How a Packet Finds Its Way: Gateways and Routing Tablesپاکێت چۆن ڕێگای خۆی دەدۆزێتەوە: دەروازەی بنەڕەتی و خشتەکانی ڕێدۆزی

IP routing is the whole process of delivering IP packets from the host that sends them to the host that should receive them, across any number of networks. Its key element is the IP address, which lives in the network layer, so routing is one of the jobs of layer 3. IP addressing names the source and destination of every packet, and its rules group addresses into networks — this grouping is what makes routing possible, because a router can keep one line per network instead of one line per device.

ڕێدۆزیی IP هەموو ئەو پرۆسەیەیە کە پاکێتەکانی IP لەو میوانگرەی دەیاننێرێت دەگەیەنێتە ئەو میوانگرەی دەبێت وەریان بگرێت، بە ناو هەر ژمارەیەک ڕایەڵەدا. توخمی سەرەکیی ناونیشانی IPـە کە لە چینی ڕایەڵەدا (Network layer) دەژی، بۆیە ڕێدۆزی یەکێکە لە کارەکانی چینی 3. ناونیشاندانی IP سەرچاوە و مەبەستی هەموو پاکێتێک دیاری دەکات و یاساکانی ناونیشانەکان دەکەنە کۆمەڵە ڕایەڵە — ئەم کۆمەڵکردنە ڕێدۆزی دەکاتە شتێکی گونجاو، چونکە ڕێدۆزێک دەتوانێت بۆ هەر ڕایەڵەیەک یەک دێڕ هەڵبگرێت لە جیاتی یەک دێڕ بۆ هەر ئامێرێک.

Routing needs hosts and routers together. Each device makes one small decision with network-layer logic: the sender decides whether the destination is local or must go to its gateway, and each router decides the next step. The lower layers still do their part: the data-link layer encapsulates the packet in a frame for each link and decapsulates it at the other end, and the physical layer moves the bits (Encapsulation and PDUs).

ڕێدۆزی پێویستی بە میوانگرەکان و ڕێدۆزەکان پێکەوە هەیە. هەر ئامێرێک بە لۆژیکی چینی ڕایەڵە بڕیارێکی بچووک دەدات: نێرەر بڕیار دەدات مەبەستەکە ناوخۆییە یان دەبێت بچێت بۆ دەروازەی بنەڕەتییەکەی، هەر ڕێدۆزێکیش هەنگاوی داهاتوو هەڵدەبژێرێت. چینەکانی خوارەوەش بەشی خۆیان دەکەن: چینی بەستەری دراوە (Data link layer) پاکێتەکە بۆ هەر بەستەرێک لە فرەیمێکدا دەپێچێتەوە (پێچانەوە (Encapsulation)) و لە سەرەکەی تر هەڵیدەوەشێنێتەوە (هەڵوەشاندن (Decapsulation))، چینی فیزیکیش (Physical layer) بیتەکان (Bit) دەگوازێتەوە (پێچانەوە و PDUـەکان).

Before a host sends a packet it compares the destination with its own network: it ANDs its own address with its mask, ANDs the destination with the same mask, and compares the two results (how the AND works).

پێش ئەوەی میوانگرێک پاکێتێک بنێرێت، مەبەستەکە لەگەڵ ڕایەڵەکەی خۆی بەراورد دەکات: ناونیشانی خۆی لەگەڵ ماسکی ژێرڕایەڵەکەی AND دەکات، مەبەستەکەش لەگەڵ هەمان ماسکی ژێرڕایەڵە AND دەکات و دوو ئەنجامەکە بەراورد دەکات (AND چۆن کار دەکات).

Why not simply ARP for the far destination? Because ARP works only inside one local network: its request is a broadcast, and routers do not forward broadcasts (ARP for remote destinations). Put simply, the host first gets the MAC address and then “puts the data in a box” — it attaches the MAC addresses: that box is the frame.

بۆچی ڕاستەوخۆ ARP بۆ مەبەستە دوورەکە ناکات؟ چونکە ARP تەنیا لە ناو یەک ڕایەڵەی ناوخۆییدا کار دەکات: داواکارییەکەی پەخشکردنە (Broadcast) و ڕێدۆزەکان پەخشکردن نانێرن (ARP بۆ مەبەستی دوور). بە زمانێکی سادە، میوانگرەکە سەرەتا ناونیشانی MACـەکە بەدەست دەهێنێت، پاشان «دراوەکە (Data) لەقتووی دەدات» — واتە ناونیشانەکانی MACـی پێوە دەلکێنێت: ئەو قتووە فرەیمە.

A host knows only the addresses of its own network. For everything else it follows one simple rule: “If the destination is not on my network, send the packet to my gateway.” The default gateway is the exit point for data going to another network and the entry point for data coming back. It is given as an IP address, such as 192.168.1.1, and it is usually a router — more exactly, the router’s interface inside that LAN. So the IP address of that interface must be set as the default gateway on every host of the LAN.

میوانگرێک تەنیا ناونیشانەکانی ڕایەڵەکەی خۆی دەزانێت. بۆ هەموو شتێکی تر یەک یاسای سادە پەیڕەو دەکات: «ئەگەر مەبەستەکە لە سەر ڕایەڵەکەی من نەبوو، پاکێتەکە بۆ دەروازەی بنەڕەتییەکەم بنێرە.» دەروازەی بنەڕەتی خاڵی دەرچوونی دراوەیە بەرەو ڕایەڵەیەکی تر و خاڵی هاتنەژوورەوەی دراوەیە کاتێک دەگەڕێتەوە. وەک ناونیشانی IPـێک دەدرێت (بۆ نموونە ⁦192.168.1.1⁩) و بە زۆری ڕێدۆزێکە — بە وردی، ئەو نێوبەستەیەی (Interface (network)) ڕێدۆزەکەیە کە لە ناو ئەو ڕایەڵەی ناوچەییەدایە (LAN). بۆیە ناونیشانی IPـی ئەو نێوبەستەیە دەبێت لە هەموو میوانگرێکی ئەو ڕایەڵەی ناوچەییەدا وەک دەروازەی بنەڕەتی دابنرێت.

Many networks give the gateway the first host address (.1, as in 192.168.0.1 or 192.168.1.1) because it is neat and easy to remember — but this is a habit, not a rule: .254 is also common. And a LAN needs a gateway only if its hosts must reach other networks; an isolated LAN works without one.

زۆر ڕایەڵە یەکەم ناونیشانی میوانگر (.1، وەک ⁦192.168.0.1⁩ یان ⁦192.168.1.1⁩) دەدەنە دەروازەی بنەڕەتی، چونکە ڕێک و پێکە و ئاسان لە بیر دەمێنێت — بەڵام ئەمە نەریتە، نەک یاسا: .254ـیش باوە. هەروەها ڕایەڵەی ناوچەییەک تەنیا ئەو کاتە دەروازەی بنەڕەتیی پێویستە کە میوانگرەکانی دەبێت بگەنە ڕایەڵەکانی تر؛ ڕایەڵەی ناوچەییەکی جیاکراوە بەبێ ئەویش کار دەکات.

Most computers receive their address, mask, gateway and DNS server automatically from DHCP (DHCP). On a computer with fixed settings, in Windows 11 you type them in Settings → Network & internet → Ethernet → IP assignment → Edit → Manual → IPv4 (the older Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) Properties window still works too). Example: IP address 192.168.1.2, mask 255.255.255.0, gateway 192.168.1.254; its neighbours 192.168.1.3 and 192.168.1.4 use the same gateway. To check the result, run ipconfig:

زۆربەی کۆمپیوتەرەکان (Computer) ناونیشان، ماسکی ژێرڕایەڵە، دەروازەی بنەڕەتی و ڕاژەکاری (Server) DNS بە شێوەی خۆکار لە DHCPـەوە وەردەگرن (DHCP). لە کۆمپیوتەرێکی ڕێکخستنی جێگیردا، لە ⁦Windows 11⁩ـدا لە Settings → Network & internet → Ethernet → IP assignment → Edit → Manual → IPv4 دەیاننووسیت (پەنجەرە کۆنەکەی ⁦Internet Protocol Version 4 (TCP/IPv4) Properties⁩ـیش هێشتا کار دەکات). نموونە: ناونیشانی IP ⁦192.168.1.2⁩، ماسکی ژێرڕایەڵە ⁦255.255.255.0⁩، دەروازەی بنەڕەتی ⁦192.168.1.254⁩؛ دراوسێکانی ⁦192.168.1.3⁩ و ⁦192.168.1.4⁩ هەمان دەروازەی بنەڕەتی بەکار دەهێنن. بۆ پشکنینی ئەنجامەکە، ipconfig جێبەجێ بکە:

To deliver a packet, both kinds of address are needed. The IP addresses name the original sender and the final receiver. The frame on each link carries two MAC addresses: the MAC of the device that sends it on this link and the MAC of the next device. Follow a packet from PC1 (192.168.1.2) through routers R0, R1 and R2 to PC2 (192.168.4.5): PC1 frames it to R0’s G0/0/0 interface, its default gateway. R0 removes that frame (decapsulation) and builds a new one, from its own outgoing interface to R1’s interface, and so on to PC2.

بۆ گەیاندنی پاکێتێک، هەردوو جۆری ناونیشان پێویستن. ناونیشانەکانی IP نێرەری یەکەم و وەرگری کۆتایی دەناسێنن. فرەیمی سەر هەر بەستەرێک دوو ناونیشانی MAC هەڵدەگرێت: MACـی ئەو ئامێرەی لەم بەستەرەدا دەینێرێت و MACـی ئامێری دواتر. پاکێتێک لە ⁦PC1⁩ـەوە ⁦(192.168.1.2)⁩ بە ڕێدۆزەکانی ⁦R0⁩، ⁦R1⁩ و ⁦R2⁩دا بۆ ⁦PC2 (192.168.4.5)⁩ بەدوا بکەوە: ⁦PC1⁩ دەیخاتە فرەیمێکەوە بۆ نێوبەستەی ⁦G0/0/0⁩ـی ⁦R0⁩، کە دەروازەی بنەڕەتییەکەیەتی. ⁦R0⁩ ئەو فرەیمە لادەبات (هەڵوەشاندن) و یەکێکی نوێ دروست دەکات، لە نێوبەستەی دەرچوونی خۆیەوە بۆ نێوبەستەی ⁦R1⁩. بەم شێوەیە بەردەوام دەبێت تا ⁦PC2⁩.

So the MAC addresses change at every hop, while the source and destination IP addresses stay the same for the whole trip. One exception: a router that does NAT, like a home router, rewrites the source IP address of packets going to the Internet (NAT). The same story with letters instead of numbers is in OSI Layers 1–3.

کەواتە ناونیشانەکانی MAC لە هەر بازێکدا دەگۆڕێن، بەڵام ناونیشانەکانی IPـی سەرچاوە و مەبەست بە درێژایی گەشتەکە وەک خۆیان دەمێننەوە. یەک ئاوارتە: ڕێدۆزێک کە وەرگێڕانی ناونیشانی ڕایەڵە (Network address translation) دەکات، وەک ڕێدۆزی ماڵەوە، ناونیشانی IPـی سەرچاوەی ئەو پاکێتانە دەگۆڕێت کە دەچن بۆ ئینتەرنێت (وەرگێڕانی ناونیشانی ڕایەڵە). هەمان چیرۆک بە پیت لە جیاتی ژمارە لە چینەکانی 1 تا 3ی OSIدایە.

It is often said that every port with an IP address also has a MAC address. That is true for Ethernet and Wi-Fi interfaces, but not for every interface. A serial link between two routers (such as S0/0/0 to S0/0/0) uses HDLC or PPP framing. These links join exactly two devices, so the frame needs no device address at all: PPP’s address field is always FF (“all stations”). A loopback interface has an IP address and no MAC address either.

زۆرجار دەگوترێت هەر دەرچەیەک (Port) کە ناونیشانی IPـی هەبێت ناونیشانی MACـیشی هەیە. ئەمە بۆ نێوبەستەکانی Ethernet و وای‌فای (Wi-Fi) ڕاستە، بەڵام بۆ هەموو نێوبەستەیەک نا. بەستەرێکی زنجیرەیی لە نێوان دوو ڕێدۆزدا (وەک ⁦S0/0/0⁩ بۆ ⁦S0/0/0⁩) فرەیمی HDLC یان PPP بەکار دەهێنێت. ئەم بەستەرانە ڕێک دوو ئامێر پێکەوە دەبەستن، بۆیە فرەیمەکە هیچ ناونیشانێکی ئامێری پێویست نییە: خانەی ناونیشانی PPP هەمیشە FFـە («هەموو وێستگەکان»). نێوبەستەی خۆگەڕانەوە (Loopback interface)ـیش ناونیشانی IPـی هەیە و ناونیشانی MACـی نییە.

So, in the path PC1 → R0 → R1 → R2 → PC2, if R0 and R1 are joined by a serial cable, R0 does not attach any MAC addresses on that hop: it wraps the packet in an HDLC or PPP frame, “a frame appropriate for the outgoing interface”. MAC addresses appear again on the next Ethernet hop, and ARP is used only on those Ethernet (LAN) interfaces.

کەواتە لە ڕێگای PC1 → R0 → R1 → R2 → PC2، ئەگەر ⁦R0⁩ و ⁦R1⁩ بە کێبڵێکی زنجیرەیی بەسترابن، ⁦R0⁩ لەو بازەدا هیچ ناونیشانی MACـێک پێوە نالکێنێت: پاکێتەکە لە فرەیمێکی HDLC یان PPPـدا دەپێچێتەوە، «فرەیمێک کە لەگەڵ نێوبەستەی دەرچوون دەگونجێت». ناونیشانەکانی MAC لە بازی Ethernetـی دواتردا دەردەکەونەوە و ARP تەنیا لە سەر ئەو نێوبەستەکانە Ethernetـییانە (ڕایەڵەی ناوچەیی) بەکار دەهێنرێت.

When a routing table holds more than one route to the same network, the router must pick one. If the routes come from different sources — say a static route and OSPF — it first trusts the source with the lower administrative distance (administrative distance). Between routes of the same routing protocol it uses the metric — a number that measures how good a path is — and picks the lowest. Each routing protocol measures differently: RIP counts hops (the number of routers on the way; 15 at most), OSPF uses a cost computed from the interface bandwidth (by default 100 Mb/s divided by the interface speed), and EIGRP combines the bandwidth and the delay — the time a packet takes to cross the path — not the delay alone. How these metrics are measured is taught in Routing protocols.

کاتێک خشتەی ڕێدۆزییەک زیاتر لە یەک ڕێگەی بۆ هەمان ڕایەڵە هەبێت، ڕێدۆزەکە دەبێت یەکێکیان هەڵبژێرێت. ئەگەر ڕێگەکان لە سەرچاوەی جیاوازەوە هاتبن — بۆ نموونە ڕێگەی جێگیرێک و OSPF — سەرەتا متمانە بەو سەرچاوەیە دەکات کە مەودای بەڕێوەبەری (Administrative distance)ـی کەمترە (مەودای بەڕێوەبەری). لە نێوان ڕێگەکانی هەمان پرۆتۆکۆڵی ڕێدۆزیدا (Routing protocol) پێوانە بەکار دەهێنێت — ژمارەیەک کە باشیی ڕێگایەک دەپێوێت — و کەمترینیان هەڵدەبژێرێت. هەر پرۆتۆکۆڵی ڕێدۆزییەک بە جۆرێکی جیاواز دەپێوێت: RIP بازەکان دەژمێرێت (ژمارەی ڕێدۆزەکانی سەر ڕێگا؛ زۆرترین ⁦15⁩)، OSPF پشت بە تێچووی OSPF (Cost (OSPF)) دەبەستێت کە لە پانایی باند (Bandwidth)ـی نێوبەستەکە حیساب دەکرێت (بە بنەڕەت ⁦100 Mb/s⁩ دابەش لە سەر خێراییی نێوبەستەکە)، EIGRPـیش پانایی باند و دواکەوتن ⁦(delay)⁩ — ئەو کاتەی پاکێتێک دەیبات تا ڕێگاکە ببڕێت — تێکەڵ دەکات، نەک تەنیا دواکەوتن. ئەم پێوانانە چۆن دەپێورێن لە پرۆتۆکۆڵەکانی ڕێدۆزیدا دەخوێنرێت.

A routing table is a set of rules, in table form, that tells a router where to send packets. When a device sends data, every packet carries where it comes from and where it goes; the router reads the destination address in the packet header and compares it with the table. Each line — a route — names a destination network, the next hop (the next router, if the network is not directly connected), the exit interface, and a metric for choosing between routes. Together this is the routing information a router needs.

خشتەی ڕێدۆزی کۆمەڵێک یاسایە بە شێوەی خشتە کە بە ڕێدۆز دەڵێت پاکێتەکان بۆ کوێ بنێرێت. کاتێک ئامێرێک دراوە دەنێرێت، هەر پاکێتێک هەڵگری ئەوەیە لە کوێوە دێت و بۆ کوێ دەچێت؛ ڕێدۆزەکە ناونیشانی مەبەست لە سەرەی پاکێتەکەدا دەخوێنێتەوە و لەگەڵ خشتەکە بەراوردی دەکات. هەر دێڕێک — ڕێگەیەک — ناوی ڕایەڵەی مەبەست، بازی دواتر (ڕێدۆزی دواتر، ئەگەر ڕایەڵەکە ڕاستەوخۆ نەبەسترابێت)، نێوبەستەی دەرچوون و پێوانەیەک بۆ هەڵبژاردن لە نێوان ڕێگەکاندا دەبات. ئەمانە پێکەوە ئەو زانیارییەی ڕێدۆزیـن کە ڕێدۆز پێویستی پێیەتی.

Worked example: a packet arrives at R1 on G0/0 with destination 172.16.2.9. R1 compares it with the networks in its table: 172.16.2.9 belongs to 172.16.2.0/24. The table says, in effect: “Any packet for network 172.16.2.0: send it out of interface S0/0/0 to the next router, 172.16.4.2.” Lines marked “none” are networks R1 is connected to itself; for those it delivers directly on that interface.

نموونەیەکی کارکراو: پاکێتێک لە ⁦G0/0⁩ـەوە دەگاتە ⁦R1⁩ بە مەبەستی ⁦172.16.2.9⁩. ⁦R1⁩ بەراوردی دەکات لەگەڵ ڕایەڵەکانی ناو خشتەکەی: ⁦172.16.2.9⁩ سەر بە ⁦172.16.2.0/24⁩ـە. خشتەکە لە ڕاستیدا دەڵێت: «هەر پاکێتێک بۆ ڕایەڵەی ⁦172.16.2.0⁩ هات، لە نێوبەستەی ⁦S0/0/0⁩ـەوە بینێرە بۆ ڕێدۆزی بەرانبەر، ⁦172.16.4.2⁩.» ئەو دێڕانەی «نییە»یان تێدایە ئەو ڕایەڵانەن کە ⁦R1⁩ خۆی پێیانەوە بەستراوە؛ بۆ ئەوانە ڕاستەوخۆ لە سەر ئەو نێوبەستەیە دەیگەیەنێت.

A destination can fit more than one route: 10.1.2.7 is inside 10.0.0.0/8, inside 10.1.2.0/24 and — like every address — inside the default route 0.0.0.0/0. Routers always use the most specific route, the one with the longest prefix: here /24. This rule is called longest prefix match. Administrative distance and metric only decide between routes with the same prefix length.

مەبەستێک دەتوانێت لەگەڵ زیاتر لە یەک ڕێگە بگونجێت: ⁦10.1.2.7⁩ لە ناو ⁦10.0.0.0/8⁩دایە، لە ناو ⁦10.1.2.0/24⁩دایە و — وەک هەموو ناونیشانێک — لە ناو ڕێگەی بنەڕەتی ⁦0.0.0.0/0⁩دایە. ڕێدۆزەکان هەمیشە وردترین ڕێگە بەکار دەهێنن، ئەوەی درێژترین پێشگر (Prefix (network))ـی هەیە: لێرەدا /24. ئەم یاسایە پێی دەگوترێت گونجانی درێژترین پێشگر. مەودای بەڕێوەبەری و پێوانە تەنیا لە نێوان ڕێگەکانی هەمان درێژیی پێشگردا بڕیار دەدەن.

In English, to hop is to jump on one foot. In networking, a hop is one jump of a packet from one device to the next: each time it passes a router, “it hopped to the next node”. The next hop in a route is the IP address of the neighbouring router interface that the packet is handed to. An interface is something that sits between two things and joins them — a TV remote is the interface between you and the TV — and a router port is called the exit interface when a route sends packets out of it. An exit interface is always a port of this router, never of the neighbour, even when both routers use the same port name.

لە ئینگلیزیدا hop واتە بازدان لە سەر یەک پێ. لە ڕایەڵەدا باز یەک بازدانی پاکێتێکە لە ئامێرێکەوە بۆ ئامێرێکی تر: هەر جارێک بە ڕێدۆزێکدا تێدەپەڕێت، «بازی دا بۆ گرێی دواتر». بازی دواتر لە ڕێگەیەکدا ناونیشانی IPـی ئەو نێوبەستەیەی ڕێدۆزی دراوسێیە کە پاکێتەکەی دەدرێتێ. نێوبەستە شتێکە کە لە نێوان دوو شتدایە و پێکیانەوە دەبەستێت — کۆنترۆڵی تەلەفزیۆن نێوبەستەی نێوان تۆ و تەلەفزیۆنەکەیە — و دەرچەیەکی ڕێدۆز کاتێک ڕێگەیەک پاکێتەکان لەوێوە دەنێرێت، پێی دەگوترێت نێوبەستەی دەرچوون. نێوبەستەی دەرچوون هەمیشە دەرچەیەکی ئەم ڕێدۆزەیە، هەرگیز هی دراوسێ نییە، تەنانەت ئەگەر هەردوو ڕێدۆزەکە هەمان ناوی دەرچە بەکار بهێنن.

A route can name either one, as the two route entries in the picture show. How such routes are typed on a Cisco router is taught in Static routes in the Routing and Switching course.

ڕێگەیەک دەتوانێت ناوی هەر یەکێکیان ببات، وەک دوو ڕێگەکەی ناو وێنەکە نیشانی دەدەن. چۆنیەتیی نووسینی ئەم ڕێگانە لە سەر ڕێدۆزێکی Cisco لە ڕێگە جێگیرەکانـی خولی ڕێدۆزی و سویچکردندا (Switching) دەخوێنرێت.

After unwrapping a packet and reading its destination, a router meets one of three cases. 1 — A route matches: network 10.1.2.0 is in the table, so the router re-wraps the packet and sends it towards 10.1.2.0. 2 — No matching route, but a default route: 172.16.2.0 is not in the table, but a default route (0.0.0.0/0, “anything else”) points to 192.168.1.2, so the packet goes there. 3 — No route and no default route: the router drops the packet. It does not forward it or return it — but it does tell the sender, with an ICMP Destination Unreachable message (ICMP). How a router gets its default route is taught in The default route.

دوای هەڵوەشاندنی پاکێتێک و خوێندنەوەی مەبەستەکەی، ڕێدۆز تووشی یەکێک لە سێ حاڵەت دەبێت. 1 — ڕێگەیەک دەگونجێت: ڕایەڵەی ⁦10.1.2.0⁩ لە خشتەکەدایە، بۆیە ڕێدۆزەکە پاکێتەکە دووپاتە دەپێچێتەوە و بەرەو ⁦10.1.2.0⁩ دەینێرێت. 2 — ڕێگەی گونجاو نییە، بەڵام ڕێگەی بنەڕەتی هەیە: ⁦172.16.2.0⁩ لە خشتەکەدا نییە، بەڵام ڕێگەی بنەڕەتییەک (⁦0.0.0.0/0⁩، «هەر شتێکی تر») ئاماژە بە ⁦192.168.1.2⁩ دەکات، بۆیە پاکێتەکە دەچێت بۆ ئەوێ. 3 — نە ڕێگە، نە ڕێگەی بنەڕەتی: ڕێدۆزەکە پاکێتەکە فڕێ دەدات. نایناردات و نایگەڕێنێتەوە — بەڵام بە پەیامی Destination Unreachableـی ICMP نێرەر ئاگادار دەکاتەوە (ICMP). ڕێدۆز چۆن ڕێگەی بنەڕەتییەکەی وەردەگرێت لە ڕێگەی بنەڕەتیدا دەخوێنرێت.

Hosts also keep a small routing table. Usually it holds only the host’s own network (directly connected) and a default route to the default gateway — hosts usually know no remote networks. In Windows, route print (or netstat -r) shows it. A shortened Windows 11 example for host 192.168.1.2 behind gateway 192.168.1.254:

میوانگرەکانیش خشتەی ڕێدۆزییەکی بچووک هەڵدەگرن. بە زۆری تەنیا ڕایەڵەکەی خۆی (ڕاستەوخۆ بەستراو) و ڕێگەی بنەڕەتییەک بۆ دەروازەی بنەڕەتی تێدایە — میوانگرەکان بە زۆری هیچ ڕایەڵەیەکی دوور نازانن. لە Windowsـدا route print (یان netstat -r) نیشانی دەدات. نموونەیەکی کورتکراوەی ⁦Windows 11⁩ بۆ میوانگری ⁦192.168.1.2⁩ لە پشت دەروازەی بنەڕەتیی ⁦192.168.1.254⁩:

On-link means “deliver directly on this link” — no gateway is needed. The metric is set automatically from the interface speed; the lowest metric wins when two routes match equally. Adding and deleting routes on Windows is in route add, delete and change.

⁦On-link⁩ واتە «ڕاستەوخۆ لە سەر ئەم بەستەرە بیگەیەنە» — هیچ دەروازەی بنەڕەتییەک پێویست نییە. پێوانە بە شێوەی خۆکار لە خێراییی نێوبەستەکەوە دادەنرێت؛ کاتێک دوو ڕێگە وەک یەک دەگونجێن، کەمترین پێوانە دەباتەوە. زیادکردن و سڕینەوەی ڕێگە لە Windowsـدا لە route add، delete و changeدایە.

On a Cisco router, show ip route prints the routing table. Here is the table of a local router: its LAN 192.168.1.0/24 on G0/0, a link 192.168.2.0/24 to a remote router (192.168.2.2) on G0/1, and two networks behind that remote router, 10.1.1.0/24 and 10.1.2.0/24, learned with RIP. The next hop for both is 192.168.2.2. In this course we only read the table; configuring routers is in the Routing and Switching course (The routing table and route sources).

لە ڕێدۆزێکی Ciscoـدا، show ip route خشتەی ڕێدۆزییەکە دەنووسێت. ئەمە خشتەی ڕێدۆزێکی ناوخۆییە: ڕایەڵەی ناوچەییەکەی ⁦192.168.1.0/24⁩ لە سەر ⁦G0/0⁩، بەستەری ⁦192.168.2.0/24⁩ بۆ ڕێدۆزێکی دوور ⁦(192.168.2.2)⁩ لە سەر ⁦G0/1⁩، هەروەها دوو ڕایەڵە لە پشت ئەو ڕێدۆزە دوورەوە، ⁦10.1.1.0/24⁩ و ⁦10.1.2.0/24⁩، کە بە RIP فێر بووە. بازی دواتر بۆ هەردووکیان ⁦192.168.2.2⁩ـە. لەم خولەدا تەنیا خشتەکە دەخوێنینەوە؛ ڕێکخستنی ڕێدۆزەکان لە خولی ڕێدۆزی و سویچکردندایە (خشتەی ڕێدۆزی و سەرچاوەکانی ڕێگە).

C lines are the router’s own connected networks, L lines its own interface addresses (/32), and R lines routes learned from RIP. In [120/1], 120 is the administrative distance — how much the router trusts RIP — and 1 is the metric, one hop. Current routers show GigabitEthernet interfaces and the L lines; older screenshots show FastEthernet and no L lines. Every code letter is explained in The route codes.

دێڕەکانی C ڕایەڵەکانی بەستراوی خودی ڕێدۆزەکەن، دێڕەکانی L ناونیشانی نێوبەستەکانی خۆی ⁦(/32)⁩، دێڕەکانی Rـیش ئەو ڕێگانەن کە لە RIPـەوە فێر بووە. لە ⁦[120/1]⁩ـدا، ⁦120⁩ مەودای بەڕێوەبەرییە — ڕێدۆزەکە چەند متمانەی بە RIP هەیە — و 1 پێوانەکەیە، یەک باز. ڕێدۆزەکانی ئێستا نێوبەستەکانی GigabitEthernet و دێڕەکانی L نیشان دەدەن؛ وێنە کۆنەکان FastEthernet نیشان دەدەن و دێڕی Lـیان نییە. هەموو پیتێکی کۆد لە کۆدەکانی ڕێگەدا ڕوون کراوەتەوە.

A router knows its directly connected networks by itself. For remote networks there are two ways. With static routing, an administrator types every route: in a line of routers A–B–C, where C has networks 10.1.1.0/24 and 10.1.2.0/24, router A is told “next hop 192.168.2.2 (B)” and router B “next hop 192.168.1.2 (C)” for both networks. With dynamic routing, the routers run a routing protocol and share the routes they know: C tells B “I have 10.1.1.0 and 10.1.2.0”, B learns them with next hop 192.168.1.2, and A learns them from B with next hop 192.168.2.2. Static routes are simple but do not adapt when a link fails; routing protocols adapt by themselves.

ڕێدۆزێک ڕایەڵەکانی ڕاستەوخۆ بەستراوی خۆی بە خۆی دەناسێت. بۆ ڕایەڵەکانی دوور دوو ڕێگا هەیە. لە ڕێگە جێگیرەکانـدا بەڕێوەبەرێک هەموو ڕێگەیەک دەنووسێت: لە ڕیزێک ڕێدۆزی ⁦A–B–C⁩ـدا کە C ڕایەڵەکانی ⁦10.1.1.0/24⁩ و ⁦10.1.2.0/24⁩ی هەیە، بۆ هەردوو ڕایەڵەکە بە ڕێدۆزی A دەگوترێت «بازی دواتر ⁦192.168.2.2 (B)⁩» و بە ڕێدۆزی B «بازی دواتر ⁦192.168.1.2 (C)⁩». لە ڕێدۆزیی بزۆکـدا ڕێدۆزەکان پرۆتۆکۆڵی ڕێدۆزییەک کار پێ دەکەن و ئەو ڕێگانەی دەیانزانن هاوبەش دەکەن: C بە B دەڵێت «⁦10.1.1.0⁩ و ⁦10.1.2.0⁩م هەیە»، B بە بازی دواتر ⁦192.168.1.2⁩ فێریان دەبێت و A لە Bـەوە بە بازی دواتر ⁦192.168.2.2⁩ فێریان دەبێت. ڕێگە جێگیرەکان سادەن بەڵام کاتێک بەستەرێک دەپچڕێت خۆیان ناگونجێنن؛ پرۆتۆکۆڵەکانی ڕێدۆزی بە خۆیان دەگونجێن.

Configuring both kinds is taught in the Routing and Switching course: Static routes and Routing protocols.

ڕێکخستنی هەردوو جۆرەکە لە خولی ڕێدۆزی و سویچکردندا دەخوێنرێت: ڕێگە جێگیرەکان و پرۆتۆکۆڵەکانی ڕێدۆزی.