپۆرت دەکات، تاکو جۆریی پەیوەندییەکە چاودێری بکرێت.In use in calls (RFC 3550).لە پەیوەندییەکاندا بەکار دێت ⁦(RFC 3550)⁩.
SDP — Sockets Direct ProtocolCarried sockets over InfiniBand data-centre networks as a faster TCP. بە InfiniBandـی ناوەندی دەگواستەوە، وەک خێراتر.History: deprecated. Not the Session Description Protocol (also SDP), which calls still use.مێژوو: وازی لێ هێنراوە. لەگەڵ Session Description Protocol (ئەویش SDP) تێکەڵی مەکە، کە پەیوەندییەکان هێشتا بەکاری دەهێنن.
ADSP — AppleTalk Data Stream ProtocolAppleTalk's reliable, TCP-like stream. AppleTalk (Apple, 1985) needed no setup; AARP and NBP were its separate helper protocols.ڕەوتی متمانەپێکراوی AppleTalk، وەک . ⁦AppleTalk (Apple⁩، ⁦1985⁩) پێویستی بە ڕێکخستن نەبوو؛ AARP و NBP یاریدەدەری جیای بوون.History: AppleTalk removed in 2009.مێژوو: AppleTalk لە ⁦2009⁩دا لابرا.
PPTP — Point-to-Point Tunneling ProtocolAn old VPN: a TCP control channel plus a GRE tunnel carrying PPP. کۆن: کەناڵێکی کۆنترۆڵی لەگەڵ تونێلێکی GRE کە هەڵدەگرێت.Insecure; deprecated by Microsoft in 2024. Use IKEv2, WireGuard, SSTP or a TLS VPN.نائاسایشە؛ مایکرۆسۆفت لە ⁦2024⁩دا وازی لێ هێنا. ⁦IKEv2⁩، WireGuard، SSTP یان TLS بەکار بهێنە.
PAP — Password Authentication ProtocolPPP login in two steps: the client sends name and password; the server answers with an acknowledgement. بە دوو هەنگاو: ناو و دەنێرێت؛ بە وەڵام دەداتەوە.Insecure: the password travels in the clear (RFC 1334). Use an EAP-based login (for example EAP-TLS) or a modern VPN.نائاسایشە: بە ئاشکرا دەڕوات ⁦(RFC 1334)⁩. لەسەر بنەمای EAP (بۆ نموونە ⁦EAP-TLS⁩) یان نوێ بەکار بهێنە.

Layer 5: the session layerچینی 5: چینی سێشن

Where session work happens todayئەمڕۆ کاری سێشن لە کوێ دەکرێت

TCP/IP has no separate session layer. Its jobs are shared out. TCP opens and closes each connection — closing it gracefully, without losing data. TLS keeps a secure session that can be resumed later (where TLS really sits). The applications do the rest: a website keeps you logged in with a cookie (see What a session is), a download resumes from the last byte, and video-call apps set up and watch the call with SIP, the Session Description Protocol and RTCP.

جیای نییە. کارەکانی دابەش کراون. هەر پەیوەندییەک دەکاتەوە و دایدەخات — بە ڕێکوپێکی و بەبێ ونبوونی . پارێزراو دەهێڵێتەوە کە دواتر دەتوانرێت درێژەی پێ بدرێتەوە (TLS لە ڕاستیدا لە کوێدایە). ئەوانی تر دەکەن: بە لە ژوورەوە دەتهێڵێتەوە (بڕوانە سێشن چییە)، لە دوایین بەردەوام دەبێت و پەیوەندیی ڤیدیۆیی بە SIP، Session Description Protocol و RTCP پەیوەندییەکە ڕێک دەخەن و چاودێری دەکەن.

Where the session layer's jobs are done today. A box on the left, 5 session layer — open, manage, close; turns; checkpoints — with arrows to five boxes: TCP opens and closes each connection (transport layer); TLS keeps a secure session, which can be resumed (between TCP and the app); websites keep you logged in with a cookie (the application); a broken download goes on from the last byte (the application, HTTP); video calls — SIP and SDP set up the call, RTCP reports its quality (the application). Bottom: TCP/IP has no separate session layer; TCP, TLS and the applications share its jobs.ئەمڕۆ کارەکانی چینی سێشن لە کوێ دەکرێن. سندووقێک لە چەپ، 5 چینی سێشن — کردنەوە، بەڕێوەبردن، داخستن؛ نۆرە؛ خاڵەکانی هاوکاتکردن — بە تیر بۆ پێنج سندووق: TCP هەر پەیوەندییەک دەکاتەوە و دایدەخات (چینی گواستنەوە)؛ TLS سێشنێکی پارێزراو دەهێڵێتەوە کە دەتوانرێت درێژەی پێ بدرێتەوە (لە نێوان TCP و ئەپەکەدا)؛ تۆڕگەکان بە کووکییەک لە ژوورەوە دەتهێڵنەوە (خودی ئەپەکە)؛ دابارکردنێکی پچڕاو لە دوایین بایتەوە بەردەوام دەبێت (خودی ئەپەکە، HTTP)؛ پەیوەندیی ڤیدیۆیی — SIP و SDP ڕێکی دەخەن، RTCP ڕاپۆرتی جۆرییەکەی دەدات (خودی ئەپەکە). لە خوارەوە: TCP/IP چینی سێشنی جیای نییە؛ TCP، TLS و ئەپەکان کارەکانی دابەش دەکەن.
In TCP/IP the session layer's jobs live in TCP, TLS and the applications.لە کارەکانی لە ، و دەکرێن.CêIT

Common mistakesهەڵە باوەکان

  • Putting the transport layer in the network card or the cable. It runs in the software of the two end systems.
  • Mixing up the session and the data link layers. The session layer manages dialogues between programs; layer 2 moves frames over one link.
  • Calling a segment a packet. Layer 4 makes segments (TCP) or datagrams (UDP); layer 3 puts them into packets.
  • “The transport layer always delivers reliably.” Only TCP — and newer protocols such as QUIC — do; UDP does not resend.
  • Mixing up the two kinds of sync. File sync copies files between devices; checkpoints restart one transfer.
  • Presenting PPTP or PAP as good choices. Both are outdated and unsafe.
  • Confusing hop-to-hop and end-to-end control. Layer 2 checks each link; layer 4 checks the whole path between the two hosts.
  • دانانی لە یان کێبڵەکەدا. لە دوو سیستەمە کۆتاییەکەدا کار دەکات.
  • تێکەڵکردنی و . گفتوگۆی نێوان بەرنامەکان بەڕێوە دەبات؛ چینی 2 بە یەک بەستەردا دەگوازێتەوە.
  • ناونانی بە . چینی 4 () یان () دروست دەکات؛ چینی 3 دەیانخاتە ناو .
  • « هەمیشە بە متمانەوە دەگەیەنێت.» تەنیا — و نوێی وەک — وا دەکەن؛ دووپاتە نانێرێتەوە.
  • تێکەڵکردنی دوو جۆرەکەی . فایل لە نێوان ئامێرەکاندا کۆپی دەکات؛ یەک گواستنەوە دەست پێ دەکەنەوە.
  • پیشاندانی PPTP یان PAP وەک هەڵبژاردەی باش. هەردووکیان کۆن و نائاسایشن.
  • تێکەڵکردنی کۆنترۆڵی و لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر. چینی 2 هەر بەستەرێک دەپشکنێت؛ چینی 4 هەموو ڕێگاکەی نێوان دوو دەپشکنێت.

Exercisesڕاهێنانەکان

ExerciseڕاهێنانCounting segmentsژماردنی بڕەکان

A program must send 6,000 bytes. Each segment can carry at most 1,460 bytes of data. (a) How many segments are needed? (b) How many bytes does the last one carry? (c) The receiver gets segments 1, 2, 4 and 5. What does its transport layer do?

بەرنامەیەک دەبێت ⁦6,000⁩ بنێرێت. هەر دەتوانێت لە ⁦1,460⁩ زیاتر هەڵنەگرێت. (أ) چەند پێویستە؟ (ب) دوایین چەند هەڵدەگرێت؟ (ج) وەرگر 1، 2، 4 و 5 وەردەگرێت. چی دەکات؟

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
4×1460=5840<60006000−5840=160\begin{aligned} 4 \times 1460 &= 5840 < 6000 \\ 6000 - 5840 &= 160 \end{aligned}

(a) Four full segments carry only 5,840 bytes, so 5 segments are needed. (b) The last one carries 160 bytes. (c) It keeps 4 and 5 in its buffer, asks the sender for segment 3 again, and passes the data up only when 1 to 5 are complete and in order.

(أ) چوار پڕ تەنیا ⁦5,840⁩ هەڵدەگرن، بۆیە 5 پێویستە. (ب) دوایینیان ⁦160⁩ هەڵدەگرێت. (ج) 4 و 5 لە دەهێڵێتەوە، داوای 3 لە نێرەر دەکاتەوە و تەنیا کاتێک دەداتە سەرەوە کە 1 تا 5 تەواو و بە ڕیز بن.

ExerciseڕاهێنانCheckpoints in numbersخاڵەکانی هاوکاتکردن بە ژمارە

A 2,000 MB update is sent with a checkpoint every 100 MB. The connection breaks after 1,470 MB. (a) From where does the transfer continue? (b) How much is sent twice? (c) How much would be sent twice without checkpoints?

نوێکردنەوەیەکی ⁦2,000 MB⁩ بە لە هەر ⁦100 MB⁩ـێکدا دەنێردرێت. پەیوەندییەکە دوای ⁦1,470 MB⁩ دەپچڕێت. (أ) گواستنەوەکە لە کوێوە بەردەوام دەبێت؟ (ب) چەندی دوو جار دەنێردرێت؟ (ج) بەبێ چەندی دوو جار دەنێردرا؟

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
  • (a) From 1,400 MB, the last confirmed checkpoint.
  • (b) 1,470 − 1,400 = 70 MB.
  • (c) All 1,470 MB, because the transfer would start again from 0.
  • (أ) لە ⁦1,400 MB⁩ـەوە، دوایین پشتڕاستکراوە.
  • (ب) ⁦1,470 − 1,400 = 70 MB⁩.
  • (ج) هەموو ⁦1,470 MB⁩ـەکە، چونکە گواستنەوەکە لە 0ـەوە دەستی پێ دەکردەوە.
ExerciseڕاهێنانTransport or session?چینی گواستنەوە یان چینی سێشن؟

For each job, say whether it belongs to the transport layer or to the session layer: (1) cutting a file into numbered pieces; (2) deciding whose turn it is to send; (3) the port number 443; (4) a checkpoint every 5 MB; (5) asking again for a lost piece; (6) ending the conversation properly; (7) running only in the end systems while routers ignore it.

بۆ هەر کارێک بڵێ سەر بە یان : ⁦(1)⁩ کردنی فایلێک بە پارچەی ژمارەدار؛ ⁦(2)⁩ بڕیاردان لەوەی نۆرەی کێیە بنێرێت؛ ⁦(3)⁩ ژمارەی ⁦443⁩؛ ⁦(4)⁩ لە هەر ⁦5 MB⁩ـێکدا؛ ⁦(5)⁩ داواکردنەوەی پارچەیەکی ونبوو؛ ⁦(6)⁩ کۆتاییهێنانی ڕێکوپێکی گفتوگۆکە؛ ⁦(7)⁩ تەنیا لە سیستەمە کۆتاییەکاندا کار دەکات و گوێی پێ نادەن.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە
  • Transport: 1, 3 and 5.
  • Session: 2, 4 and 6.
  • (7) is true of both: layers 4 to 7 all run only in the end systems.
  • : 1، 3 و 5.
  • : 2، 4 و 6.
  • ⁦(7)⁩ بۆ هەردووکیان ڕاستە: چینەکانی 4 تا 7 هەموویان تەنیا لە سیستەمە کۆتاییەکاندا کار دەکەن.
Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە
Which layer is responsible for process-to-process delivery?کام چین بەرپرسە لە گەیاندن لە پرۆسێسەوە بۆ پرۆسێس؟

The transport layer.

.

When it receives data from the upper layers, which OSI layer puts the data into smaller pieces called segments?کاتێک دراوە لە چینەکانی سەرەوە وەردەگرێت، کام چینی OSI دراوەکە دەکاتە پارچەی بچووکتر بە ناوی بڕ؟

The transport layer.

.

TCP works at which layer of the OSI model?TCP لە کام چینی مۆدێلی OSIـدا کار دەکات؟

The transport layer.

.

Which layer is called the network's dialog controller?کام چین بە کۆنترۆڵکەری گفتوگۆی ڕایەڵە ناو دەبرێت؟

The session layer: it establishes, maintains and synchronises the interaction between devices.

: پەیوەندیی نێوان ئامێرەکان دادەمەزرێنێت، ڕایدەگرێت و هاوکاتی دەکات.

Summaryپوختە

  • The transport layer, “the heart of OSI”, delivers the whole message from a process on one host to a process on another; it runs only in the end systems (TCP and UDP).
  • Its jobs: port addressing, segmentation and reassembly with sequence numbers, connection control, flow control and error control end to end, and multiplexing.
  • The session layer is the dialog controller: it opens, manages and closes sessions, controls whose turn it is — with tokens, so that the two sides never attempt the same critical operation at once — and sets synchronisation points (checkpoints) so a broken transfer restarts from the last one.
  • File sync between devices is a different meaning of “sync”.
  • RPC and RTCP are in daily use; ADSP and Sockets Direct Protocol are history; PPTP and PAP are unsafe.
  • TCP/IP has no session layer: TCP, TLS and the applications do its jobs.
  • ، «دڵی OSI»، هەموو نامەکە لە لەسەر دەگەیەنێتە لەسەر ئەوی تر؛ تەنیا لە سیستەمە کۆتاییەکاندا کار دەکات ( و ).
  • کارەکانی: ناونیشانکردن بە ، و کۆکردنەوە بە ، کۆنترۆڵی پەیوەندی، و لە سەرێکەوە بۆ سەرەکەی تر، هەروەها .
  • کۆنترۆڵکەری گفتوگۆیە: دەکاتەوە، بەڕێوەیان دەبات و دایاندەخات، بە نیشانەی نۆرە ڕێک دەخات کە نۆرەی کێیە — بۆ ئەوەی هەرگیز هەردوو لا پێکەوە هەمان کاری هەستیار نەکەن — و دادەنێت تاکو گواستنەوەیەکی پچڕاو لە دوایینیانەوە دەست پێ بکاتەوە.
  • فایل لە نێوان ئامێرەکاندا واتایەکی ترە بۆ هەمان وشە.
  • RPC و RTCP ڕۆژانە بەکار دێن؛ ADSP و Sockets Direct Protocol مێژوون؛ PPTP و PAP نائاسایشن.
  • نییە: ، و کارەکانی دەکەن.

Videoڤیدیۆ

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.

OSI Model Deep DiveKevin Wallace Training, LLC · Englishئینگلیزی · 444K viewsبینین · 16K likesلایک · Partبەشی 22:42–28:12 (ofلە 31:51)

Each of the seven OSI layers with real devices, protocols and examples, from cables and signals up to the application.

هەر یەک لە حەوت چینەکەی بە ئامێر، و نموونەی ڕاستەقینە، لە کێبڵ و تا .

Watch 22:42–28:12: layer 4, the transport layer, and layer 5, the session layer.

لە ⁦22:42⁩ تا ⁦28:12⁩ سەیر بکە: (چینی ⁦4⁩) و (چینی ⁦5⁩).

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Next lessonوانەی داهاتوو

OSI Layers 6 and 7: Presentation and Applicationچینەکانی 6 و 7ی OSI: چینی پێشکەشکردن و چینی ئەپ

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.

Appearanceڕووکار

Modeدۆخ
Styleشێواز
Coloursڕەنگەکان

Saved on this device only.تەنیا لەسەر ئەم ئامێرە پاشەکەوت دەکرێت.