Collision Domains and Broadcast Domainsپاوانەکانی پێکدادان و پاوانەکانی پەخش

This lesson closes the devices chapter with two questions you can ask about any LAN. First: if two devices send at the same moment, do their signals crash? The part of the network where that can happen is a collision domain. Second: when one device sends a message to everyone, who receives it? That part is a broadcast domain. Hubs, switches and routers each change these areas in their own way (Repeaters and Hubs, Bridges and Switches, Modems and Routers).

ئەم وانەیە بەشی ئامێرەکان بە دوو پرسیار کۆتایی پێ دەهێنێت کە دەتوانیت لەسەر هەر ڕایەڵەیەکی ناوچەیی بیکەیت. یەکەم: ئەگەر دوو ئامێر لە هەمان ساتدا بنێرن، سیگناڵەکانیان (Signal) پێکدا دەدەن؟ ئەو بەشەی ڕایەڵە کە ئەمەی تێدا ڕوو دەدات پێی دەگوترێت پاوانی پێکدادان. دووەم: کاتێک ئامێرێک پەیامێک بۆ هەمووان دەنێرێت، کێ وەری دەگرێت؟ ئەو بەشەیان پێی دەگوترێت پاوانی پەخش. هەب، سویچ و ڕێدۆز هەریەکەیان بە شێوەی خۆی ئەم ناوچانە دەگۆڕن (دووپاتەکەرەوەکان و هەبەکان، پردەکانی ڕایەڵە و سویچەکان، مۆدێمەکان و ڕێدۆزەکان).

Why domain? In English a domain is an area that belongs to someone. The Kurdish names use «پاوان», a protected, fenced-in area — a good picture: what happens inside a collision domain or a broadcast domain stays inside it.

بۆچی «پاوان»؟ domain لە ئینگلیزیدا ناوچەیەکە کە هی کەسێکە. لە کوردیدا «پاوان» واتە ناوچەیەکی پارێزراو و سنووردار — وێنەیەکی باشە: ئەوەی لە ناو پاوانێکی پێکدادان یان پاوانێکی پەخشدا ڕوو دەدات، لە ناو خۆیدا دەمێنێتەوە.

A collision domain is the part of a network in which a collision can happen: two devices send at the same moment, their signals meet on the shared cable, and both frames are destroyed. Every device in the domain must notice every frame — even frames that are not for it — and wait until the cable is quiet. After a collision both senders stop and send again, at different times: the CSMA/CD rules of shared Ethernet (Ethernet: From 10Base-2 to 800 Gigabit).

پاوانی پێکدادان ئەو بەشەی ڕایەڵەیە کە تێیدا پێکدادان ڕوو دەدات: دوو ئامێر لە هەمان ساتدا دەنێرن، سیگناڵەکانیان لەسەر کێبڵە هاوبەشەکە بەیەک دەگەن و هەردوو فرەیمەکە لەناو دەچن. هەموو ئامێرێکی ناو ئەم پاوانە دەبێت ئاگای لە هەموو فرەیمێک بێت — تەنانەت ئەوانەی بۆ ئەو نین — و چاوەڕێ بکات تا کێبڵەکە بێدەنگ دەبێت. دوای پێکدادان، هەردوو نێرەر دەوەستن و لە دوو کاتی جیاوازدا دووپاتە دەنێرنەوە: یاساکانی CSMA/CDـی Ethernetـی هاوبەش (Ethernet: لە ⁦10Base-2⁩ـەوە بۆ ⁦800⁩ گیگابیت).

Collisions are possible only in half duplex, where a device either sends or receives over a cable it shares. That is why they happened on hubs and old coaxial cables, but not on the full-duplex ports of switches and routers. A modern switch port is full duplex: one wire pair for each direction and only two devices on the link. If PC A sends to PC B through a switch while B sends to A at the same moment, nothing collides — each direction has its own pair, and the switch keeps frames in its buffer until the outgoing port is free (full duplex).

پێکدادان تەنیا لە باری دوولایەنەی نۆرەیی ڕوو دەدات، کە تێیدا ئامێر لەسەر کێبڵێکی هاوبەش یان دەنێرێت یان وەردەگرێت. بۆیە لەسەر هەبەکان و کێبڵەکانی هاوتەوەری (Coaxial cable) کۆن ڕوویان دەدا، بەڵام لەسەر دەرچەکانی سویچ و ڕێدۆز کە دوولایەنەی هاوکاتن (Full duplex) ڕوو نادەن. دەرچەی سویچی نوێ دوولایەنەی هاوکاتە: بۆ هەر ئاڕاستەیەک جووتە وایەرێک و تەنیا دوو ئامێر لەسەر بەستەرەکە. ئەگەر PC A لە ڕێگەی سویچەوە بۆ PC B بنێرێت و هەر لەو ساتەدا B بۆ A بنێرێت، هیچ پێکدادانێک ڕوو نادات — هەر ئاڕاستەیەک جووتە وایەری خۆی هەیە و سویچ فرەیمەکان لە بافەرەکەیدا (Buffer) ڕادەگرێت تا دەرچەی دەرچوون بەتاڵ دەبێت (دوولایەنەی هاوکات).

A broadcast domain is the limited area of a network in which a broadcast can travel: all the devices that receive a frame sent to everyone. Put four computers on a hub, and they are one broadcast domain: whatever one of them broadcasts reaches the other three through the hub. Put them on a switch, and they are still one broadcast domain, because a switch sends broadcasts out of every port.

پاوانی پەخش ئەو ناوچە سنووردارەی ڕایەڵەیە کە پەخشکردن دەتوانێت تێیدا بگوازرێتەوە: هەموو ئەو ئامێرانەی فرەیمێک وەردەگرن کە بۆ هەمووان نێردراوە. چوار کۆمپیوتەر (Computer) بە هەبێکەوە ببەستە، دەبنە یەک پاوانی پەخش: هەرچی یەکێکیان پەخشی بکات، لە ڕێگەی هەبەکەوە دەگاتە سێیەکەی تر. بیانبەستە بە سویچێکەوە، هێشتا یەک پاوانی پەخشن، چونکە سویچ پەخشکردن لە هەموو دەرچەکانی خۆیەوە دەنێرێت.

Keep the two ideas apart. A collision domain is about an accident: two signals on one cable at once. A broadcast domain is about a purpose: a frame meant for everyone. A hub copies even unicast frames to every port (flooding), but that does not turn them into broadcasts; a broadcast is a frame whose destination address means ‘all devices’.

ئەم دوو بیرۆکەیە لە یەک جیا بکەرەوە. پاوانی پێکدادان پەیوەندی بە ڕووداوێکی ناخۆشەوە هەیە: دوو سیگناڵ لە یەک کاتدا لەسەر یەک کێبڵ. پاوانی پەخش پەیوەندی بە مەبەستێکەوە هەیە: فرەیمێک کە بۆ هەمووان دانراوە. هەب تەنانەت فرەیمەکانی تاکپەخشیش (Unicast) بۆ هەموو دەرچەکان کۆپی دەکات (لافاوکردن (Flooding))، بەڵام ئەمە نایانکات بە پەخشکردن؛ پەخشکردن ئەو فرەیمەیە کە ناونیشانی مەبەستەکەی واتە ‘هەموو ئامێرەکان’.

A broadcast is one message sent to every device at once. In everyday life, think of a text message that a mobile operator sends to all of its subscribers at the same moment. In a LAN, a broadcast frame carries the destination MAC address FF:FF:FF:FF:FF:FF — six pairs of F, all 48 bits set to 1 — and every network card accepts it and passes it up. In IPv4, 255.255.255.255 (all 32 bits 1) is the limited broadcast: ‘everyone on this network’.

پەخشکردن واتە ناردنی یەک پەیام بۆ هەموو ئامێرەکان بە یەکجار. لە ژیانی ڕۆژانەدا، نامەیەکی کورت (SMS) بهێنە پێش چاوت کە کۆمپانیایەکی مۆبایل لە یەک ساتدا بۆ هەموو بەشداربووانی دەنێرێت. لە ڕایەڵەیەکی ناوچەییدا، فرەیمێکی پەخشکردن ناونیشانی MACـی (MAC address) مەبەستی ⁦FF:FF:FF:FF:FF:FF⁩ هەڵدەگرێت — شەش جووتە F، هەموو ⁦48⁩ بیتەکە (Bit) 1ـن — و هەموو کارتێکی ڕایەڵە (Network interface card) وەریدەگرێت و دەیداتە چینی سەرەوە. لە IPv4ـدا، ⁦255.255.255.255⁩ (هەموو ⁦32⁩ بیتەکە ⁦1⁩) پەخشکردنی سنووردارە: ‘هەمووان لەسەر ئەم ڕایەڵەیە’.

Who needs broadcasts? A device that does not yet know whom to ask. ARP asks ‘Who has 192.168.1.1? Tell 192.168.1.10’ when a computer knows an IP address but not the MAC address that goes with it (ARP). A DHCP Discover comes from a computer that has no address yet: from 0.0.0.0 to 255.255.255.255, looking for any DHCP server (DHCP).

کێ پێویستی بە پەخشکردن هەیە؟ ئامێرێک کە هێشتا نازانێت لە کێ بپرسێت. ARP دەپرسێت ‘⁦192.168.1.1⁩ هی کێیە؟ بە ⁦192.168.1.10⁩ بڵێ’، کاتێک کۆمپیوتەرێک ناونیشانێکی IP (IP address) دەزانێت بەڵام ناونیشانی MACـی ئەو نازانێت (ARP). پەیامی Discoverـی DHCP لە کۆمپیوتەرێکەوە دێت کە هێشتا هیچ ناونیشانێکی نییە: لە ⁦0.0.0.0⁩ـەوە بۆ ⁦255.255.255.255⁩، بەدوای هەر ڕاژەکارێکی (Server) DHCPـدا دەگەڕێت (DHCP).

You can watch a broadcast in Packet Tracer. Build a LAN 192.168.0.0/24 with a few PCs on a switch, open one PC’s Command Prompt and ping the network’s broadcast address — for 192.168.0.0/24 it is 192.168.0.255 (the four key numbers):

دەتوانیت پەخشکردن لە Packet Tracerـدا ببینیت. ڕایەڵەیەکی ناوچەیی بە ناونیشانی ⁦192.168.0.0/24⁩ دروست بکە و چەند PCـیەک بە سویچێکەوە ببەستە؛ پاشان Command Promptـی یەکێکیان بکەرەوە و پینگ بۆ ناسەپەخشی (Broadcast address) ڕایەڵەکە بکە — بۆ ⁦192.168.0.0/24⁩ بریتییە لە ⁦192.168.0.255⁩ (چوار ژمارە سەرەکییەکە):

In Simulation mode you will see one echo request leave the PC and the switch copy it out of every port; the other PCs answer one by one. Real networks are stricter: most computers ignore pings sent to a broadcast address (Linux, for example, does so by default), and routers do not forward broadcasts aimed at another network unless an administrator allows it (RFC 2644, 1999) — attackers once used them to multiply traffic in ‘smurf’ attacks.

لە باری Simulationـدا دەبینیت یەک echo request لە PCـەکە دەردەچێت و سویچ لە هەموو دەرچەکانی خۆیەوە کۆپی دەکات؛ PCـەکانی تر یەک لە دوای یەک وەڵام دەدەنەوە. ڕایەڵەکانی ڕاستەقینە توندترن: زۆربەی کۆمپیوتەرەکان گوێ بەو پینگانە (Ping) نادەن کە بۆ ناسەپەخشێک نێردراون (بۆ نموونە Linux بە شێوەی بنەڕەتی وا دەکات)؛ ڕێدۆزەکانیش ئەو پەخشکردنانە نانێرن کە ئاڕاستەی ڕایەڵەیەکی تر کراون، مەگەر بەڕێوەبەرێک ڕێگە بدات (⁦RFC 2644⁩، ⁦1999⁩) — جاران هێرشبەران بەکاریان دەهێنان بۆ چەند هێندە کردنی هاتوچۆ لە هێرشی ‘smurf’ـدا.

A network segment is a part of a network that a bridge, a switch or a router separates from the rest — a ‘cut piece’ of the network. A segment holds a group of devices — computers, servers, printers and other network devices — that share the same link.

بڕەڕایەڵە بەشێکی ڕایەڵەیە کە پردی ڕایەڵە، سویچ یان ڕێدۆز لە باقی ڕایەڵەکە جیای دەکاتەوە — واتە ڕایەڵەیەکی بڕاو. هەر بڕەڕایەڵەیەک کۆمەڵێک ئامێری تێدایە — کۆمپیوتەرەکان، ڕاژەکارەکان، چاپەرەکان (Printer) و ئامێرەکانی تری ڕایەڵە — کە هەمان بەستەر بەش دەکەن.

The word is used at two levels. Between bridge or switch ports, a segment is one collision domain — in old Ethernet, one stretch of coaxial cable or everything on one hub — and all the segments together are still one network. Between router interfaces, each segment is a separate IP network with its own network address, such as 192.168.10.0/24 and 192.168.20.0/24, and a separate broadcast domain (IPv4 Addresses in Depth).

ئەم وشەیە لە دوو ئاستدا بەکار دێت. لە نێوان دەرچەکانی پردی ڕایەڵە یان سویچدا، هەر بڕەڕایەڵەیەک یەک پاوانی پێکدادانە — لە Ethernetـی کۆندا یەک پارچە کێبڵی هاوتەوەر، یان هەرچی لەسەر یەک هەبە — و هەموو بڕەڕایەڵەکان پێکەوە هێشتا یەک ڕایەڵەن. لە نێوان نێوبەستەکانی ڕێدۆزدا، هەر بڕەڕایەڵەیەک ڕایەڵەیەکی IPـی جیایە بە ناسەڕایەڵەی (Network address) خۆیەوە، وەک ⁦192.168.10.0/24⁩ و ⁦192.168.20.0/24⁩، هەروەها پاوانێکی پەخشی جیایە (ناونیشانەکانی IPv4 بە وردی).

Hubs and repeaters work at the physical layer: they copy bits and read no addresses (Repeaters and Hubs). So everything they join is one collision domain and also one broadcast domain: on a hub the two areas are exactly the same size. When one host sends while another host sends too, the signals collide; with many busy hosts, collisions pile up and almost nothing gets through. A hub can divide neither kind of domain — adding a hub or a repeater only makes both areas bigger.

هەب و دووپاتەکەرەوە لە چینی فیزیکیدا (Physical layer) کار دەکەن: بیتەکان کۆپی دەکەن و هیچ ناونیشانێک ناخوێننەوە (دووپاتەکەرەوەکان و هەبەکان). بۆیە هەرچی ئەمانە پێکەوەی دەبەستن یەک پاوانی پێکدادانە و هەروەها یەک پاوانی پەخشە: لەسەر هەب قەبارەی ئەم دوو پاوانە ڕێک وەک یەکە. کاتێک میوانگرێک (Host) دەنێرێت و میوانگرێکی تریش لە هەمان کاتدا دەنێرێت، سیگناڵەکان پێکدا دەدەن؛ کاتێک میوانگرەکان زۆر و چالاک بن، پێکدادانەکان کەڵەکە دەبن و نزیکەی هیچ شتێک ناگات. هەب ناتوانێت هیچ جۆرێکی پاوان دابەش بکات — زیادکردنی هەب یان دووپاتەکەرەوە تەنیا هەردوو ناوچەکە گەورەتر دەکات.

A switch or a bridge reads MAC addresses and gives every port its own collision domain — this is called microsegmentation. A frame sent to one port causes no collision on the others. Every port of a switch or a bridge is a separate collision domain; the ports of a hub never are — they all share one.

سویچ یان پردی ڕایەڵە ناونیشانەکانی MAC دەخوێنێتەوە و هەر دەرچەیەک پاوانی پێکدادانی خۆی پێ دەدات — پێی دەگوترێت microsegmentation، واتە دابەشکردنی ورد. فرەیمێک کە بۆ دەرچەیەک بنێردرێت، لەسەر ئەوانی تر هیچ پێکدادانێک دروست ناکات. هەر دەرچەیەکی سویچ یان پردی ڕایەڵە پاوانێکی پێکدادانی جیایە؛ بەڵام دەرچەکانی هەب هەرگیز وا نین — هەموویان یەک پاوان بەش دەکەن.

The broadcast domain does not shrink, though. A broadcast that reaches a switch is sent out of all its other ports, just as on a hub, because all the ports are in one broadcast domain — unless the switch is divided into VLANs. So four PCs on one switch make four collision domains and one broadcast domain.

بەڵام پاوانی پەخش بچووک نابێتەوە. پەخشکردن کە دەگاتە سویچێک لە هەموو دەرچەکانی ترییەوە دەنێردرێت — هەر وەک لەسەر هەب — چونکە هەموو دەرچەکان لە یەک پاوانی پەخشدان، مەگەر سویچەکە بە VLAN دابەش کرابێت. کەواتە چوار کۆمپیوتەر لەسەر یەک سویچ دەبنە چوار پاوانی پێکدادان و یەک پاوانی پەخش.

A router separates not only collision domains but also broadcast domains. It joins two or more different networks, and it never forwards a broadcast from one network into another: the broadcast domain ends at the router. So every router interface is its own broadcast domain — and, like a switch port, its own collision domain.

ڕێدۆز نەک تەنیا پاوانەکانی پێکدادان جیا دەکاتەوە، بەڵکو پاوانەکانی پەخشیش جیا دەکاتەوە. دوو ڕایەڵەی جیاواز یان زیاتر پێکەوە دەبەستێت و هەرگیز پەخشکردنێک لە ڕایەڵەیەکەوە بۆ ڕایەڵەیەکی تر نانێرێت: پاوانی پەخش لە ڕێدۆزدا کۆتایی دێت. بۆیە هەر نێوبەستەیەکی ڕێدۆز پاوانی پەخشی خۆیەتی — هەروەها، وەک دەرچەیەکی سویچ، پاوانی پێکدادانی خۆیشیەتی.

The figure shows a router with two switches behind it. Each link is a collision domain — six in all — and each side of the router is a broadcast domain: two. This is why routers are added as a network grows: smaller broadcast domains mean less traffic that every device must read, and a clear border between groups of devices. Cutting one network into smaller IP networks like this is subnetting (What subnets give you).

وێنەکە ڕێدۆزێک نیشان دەدات کە دوو سویچی لە پشتە. هەر بەستەرێک پاوانێکی پێکدادانە — بە گشتی شەش — و هەر لایەکی ڕێدۆزەکە پاوانێکی پەخشە: دوو. بۆیە کاتێک ڕایەڵە گەورە دەبێت ڕێدۆز زیاد دەکرێت: پاوانەکانی پەخشی بچووکتر واتە هاتوچۆی کەمتر کە هەموو ئامێرێک دەبێت بیخوێنێتەوە، هەروەها سنوورێکی ڕوون لە نێوان گرووپەکانی ئامێردا. دابەشکردنی ڕایەڵەیەک بەم شێوەیە بۆ چەند ڕایەڵەی IPـی بچووکتر پێی دەگوترێت ژێرڕایەڵەسازی (Subnetting) (ژێرڕایەڵەکان چیت پێ دەدەن).

Follow one ARP request. PC1 wants to send to its default gateway, 192.168.10.1, but does not know the gateway’s MAC address, so it broadcasts: ‘Who has 192.168.10.1?’. The switch floods the frame to every port. PC2 and PC3 read it and drop it — not their address. The router reads it, sees its own address and answers PC1 alone (unicast). The PCs behind the router’s other interface never see the question.

بەدوای داواکارییەکی ARPـدا بڕۆ. ⁦PC1⁩ دەیەوێت بۆ دەروازە بنەڕەتییەکەی (Default gateway) ⁦(192.168.10.1)⁩ بنێرێت، بەڵام ناونیشانی MACـی ئەو نازانێت، بۆیە پەخشی دەکات: ‘⁦192.168.10.1⁩ هی کێیە؟’. سویچ فرەیمەکە بۆ هەموو دەرچەکان دەنێرێت. ⁦PC2⁩ و ⁦PC3⁩ دەیخوێننەوە و فڕێی دەدەن — ناونیشانی ئەوان نییە. ڕێدۆز دەیخوێنێتەوە، ناونیشانی خۆی دەبینێت و تەنیا وەڵامی ⁦PC1⁩ دەداتەوە (تاکپەخش). ئەو PCـانەی لە پشت نێوبەستەکەی تری ڕێدۆزەکەوەن هەرگیز پرسیارەکە نابینن.

Try it in the CêIT network lab: open the example ‘Two networks joined by a router’ and ping from PC1 to PC3. The ‘What happened’ log shows the ARP question going to FF:FF:FF:FF:FF:FF on PC1’s side only; the router then asks its own question on the other side.

لە تاقیگەی ڕایەڵەی CêIT تاقیی بکەرەوە: نموونەی ‘دوو ڕایەڵە کە ڕێدۆزێک پێکیانەوە دەبەستێت’ بکەرەوە و لە ⁦PC1⁩ـەوە پینگ بۆ ⁦PC3⁩ بکە. بەشی ‘چی ڕوویدا’ نیشان دەدات کە پرسیاری ARP تەنیا لە لای ⁦PC1⁩ بۆ ⁦FF:FF:FF:FF:FF:FF⁩ دەچێت؛ پاشان ڕێدۆز لە لاکەی تر پرسیاری خۆی دەکات.

Put the devices on the OSI layers, and their effect on the domains follows from what they can read. A host — a computer or a server — uses all seven layers; its network card works at layers 1 and 2. The same table with more examples is on GeeksforGeeks: Collision Domain and Broadcast Domain.

ئامێرەکان لەسەر چینەکانی مۆدێلی OSI (OSI model) دابنێ؛ کاریگەرییان لەسەر پاوانەکان لەوەوە دێت کە دەتوانن چی بخوێننەوە. میوانگر — کۆمپیوتەر یان ڕاژەکار — هەر حەوت چینەکە بەکار دەهێنێت؛ کارتی ڕایەڵەکەی لە چینی 1 و 2دا کار دەکات. هەمان خشتە بە نموونەی زیاترەوە لە GeeksforGeeks هەیە (بە ئینگلیزی): Collision Domain and Broadcast Domain.

Before switches and VLANs, Ethernet LANs were joined with hubs. A hub put every host on one Ethernet segment — electrically, one shared cable. Even so, the hub’s star was better than the older bus and ring designs, in which one broken cable or connector could stop the whole network: on a hub, a broken cable cut off only one computer.

پێش سویچەکان و VLAN، ڕایەڵە ناوچەییەکانی Ethernet بە هەبەکان پێکەوە دەبەسترانەوە. هەب هەموو میوانگرەکانی دەخستە سەر یەک بڕەڕایەڵەی Ethernet — لە ڕووی کارەباوە، یەک کێبڵی هاوبەش. لەگەڵ ئەوەشدا، شێوە ئەستێرەییەکەی هەب باشتر بوو لە دیزاینە کۆنەکانی ڕایەڵەی هێڵی (Bus topology) و ڕایەڵەی ئەڵقەیی (Ring topology)، کە تێیاندا یەک کێبڵ یان سەرەپەیوەندیی پچڕاو دەیتوانی هەموو ڕایەڵەکە ڕابگرێت: لەسەر هەب، کێبڵێکی پچڕاو تەنیا یەک کۆمپیوتەر دادەبڕی.

One of the main reasons hubs were dropped was that all the devices on a hub were in the same collision domain: when two of them wanted to send at the same time, the data collided and had to be sent again. The switch came to solve this: each switch port has its own collision domain, instead of all the ports sharing one. Full duplex then removed collisions completely. Today collision domains matter mostly in exam questions and old equipment — broadcast domains still matter every day.

یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی وازهێنان لە هەب ئەوە بوو کە هەموو ئامێرە بەستراوەکانی سەر هەب لە ناو هەمان پاوانی پێکداداندا بوون: کاتێک دووانیان دەیانویست لە هەمان کاتدا دراوە (Data) بگوازنەوە، دراوەکە بەر یەکتر دەکەوت و دەبوو دووپاتە بنێردرێتەوە. سویچ هات تا ئەم کێشەیە چارەسەر بکات: هەر دەرچەیەکی سویچ پاوانی پێکدادانی خۆی هەیە، نەک وەک هەب کە هەموو دەرچەکانی یەک پاوانیان هەبێت. پاشان دوولایەنەی هاوکات پێکدادانی بە تەواوی نەهێشت. ئەمڕۆ پاوانەکانی پێکدادان زیاتر لە پرسیاری تاقیکردنەوە و ئامێری کۆندا گرنگن — بەڵام پاوانەکانی پەخش هێشتا هەموو ڕۆژێک گرنگن.

A LAN built only from switches is one big broadcast domain: every ARP question and every DHCP Discover reaches every device. A loop between switches can even turn broadcasts into a broadcast storm that stops the whole LAN (What goes wrong in a loop). Managed switches can be divided into VLANs (virtual LANs): a VLAN makes one switch behave like several separate switches, and each VLAN is its own broadcast domain. A small unmanaged switch cannot do this, so all its hosts stay in one broadcast domain.

ڕایەڵەیەکی ناوچەیی کە تەنیا بە سویچەکان دروست کرابێت، یەک پاوانی پەخشی گەورەیە: هەموو پرسیارێکی ARP و هەموو Discoverـێکی DHCP دەگاتە هەموو ئامێرێک. ئەڵقەیەکیش لە نێوان سویچەکاندا دەتوانێت پەخشکردن بکات بە تۆفانێکی پەخش (Broadcast storm) کە هەموو ڕایەڵە ناوچەییەکە ڕادەگرێت (لە ئەڵقەدا چی تێک دەچێت). سویچە بەڕێوەبراوەکان (Managed switch) دەتوانرێت بە VLAN دابەش بکرێن (virtual LAN): VLAN وا لە یەک سویچ دەکات وەک چەند سویچێکی جیا کار بکات و هەر VLANـێک پاوانی پەخشی خۆیەتی. سویچێکی بچووکی بەڕێوەنەبراو ئەمە ناتوانێت، بۆیە هەموو میوانگرەکانی لە یەک پاوانی پەخشدا دەمێننەوە.

Example: a school in Sulaymaniyah has one 48-port switch. The teachers’ computers are put in VLAN 10 and the students’ lab in VLAN 20. A broadcast from a student PC reaches only VLAN 20. Traffic between the VLANs must go through a router or a layer-3 switch, where it can be controlled. Configuring VLANs belongs to the Routing and Switching course: VLANs. One cable can carry several VLANs (Trunks and 802.1Q Tags), and one router port can route between them (Router-on-a-Stick).

نموونە: قوتابخانەیەک لە سلێمانی سویچێک بە ⁦48⁩ دەرچەوە هەیە. کۆمپیوتەرەکانی مامۆستایان دەخرێنە ناو ⁦VLAN 10⁩ و تاقیگەی قوتابیان دەخرێتە ناو ⁦VLAN 20⁩. پەخشکردن لە PCـی قوتابییەکەوە تەنیا دەگاتە ⁦VLAN 20⁩. هاتوچۆی نێوان VLANـەکان دەبێت بە ڕێدۆزێک یان سویچێکی چینی 3ـدا (Layer 3 switch) تێپەڕێت، کە لەوێ دەتوانرێت کۆنترۆڵ بکرێت. ڕێکخستنی VLAN بەشێکە لە کۆرسی ڕێدۆزی (Routing) و سویچکردن (Switching): VLAN. یەک کێبڵ دەتوانێت چەند VLANـێک هەڵبگرێت (ترەنکەکان و تاگەکانی ⁦802.1Q⁩) و یەک دەرچەی ڕێدۆز دەتوانێت لە نێوانیاندا ڕێدۆزی بکات (ڕێدۆزی تاکقۆڵ).

Exam questions often show a diagram and ask how many collision domains and broadcast domains it has. Three steps work every time:

پرسیارەکانی تاقیکردنەوە زۆرجار هێڵکارییەکی ڕایەڵە نیشان دەدەن و دەپرسن چەند پاوانی پێکدادان و چەند پاوانی پەخش تێدایە. سێ هەنگاو هەمیشە کار دەکەن:

Worked example: a switch with two PCs is joined to a router, and the router’s other interface goes to a hub with three PCs. Broadcast domains: 2 — one on each side of the router. Collision domains: 4 — switch–PC1, switch–PC2 and switch–router make three; the hub side (the hub, its three PCs and its link to the router) is one. More counting practice with diagrams: Collision and broadcast domain (study-ccna.com).

نموونەی کارپێکراو: سویچێک بە دوو کۆمپیوتەرەوە بە ڕێدۆزێکەوە بەستراوە و نێوبەستەکەی تری ڕێدۆزەکە دەچێتە هەبێک کە سێ کۆمپیوتەری پێوەیە. پاوانەکانی پەخش: 2 — یەکێک لە هەر لایەکی ڕێدۆزەکە. پاوانەکانی پێکدادان: 4 — سویچ–⁦PC1⁩، سویچ–⁦PC2⁩ و سویچ–ڕێدۆز دەبنە سێ؛ لای هەب (هەبەکە، سێ کۆمپیوتەرەکەی و بەستەرەکەی بۆ ڕێدۆز) یەکێکە. ڕاهێنانی زیاتری ژماردن بە هێڵکارییەکانی ڕایەڵەوە (بە ئینگلیزی): Collision and Broadcast Domain ⁦(study-ccna.com)⁩.

A bigger diagram. Router R1 has a hub with PC1 on one interface and a serial link to router R2 on the other. R2 has two switches, each with two PCs. Count the broadcast domains and the collision domains before you open the answer.

هێڵکارییەکی ڕایەڵە گەورەتر. ⁦R1⁩ لەسەر نێوبەستەیەک هەبێکی هەیە کە ⁦PC1⁩ـی پێوەیە و لەسەر نێوبەستەکەی تر بەستەرێکی زنجیرەیی بۆ ⁦R2. R2⁩ دوو سویچی هەیە و هەریەکەیان دوو کۆمپیوتەری پێوەیە. پێش ئەوەی وەڵامەکە بکەیتەوە، پاوانەکانی پەخش و پاوانەکانی پێکدادان بژمێرە.