Copper Cables, Connectors and Cabling Hardwareکێبڵی مس، سەرەکانی کێبڵ و کەرەستەکانی کێبڵکاری

Every network needs a path for its signals. Network media come in three kinds: copper cables carry electrical pulses, fibre-optic cables carry light, and wireless links carry radio waves. Cables are guided media — the signal follows the cable. Wireless is unguided — the signal spreads through the air. The short version is in Guided and unguided media; Media: the paths for the signal shows the three signals side by side.

هەموو ڕایەڵەیەک (Network) ڕێگایەکی پێویستە بۆ ئەوەی سیگناڵەکانی پێیدا بڕۆن. هۆکارەکانی گواستنەوەی ڕایەڵە سێ جۆرن: کێبڵی مس لێدانی کارەبایی هەڵدەگرێت، کێبڵی فایبەر ئۆپتیک (Fibre-optic cable) ڕووناکی هەڵدەگرێت و بەستەری بێتەل (Wireless) شەپۆلە ڕادیۆییەکان (Radio wave) هەڵدەگرێت. کێبڵەکان هۆکارەکانی گواستنەوەی ڕێنماییکراون — سیگناڵەکە شوێن کێبڵەکە دەکەوێت. بێتەل ڕێنمایینەکراوە — سیگناڵەکە بە ناو هەوادا بڵاو دەبێتەوە. کورتەکەی لە هۆکارەکانی گواستنەوەی ڕێنماییکراو و ڕێنمایینەکراودایە؛ هۆکارەکانی گواستنەوە: ڕێگاکانی سیگناڵ سێ سیگناڵەکە لە تەنیشت یەکتر پیشان دەدات.

This lesson is about copper: coaxial cable and twisted pair — unshielded (UTP) and shielded (STP) — with the connectors and the hardware that hold a building's cabling together. How to make and test a cable is the lab that follows; fibre is in Fibre-Optic Cables and Wi-Fi in Wireless LANs.

ئەم وانەیە لەبارەی مسە: کێبڵی هاوتەوەر و کێبڵی جووتە بادراو — نەپارێزراو ⁦(UTP)⁩ و پارێزراو ⁦(STP)⁩ — لەگەڵ سەرەکانی کێبڵ (Cable connector) و ئەو کەرەستانەی کێبڵکاریی بینایەک پێکەوە دەگرن. دروستکردن و پشکنینی کێبڵ لە تاقیگەی دواتردایە؛ فایبەر لە کێبڵەکانی فایبەر ئۆپتیکدایە و وای‌فای (Wi-Fi) لە ڕایەڵە ناوچەییەکانی بێتەلدا.

In the layered models, the cables and their connectors are the physical layer of OSI — see Layer 1: the physical layer — and part of the link layer of TCP/IP. Whatever frame comes down the stack (A new name at every layer: PDUs) leaves the network card as bits on one of these media.

لە مۆدێلە چینبەندییەکاندا، کێبڵەکان و سەرەکانی کێبڵیان چینی فیزیکیی (Physical layer) مۆدێلی OSIـن (OSI model) — بڕوانە چینی 1: چینی فیزیکی — و بەشێکن لە چینی بەستەرـی ⁦TCP/IP⁩. هەر فرەیمێک (Frame) کە بە ناو چینەکاندا دادەبەزێت (ناوێکی نوێ لە هەر چینێکدا: یەکەکانی دراوەی پرۆتۆکۆڵ) وەک بیتەکان (Bit) لەسەر یەکێک لەم هۆکارەکانی گواستنەوە لە کارتی ڕایەڵەکە (Network interface card) دەردەچێت.

A coaxial cable (coax) is round. From the centre out it has a copper conductor, a layer of plastic insulation, a braided copper shield and an outer jacket. The copper wire and the shield are its two conductors, and both share one centre line — that is what co-axial means.

کێبڵی هاوتەوەر (کۆئەکس) خڕە. لە ناوەڕاستەوە بۆ دەرەوە: گەیەنەرێکی مس، چینێکی پلاستیکیی نەگەیەنەر (Insulator)، ڕووپۆشێکی مسی چنراو و بەرگێکی دەرەوە. وایەرە مسەکە و ڕووپۆشەکە دوو گەیەنەرەکەی کێبڵەکەن و هەردووکیان یەک هێڵی ناوەڕاستیان هەیە — ئەمەیە واتای هاوتەوەر.

The signal travels on the centre conductor and comes back on the shield. Noise from outside lands on the shield, not on the centre wire, so coax carries high frequencies — dozens of TV channels, for example — cleanly. Its connectors screw or twist on: the F connector for TV and satellite, the BNC for CCTV cameras and test equipment.

سیگناڵەکە بە گەیەنەری ناوەڕاستدا دەڕوات و بە ڕووپۆشەکەدا دەگەڕێتەوە. ژاوەژاوی (Noise) دەرەوە بەر ڕووپۆشەکە دەکەوێت، نەک بەر وایەری ناوەڕاست، بۆیە کێبڵی هاوتەوەر لەرەلەری (Frequency) بەرز بە پاکی دەگوازێتەوە — بۆ نموونە دەیان کەناڵی تیڤی. سەرەکانی کێبڵ بادەدرێن یان بە سووڕاندن قفڵ دەبن: سەری F بۆ تیڤی و مانگی دەستکرد، سەری BNC (BNC connector) بۆ کامێرای CCTV و ئامێرەکانی پێوان.

The first Ethernet LANs ran on coax: thick 10BASE5, with segments of up to 500 m, and thin 10BASE2, with segments of up to 185 m. Both carried 10 Mb/s, were cheap per computer and used medium-sized connectors — but they were buses, and one break stopped everyone. Twisted pair replaced them in the 1990s. That story is in A real bus: 10BASE2 and Ethernet: From 10Base-2 to 800 Gigabit.

یەکەم ڕایەڵە ناوچەییەکانی (LAN) Ethernet لەسەر کێبڵی هاوتەوەر بوون: ⁦10BASE5⁩ـی ئەستوور بە بڕەڕایەڵەکانی (Network segment) تا ⁦500 m⁩ و 10BASE2ـی باریک بە بڕەڕایەڵەکانی تا ⁦185 m⁩. هەردووکیان ⁦10 Mb/s⁩ـیان دەگواستەوە، بۆ هەر کۆمپیوتەرێک (Computer) هەرزان بوون و سەرەکانی کێبڵی مامناوەندیان هەبوو — بەڵام ڕایەڵەی هێڵی (Bus topology) بوون و یەک پچڕان هەمووانی ڕادەگرت. لە ساڵانی ⁦1990⁩دا کێبڵی جووتە بادراو جێیانی گرتەوە. ئەو چیرۆکە لە ڕایەڵەیەکی هێڵیی ڕاستەقینە: 10BASE2 و Ethernet: لە ⁦10Base-2⁩ـەوە بۆ ⁦800⁩ گیگابیتدایە.

Coax is still all around you: between a satellite dish and the receiver (RG-6, see Coaxial cable), on security cameras, and in cable Internet. A cable company runs fibre to a node in each neighbourhood and coax from there into the homes — a hybrid fibre-coax network. The cable modem speaks DOCSIS: DOCSIS 3.1 is specified for up to 10 Gb/s down and 1–2 Gb/s up, and DOCSIS 4.0 (first issued in 2019) for up to 10 Gb/s down and 6 Gb/s up, shared by all the homes on one coax segment.

کێبڵی هاوتەوەر هێشتا لە هەموو دەوروبەرتدایە: لە نێوان دیشی مانگی دەستکرد و ڕیسیڤەردا (⁦RG-6⁩، بڕوانە کێبڵی هاوتەوەر)، لەسەر کامێراکانی پاسەوانی و لە ئینتەرنێتی کێبڵدا. کۆمپانیای کێبڵ فایبەر دەگەیەنێتە گرێیەک لە هەر گەڕەکێکدا و لەوێوە کێبڵی هاوتەوەر دەباتە ناو ماڵەکان — ڕایەڵەیەکی تێکەڵەی فایبەر و کۆئەکس. مۆدێمی (Modem) کێبڵ بە DOCSIS قسە دەکات: ⁦DOCSIS 3.1⁩ بۆ تا ⁦10 Gb/s⁩ دابارکردن (Download) و 1 تا ⁦2 Gb/s⁩ هەڵبارکردن (Upload) دیاری کراوە، ⁦DOCSIS 4.0⁩ (یەکەم دەرچوون ⁦2019⁩) بۆ تا ⁦10 Gb/s⁩ دابارکردن و ⁦6 Gb/s⁩ هەڵبارکردن، کە هەموو ماڵەکانی سەر یەک بەشی کۆئەکس هاوبەشی دەکەن.

A twisted-pair Ethernet cable holds eight thin copper wires in four pairs. Each pair has one wire of a solid colour — blue, orange, green or brown — twisted together with a white wire striped in the same colour. Every wire has its own colour-coded plastic insulation, and the outer jacket holds the four pairs together.

کێبڵێکی جووتە بادراوی Ethernet هەشت وایەری مسی باریک لەخۆ دەگرێت کە لە چوار جووتدا ڕێکخراون. هەر جووتێک وایەرێکی ڕەنگی تەواوی هەیە — شین، پرتەقاڵی، سەوز یان قاوەیی — کە لەگەڵ وایەرێکی سپی بە هێڵێکی هەمان ڕەنگ پێکەوە بادراون. هەر وایەرێک نەگەیەنەرێکی پلاستیکیی ڕەنگکراوی خۆی هەیە و بەرگی دەرەوە چوار جووتەکە پێکەوە دەگرێت.

UTP (unshielded twisted pair) has nothing more inside: it is thin, cheap and easy to bend, and it is the usual cable in homes, offices and schools. It is the least expensive cable per computer, its RJ-45 plug is small, and a link can be up to 100 m long. The basics are in Twisted-pair cable; this lesson shows why the pairs work.

جووتە بادراوی نەپارێزراو ⁦(UTP)⁩ هیچی تری تێدا نییە: باریک، هەرزان و ئاسان دەچەمێتەوە و کێبڵی ئاساییە لە ماڵ، ئۆفیس و قوتابخانەدا. بۆ هەر کۆمپیوتەرێک هەرزانترین کێبڵە، RJ-45ـەکەی بچووکە و بەستەرێک دەتوانێت تا ⁦100 m⁩ درێژ بێت. بنەماکان لە کێبڵی جووتە بادراودان؛ ئەم وانەیە پیشانی دەدات جووتەکان بۆچی کار دەکەن.

Ethernet sends each signal on a balanced pair: one wire carries the signal and its partner carries the same signal upside down. The receiver never looks at one wire alone — it measures only the difference between the two.

Ethernet هەر سیگناڵێک لەسەر جووتێکی هاوسەنگ دەنێرێت: وایەرێک سیگناڵەکە هەڵدەگرێت و هاوڕێکەی هەمان سیگناڵ بە پێچەوانەوە هەڵدەگرێت. وەرگرەکە هەرگیز تەنیا سەیری یەک وایەر ناکات — تەنیا جیاوازیی نێوان دووەکە دەپێوێت.

Noise from outside — a motor, a lamp, a power cable — pushes both wires the same way, because the twists keep swapping which wire is nearer to it. When the receiver subtracts one wire from the other, the signal doubles and the noise cancels. The opposite currents in the pair also make opposite magnetic fields that cancel, so a twisted pair sends out less noise of its own. The idea is old: Alexander Graham Bell used twisted pairs for telephone lines in 1881.

ژاوەژاوی دەرەوە — ماتۆڕێک (Electric motor)، گڵۆپێک، کێبڵێکی کارەبا — هەردوو وایەرەکە بە هەمان شێوە پاڵ دەنێت، چونکە بادانەکان بەردەوام شوێنی ئەو وایەرەی لێی نزیکترە دەگۆڕن. کاتێک وەرگرەکە وایەرێک لە ئەوی تر دەردەکات، سیگناڵەکە دوو هێندە دەبێت و ژاوەژاوەکە لادەچێت. تەزووەکانی (Electric current) پێچەوانەی ناو جووتەکەش کێڵگەی موگناتیسیی پێچەوانە دروست دەکەن کە یەکتر لادەبەن، بۆیە کێبڵی جووتە بادراو خۆی ژاوەژاوی کەمتر دەردەدات. بیرۆکەکە کۆنە: ئەلێکساندەر گراهام بێڵ لە ⁦1881⁩دا جووتی بادراوی بۆ هێڵی تەلەفۆن بەکار هێنا.

Electromagnetic interference (EMI) is unwanted voltage pushed into a cable by electrical things nearby: motors, fluorescent lamps, power cables, radio transmitters, even lightning. It can arrive through the air, along the power wiring, or from a cable lying right next to the data cable. (Electricity Basics explains voltage and current.)

دەستتێوەردانی ئەلیکترۆموگناتیسی ⁦(EMI)⁩ ڤۆڵتیەیەکی (Voltage) نەخوازراوە کە ئامێرە کارەباییە نزیکەکان دەیخەنە ناو کێبڵێکەوە: ماتۆڕەکان، گڵۆپی فلۆرێسێنت، کێبڵی کارەبا، نێرەری ڕادیۆ، تەنانەت هەورەبروسکە. دەتوانێت بە ناو هەوادا بێت، بە وایەرەکانی کارەبادا، یان لە کێبڵێکەوە کە ڕێک لە تەنیشت کێبڵی دراوەدا (Data) دانراوە. (بنەماکانی کارەبا ڤۆڵتیە و تەزوو ڕوون دەکاتەوە.)

You can even hear EMI. Put a mobile phone next to powered speakers: when a call or a message arrives, they may buzz — dit-dit-dit. The phone sends its radio signal in short bursts; the bursts push small voltages into the speaker cables, and the amplifier makes them loud. Older 2G (GSM) phones, which send about 217 bursts a second, do this most; 4G and 5G phones much less.

تەنانەت دەتوانیت گوێت لە دەستتێوەردانی ئەلیکترۆموگناتیسی بێت. مۆبایلێک لە تەنیشت بڵندگۆیەکی (Speaker) داگیرساو دابنێ: کاتێک پەیوەندییەک یان نامەیەک دێت، لەوانەیە بڵندگۆکە بزرینگێتەوە — دید-دید-دید. مۆبایلەکە سیگناڵی ڕادیۆیی بە پرتەی کورت دەنێرێت؛ ئەم پرتانە ڤۆڵتیەیەکی بچووک دەخەنە ناو کێبڵەکانی بڵندگۆوە و بەهێزکەرەکە (Amplifier) دەنگیان بەرز دەکاتەوە. مۆبایلی کۆنی ⁦2G (GSM)⁩، کە نزیکەی ⁦217⁩ پرتە لە چرکەیەکدا دەنێرن، زیاتر ئەمە دەکەن؛ مۆبایلی ⁦4G⁩ و ⁦5G⁩ زۆر کەمتر.

Crosstalk is noise from inside the same cable: a little of one pair's signal leaks into its neighbour. That is why each pair has its own twist rate, and why a plug must keep the pairs twisted almost to the contacts — at most about 13 mm untwisted (see the lab). Cable testers measure near-end crosstalk (NEXT) when they certify a cable.

دزەی سیگناڵ ژاوەژاوێکە لە ناوەوەی هەمان کێبڵەوە: کەمێک لە سیگناڵی جووتێک دزە دەکاتە ناو جووتی دراوسێوە. بۆیە هەر جووتێک ڕێژەی بادانی خۆی هەیە، بۆیەشە دەبێت سەری کێبڵ جووتەکان تا نزیکی پەیوەندکارەکان بادراو بهێڵێتەوە — بەلای زۆرەوە نزیکەی ⁦13 mm⁩ بانەدراو (بڕوانە تاقیگەکە). پشکنەرەکانی کێبڵ (Cable tester) کاتێک کێبڵێک پەسەند دەکەن، دزەی سیگناڵی سەرە نزیکەکە ⁦(NEXT)⁩ دەپێون.

STP (shielded twisted pair) wraps metal round the colour-coded pairs inside the outer jacket: an overall shield round all of them, pair shields round each pair, or both. The shield keeps outside EMI out and stops pairs leaking into neighbouring cables (alien crosstalk). STP costs more, is thicker and stiffer, and works only if the shield is earthed at the patch panel; like UTP, a link may be up to 100 m long.

جووتە بادراوی پارێزراو ⁦(STP)⁩ کانزا بە دەوری جووتە ڕەنگکراوەکاندا لە ناو بەرگی دەرەوەدا دەپێچێت: ڕووپۆشێکی گشتی بە دەوری هەموویاندا، ڕووپۆشی جووت بە دەوری هەر جووتێکدا، یان هەردووکیان. ڕووپۆشەکە ڕێگە نادات دەستتێوەردانی ئەلیکترۆموگناتیسیی دەرەوە بێتە ژوورەوە و ناهێڵێت جووتەکان دزە بکەنە ناو کێبڵە دراوسێکانەوە (دزەی سیگناڵی بێگانە). STP گرانتر، ئەستوورتر و ڕەقترە و تەنیا ئەو کاتە کار دەکات کە ڕووپۆشەکەی لە پانێڵی پاچدا بە زەوی (Ground) بەسترابێت؛ وەک UTP، بەستەرێک دەتوانێت تا ⁦100 m⁩ درێژ بێت.

ISO/IEC 11801 names the build in two parts: before the slash the whole cable, after it each pair; U = no shield, F = foil, S = braid, and TP = twisted pair. U/UTP is plain UTP, F/UTP has foil around all four pairs, and S/FTP has a braid around everything and foil on each pair. A shielded RJ-45 plug has a metal shell but the same small size.

⁦ISO/IEC 11801⁩ ناوی دروستکردنەکە بە دوو بەش دەنووسێت: پێش هێڵە لارەکە هەموو کێبڵەکە، دوای ئەو هەر جووتێک؛ U = بێ ڕووپۆش، F = پەڕەی کانزایی، S = تۆڕی چنراو و TP = جووتی بادراو. ⁦U/UTP⁩ هەمان UTPـی ئاساییە، ⁦F/UTP⁩ پەڕەی کانزایی بە دەوری هەر چوار جووتەکەدا هەیە و ⁦S/FTP⁩ تۆڕێکی چنراو بە دەوری هەموویدا و پەڕەیەک بۆ هەر جووتێکی هەیە. سەری RJ-45ـی ڕووپۆشدار قاڵبێکی کانزایی هەیە، بەڵام هەمان قەبارەی بچووکی هەیە.

The shield does not decide the speed — the category does (next screen). Choose STP near heavy machines, in factories and hospitals, and for shielded Cat 6A or Cat 8 links; UTP is right for most homes, offices and schools.

ڕووپۆش خێرایی دیاری ناکات — پۆلەکەی دیاری دەکات (شاشەی داهاتوو). STP لە نزیک ئامێری قورس، لە کارگە و نەخۆشخانەدا و بۆ بەستەری ڕووپۆشداری ⁦Cat 6A⁩ یان ⁦Cat 8⁩ هەڵبژێرە؛ UTP بۆ زۆربەی ماڵ، ئۆفیس و قوتابخانەکان دەگونجێت.

Twisted-pair cable is sold by category (Cat). A higher category is built more carefully — tighter twists, better insulation, sometimes a shield — so it passes its tests at a higher frequency, measured in megahertz (MHz). The US standard ANSI/TIA-568.2-E (October 2024) defines the categories, and the international ISO/IEC 11801 defines the matching classes.

کێبڵی جووتە بادراو بەپێی پۆل ⁦(Cat)⁩ دەفرۆشرێت. پۆلی بەرزتر بە وردیی زیاتر دروست دەکرێت — بادانی توندتر، نەگەیەنەری باشتر، هەندێک جار ڕووپۆش — بۆیە لە لەرەلەرێکی بەرزتردا تاقیکردنەوەکانی تێدەپەڕێنێت کە بە مێگاهێرتز ⁦(MHz)⁩ دەپێورێت. ستانداردی (Standard) ئەمریکیی ⁦ANSI/TIA-568.2-E⁩ (ئۆکتۆبەری ⁦2024⁩) پۆلەکان دیاری دەکات و ⁦ISO/IEC 11801⁩ـی نێودەوڵەتی پۆلە هاوتاکان بە ناوی Class دیاری دەکات.

Cat 6A is the usual choice for new office and school cabling: it carries 10 Gb/s over the full 100 m and copes better with the heat of PoE. Cat 7 and Cat 7A are ISO classes F and FA only; TIA does not list them, and no Ethernet standard needs them — the next step after Cat 6A is Cat 8, for 30 m links between switches and servers in a data centre. Cat 3 (16 MHz, 10 Mb/s) and Cat 5 (100 MHz, 100 Mb/s) are history.

⁦Cat 6A⁩ هەڵبژاردنی ئاساییە بۆ کێبڵکاریی نوێی ئۆفیس و قوتابخانە: ⁦10 Gb/s⁩ بە تەواوی ⁦100⁩ مەترەکە دەگوازێتەوە و باشتر بەرگەی گەرمیی PoE دەگرێت. ⁦Cat 7⁩ و ⁦Cat 7A⁩ تەنیا پۆلی F و FAـی ISOـن؛ TIA ناویان نابات و هیچ ستانداردێکی Ethernet پێویستی پێیان نییە — هەنگاوی دوای ⁦Cat 6A⁩، ⁦Cat 8⁩ـە، بۆ بەستەری ⁦30⁩ مەتری نێوان سویچەکان (Network switch) و ڕاژەکارەکان (Server) لە ناوەندێکی دراوەدا (Data centre). ⁦Cat 3 (16 MHz⁩، ⁦10 Mb/s⁩) و ⁦Cat 5 (100 MHz⁩، ⁦100 Mb/s⁩) بوونەتە مێژوو.

MHz and Mb/s measure different things. The MHz number is the highest frequency at which the cable is tested. Gigabit Ethernet (1000BASE-T) sends on all four pairs at once, in both directions, and puts two bits into every signal change (symbol), 125 million times a second on each pair:

MHz و ⁦Mb/s⁩ دوو شتی جیاواز دەپێون. ژمارەی MHz بەرزترین لەرەلەرە کە کێبڵەکەی تێدا تاقی دەکرێتەوە. ⁦Gigabit Ethernet (1000BASE-T)⁩ بە هەر چوار جووتەکە پێکەوە و بە هەردوو ئاڕاستە دەنێرێت و دوو بیت دەخاتە ناو هەر گۆڕانێکی سیگناڵەوە (هێما)، لەسەر هەر جووتێک ⁦125⁩ ملیۆن جار لە چرکەیەکدا:

Faster Ethernet packs even more bits into each symbol and uses higher frequencies, which needs better cable: that is why 10GBASE-T asks for Cat 6A.

Ethernetـی خێراتر بیتەکانی زیاتر دەخاتە ناو هەر هێمایەکەوە و لەرەلەری بەرزتر بەکار دەهێنێت، کە کێبڵی باشتری پێویستە: بۆیە ⁦10GBASE-T⁩ داوای ⁦Cat 6A⁩ دەکات.

A connector is the device at the end of a cable that joins it to a device or to another cable. Twisted-pair Ethernet uses an 8P8C modular connector — 8 positions, 8 contacts — standardised as IEC 60603-7, and everyone calls it RJ-45. Never push the narrower RJ-11 telephone plug into an RJ-45 port (Network and audio ports).

سەری کێبڵ ئەو بەشەیە لە کۆتایی کێبڵێکدا کە بە ئامێرێک یان بە کێبڵێکی ترەوەی دەبەستێتەوە. کێبڵی جووتە بادراوی Ethernet سەری مۆدیولاریی ⁦8P8C⁩ بەکار دەهێنێت — 8 شوێن، 8 پەیوەندکار — کە بە ⁦IEC 60603-7⁩ ستاندارد کراوە و هەمووان پێی دەڵێن RJ-45. هەرگیز سەری باریکتری ⁦RJ-11⁩ـی تەلەفۆن مەخەرە ناو دەرچەیەکی ⁦RJ-45⁩ـەوە (دەرچەکانی ڕایەڵە و دەنگ).

The name comes from the US telephone system: RJ means registered jack, and the original RJ45S was a keyed telephone socket for modems with only two contacts. The Ethernet plug only looks like it, but the name stuck — so 'registered jack 45' is a familiar label, not an exact technical description.

ناوەکە لە سیستەمی تەلەفۆنی ئەمریکاوە هاتووە: RJ واتە registered jack (جەکی تۆمارکراو) و ⁦RJ45S⁩ـی ڕەسەن سۆکێتێکی تەلەفۆنی کلیلدار بوو بۆ مۆدێمەکان کە تەنیا دوو پەیوەندکاری هەبوو. سەری کێبڵی Ethernet تەنیا لێی دەچێت، بەڵام ناوەکە مایەوە — بۆیە ⁦'registered jack 45'⁩ ناوێکی ناسراوە، نەک وەسفێکی تەکنیکیی ورد.

Pin numbering: hold the plug with its clip underneath and the gold contacts facing you — pin 1 is on the left. On a port, with the latch slot at the bottom, pin 1 is on the left too. 10 and 100 Mb/s Ethernet send on pins 1 and 2 and receive on 3 and 6; Gigabit and faster use all eight pins, in both directions at once.

ژمارەکردنی پینەکان: سەری کێبڵەکە بە شێوەیەک بگرە کە قولاپەکەی لە ژێرەوە بێت و پەیوەندکارە زەردەکان بەرەو تۆ — پینی 1 لە لای چەپە. لەسەر دەرچەیەک، کاتێک کونی قولاپەکە لە خوارەوەیە، پینی 1 لەوێش لە لای چەپە. Ethernetـی ⁦10⁩ و ⁦100 Mb/s⁩ بە پینی 1 و 2 دەنێرێت و بە 3 و 6 وەردەگرێت؛ Gigabit و خێراتر هەر هەشت پینەکە بەکار دەهێنن، بە هەردوو ئاڕاستە پێکەوە.

A building is not cabled with one long cable from each PC to a switch. Structured cabling — the system described by TIA-568 and ISO/IEC 11801 — splits the path into fixed parts and flexible parts:

بینایەک بە یەک کێبڵی درێژ لە هەر کۆمپیوتەرێکەوە بۆ سویچێک کێبڵکاری ناکرێت. کێبڵکاریی ڕێکخراو — ئەو سیستەمەی ⁦TIA-568⁩ و ⁦ISO/IEC 11801⁩ وەسفی دەکەن — ڕێگاکە دابەش دەکات بۆ بەشی جێگیر و بەشی نەرم:

Want to cable a small network yourself? In the CêIT network lab you can place PCs and a switch, join them with cables and ping between them.

دەتەوێت خۆت ڕایەڵەیەکی بچووک کێبڵکاری بکەیت؟ لە تاقیگەی ڕایەڵەی CêIT دەتوانیت کۆمپیوتەرەکان و سویچێک دابنێیت، بە کێبڵ پێکەوەیان ببەستیتەوە و لە نێوانیاندا پینگ (Ping) بکەیت.

For 1–10 Gb/s Ethernet over twisted pair, the whole channel, from device to device, may be at most 100 m: up to 90 m of fixed horizontal cable (the permanent link) and up to 10 m of patch cords in total, both ends together. Beyond that the signal becomes too weak (attenuation) and too noisy. Put a switch in the middle, or use fibre. Cat 8 allows only 30 m.

بۆ Ethernetـی 1 تا ⁦10 Gb/s⁩ لەسەر کێبڵی جووتە بادراو، هەموو ڕێگاکە، لە ئامێرەوە بۆ ئامێر، دەبێت لە ⁦100 m⁩ زیاتر نەبێت: تا ⁦90 m⁩ کێبڵی ئاسۆیی جێگیر (بەستەری جێگیر) و تا ⁦10 m⁩ کێبڵی پاچ بە گشتی، هەردوو سەر پێکەوە. لەوە زیاتر سیگناڵەکە زۆر لاواز دەبێت (لاوازبوونی سیگناڵ (Attenuation)) و ژاوەژاوی زۆری تێدەکەوێت. سویچێک لە ناوەڕاستدا دابنێ، یان فایبەر بەکار بهێنە. ⁦Cat 8⁩ تەنیا ⁦30 m⁩ ڕێگە دەدات.

In the network room the equipment sits in a rack: a standard metal frame 19 inches wide. Heights are counted in rack units: 1U = 44.45 mm (1¾ inches). A typical switch or patch panel is 1U high, and a full-size rack has 42U. The rack keeps switches, patch panels, routers, servers and a UPS tidy, cool and locked.

لە ژووری ڕایەڵەدا ئامێرەکان لە ناو ڕاکێکدا دادەنرێن: چوارچێوەیەکی کانزایی ستاندارد بە پانیی ⁦19⁩ ئینج. بەرزی بە یەکەی ڕاک دەژمێردرێت: ⁦1U = 44.45 mm⁩ (⁦1¾⁩ ئینج). سویچێک یان پانێڵێکی پاچی ئاسایی ⁦1U⁩ بەرزە و ڕاکێکی تەواو ⁦42U⁩ـی هەیە. ڕاکەکە سویچەکان، پانێڵەکانی پاچ، ڕێدۆزەکان (Router)، ڕاژەکارەکان و UPSـێک ڕێکخراو، فێنک و قفڵکراو ڕادەگرێت.

A patch panel is a row of RJ-45 sockets. The building's horizontal cables are punched down onto its back once; at the front, short patch cords join each socket to a switch port. To move a classroom to another switch, the technician moves only a patch cord — the cables in the walls stay untouched. Each wall outlet and its panel port carry the same label, for example R12-03.

پانێڵی پاچ ڕیزێک دەرچەی RJ-45ـە. کێبڵە ئاسۆییەکانی بیناکە یەک جار لە پشتەوەی دەچەقێنرێن؛ لە پێشەوە کێبڵی پاچی کورت هەر دەرچەیەک بە دەرچەیەکی سویچەوە دەبەستنەوە. بۆ گواستنەوەی ژوورێکی خوێندن بۆ سویچێکی تر، تەکنیکارەکە تەنیا کێبڵێکی پاچ دەجووڵێنێت — کێبڵەکانی ناو دیوار دەست لێنەدراو دەمێننەوە. هەر دەرچەیەکی دیوار و دەرچەکەی سەر پانێڵەکە هەمان ناویان لەسەرە، بۆ نموونە ⁦R12-03⁩.

Power over Ethernet sends electrical power over the same twisted-pair cable as the data, so a ceiling access point, a camera on a wall or a desk phone needs no power socket. The switch (or a small injector) is the power sourcing equipment (PSE); the device is the powered device (PD). Before sending any power the switch checks that the device asks for it, so a laptop on the same port gets only data.

PoE وزەی کارەبا بە هەمان کێبڵی جووتە بادراو دەنێرێت کە دراوەکە دەبات، بۆیە خاڵێکی دەستڕاگەیشتن (Access point) لە بنمیچدا، کامێرایەک لەسەر دیوار یان تەلەفۆنێکی سەر مێز پێویستی بە پلاکی کارەبا نییە. سویچەکە (یان ئامێرێکی بچووکی injector) ئامێری دابینکەری کارەبا ⁦(PSE)⁩ـیە؛ ئامێرەکەش ئامێری کارەباپێدراو ⁦(PD)⁩. پێش ناردنی هەر کارەبایەک، سویچەکە دەپشکنێت کە ئامێرەکە داوای دەکات، بۆیە لاپتۆپێک (Laptop) لەسەر هەمان دەرچە تەنیا دراوە وەردەگرێت.

Bundles of cables that carry power get warm, which is one reason the TIA cabling standard recommends Cat 6A or better when many cables carry PoE.

کۆمەڵە کێبڵێک کە کارەبا هەڵدەگرن گەرم دەبن، ئەمەش یەکێکە لە هۆکارەکانی ئەوەی ستانداردی کێبڵکاریی TIA ڕاسپاردەی ⁦Cat 6A⁩ یان باشتر دەکات کاتێک کێبڵی زۆر PoE هەڵدەگرن.

Yes. Power-line communication (PLC) sends data over electricity wires. At home, a powerline adapter plugged into a wall socket near the router sends Ethernet over the house wiring to a second adapter in another room (standards IEEE 1901 and ITU-T G.hn). Electricity companies use the same idea to read smart meters.

بەڵێ. پەیوەندیی هێڵی کارەبا ⁦(PLC)⁩ دراوە بە وایەرەکانی کارەبادا دەنێرێت. لە ماڵەوە، ئەداپتەرێکی powerline کە لە نزیک ڕێدۆزەکەوە دەخرێتە ناو پلاکی کارەباوە، Ethernet بە وایەرەکانی کارەبای ماڵدا دەنێرێت بۆ ئەداپتەرێکی دووەم لە ژوورێکی تردا (ستانداردەکانی ⁦IEEE 1901⁩ و ⁦ITU-T G.hn⁩). کۆمپانیاکانی کارەبا هەمان بیرۆکە بۆ خوێندنەوەی پێوەرە هۆشمەندەکان (Smart meter) بەکار دەهێنن.

It helps where no network cable can be laid, but it is not as good as a cable: appliances switching on and off add noise, transformers block the signal, and the real speed is usually far below the number on the box. Do not mix it up with PoE: PoE puts power on a data cable; PLC puts data on a power cable.

لەو شوێنانەی کە ناتوانرێت کێبڵی ڕایەڵە ڕابکێشرێت یارمەتیدەرە، بەڵام وەک کێبڵ باش نییە: هەڵکردن و کوژاندنەوەی ئامێرەکانی ماڵ ژاوەژاو زیاد دەکەن، ترانسفۆرمەر سیگناڵەکە ڕادەگرێت و خێرایی ڕاستەقینە زۆرجار زۆر لە ژمارەی سەر قوتووەکە کەمترە. لەگەڵ PoE تێکەڵی مەکە: PoE کارەبا دەخاتە سەر کێبڵی دراوە؛ PLC دراوە دەخاتە سەر کێبڵی کارەبا.