Windows Network Commandsفەرمانەکانی ڕایەڵە لە Windows

When a network “does not work”, a few short commands tell you where the problem is: your own settings, the path, a neighbour, a program or a name. They run in Command Prompt or PowerShell, usually inside Windows Terminal (Command Prompt and PowerShell). Most only read information; a few change settings and need Run as administrator.

کاتێک ڕایەڵە «کار ناکات»، چەند فەرمانێکی کورت پێت دەڵێن کێشەکە لە کوێیە: ڕێکخستنەکانی خۆت، ڕێگاکە، دراوسێیەک، بەرنامەیەک یان ناوێک. لە Command Prompt یان PowerShell کار دەکەن، زۆرجار لە ناو Windows Terminal (Command Prompt و PowerShell). زۆربەیان تەنیا زانیاری دەخوێننەوە؛ هەندێکیان ڕێکخستن دەگۆڕن و پێویستیان بە Run as administrator هەیە.

ping and tracert have their own lesson: reading a ping, when ping fails, reading a tracert and pathping. Remember only that Windows ping sends 4 echo requests of 32 bytes by default (-n and -l change them, -t keeps going until Ctrl+C), while Linux and macOS ping until you stop them.

ping و tracert وانەی خۆیان هەیە: خوێندنەوەی پینگێک، کاتێک پینگ سەرناکەوێت، خوێندنەوەی tracert و pathping. تەنیا لەبیرت بێت کە pingـی Windows بە بنەڕەت 4 داواکاریی echo بە ⁦32⁩ بایت (Byte) دەنێرێت (-n و -l دەیانگۆڕن، -t بەردەوام دەبێت تا ⁦Ctrl+C⁩)، لە کاتێکدا Linux و macOS تا ڕایاندەگریت پینگ (Ping) دەکەن.

ipconfig is a Windows command-line tool (MS-DOS never had it: MS-DOS had no built-in TCP/IP). It shows the TCP/IP settings your computer has received for every network adapter and lets you renew them. Alone it gives the short version: for each adapter its IPv4 address, subnet mask and default gateway — for example IPv4 192.168.1.23, mask 255.255.255.0 — plus IPv6 lines and “Media disconnected” for an adapter with no cable or Wi-Fi.

ipconfig ئامرازێکی نێوبەستەی هێڵی فەرمانی (Command-line interface) Windowsـە (⁦MS-DOS⁩ هەرگیز نەیبووە: ⁦MS-DOS⁩ TCP/IPـی تێدا نەبوو). ڕێکخستنەکانی TCP/IP پیشان دەدات کە کۆمپیوتەرەکەت (Computer) بۆ هەر کارتی ڕایەڵەیەک (Network interface card) وەریگرتووە و ڕێگەت پێ دەدات نوێیان بکەیتەوە. بە تەنیا وەشانە کورتەکە دەدات: بۆ هەر کارتێک ناونیشانی IPv4، ماسکی ژێرڕایەڵە (Subnet mask) و دەروازەی بنەڕەتی (Default gateway) — بۆ نموونە ⁦IPv4 192.168.1.23⁩، ماسکی ⁦255.255.255.0⁩ — لەگەڵ دێڕەکانی IPv6 و «Media disconnected» بۆ کارتێک کە کێبڵ یان ⁦Wi-Fi⁩ـی نییە.

The three IPv6 lines are explained in What ipconfig shows.

سێ دێڕەکەی IPv6 لە ipconfig چی پیشان دەداتدا ڕوون کراونەتەوە.

ipconfig /all adds everything else. Host Name is the computer’s name. Each adapter shows a Description (the card), the Physical Address — this is the adapter’s MAC address, 48 bits written as six pairs of hex digits —, DHCP Enabled (Yes = the address came from DHCP), Lease Obtained and Lease Expires, the DHCP Server that lent it and the DNS Servers that answer names. Older Windows versions also listed WINS servers, a name service that is no longer used.

ipconfig /all هەموو شتەکانی تر زیاد دەکات. Host Name ناوی کۆمپیوتەرەکەیە. هەر کارتێک Description (کارتەکە)، Physical Address — ئەمە ناونیشانی MACـی کارتەکەیە، ⁦48⁩ بیت (Bit) کە بە شەش جووت ژمارەی hex نووسراوە —، DHCP Enabled (Yes = ناونیشانەکە لە DHCPـەوە هاتووە)، Lease Obtained و Lease Expires، ئەو DHCP Serverـەی بەقەرزی داوە و ئەو DNS Serversـانەی وەڵامی ناوەکان دەدەنەوە پیشان دەدات. وەشانە کۆنەکانی Windows ڕاژەکارەکانی WINSـیشیان لیست دەکرد، خزمەتگوزارییەکی ناو کە ئیتر بەکار نایەت.

On a two-PC lab network with no router you may see a static address and an empty gateway (DHCP Enabled: No; IPv4 10.1.1.2; Default Gateway blank): perfectly normal there. Do not post screenshots of ipconfig /all from a real computer: the MAC address and the host name identify it — see See your own addresses.

لەسەر ڕایەڵەیەکی تاقیگەیی دوو کۆمپیوتەر بێ ڕێدۆز (Router)، لەوانەیە ناونیشانی IPـی جێگیر (Static IP address) و دەروازەی بنەڕەتییەکی بەتاڵ ببینیت (⁦DHCP Enabled: No⁩؛ ⁦IPv4 10.1.1.2⁩؛ Default Gateway بەتاڵ): لەوێدا تەواو ئاساییە. وێنەی شاشەی (Screenshot) ipconfig /all لە کۆمپیوتەرێکی ڕاستەقینەوە بڵاو مەکەرەوە: ناونیشانی MAC و ناوی میوانگر (Hostname) دەیناسێنن — بڕوانە ناونیشانەکانی خۆت ببینە.

ipconfig /release gives your DHCP address back to the server; ipconfig /renew asks for one again with the four DHCP messages. Use them when a computer kept an old or wrong address, for example after the router was changed. Both need a Command Prompt opened with Run as administrator — otherwise Windows answers “The requested operation requires elevation.” Never run /release over a remote connection: it cuts you off.

ipconfig /release ناونیشانی DHCPـەکەت بۆ ڕاژەکارەکە دەگەڕێنێتەوە؛ ipconfig /renew بە چوار پەیامەکەی DHCP دووپاتە داوای یەکێک دەکات. کاتێک کۆمپیوتەرێک ناونیشانێکی کۆن یان هەڵەی هێشتووەتەوە بەکاریان بهێنە، بۆ نموونە دوای گۆڕینی ڕێدۆزەکە. هەردووکیان پێویستیان بە Command Promptـێکە کە بە Run as administrator کرابێتەوە — دەنا Windows وەڵام دەداتەوە «The requested operation requires elevation.» هەرگیز /release بە پەیوەندییەکی دوورەوە کار پێ مەکە: پەیوەندییەکەت دەبڕێت.

How DORA and leases work is in DORA: four messages and See and control your lease. If /renew fails and you get 169.254.x.x, no DHCP server answered — APIPA.

DORA و کرێکانی DHCP چۆن کار دەکەن لە DORA: چوار پەیام و کرێی DHCPـەکەت ببینە و کۆنترۆڵی بکەدان. ئەگەر /renew سەرنەکەوت و ⁦169.254.x.x⁩ وەرگرت، هیچ ڕاژەکاری DHCPـێک وەڵامی نەداوەتەوە — APIPA.

Windows remembers recent name answers in its DNS cache. ipconfig /displaydns lists it and ipconfig /flushdns empties it — useful when a website has moved but your computer still goes to the old address. nslookup <name> skips the cache and asks the DNS server directly, so it shows what the server says right now. The details are in See and clear your computer’s DNS cache and Ask DNS yourself: nslookup.

Windows وەڵامە نوێیەکانی ناو لە کاشی DNSـدا لەبیر دەکات. ipconfig /displaydns لیستی دەکات و ipconfig /flushdns بەتاڵی دەکاتەوە — بەسوودە کاتێک تۆڕگەیەک (Website) گوازراوەتەوە بەڵام کۆمپیوتەرەکەت هێشتا دەچێتە ناونیشانە کۆنەکە. nslookup <name> کاشەکە تێدەپەڕێنێت و ڕاستەوخۆ لە ڕاژەکاری DNS دەپرسێت، بۆیە پیشان دەدات ڕاژەکارەکە ئێستا چی دەڵێت. وردەکارییەکان لە کاشی DNSـی کۆمپیوتەرەکەت ببینە و پاکی بکەرەوە و خۆت لە DNS بپرسە: nslookupدان.

hostname prints the computer’s name and nothing else — the name other computers use in \\Aram-PC or in a ping. getmac lists the MAC address of every network adapter; with getmac /v you also see the connection name (Wi-Fi, Ethernet) and the card. Three commands show MAC addresses, and it pays to know whose:

hostname ناوی کۆمپیوتەرەکە چاپ دەکات و هیچی تر — ئەو ناوەی کۆمپیوتەرەکانی تر لە \\Aram-PC یان لە پینگێکدا بەکاری دەهێنن. getmac ناونیشانی MACـی هەموو کارتی ڕایەڵەیەک لیست دەکات؛ بە getmac /v ناوی پەیوەندییەکە (⁦Wi-Fi⁩، Ethernet) و کارتەکەش دەبینیت. سێ فەرمان ناونیشانەکانی MAC پیشان دەدەن و باشە بزانیت هی کێن:

arp -a prints the ARP cache: the IP-to-MAC pairs your computer has learned on each network. Each block starts with Interface, your own address on that network. dynamic entries were learned by ARP and disappear after a while; static ones are broadcast and multicast addresses whose MAC addresses Windows works out itself. arp -d * empties the cache (administrator), and the entries come back as soon as the computer talks to its neighbours again.

arp -a کاشی ARP (ARP cache) چاپ دەکات: ئەو جووتە ⁦IP–MAC⁩ـانەی کۆمپیوتەرەکەت لە هەر ڕایەڵەیەکدا فێریان بووە. هەر بەشێک بە Interface دەست پێ دەکات، ناونیشانی خۆت لەو ڕایەڵەدا. تۆمارە dynamicـەکان بە ARP فێر بوون و دوای ماوەیەک ون دەبن؛ staticـەکان ناونیشانی پەخشکردن (Broadcast) و فرەپەخشن (Multicast) کە Windows خۆی ناونیشانەکانی MACـیان حیساب دەکات. arp -d * کاشەکە بەتاڵ دەکاتەوە (بەڕێوەبەر) و تۆمارەکان هەر کە کۆمپیوتەرەکە دووپاتە لەگەڵ دراوسێکانی قسە بکات دەگەڕێنەوە.

How ARP fills this table, and how long an entry lives, is in The ARP cache.

ARP چۆن ئەم خشتەیە پڕ دەکاتەوە و تۆمارێک چەند دەمێنێت لە کاشی ARPدایە.

route shows and changes your computer’s own routing table. route print (the same as netstat -r) prints it; route print 10.* prints only the routes that begin with 10. The line 0.0.0.0 / 0.0.0.0 is the default route, made from your default gateway: “everything I have no better route for goes to 192.168.1.1”. How to read the other lines is in Your computer has a routing table too.

route خشتەی ڕێدۆزیی (Routing table) خودی کۆمپیوتەرەکەت پیشان دەدات و دەیگۆڕێت. route print (هەمان netstat -r) چاپی دەکات؛ route print 10.* تەنیا ئەو ڕێگایانە چاپ دەکات کە بە ⁦10⁩ دەست پێ دەکەن. دێڕی ⁦0.0.0.0 / 0.0.0.0⁩ ڕێگەی بنەڕەتییە (Default route) کە لە دەروازەی بنەڕەتییەکەتەوە دروست بووە: «هەر شتێک ڕێگایەکی باشترم بۆی نییە بۆ ⁦192.168.1.1⁩ دەچێت». چۆنیەتیی خوێندنەوەی دێڕەکانی تر لە کۆمپیوتەرەکەت خشتەی ڕێدۆزییەکی هەیەدایە.

Why add a route? Imagine a second router in your LAN, 192.168.1.254, that leads to a lab network 10.41.0.0/16. Your gateway does not know that network, so you tell your computer directly. In the active list the metric is 40, not 5: Windows adds the interface’s own metric to the one you gave.

بۆچی ڕێگایەک زیاد بکەیت؟ وای دابنێ ڕێدۆزێکی دووەم لە ڕایەڵەی ناوچەییەکەتدا (LAN) هەیە، ⁦192.168.1.254⁩، کە دەچێتە ڕایەڵەیەکی تاقیگە ⁦10.41.0.0/16⁩. دەروازەی بنەڕەتییەکەت ئەو ڕایەڵەیە ناناسێت، بۆیە ڕاستەوخۆ بە کۆمپیوتەرەکەت دەڵێیت. لە لیستی چالاکدا ⁦metric 40⁩ـە نەک ⁦5: Windows metric⁩ـی خودی کارتەکە دەخاتە سەر ئەوەی تۆ دات.

The general form is route [-p] add|delete|change|print destination mask netmask gateway [metric n] [if index]. These examples change real routing, so use them only on a lab computer:

شێوەی گشتی route [-p] add|delete|change|print destination mask netmask gateway [metric n] [if index]ـە. ئەم نموونانە ڕێدۆزیی ڕاستەقینە دەگۆڕن، بۆیە تەنیا لەسەر کۆمپیوتەرێکی تاقیگە بەکاریان بهێنە:

netstat -ano lists every socket: -a all connections and listening ports, -n numbers instead of names (faster), -o the PID — the number of the process that owns it. tasklist /fi "PID eq 7340" turns that number into a program name (Task Manager shows the PID too). netstat -b shows the program names directly but needs an administrator prompt. Add | findstr LISTENING or | findstr :443 to keep only the lines you want.

netstat -ano هەموو سۆکێتێک (Socket) لیست دەکات: -a هەموو پەیوەندی و پۆرتەکان گوێگرتووەکان، -n ژمارە لەبری ناو (خێراترە)، -o PID — ژمارەی ئەو پرۆسێسەی (Process) خاوەنییەتی. tasklist /fi "PID eq 7340" ئەو ژمارەیە دەکاتە ناوی بەرنامەیەک (Task Managerـیش PID پیشان دەدات). netstat -b ڕاستەوخۆ ناوی بەرنامەکان پیشان دەدات بەڵام Command Promptـی بەڕێوەبەری پێویستە. | findstr LISTENING یان | findstr :443 زیاد بکە بۆ ئەوەی تەنیا ئەو دێڕانەی دەتەوێت بمێننەوە.

Here a student’s Python test server listens on 127.0.0.1:8080, so only this computer can reach it. What every column and TCP state means is in Seeing your sockets with netstat and TCP states in netstat.

لێرەدا ڕاژەکارێکی تاقیکردنەوەی Pythonـی قوتابییەک لەسەر ⁦127.0.0.1:8080⁩ گوێ دەگرێت، بۆیە تەنیا ئەم کۆمپیوتەرە دەتوانێت پێی بگات. واتای هەموو ستوونێک و دۆخەکانی TCP لە بینینی سۆکێتەکانت بە netstat و دۆخەکانی TCP لە netstatدان.

net view \\Aram-PC lists the folders and printers that Aram-PC shares. net view alone (and net view /domain:sales, the computers of the sales workgroup) relied on the old Computer Browser service, which needs SMBv1 — not installed in Windows 11 — so today it usually ends with System error 6118; open Network in File Explorer instead. net use connects to a share: net use h: \\Aram-PC\Lessons maps it as drive H:, a network drive that appears in This PC next to your disks. Alone, net use lists your connections.

net view \\Aram-PC ئەو فۆڵدەر و چاپەرانە (Printer) لیست دەکات کە ⁦Aram-PC⁩ هاوبەشیان دەکات. net view بە تەنیا (و net view /domain:sales، کۆمپیوتەرەکانی گرووپی کاری (Workgroup) sales) پشتی بە خزمەتگوزاریی کۆنی Computer Browser دەبەست کە ⁦SMBv1⁩ـی پێویستە — لە ⁦Windows 11⁩ـدا دانەمەزراوە — بۆیە ئەمڕۆ زۆرجار بە ⁦System error 6118⁩ کۆتایی دێت؛ لەبری ئەوە Network لە File Explorer بکەرەوە. net use بە هاوبەشێکەوە دەبەستێتەوە: net use h: \\Aram-PC\Lessons دەیکات بە درایڤی H:، درایڤێکی ڕایەڵە (Network drive) کە لە This PC لە تەنیشت دیسکەکانتەوە دەردەکەوێت. بە تەنیا، net use پەیوەندییەکانت لیست دەکات.

System error 85 — “The local device name is already in use” means the drive letter is taken: here E: is the DVD drive. Choose a free letter — or write *, and Windows takes the last free letter of the alphabet, usually Z: — as in net use * \\Aram-PC\Lessons.

⁦System error 85⁩ — «The local device name is already in use» واتە پیتی درایڤەکە (Drive letter) گیراوە: لێرەدا E: درایڤی DVDـیە. پیتێکی بەتاڵ هەڵبژێرە — یان * بنووسە و Windows دوایین پیتی بەتاڵی ئەلفوبێ هەڵدەبژێرێت، زۆرجار Z: — وەک net use * \\Aram-PC\Lessons.

Two details trip people up: a space after the drive letter is required (d: \\server, not d:\\server), and a name with a space needs the quotes around the whole path. Sharing the folder in the first place — and why SMBv1 stays off — is the next lesson, which also maps the drive from File Explorer: Map the share to a drive letter.

دوو وردەکاری خەڵک هەڵە دەخەن: بۆشایی لە دوای پیتی درایڤەکە پێویستە (d: \\server، نەک d:\\server) و ناوێک بە بۆشاییەوە پێویستی بە دوو کەوانە لە دەوری هەموو ڕێڕەوەکەیە. خودی هاوبەشکردنی فۆڵدەرەکە — و بۆچی ⁦SMBv1⁩ کوژاوە دەمێنێتەوە — وانەی داهاتووە، هاوبەشکردنی فۆڵدەر و Remote Desktop.

Every command above also works in PowerShell, but PowerShell has its own cmdlets that return objects you can sort and filter. Three are worth learning now: Get-NetIPConfiguration (a short ipconfig with the gateway and DNS servers), Test-NetConnection (a ping that can also test a TCP port with -Port, or trace with -TraceRoute) and Resolve-DnsName (like nslookup).

هەموو فەرمانەکانی سەرەوە لە PowerShellـیش کار دەکەن، بەڵام PowerShell cmdletـی خۆی هەیە کە ئۆبجێکت دەگەڕێننەوە و دەتوانیت ڕیزیان بکەیت و فلتەریان بکەیت. ئێستا سێیان شایەنی فێربوونن: ⁦Get-NetIPConfiguration⁩ (ipconfigـێکی کورت بە دەروازەی بنەڕەتی و ڕاژەکارەکانی DNS)، ⁦Test-NetConnection⁩ (پینگێک کە دەتوانێت بە -Port پۆرتێکی TCPـیش تاقی بکاتەوە، یان بە -TraceRoute ڕێگاکە بدۆزێتەوە) و ⁦Resolve-DnsName⁩ (وەک nslookup).

The questions are the same on every operating system; the commands are not. ipconfig exists only on Windows. On Linux the modern tool is ip (ip addr, ip route, ip neigh); the older ifconfig is still found on some systems. macOS uses ifconfig and BSD-style commands.

پرسیارەکان لەسەر هەموو سیستەمی وەگەڕخەرێک (Operating system) هەمانن؛ فەرمانەکان نا. ipconfig تەنیا لە Windowsـدا هەیە. لە Linuxـدا ئامرازی نوێ ipـە (ip addr، ip route، ip neigh)؛ ifconfigـی کۆنتر هێشتا لەسەر هەندێک سیستەم هەیە. macOS ifconfig و فەرمانی شێوە-BSD بەکار دەهێنێت.

Next: share a folder between two PCs and connect with Remote Desktop — Sharing folders and Remote Desktop; and a method for finding faults — Troubleshooting networks.

دواتر: هاوبەشکردنی فۆڵدەر لە نێوان دوو کۆمپیوتەر و پەیوەندی بە Remote Desktop — هاوبەشکردنی فۆڵدەر و Remote Desktop؛ و ڕێگایەک بۆ دۆزینەوەی کێشەکان — چارەسەرکردنی کێشەی ڕایەڵە.