Repeaters and Hubsدووپاتەکەرەوەکان و هەبەکان

This chapter opens the boxes in the middle of a network. Hubs, switches and routers can look alike — a row of ports and some blinking lights — and people often say they differ only in how they move data. That is true, but the deeper difference is what each one reads. A repeater or a hub reads nothing: it works at layer 1 and copies bits. A bridge or a switch reads the MAC address in each frame (layer 2). A router reads the IP address in each packet (layer 3).

ئەم بەشە ئەو سندووقانە دەکاتەوە کە لە ناوەڕاستی ڕایەڵەدان. هەبەکان، سویچەکان و ڕێدۆزەکان (Router) لە یەک دەچن — ڕیزێک دەرچە و چەند گڵۆپێکی تروسکەدار — و زۆرجار دەگوترێت تەنیا لە شێوازی گواستنەوەی دراوەدا (Data) جیاوازن. ئەمە ڕاستە، بەڵام جیاوازییە قووڵەکە ئەوەیە کە هەریەکەیان چی دەخوێنێتەوە. دووپاتەکەرەوەیەک یان هەبێک هیچ ناخوێنێتەوە: لە چینی 1دا کار دەکات و بیتەکان کۆپی دەکات. پردێکی ڕایەڵە (Bridge) یان سویچێک ناونیشانی MACـی (MAC address) ناو هەر فرەیمێک دەخوێنێتەوە (چینی ⁦2⁩). ڕێدۆزێک ناونیشانی IPـی (IP address) ناو هەر پاکێتێک (Packet) دەخوێنێتەوە (چینی ⁦3⁩).

This lesson starts at the bottom, with the two layer-1 devices. The next lessons climb up: Bridges and Switches and Modems and Routers. The devices of every layer are listed in How the models meet real equipment; the short version from the IT course is Repeaters, bridges, gateways and the rest.

ئەم وانەیە لە خوارەوە دەست پێ دەکات، بە دوو ئامێرەکەی چینی 1. وانەکانی دواتر بەرەو سەرەوە دەچن: پردەکانی ڕایەڵە و سویچەکان و مۆدێمەکان و ڕێدۆزەکان. ئامێرەکانی هەموو چینێک لە مۆدێلەکان و ئامێرە ڕاستەقینەکاندا ڕیز کراون؛ کورتەکەی کۆرسی IT لە دووپاتەکەرەوەکان، پردەکانی ڕایەڵە، دەروازەکانی ڕایەڵە و ئەوانی تردایە.

A signal gets weaker as it travels. Copper wire resists the current, so every metre turns a little of the signal’s energy into heat; a fibre loses a little light. This loss is called attenuation. On the way, the signal also picks up noise from motors, power cables and other wires. When the signal is both weak and noisy, the receiver can no longer tell a 1 from a 0.

سیگناڵ هەتا دوورتر بڕوات لاوازتر دەبێت. وایەری مس بەرگری لە تەزوو دەکات، بۆیە هەر مەترێک بەشێکی بچووک لە وزەی سیگناڵەکە دەکاتە گەرمی؛ فایبەریش کەمێک ڕووناکی لەدەست دەدات. ئەم لەدەستدانە پێی دەگوترێت لاوازبوونی سیگناڵ. لە ڕێگادا سیگناڵەکە ژاوەژاویش لە ماتۆڕ، کێبڵی کارەبا و وایەرەکانی تر وەردەگرێت. کاتێک سیگناڵەکە هەم لاواز و هەم پڕ لە ژاوەژاو بێت، وەرگر ئیتر ناتوانێت 1 لە 0 جیا بکاتەوە.

That is why every medium has a maximum length: a twisted-pair Ethernet channel may be at most 100 m long (the 100 m rule). To go further, a device must catch the signal while it can still be read — and send it on, strong and clean.

لەبەر ئەمەیە هەر هۆکارێکی گواستنەوە درێژییەکی زۆرینەی هەیە: ڕێگای Ethernetـی سەر کێبڵی جووتە بادراو (Twisted-pair cable) دەبێت لە ⁦100 m⁩ درێژتر نەبێت (یاسای ⁦100⁩ مەتر). بۆ دوورتر ڕۆیشتن، ئامێرێک پێویستە کە سیگناڵەکە بگرێت لە کاتێکدا هێشتا دەخوێندرێتەوە — و بە بەهێزی و پاکی بینێرێتە پێشەوە.

A repeater receives a signal that has travelled far and grown weak, and sends it out again at full strength, so that it can travel a longer distance on the medium. The name comes from repeat: the signal leaves the repeater as if it were being sent again, fresh, from that point. It is sometimes called a signal booster. A classic Ethernet repeater had just two ports: one cable in, one cable out.

دووپاتەکەرەوە سیگناڵێک وەردەگرێت کە ڕێگایەکی دووری بڕیوە و لاواز بووە، پاشان بە هێزی تەواو دووپاتە دەینێرێتەوە بۆ ئەوەی بتوانێت مەودایەکی درێژتر لەسەر هۆکاری گواستنەوەکە ببڕێت. ناوەکەی لە repeatـەوە هاتووە، واتە «دووپاتەکردنەوە»: سیگناڵەکە وا لە دووپاتەکەرەوەکە دەردەچێت وەک ئەوەی لەو خاڵەوە سەرلەنوێ و تازە نێردرابێت. جاروبار پێی دەگوترێت signal booster. دووپاتەکەرەوەی کلاسیکیی Ethernet تەنیا دوو دەرچەی هەبوو: کێبڵێک بۆ هاتن و کێبڵێک بۆ ڕۆیشتن.

Its job, said precisely, is to regenerate and retime the signal at the bit level. Regenerate means rebuilding every bit at its proper strength and shape; retime means putting the bits back in exact step. Because it handles only signals and bits, a repeater works at layer 1, the physical layer.

ئەرکەکەی، بە وردی، دروستکردنەوە و ڕێکخستنەوەی کاتی سیگناڵەکەیە لە ئاستی بیتدا. دروستکردنەوە واتە هەموو بیتێک بە هێز و شێوەی دروستی خۆی سەرلەنوێ دروست بکرێتەوە؛ ڕێکخستنەوەی کات واتە بیتەکان دووپاتە بە وردی ڕیز بکرێنەوە لە کاتی خۆیاندا. چونکە تەنیا مامەڵە لەگەڵ سیگناڵەکان و بیتەکاندا دەکات، دووپاتەکەرەوە لە چینی 1دا کار دەکات، چینی فیزیکی.

Lists of repeater features start with two words: amplification (making the signal stronger) and regeneration (rebuilding it without the noise). They are not the same thing. An amplifier makes everything bigger — the signal and the noise it has collected. Put several amplifiers in a row and the noise piles up.

لیستی تایبەتمەندییەکانی دووپاتەکەرەوە بە دوو وشە دەست پێ دەکات: گەورەکردن (بەهێزکردنی سیگناڵ) و دروستکردنەوە (سەرلەنوێ دروستکردنەوەی بەبێ ژاوەژاو). ئەم دووانە یەک شت نین. بەهێزکەر (Amplifier) هەموو شتێک گەورە دەکات — سیگناڵ و ئەو ژاوەژاوەی کۆی کردووەتەوە. چەند بەهێزکەرێک لە دوای یەک دابنێ و ژاوەژاو کەڵەکە دەبێت.

A digital repeater does more: for every bit it decides is this a 1 or a 0? and sends a brand-new, clean pulse at the right moment. The noise stays behind. As long as each repeater sits close enough that the bits can still be recognised, a signal can be passed on again and again without getting worse. That is signal regeneration, and it is the reason digital signals resist noise so well (why digital stays clean).

دووپاتەکەرەوەی دیجیتاڵی (Digital) زیاتر دەکات: بۆ هەر بیتێک بڕیار دەدات ئەمە 1ـە یان 0؟ و لێدانێکی تازە و پاک لە کاتی خۆیدا دەنێرێت. ژاوەژاو لە دواوە دەمێنێتەوە. تا هەر دووپاتەکەرەوەیەک ئەوەندە نزیک بێت کە بیتەکان هێشتا بناسرێنەوە، سیگناڵ دەتوانێت جار لە دوای جار بنێردرێتە پێشەوە بەبێ ئەوەی خراپتر ببێت. ئەمە بەرهەمهێنانەوەی سیگناڵ (Signal regeneration)ە و هۆکاری ئەوەیە کە سیگناڵی دیجیتاڵی ئەوەندە باش بەرگەی ژاوەژاو دەگرێت (بۆچی دیجیتاڵ پاک دەمێنێتەوە).

Besides amplification and regeneration, descriptions of repeaters list more features. Some belong to every repeater; others only to certain kinds:

جگە لە گەورەکردن و دروستکردنەوە، باسی دووپاتەکەرەوەکان تایبەتمەندیی تریش دەژمێرێت. هەندێکیان هی هەموو دووپاتەکەرەوەیەکن؛ هەندێکی تر تەنیا هی هەندێک جۆرن:

Repeaters are grouped in three ways — by the signal they rebuild, by how far apart the LAN segments are, and by the medium:

دووپاتەکەرەوەکان بە سێ شێوە پۆلێن دەکرێن — بەپێی ئەو سیگناڵەی دروستی دەکەنەوە، بەپێی دووریی نێوان بەشەکانی ڕایەڵەی ناوچەیی (LAN) و بەپێی هۆکاری گواستنەوە:

The handheld radios of police officers in a city are a classic everyday example. A handheld radio is weak and buildings block its waves, so a radio repeater on a hill or a tall building listens on one frequency and sends the same message again, at high power, on a second frequency. Every radio in the area can hear the repeater, even when the radios cannot hear each other.

ڕادیۆ دەستییەکانی پۆلیس لە شارێکدا میناکێکی ڕۆژانەی کلاسیکین. ڕادیۆی دەستی لاوازە و بیناکان ڕێگری لە شەپۆلەکانی دەکەن، بۆیە دووپاتەکەرەوەی ڕادیۆیی لەسەر گردێک یان بینایەکی بەرز لەسەر لەرەلەرێک (Frequency) گوێ دەگرێت و هەمان پەیام بە هێزێکی زۆر لەسەر لەرەلەری دووەم دەنێرێتەوە. هەموو ڕادیۆکانی ناوچەکە گوێیان لە دووپاتەکەرەوەکە دەبێت، تەنانەت کاتێک ڕادیۆکان گوێیان لە یەکتر نابێت.

Old analog radio systems amplified the hiss along with the voice; you could hear the noise grow. Many radio services today use digital radio, whose repeaters rebuild the digital signal — the same idea as a digital network repeater.

سیستەمە ڕادیۆییە کۆنەکان کە ئەنالۆگ بوون، خشەخشەکەیان لەگەڵ دەنگەکە گەورە دەکرد؛ دەتوانرا گوێ لە زیادبوونی ژاوەژاو بگیرێت. ئەمڕۆ زۆرێک لە خزمەتگوزارییە ڕادیۆییەکان ڕادیۆی دیجیتاڵی بەکار دەهێنن؛ دووپاتەکەرەوەکانی ئەو سیستەمانە سیگناڵی دیجیتاڵی سەرلەنوێ دروست دەکەنەوە — هەمان بیرۆکەی دووپاتەکەرەوەی دیجیتاڵی ڕایەڵە.

A repeater has two weak points. First, it does not join different networks — it is not a router! At layer 1 it only moves a stream of bits over copper or fibre. It cannot read an IP address or a MAC address, so the two sides of a repeater are one and the same network.

دووپاتەکەرەوە دوو لایەنی لاوازی هەیە. یەکەم، ڕایەڵەی جیاواز بە یەکەوە نابەستێتەوە — ڕێدۆز نییە! لە چینی 1دا تەنیا ڕەوتێک بیت بەسەر مس یان فایبەردا دەگوازێتەوە. ناتوانێت ناونیشانی IP یان ناونیشانی MAC بخوێنێتەوە، بۆیە هەردوو لای دووپاتەکەرەوەیەک یەک و هەمان ڕایەڵەن.

Second, security. A repeater blocks and filters nothing: everything it receives, it repeats — your private data, but also malware and an attacker’s traffic. A wireless repeater spreads the signal through the air even further, so a skilled attacker nearby can listen in or try to join the network. That is why data that crosses a repeater should be encrypted: on Wi-Fi with WPA2 or WPA3, on the web with HTTPS.

دووەم، ئاسایش. دووپاتەکەرەوە هیچ شتێک ڕاناگرێت و فلتەر ناکات: هەرچی وەری بگرێت دووپاتەی دەکاتەوە — دراوەی تایبەتی تۆ، بەڵام نەرمەواڵەی زیانبەخشیش (Malware) و هاتوچۆی هێرشبەرێک (Attacker). دووپاتەکەرەوەی بێتەل سیگناڵەکە بە ناو هەوادا دوورتریش بڵاو دەکاتەوە، بۆیە هێرشبەرێکی شارەزا لە نزیکەوە دەتوانێت گوێگرتنی دزەکی (Eavesdropping) بکات یان هەوڵ بدات بچێتە ناو ڕایەڵەکەوە. لەبەر ئەوە ئەو دراوەیەی بە دووپاتەکەرەوەیەکدا تێدەپەڕێت دەبێت بە شفرەکردن (Encryption) بپارێزرێت: لە وای‌فایدا بە WPA2 یان WPA3، لە وێبدا بە HTTPS.

An everyday problem: a family’s Wi-Fi router is in the main house, and the second house across the yard gets only a weak signal — slow Internet, or none. A device halfway between the two houses that receives the signal and sends it on again solves the problem. In 2026 that device is a Wi-Fi range extender, often sold as a ‘repeater’.

کێشەیەکی ڕۆژانە: ڕێدۆزی وای‌فایی خێزانێک لە ماڵە سەرەکییەکەدایە و ماڵی دووەم لە ئەوبەری حەوشەکە تەنیا سیگناڵێکی لاواز وەردەگرێت — ئینتەرنێتی (Internet) خاو، یان هیچ. ئامێرێک لە نیوەی ڕێگای نێوان دوو ماڵەکەدا کە سیگناڵەکە وەربگرێت و دووپاتە بینێرێتەوە کێشەکە چارەسەر دەکات. لە ⁦2026⁩دا ئەو ئامێرە دووپاتەکەرەوەی وای‌فایە کە زۆرجار بە ناوی ‘repeater’ دەفرۆشرێت.

Inside, an extender is really a Wi-Fi access point that receives and re-sends. With a single radio it must hear each frame and then send it again on the same channel, so the speed through it drops to about half. Better choices: a mesh system, whose access points work together as one network and often keep their own radio or a cable for the link between them — or simply a cable to a second access point. More on mesh: ad hoc and mesh.

لە ناوەوە، دووپاتەکەرەوەی وای‌فای لە ڕاستیدا خاڵێکی دەستڕاگەیشتنی (Access point) وای‌فایە کە وەردەگرێت و دووپاتە دەینێرێتەوە. بە یەک ڕادیۆ دەبێت هەر فرەیمێک ببیستێت و پاشان لەسەر هەمان کەناڵ دووپاتە بینێرێتەوە، بۆیە خێرایی لە ڕێگەی ئەوەوە نزیکەی نیوە کەم دەبێتەوە. هەڵبژاردەی باشتر: سیستەمێکی ڕایەڵەی چنراو کە خاڵەکانی دەستڕاگەیشتنی وەک یەک ڕایەڵە پێکەوە کار دەکەن و زۆرجار ڕادیۆیەکی تایبەت یان کێبڵێک بۆ بەستەری نێوانیان دادەنێن — یان بە سادەیی کێبڵێک بۆ خاڵێکی دەستڕاگەیشتنی دووەم. زیاتر لەسەر ڕایەڵەی چنراو: ad hoc و ڕایەڵەی چنراو.

The repeater idea also lives on in optical amplifiers on long fibre routes, in mobile-signal repeaters inside large buildings, and in ‘active’ cables with a tiny repeater chip in the plug.

بیرۆکەی دووپاتەکەرەوە لە شوێنی تریشدا ماوە: لە بەهێزکەرەکانی ڕووناکی لەسەر ڕێگا درێژەکانی فایبەر، لە دووپاتەکەرەوەکانی سیگناڵی مۆبایل لە ناو بینا گەورەکاندا و لە کێبڵە ‘چالاک’ـەکاندا کە پارچەیەکی بچووکی دووپاتەکەرەوە لە سەرەکەیاندایە.

In English a hub is a centre: the hub of a bicycle wheel, where all the spokes meet, or a city that is a hub of trade. In a network a hub is a central connection point: every computer has its own cable to it, like the spokes of a wheel, so the cabling is a star.

وشەی hub لە ئینگلیزیدا بە واتای ناوەند و نێوجەرگە دێت: چەقی چەرخەی دووچەرخە کە هەموو تیلەکانی لێ کۆ دەبنەوە، یان شارێک کە مەکۆی بازرگانییە. لە ڕایەڵەدا هەب خاڵێکی ناوەندیی پێکەوەبەستنە: هەر کۆمپیوتەرێک (Computer) کێبڵێکی تایبەتی خۆی تا ئەو هەیە، وەک تیلەکانی چەرخ، بۆیە کێبڵکارییەکە شێوەی ڕایەڵەی ئەستێرەیی (Star topology) هەیە.

Inside, a hub is simply a multiport repeater: a signal that enters one port is regenerated and sent out of every other port. Like the repeater, it works at layer 1, the physical layer, and reads no addresses. Its aim is only to connect devices: any device on one port can talk to any device on another. All of them stay in the same network — a hub does not divide the computers into separate networks or segments. A one-table comparison with a switch is in Hub or switch?.

لە ناوەوە، هەب بە سادەیی دووپاتەکەرەوەی فرەدەرچەیە: ئەو سیگناڵەی لە دەرچەیەکەوە دێتە ژوورەوە سەرلەنوێ دروست دەکرێتەوە و لە هەموو دەرچەکانی ترەوە دەنێردرێت. وەک دووپاتەکەرەوە، لە چینی 1دا، چینی فیزیکی (Physical layer)، کار دەکات و هیچ ناونیشانێک ناخوێنێتەوە. ئامانجی تەنیا بەستنەوەی ئامێرەکانە: هەر ئامێرێک لەسەر دەرچەیەک دەتوانێت لەگەڵ هەر ئامێرێک لەسەر دەرچەیەکی تر قسە بکات. هەموویان لە هەمان ڕایەڵەدا دەمێننەوە — هەب کۆمپیوتەرەکان دابەش ناکات بۆ ڕایەڵە یان بڕەڕایەڵەی (Network segment) جیا. بەراوردێکی یەک خشتەیی لەگەڵ سویچ لە هەب یان سویچ؟دا هەیە.

A hub is not clever like a switch or a router: it never looks at where the data should go. Take PC1, PC2 and PC3 on a hub. PC1 sends a frame to PC2. The hub copies it to PC2 — and also to PC3, although nobody wanted PC3 to have it. So how does the right computer get its data? Every frame carries the destination MAC address. Each network card that receives the frame checks that address: if it is not its own, the card ignores the frame; only the addressee keeps it. With four PCs on a hub, a frame from PC1 to PC2 also reaches PC3 and PC4, which drop it.

هەب وەک سویچ یان ڕێدۆز زرنگ نییە: هەرگیز سەیر ناکات دراوەکە دەبێت بۆ کوێ بچێت. ⁦PC1⁩، ⁦PC2⁩ و ⁦PC3⁩ لەسەر هەبێک دابنێ. ⁦PC1⁩ فرەیمێک بۆ ⁦PC2⁩ دەنێرێت. هەبەکە بۆ ⁦PC2⁩ـی کۆپی دەکات — و بۆ ⁦PC3⁩ـیش، هەرچەندە کەس نەیویستووە بگاتە ⁦PC3⁩. کەواتە کۆمپیوتەر دروستەکە چۆن دراوەکەی وەردەگرێت؟ هەموو فرەیمێک ناونیشانی MACـی شوێنی مەبەست هەڵدەگرێت. هەر کارتێکی ڕایەڵە (Network interface card) کە فرەیمەکە وەربگرێت ئەو ناونیشانە دەپشکنێت: ئەگەر هی خۆی نەبێت، پشتگوێی دەخات؛ تەنیا خاوەنەکەی دەیهێڵێتەوە. بە چوار کۆمپیوتەر لەسەر هەبێک، فرەیمێک لە ⁦PC1⁩ـەوە بۆ ⁦PC2⁩ دەگاتە ⁦PC3⁩ و ⁦PC4⁩ـیش، کە فڕێی دەدەن.

Sending a frame to devices that did not ask for it is called flooding — the English word flood means a great deal of water arriving that nobody wanted. Because everyone hears everything, hub networks were also described as broadcast communication. Do not confuse this with a broadcast frame, which is addressed to every device on purpose (MAC Addresses and Ethernet Frames).

ناردنی فرەیمێک بۆ ئەو ئامێرانەی داوایان نەکردووە پێی دەگوترێت لافاوکردن (Flooding) — وشەی ئینگلیزیی flood واتە لافاو و تۆفان: ئاوێکی زۆر کە کەس نەیویستووە بێت. چونکە هەمووان گوێیان لە هەموو شتێک دەبێت، هەروەها ڕایەڵەکانی هەب وەک گفتوگۆی پەخشی ناسێنراون. ئەمە تێکەڵ مەکە لەگەڵ فرەیمێکی پەخشکردن (Broadcast)، کە بە ئەنقەست بۆ هەموو ئامێرەکان نێردراوە (ناونیشانەکانی MAC و فرەیمەکانی Ethernet).

Flooding has a price. Traffic: every frame goes to every port, so the network fills with frames that most computers throw away. Security: any computer on the hub — or anyone who plugs a laptop into a free port — receives everybody’s frames and can read whatever is not encrypted. Speed: all the computers share one channel, and only one of them can send at a time (half duplex). Ten PCs on a 100 Mb/s hub share 100 Mb/s between them:

لافاوکردن نرخێکی هەیە. هاتوچۆ: هەموو فرەیمێک بۆ هەموو دەرچەیەک دەچێت، بۆیە ڕایەڵەکە پڕ دەبێت لە فرەیم کە زۆربەی کۆمپیوتەرەکان فڕێیان دەدەن. ئاسایش: هەر کۆمپیوتەرێک لەسەر هەبەکە — یان هەر کەسێک لاپتۆپێک (Laptop) بە دەرچەیەکی بەتاڵەوە ببەستێت — فرەیمەکانی هەمووان وەردەگرێت و دەتوانێت هەرچی بە شفرەکردن نەپارێزرابێت بیخوێنێتەوە. خێرایی: هەموو کۆمپیوتەرەکان یەک کەناڵ بەش دەکەن و لە یەک کاتدا تەنیا یەکێکیان دەتوانێت بنێرێت (دوولایەنەی نۆرەیی). دە کۆمپیوتەر لەسەر هەبێکی ⁦100 Mb/s⁩، ⁦100 Mb/s⁩ لە نێوان خۆیاندا بەش دەکەن:

And collisions: when two computers send at the same moment, their signals crash into each other in the hub and both frames are lost. The more computers on a hub, the more collisions — and the slower the network.

هەروەها پێکدادانەکان: کاتێک دوو کۆمپیوتەر لە هەمان ساتدا دەنێرن، سیگناڵەکانیان لە هەبدا بەریەک دەکەون و هەردوو فرەیمەکە لەدەست دەچن. هەتا کۆمپیوتەر زیاتر لەسەر هەب بن، پێکدادان زیاترە — و ڕایەڵەکە خاوتر.

All the devices on a hub — passive or active — share one collision domain: the area in which two transmissions can collide. On a switch, by contrast, every port is a collision domain of its own. Counting collision domains in a network diagram is taught in Collision and Broadcast Domains.

هەموو ئەو ئامێرانەی لەسەر هەبێکن — ناچالاک بێت یان چالاک — یەک پاوانی پێکدادان بەش دەکەن: ئەو ناوچەیەی کە دوو ناردن تێیدا دەتوانن پێکدا بدەن. بەڵام لەسەر سویچێک، هەر دەرچەیەک پاوانێکی پێکدادانی خۆیەتی. ژماردنی پاوانەکانی پێکدادان لە هێڵکارییەکی ڕایەڵەدا (Network diagram) لە پاوانەکانی پێکدادان و پاوانەکانی پەخشدا فێر دەکرێت.

Shared Ethernet handled collisions with CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection). Each network card listens before sending; if it detects a collision while sending, it sends a short jam signal so that every station knows, then waits a random time before trying again. The hub’s part is simple: it repeats the collision and the jam signal out of every port. The full rules are in Ethernet: From 10Base-2 to 800 Gigabit.

Ethernetـی هاوبەش پێکدادانەکانی بە CSMA/CD ⁦(Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection)⁩ چارەسەر دەکرد. هەر کارتێکی ڕایەڵە پێش ناردن گوێ دەگرێت؛ ئەگەر لە کاتی ناردندا هەستی بە پێکدادانێک کرد، سیگناڵێکی جامکردن کورت دەنێرێت بۆ ئەوەی هەموو ئامێرەکان بزانن، پاشان کاتێکی هەڕەمەکی چاوەڕێ دەکات پێش ئەوەی دووپاتە هەوڵ بداتەوە. بەشی هەب سادەیە: پێکدادانەکە و سیگناڵی جامکردن لە هەموو دەرچەکانەوە دووپاتە دەکاتەوە. یاساکان بە تەواوی لە Ethernet: لە ⁦10Base-2⁩ـەوە بۆ ⁦800⁩ گیگابیتدان.

Hubs came in three main types, used mostly in star topologies:

هەب سێ جۆری سەرەکیی هەبوو، زۆرتر لە ڕایەڵەی ئەستێرەییدا بەکار دەهێنران:

Hubs used twisted-pair Ethernet cable with RJ-45 plugs, and the hub type and the devices decided which cable was needed:

هەبەکان کێبڵی جووتە بادراوی Ethernetـیان بە سەری RJ-45 بەکار دەهێنا و جۆری هەبەکە و ئامێرەکان دیاریان دەکرد کام کێبڵ پێویستە:

So a hub ran at 10 or 100 Mb/s, always shared and half duplex. Cat 5e and Cat 6 cables can carry 1 Gb/s — one gigabit per second, a billion bits, not a gigabyte — but only between switch ports. Cat 7 never belonged to hubs: it is an ISO class that the TIA standard does not list; the categories in use today are Cat 5e, 6, 6A and 8 (Cable categories in 2026).

کەواتە هەب بە ⁦10⁩ یان ⁦100 Mb/s⁩ کاری دەکرد، هەمیشە هاوبەش و دوولایەنەی نۆرەیی. کێبڵی ⁦Cat 5e⁩ و ⁦Cat 6⁩ دەتوانن ⁦1 Gb/s⁩ بگوازنەوە — یەک گیگابیت لە چرکەیەکدا، واتە یەک ملیار بیت، نەک گیگابایت — بەڵام تەنیا لە نێوان دەرچەکانی سویچدا. ⁦Cat 7⁩ هەرگیز هی هەب نەبوو: پۆلێکی ISOـیە کە ستانداردی TIA ناوی نابات؛ پۆلەکانی ئەمڕۆ ⁦Cat 5e⁩، 6، ⁦6A⁩ و 8ن (پۆلەکانی کێبڵ لە ⁦2026⁩دا).

Like every invention, the hub prepared the next one. It made star cabling with cheap twisted pair normal, and that paved the way for a smarter box with the same ports: the switch, which learns where each computer is and sends each frame only to its destination. Early switches were sold as ‘switching hubs’, and some people still call a switch a ‘smart hub’. The first multiport Ethernet switch appeared in 1990; by the early 2000s switches cost little more than hubs, and since 2011 the Ethernet standard, IEEE 802.3, has deprecated repeaters and hubs. Gigabit hubs never appeared at all.

وەک هەموو داهێنانێک، هەب ڕێگای بۆ داهێنانی دواتر خۆش کرد. کێبڵکاریی ئەستێرەیی بە کێبڵی جووتە بادراوی هەرزان ئاسایی کردەوە و ئەمە ڕێگای بۆ سندووقێکی زیرەکتر بە هەمان دەرچەکان خۆش کرد: سویچ، کە فێر دەبێت هەر کۆمپیوتەرێک لە کوێیە و هەر فرەیمێک تەنیا بۆ شوێنی مەبەستی دەنێرێت. یەکەم سویچەکان بە ناوی ‘هەبی سویچکەر’ دەفرۆشران و هێشتا هەندێک کەس بە سویچ دەڵێن ‘هەبی زیرەک’. یەکەم سویچی فرەدەرچەی Ethernet لە ⁦1990⁩دا دەرکەوت؛ لە سەرەتای ساڵانی ⁦2000⁩دا نرخی سویچ کەمێک لە هی هەب زیاتر بوو و لە ⁦2011⁩ـەوە ستانداردی Ethernet، ⁦IEEE 802.3⁩، وازی لە دووپاتەکەرەوە و هەب هێناوە. هەبی گیگابیت هەرگیز دەرنەکەوت.

Why study a device nobody buys? Because it explains today’s ones: collisions, CSMA/CD, half duplex and flooding all come from shared media, and a switch is best understood as ‘a hub that learns’. Understanding the first devices builds the foundation for the rest. Try it in the CêIT network lab: load ‘A hub next to a switch’, ping between two PCs and read the log — the hub copies the signal to every port, the switch does not.

بۆچی ئامێرێک بخوێنین کە کەس نایکڕێت؟ چونکە ئامێرەکانی ئەمڕۆ ڕوون دەکاتەوە: پێکدادان، CSMA/CD، دوولایەنەی نۆرەیی و لافاوکردن هەموویان لە هۆکاری گواستنەوەی هاوبەشەوە هاتوون و باشترین ڕێگا بۆ تێگەیشتن لە سویچ ئەوەیە وەک ‘هەبێک کە فێر دەبێت’ سەیری بکەیت. تێگەیشتن لە یەکەم ئامێرەکان بناغە بۆ ئەوانی تر دادەنێت. لە تاقیگەی ڕایەڵەی CêITدا تاقی بکەرەوە: ‘هەبێک لە تەنیشت سویچێک’ بکەرەوە، لە نێوان دوو کۆمپیوتەردا ping بکە و تۆمارەکە بخوێنەرەوە — هەبەکە سیگناڵەکە بۆ هەموو دەرچەیەک کۆپی دەکات، سویچەکە نا.