Chapterبەش 11 · Lectureوانە 11.2

Course review and practiceپێداچوونەوە و ڕاهێنانی کۆرسەکە

The whole course in short screens: key ideas and quick checks for every chapter, the words you must know, eight practice exercises, the course book's exam questions with full answers, a midterm task with a worked solution, a 20-question output challenge, and how to use AI tools for practice responsibly.

هەموو کۆرسەکە لە شاشەی کورتدا: بیرۆکە سەرەکییەکان و پشکنینی خێرا بۆ هەموو بەشێک، ئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت، هەشت ڕاهێنان، پرسیارەکانی تاقیکردنەوەی کتێبی کۆرسەکە بە چارەسەری تەواوەوە، ئەرکێکی نیوەی وەرز بە چارەسەرێکی کارپێکراو، تەحەدای بە ⁦20⁩ پرسیار و چۆنیەتی بەکارهێنانی ئامرازەکانی بۆ ڕاهێنان بە بەرپرسیارێتی.

48 min read48 خولەک خوێندنەوە · 41 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

Recall the key ideas of every chapter and find the right lecture when you need more.
Explain the 36 core words of the course without notes.
Solve the eight practice exercises on your own computer.
Answer True/False, multiple-choice and written exam questions with reasons.
Build a form-to-table task with validation and an image upload under exam conditions.
Predict the exact output of short PHP programs, including warnings and errors.
Use AI chatbots for practice in a careful, honest way.

بیرۆکە سەرەکییەکانی هەموو بەشێک بهێنیتەوە یاد و کاتێک زیاترت پێویست بوو وانەی گونجاو بدۆزیتەوە.
⁦36⁩ وشە سەرەکییەکەی کۆرسەکە بەبێ تێبینی ڕوون بکەیتەوە.
هەشت ڕاهێنانەکە لەسەر کۆمپیوتەرەکەی خۆت چارەسەر بکەیت.
وەڵامی پرسیارەکانی ، هەڵبژاردن و نووسینی تاقیکردنەوە بە هۆکارەوە بدەیتەوە.
ئەرکێکی بۆ بە و بارکردنی وێنە لە بارودۆخی تاقیکردنەوەدا دروست بکەیت.
ورد بۆ کورتی PHP پێشبینی بکەیت، و لەگەڵدا.
بە شێوەیەکی وریا و ڕاستگۆیانە بۆ ڕاهێنان بەکاربهێنیت.

How to use this reviewچۆن ئەم پێداچوونەوەیە بەکاربهێنیت

You have reached the end of the course. This review is a series of short screens. First comes one screen for each chapter: the key ideas, links back to the full lectures, and two or three quick questions. After that you practise: the words you must know, eight exercises for your own computer, real exam questions with full answers, a midterm task with a worked solution, and a 20-question output challenge.

گەیشتیتە کۆتایی کۆرسەکە. ئەم پێداچوونەوەیە زنجیرەیەکە لە شاشەی کورت. سەرەتا بۆ هەر بەشێک شاشەیەک هەیە: بیرۆکە سەرەکییەکان، بۆ وانە تەواوەکان و دوو یان سێ پرسیاری خێرا. دوای ئەوە ڕاهێنان دەکەیت: ئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت، هەشت ڕاهێنان بۆ کۆمپیوتەرەکەی خۆت، پرسیاری ڕاستەقینەی تاقیکردنەوە بە چارەسەری تەواوەوە، ئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەرێکی کارپێکراو و تەحەدای بە ⁦20⁩ پرسیار.

What this course is, and who it is for

ئەم کۆرسە چییە و بۆ کێیە

What? A step-by-step guide to web programming: how the internet works, web servers, PHP, and connecting a web page to a database.
For whom? Students who already know a little HTML and CSS. New to them? Start with HTML Text, Images and Lists and CSS Basics. Everything else is explained from the beginning.
The main language is PHP, and the course ends with a working database behind a web page. The original slide deck had 6 modules with 6 quick checks; CêIT splits the same material into the 10 chapters below.

چی؟ ڕێبەرێکی هەنگاو بە هەنگاوە بۆ وێب: چۆن کار دەکات، ، و بەستنەوەی بە .
بۆ کێ؟ ئەو خوێندکارانەی کەمێک و دەزانن. نایانزانیت؟ بە دەق، وێنە و لیست لە HTMLـدا و بنەماکانی CSS دەست پێبکە. هەموو شتێکی تر لە سەرەتاوە ڕوون کراوەتەوە.
زمانی سەرەکی و کۆرسەکە بە کارپێکراو لە پشت کۆتایی دێت. سلایدە ڕەسەنەکان 6 مۆدیول و 6 پشکنینی خێرایان هەبوو؛ CêIT هەمان ناوەڕۆک دابەش دەکات بۆ ئەو ⁦10⁩ بەشەی خوارەوە.

Do one chapter screen at a time. Answer the quick questions before you open the full lecture.
When you get a question wrong, follow the link and read that part again — then try the question once more.
Run every piece of code in XAMPP. If your result differs from the page, find out why.
Say the important words out loud (see Words you should know).

هەر جارە یەک شاشەی بەش بکە. پێش کردنەوەی وانە تەواوەکە وەڵامی پرسیارە خێراکان بدەرەوە.
کاتێک پرسیارێکت بە هەڵە وەڵام دایەوە، بەدوای بڕۆ و ئەو بەشە دووبارە بخوێنەوە — پاشان جارێکی تر پرسیارەکە تاقی بکەرەوە.
هەموو پارچە کۆدێک لە جێبەجێ بکە. ئەگەر ئەنجامەکەت جیاواز بوو لەوەی پەڕەکە، بزانە بۆچی.
وشە گرنگەکان بە دەنگی بەرز بڵێ (بڕوانە ئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت).

The whole course as a path: each chapter builds on the one before it.هەموو کۆرسەکە وەک ڕێگایەک: هەر بەشێک لەسەر بەشی پێشووتری بنیات دەنرێت.CêIT

How to use this reviewچۆن ئەم پێداچوونەوەیە بەکاربهێنیت

The whole course on one pageهەموو کۆرسەکە لە یەک پەڕەدا

The course slides summed up the course in six modules. This table shows them, the topics they list, and where you find each topic on CêIT.

سلایدەکانی کۆرسەکە کۆرسەکەیان لە شەش مۆدیولدا کورت کردبووەوە. ئەم ئەوان، ئەو بابەتانەی تێیاندا ناوبراون و شوێنی هەر بابەتێک لە CêIT پیشان دەدات.

The six modules of the course slides and where they are on CêITشەش مۆدیولەکەی سلایدەکانی کۆرسەکە و شوێنیان لە CêIT
Moduleمۆدیول	Topics in the slidesبابەتەکان لە سلایدەکاندا	On CêITلە CêIT
1. The Internet and the Web1. و	Internet, online and offline, intranet, extranet, WWW, the skills a web developer needs، ئۆنلاین و ئۆفلاین، ، ، WWW، ئەو تواناییانەی وێب پێویستیەتی	Chapter 1: The Internet and the Web, Browsers, servers and URLs, HTTPبەشی 1: ئینتەرنێت و وێب، تۆڕگەڕ، ڕاژەکار و URL، HTTP
2. Servers, XAMPP and PHP2. ، و	Browser and server, URL, Apache and IIS, XAMPP, PHP, tags, comments, variables, data types, strings و ، ، و ، ، ، ، ، ، ،	Chapters 2 and 4: XAMPP, PHP basicsبەشەکانی 2 و 4: XAMPP، بنەماکانی PHP
3. Loops, Arrays and Functions3. ، و	break, continue, indexed and associative arrays, functions, functions with parametersbreak، continue، و ، ، بە	Chapters 5 and 6: Loops, Functions, Arrays, Multidimensional arraysبەشەکانی 5 و 6: خولەکان، کردارەکان، ڕیزەکەکان، ڕیزەکە فرەڕەهەندەکان
4. Superglobals and Forms4. و	`$_GET`, `$_POST`, `$_REQUEST`, `$_COOKIE`, `$_SESSION`, `$_FILES`, `$php_errormsg`, `header()` redirection`$_GET`، `$_POST`، `$_REQUEST`، `$_COOKIE`، `$_SESSION`، `$_FILES`، `$php_errormsg`، بە `header()`	Chapters 7 and 9: Superglobals, Redirects, Cookies, Sessionsبەشەکانی 7 و 9: سووپەرگلۆباڵەکان، ئاڕاستەکردنەوەکان، کووکییەکان، سێشنەکان
5. Databases with PHP5. لەگەڵ	SQLite and why to use it, creating a database in phpMyAdmin, connecting, inserting, a form that saves و بۆچی بەکاری بهێنین، دروستکردنی لە ، پەیوەندیکردن، INSERT، کە پاشەکەوت دەکات	Chapter 8: phpMyAdmin, Connecting, INSERT and SELECTبەشی 8: phpMyAdmin، پەیوەندیکردن، INSERT و SELECT
6. SQLite Commands and Tools6. فەرمان و ئامرازەکانی	SQL92, platforms, history, DDL, DML, DQL, case sensitivity, phpLiteAdmin⁦SQL92⁩، سەکۆکان، مێژوو، ، ، ، هەستیاری بە قەبارەی پیت،	Chapter 8: Databases and SQL, SQLite basicsبەشی 8: بنکەدراوەکان و SQL، بنەماکانی SQLite

Correctionڕاستکردنەوە

Two small fixes to the slide: (1) Module 3 lists only indexed and associative arrays, but multidimensional arrays belong to it too (the slides' own quick check asks about them). (2) Module 5 says “creating a database in phpMyAdmin” next to SQLite, but phpMyAdmin manages MySQL/MariaDB, not SQLite; the SQLite tool is phpLiteAdmin. CêIT also adds chapters the slides did not have: HTML review, validation and security, file uploads, CRUD and logins.

دوو ڕاستکردنەوەی بچووک بۆ سلایدەکە: ⁦(1)⁩ مۆدیولی 3 تەنها و ناو دەبات، بەڵام سەر بەو مۆدیولەن (پشکنینی خێرای خودی سلایدەکان پرسیاریان لەسەر دەکات). ⁦(2)⁩ مۆدیولی 5 لە تەنیشت دەڵێت «دروستکردنی لە »، بەڵام / بەڕێوە دەبات، نەک ؛ ئامرازەکەی . CêIT چەند بەشێکیش زیاد دەکات کە لە سلایدەکاندا نەبوون: پێداچوونەوەی ، و ، ، و .

Chapter 1 — How the Web worksبەشی 1 — وێب چۆن کار دەکات

The Internet is a worldwide network of networks that talk with TCP/IP. The Web (WWW) is the pages and links that use the internet. They are not the same thing.
An intranet is private to one organisation; an extranet lets chosen outsiders in, in a controlled way.
Tim Berners-Lee invented the Web and, in 1994, founded the W3C, which writes web standards.
A browser (the client) asks and a web server answers. A URL has a protocol, a domain name and a path; DNS turns the domain name into an IP address.
HTTP carries a request (method, path, headers) and a response (status code, headers, body). HTTP is stateless: each request stands alone.
A static page is the same file for everybody; a dynamic page is built by a server-side program such as PHP for each request.

جیهانییە لە کە بە قسە دەکەن. ⁦(WWW)⁩ ئەو پەڕە و کە بەکاردەهێنن. هەمان شت نین.
تایبەتە بە یەک دامەزراوە؛ بە شێوەیەکی کۆنترۆڵکراو ڕێگە بە هەندێک کەسی دەرەوە دەدات بێنە ژوورەوە.
⁦Tim Berners-Lee⁩ داهێنا و لە ساڵی ⁦1994⁩دا ـی دامەزراند، کە ستانداردەکانی وێب دەنووسێت.
() داوا دەکات و وەڵام دەداتەوە. ، و هەیە؛ دەکات بە .
(، ، ) و (، ، لاشە) دەگوازێتەوە. HTTP : هەر بە تەنها خۆی دەوەستێت.
هەمان بۆ هەمووان؛ بۆ هەر لەلایەن وەک PHP دروست دەکرێت.

Full lectures: The Internet and the Web · Browsers, servers and URLs · HTTP and the request cycle

وانە تەواوەکان: ئینتەرنێت و وێب · تۆڕگەڕ، ڕاژەکار و URL · HTTP و سووڕی داواکاری

Quick check

پشکنینی خێرا

Quick checkپشکنینی خێراAre the Internet and the Web the same thing?ئایا و هەمان شتن؟No: the Web is a service that runs on the internetنەخێر: وێب خزمەتگوزارییەکە کە لەسەر ئینتەرنێت کار دەکاتYes, they are two names for one thingبەڵێ، دوو ناون بۆ یەک شتOnly in Europeتەنها لە ئەورووپاNo: the internet runs on the Webنەخێر: ئینتەرنێت لەسەر وێب کار دەکات

Chapter 2 — Your development environmentبەشی 2 — ژینگەی پەرەپێدانەکەت

XAMPP puts a whole web server on your computer: X (cross-platform), Apache, MariaDB/MySQL, PHP and Perl.
Start Apache (and MySQL for databases) in the XAMPP Control Panel, then open http://localhost.
Save your files in C:\xampp\htdocs and open them through http://localhost/.... Double-clicking a .php file does not run PHP.
If port 80 is busy (another program uses it), Apache will not start: close that program or move Apache to another port such as 8080 (http://localhost:8080).
Write code in a code editor or an IDE such as VS Code or NetBeans.

تەواو دەخاتە سەر کۆمپیوتەرەکەت: X ()، Apache، M⁦ariaDB/MySQL⁩، PHP و Perl.
Apache (و MySQL بۆ ) لە XAMPPـدا دەست پێبکە، پاشان http://localhost بکەرەوە.
لە C:\xampp\htdocsـدا پاشەکەوت بکە و لە ڕێگەی http://localhost/...ـەوە بیانکەرەوە. دوو کرتە لەسەر .php PHP جێبەجێ ناکات.
ئەگەر ⁦80⁩ گیرابێت ( تر بەکاری دەهێنێت)، Apache دەست پێناکات: ئەو دابخە یان Apache بگوازەرەوە بۆ تر وەک ⁦8080⁩ (http://localhost:8080).
کۆد لە یان وەک ⁦VS Code⁩ یان NetBeans بنووسە.

Full lectures: XAMPP: a local web server

وانە تەواوەکان: XAMPP: ڕاژەکارێکی وێبی ناوخۆیی

Quick check

پشکنینی خێرا

Quick checkپشکنینی خێراYou saved test.php in htdocs. How do you run it?test.phpـت لە htdocsـدا پاشەکەوت کرد. چۆن جێبەجێی دەکەیت؟Open http://test.phphttp://test.php بکەرەوەOpen C:\xampp\htdocs\test.php in the browserC:\xampp\htdocs\test.php لە تۆڕگەڕدا بکەرەوەOpen http://localhost/test.php with Apache runningلە کاتی کارکردنی Apacheـدا http://localhost/test.php بکەرەوەDouble-click the fileدوو کرتە لەسەر فایلەکە بکە

Chapter 3 — HTML reviewبەشی 3 — پێداچوونەوەی HTML

Every page has the same skeleton: <!DOCTYPE html>, <html>, <head> (with <title> and <meta charset="utf-8">) and <body>.
Tags can have attributes: <a href="..."> makes a link, <img src="..." alt="..."> shows a picture.
Tables: <table>, rows <tr>, header cells <th>, data cells <td>; colspan and rowspan join cells. PHP often prints its results as tables.
Forms: <form action="..." method="get|post"> with <input> (text, password, email, radio, checkbox, file, submit), <select>, <textarea> and <label>.
The name attribute of a control becomes the key that PHP reads: name="email" → $_POST["email"]. File uploads also need enctype="multipart/form-data".

هەموو پەڕەیەک هەمان ئێسکەپەیکەری هەیە: <!DOCTYPE html>، <html>، <head> (لەگەڵ <title> و <meta charset="utf-8">) و <body>.
دەتوانن هەبێت: <a href="..."> دروست دەکات، <img src="..." alt="..."> وێنەیەک پیشان دەدات.
: <table>، <tr>، <th>، <td>؛ و خانەکان یەک دەخەن. PHP زۆرجار ئەنجامەکانی وەک چاپ دەکات.
: <form action="..." method="get|post"> لەگەڵ <input> (text، password، email، radio، checkbox، file، submit)، <select>، <textarea> و <label>.
name دەبێتە ئەو PHP دەیخوێنێتەوە: name="email" ← $_POST["email"]. پێویستی بە enctype="multipart/form-data"ـیش هەیە.

Full lectures: HTML basics · HTML forms

وانە تەواوەکان: بنەماکانی HTML · فۆرمەکانی HTML

Quick check

پشکنینی خێرا

Chapter 4 — PHP basicsبەشی 4 — بنەماکانی PHP

PHP (“PHP: Hypertext Preprocessor”) is a server-side scripting language: the server runs it and sends only the result, usually HTML, to the browser.
Code goes between <?php and ?>; every statement ends with ;. Comments: //, # and /* ... */.
echo and print send output; print returns 1 and takes one argument, echo can take several.
Variables start with $ followed by a letter or _, and are case-sensitive. PHP is loosely typed: the type comes from the value.
Data types: string, integer, float, boolean, array, object, NULL (and resource).
Constants: define("PI", 3.14) or const PI = 3.14; — no $, cannot change. Scope: local inside functions, global outside (global, $GLOBALS), and static variables keep their value.
Strings: single quotes print exactly, double quotes insert variables; join with .; useful functions: strlen(), strtoupper(), ucwords(), strpos(), str_replace(), trim().
Operators: arithmetic (+ - * / % **), assignment (+=), comparison (== value, === value and type), increment (++$x / $x++), logical (&& || !).

(«⁦PHP: Hypertext Preprocessor⁩») : جێبەجێی دەکات و تەنها ئەنجامەکە، زۆرجار HTML، بۆ دەنێرێت.
کۆد دەچێتە نێوان <?php و ?>؛ هەموو بە ; کۆتایی دێت. : //، # و /* ... */.
echo و print دەنێرن؛ print 1 دەگەڕێنێتەوە و یەک وەردەگرێت، echo دەتوانێت چەندین وەربگرێت.
بە $ دەست پێدەکەن و دوای ئەوە پیتێک یان _ دێت و . PHP : جۆرەکە لە دێت.
: ، ، ، ، ، ، (و ).
: define("PI", 3.14) یان const PI = 3.14; — بێ $، ناگۆڕدرێن. : ناوخۆیی لە ناو ، گشتی لە دەرەوە (global، $GLOBALS) و دەپارێزن.
: تاکەگوتە ڕێک وەک خۆی چاپ دەکات، جووتەگوتە تێدەخات؛ بە . پێکەوە دەلکێنرێن؛ بەسوود: strlen()، strtoupper()، ucwords()، strpos()، str_replace()، trim().
: (+ - * / % **)، (+=)، بەراوردکردن (== ، === و جۆر)، زیادکردن (++$x / $x++)، لۆجیکی (&& || !).

Full lectures: Introduction · Syntax · echo and print · Variables · Data types · Constants and scope · Strings · Operators

وانە تەواوەکان: ناساندن · داڕستن · echo و print · گۆڕاوەکان · جۆرەکانی دراوە · نەگۆڕەکان و مەودا · زنجیرەنووسەکان · کارپێکەرەکان

Quick check

پشکنینی خێرا

increment.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 5;
echo $x++ + ++$x;

compare.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
var_dump("5" == 5, "5" === 5);

quotes.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$name = "Hana";
echo 'Hi $name';

Chapter 5 — Making decisions and repeating codeبەشی 5 — بڕیاردان و دووبارەکردنەوەی کۆد

if, if ... else and if ... elseif ... else choose a path from a condition that is true or false.
switch compares one value with many cases. Without break, PHP falls through into the next case; default runs when nothing matches.
while checks first; do ... while runs the body at least once; for has start, condition and step in one line; foreach walks through an array.
break leaves the loop completely; continue skips only the current turn.

if، if ... else و if ... elseif ... else بەپێی کە ڕاستە یان هەڵەیە ڕێگایەک هەڵدەبژێرن.
switch یەک لەگەڵ چەندین case بەراورد دەکات. بەبێ break، PHP دەچێتە ناو caseـی دواتر ()؛ default کاتێک جێبەجێ دەبێت کە هیچیان یەک نەگرنەوە.
while سەرەتا دەپشکنێت؛ do ... while لاشەکە لانیکەم جارێک جێبەجێ دەکات؛ for سەرەتا، و هەنگاو لە یەک دێڕدا کۆ دەکاتەوە؛ foreach بەسەر دەڕوات.
break بە تەواوی لە دەردەچێت؛ continue تەنها ئێستا دەپەڕێنێت.

Full lectures: Conditions: if and switch · Loops

وانە تەواوەکان: مەرجەکان: if و switch · خولەکان

Quick check

پشکنینی خێرا

break.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
for ($i = 1; $i <= 10; $i++) {
    if ($i % 4 == 0) {
        break;
    }
    echo $i;
}

switch.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$day = 2;
switch ($day) {
    case 1:
        echo "A";
    case 2:
        echo "B";
    case 3:
        echo "C";
        break;
    default:
        echo "D";
}

Chapter 6 — Functions and arraysبەشی 6 — کردارەکان و ڕیزەکەکان

A function is written once with function name($param) { ... } and runs only when it is called. return sends a value back and ends the function. Function names are not case-sensitive.
Parameters can have default values ($b = 10). Normally arguments are passed by value; &$x passes by reference, so the function can change the caller's variable.
Arrays: indexed ($a[0]), associative ($a["name"]) and multidimensional ($a[1][0]). count() gives the size; foreach ($a as $key => $value) walks through.
Sorting: sort/rsort sort values and renumber; asort/arsort sort by value and keep keys; ksort/krsort sort by key.
echo cannot show an array — use print_r() or var_dump().

جارێک بە function name($param) { ... } دەنووسرێت و تەنها کاتێک بانگ دەکرێت جێبەجێ دەبێت. return دەگەڕێنێتەوە و کۆتایی پێدێنێت. ناوی نین.
دەتوانن هەبێت ($b = 10). بە شێوەی ئاسایی بە شێوەی دەنێردرێن؛ &$x شێوەی بەکاردەهێنێت، بۆیە دەتوانێت بانگکەرەکە بگۆڕێت.
: ($a[0])، ($a["name"]) و ($a[1][0]). count() قەبارەکەی دەدات؛ foreach ($a as $key => $value) بەسەریدا دەڕوات.
: sort/rsort ڕیز دەکەن و ژمارەکان نوێ دەکەنەوە؛ asort/arsort بەپێی ڕیز دەکەن و دەپارێزن؛ ksort/krsort بەپێی ڕیز دەکەن.
echo ناتوانێت پیشان بدات — print_r() یان var_dump() بەکاربهێنە.

Full lectures: Functions · Arrays · Multidimensional arrays · Sorting arrays

وانە تەواوەکان: کردارەکان · ڕیزەکەکان · ڕیزەکە فرەڕەهەندەکان · ڕیزکردنی ڕیزەکەکان

Quick check

پشکنینی خێرا

default.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function add($a, $b = 10) {
    return $a + $b;
}
echo add(5);

matrix.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$m = [[1, 2], [3, 4]];
echo $m[1][0];

Chapter 7 — Forms and user inputبەشی 7 — فۆرمەکان و نێوخستەی بەکارهێنەر

Superglobals are built-in arrays readable everywhere: $_GET, $_POST, $_REQUEST, $_SERVER, $_FILES, $_COOKIE, $_SESSION, $GLOBALS, $_ENV.
GET puts the data in the URL (visible, can be bookmarked, short). POST sends it in the request body — use it for passwords, files and anything that changes data.
Validate on the server: isset(), empty(), trim(), filter_var() and preg_match(). Client-side checks can be skipped by an attacker.
Escape every value you print with htmlspecialchars() (against XSS). A sticky form puts the user's values back into the inputs after an error.
include gives a warning and continues if the file is missing; require stops with a fatal error. Use require_once for files such as the database connection.
Redirect with header("Location: page.php"); exit; — before any output.
File uploads: method="post" + enctype="multipart/form-data"; read $_FILES["f"]["name"|"tmp_name"|"size"|"error"]; check size and type; save with move_uploaded_file().

ئامادەن و لە هەموو شوێنێک دەخوێنرێنەوە: $_GET، $_POST، $_REQUEST، $_SERVER، $_FILES، $_COOKIE، $_SESSION، $GLOBALS، $_ENV.
GET دەخاتە ناو (دیارە، دەکرێت هەڵبگیرێت، کورتە). POST لە لاشەی دەینێرێت — بۆ ، و هەر شتێک کە دەگۆڕێت بەکاری بهێنە.
لەسەر بکە: isset()، empty()، trim()، filter_var() و preg_match(). هێرشبەر دەتوانێت پشکنینەکانی لای بپەڕێنێت.
هەموو کە چاپی دەکەیت بە htmlspecialchars() پارێزراو بکە (دژی ). دوای دەگەڕێنێتەوە ناو خانەکان.
include ئەگەر نەبێت دەدات و بەردەوام دەبێت؛ require بە دەوەستێت. بۆ وەک require_once بەکاربهێنە.
بە header("Location: page.php"); exit; بکە — پێش هەر .
: method="post" + enctype="multipart/form-data"؛ $_FILES["f"]["name"|"tmp_name"|"size"|"error"] بخوێنەوە؛ قەبارە و جۆر بپشکنە؛ بە move_uploaded_file() پاشەکەوتی بکە.

Full lectures: Superglobals · GET and POST · Validation · Security and sticky forms · include and require · Redirects · File uploads

وانە تەواوەکان: سووپەرگلۆباڵەکان · GET و POST · پشتڕاستکردنەوە · ئاسایش و فۆرمە لکاوەکان · include و require · ئاڕاستەکردنەوەکان · بارکردنی فایل

Quick check

پشکنینی خێرا

Quick checkپشکنینی خێراWhich method should a login form use? کام ڕێگا بەکاربهێنێت؟Either; it makes no differenceهەر کامیان؛ جیاوازی نییەPOST, so the password is not shown in the URL, the history or the server logsPOST، تا تێپەڕەوشەکە لە URL، مێژوو و تۆمارەکانی ڕاژەکاردا دەرنەکەوێتGET, because it is fasterGET، چونکە خێراترەNeither; use cookiesهیچیان؛ کووکی بەکاربهێنە

escape.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
echo htmlspecialchars("<b>Hi</b>");

Quick checkپشکنینی خێراmissing.php does not exist. What is the difference between include "missing.php"; and require "missing.php";?missing.php بوونی نییە. جیاوازیی نێوان include "missing.php"; و require "missing.php"; چییە؟No differenceهیچ جیاوازییەک نییەinclude warns and the script continues; require stops with a fatal errorinclude هۆشداری دەدات و دەسنووسەکە بەردەوام دەبێت؛ require بە هەڵەیەکی کوشندە دەوەستێتrequire warns and continues; include stopsrequire هۆشداری دەدات و بەردەوام دەبێت؛ include دەوەستێتBoth create an empty fileهەردووکیان فایلێکی بەتاڵ دروست دەکەن

Chapter 8 — Databases with PHPبەشی 8 — بنکەدراوەکان لەگەڵ PHP

A database keeps data in tables: rows (records) and columns (fields). A primary key identifies each row; it must be unique and never NULL. AUTO_INCREMENT numbers new rows for you.
SQL has groups of commands: DDL (CREATE, ALTER, DROP), DML (INSERT, UPDATE, DELETE) and DQL (SELECT with WHERE, ORDER BY, LIMIT, OFFSET).
phpMyAdmin manages MySQL/MariaDB in the browser; phpLiteAdmin does the same for SQLite.
From PHP: mysqli_connect() → mysqli_query() → mysqli_fetch_assoc() in a loop; mysqli_num_rows() counts the rows.
Never put user input straight into SQL: use prepared statements. Store passwords with password_hash() and check them with password_verify() — never md5().
A CRUD application has pages to Create, Read, Update and Delete records. SQLite keeps a whole database in one file and needs no server (serverless, zero-configuration).

لە هەڵدەگرێت: و . هەر دەناسێنێت؛ دەبێت بێهاوتا بێت و هەرگیز NULL نەبێت. AUTO_INCREMENT بۆ خۆی ژمارە دەداتە هەر نوێ.
چەند گرووپێک فەرمانی هەیە: (CREATE، ALTER، DROP)، (INSERT، UPDATE، DELETE) و (SELECT لەگەڵ WHERE، ORDER BY، LIMIT، OFFSET).
/ لە بەڕێوە دەبات؛ هەمان کار بۆ دەکات.
لە PHPـەوە: mysqli_connect() ← mysqli_query() ← mysqli_fetch_assoc() لە ناو ؛ mysqli_num_rows() دەژمێرێت.
هەرگیز ڕاستەوخۆ مەخەرە ناو SQL: بەکاربهێنە. بە password_hash() هەڵبگرە و بە password_verify() بیانپشکنە — هەرگیز md5() نا.
پەڕەی هەیە بۆ دروستکردن، خوێندنەوە، نوێکردنەوە و سڕینەوەی . هەموو لە یەک هەڵدەگرێت و پێویستی بە نییە (، بێ ڕێکخستن).

Full lectures: Databases and SQL · phpMyAdmin · Connecting · INSERT and SELECT · Database security · CRUD application · SQLite

وانە تەواوەکان: بنکەدراوەکان و SQL · phpMyAdmin · پەیوەندیکردن · INSERT و SELECT · ئاسایشی بنکەدراوە · بەرنامەی CRUD · SQLite

Quick check

پشکنینی خێرا

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the safe way to use a value from a form in an SQL query?ڕێگای سەلامەت چییە بۆ بەکارهێنانی لە SQLـدا؟Use GET instead of POSTGET لە جیاتی POST بەکاربهێنەUse a prepared statement with ? placeholdersڕستەیەکی ئامادەکراو بە ? بەکاربهێنەPut it in quotes inside the SQL stringبیخەرە ناو گوتە لە ناو زنجیرەنووسەی SQLـداCall md5() on it firstسەرەتا md5()ـی لەسەر بانگ بکە

Chapter 9 — Cookies, sessions and loginsبەشی 9 — کووکییەکان، سێشنەکان و چوونەژوورەوە

HTTP forgets everything between requests. Cookies and sessions are how a site remembers you.
A cookie is a small text kept in the browser and sent back with every request. setcookie(name, value, expire, ...) must come before any output; you read it in $_COOKIE from the next request; delete it with an expiry time in the past.
A session keeps data on the server. Call session_start() at the top of every page, then use $_SESSION. The browser only holds the session ID cookie.
A login system: register with password_hash(), log in with password_verify(), store the user's id in $_SESSION, protect pages by checking it, and log out with session_unset() and session_destroy().

HTTP لە نێوان هەموو شتێک لەبیر دەکات. و ڕێگای ئەوەن کە تۆی لەبیر بێت.
دەقێکی بچووکە کە لە دەمێنێتەوە و لەگەڵ هەموو دەگەڕێتەوە. setcookie(name, value, expire, ...) دەبێت پێش هەر بێت؛ لە دواترەوە لە $_COOKIEـدا دەیخوێنیتەوە؛ بە لە ڕابردوودا دەیسڕیتەوە.
لەسەر هەڵدەگرێت. لە سەرەوەی هەموو پەڕەیەک session_start() بانگ بکە، پاشان $_SESSION بەکاربهێنە. تەنها هەڵدەگرێت.
سیستەمی : بە password_hash() بکە، بە password_verify() بچۆ ژوورەوە، id-ـی لە $_SESSIONـدا هەڵبگرە، بە پشکنینی ئەو پەڕەکان بپارێزە و بە session_unset() و session_destroy() بکە.

Full lectures: Cookies · Sessions · A login system

وانە تەواوەکان: کووکییەکان · سێشنەکان · سیستەمی چوونەژوورەوە

Quick check

پشکنینی خێرا

Quick checkپشکنینی خێراA page calls setcookie("lang", "ckb");. When does $_COOKIE["lang"] contain ckb?پەڕەیەک setcookie("lang", "ckb"); بانگ دەکات. $_COOKIE["lang"] کەی ckbـی تێدایە؟Only after session_start()تەنها دوای session_start()NeverهەرگیزFrom the next request (for example after a reload)لە داواکاریی دواترەوە (بۆ نموونە دوای نوێکردنەوەی پەڕە)At once, on the same lineیەکسەر، لە هەمان دێڕدا

Chapter 10 — Web APIsبەشی ⁦10⁩ — APIـی وێب

An API (Application Programming Interface) is the door one application opens so other programs can use its data and features without seeing its code. Examples: Google Maps, the X (Twitter) API, weather APIs, social login.
Benefits: cost-saving, productivity, better connection, better customer experience, marketing.
A web API answers HTTP requests with JSON. PHP converts with json_encode() and json_decode($json, true), and calls APIs with file_get_contents() or cURL.

⁦(Application Programming Interface)⁩ ئەو دەرگایەیە کە ئەپڵیکەیشنێک دەیکاتەوە تا تر و تواناکانی بەکاربهێنن بەبێ بینینی کۆدەکەی. نموونەکان: ⁦Google Maps⁩، ‏API‌ی X ‏⁦(Twitter)⁩، کەشوهەوا، بە .
سوودەکان: کەمکردنەوەی تێچوون، بەرهەمداری، پەیوەندیی باشتر، ئەزموونی باشتری کڕیار، بازاڕکردن.
وێب بە وەڵامی HTTP دەداتەوە. PHP بە json_encode() و json_decode($json, true) دەیگۆڕێت و بە file_get_contents() یان cURL بانگ دەکات.

Full lectures: Web APIs and JSON

وانە تەواوەکان: APIـی وێب و JSON

Quick check

پشکنینی خێرا

json.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
echo json_encode(["city" => "Duhok", "rain" => false]);

Words you should knowئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت

“Half of programming is knowing what a thing is called.” These three lists come from the course slides. Every word appeared in a lecture, so every word can be asked in an exam. The meanings below are the slides' meanings, corrected where they were outdated or too short (see the box after the tables).

«نیوەی ئەوەیە بزانیت هەر شتێک ناوی چییە.» ئەم سێ لیستە لە سلایدەکانی کۆرسەکەوە هاتوون. هەموو وشەیەک لە وانەیەکدا هاتووە، بۆیە هەموو وشەیەک دەکرێت لە تاقیکردنەوەدا بپرسرێت. ئەو واتایانەی خوارەوە واتاکانی سلایدەکانن و ئەو شوێنانەی کۆن یان زۆر کورت بوون ڕاست کراونەتەوە (بڕوانە ئەو سندوقەی دوای ).

Part 1 — the web and the serverبەشی 1 — وێب و
Wordوشە	Meaningواتا	Lectureوانە
	A worldwide system of connected computer networks that talk with TCP/IP.سیستەمێکی جیهانییە لە بەیەکەوە بەستراو کە بە قسە دەکەن.	→
	A private network inside one organisation. تایبەتە لە ناو یەک دامەزراوەدا.	→
	An intranet that selected outsiders (partners, customers) may reach in a controlled way. کە هەندێک کەسی هەڵبژێردراوی دەرەوە (هاوبەش، کڕیار) بە شێوەیەکی کۆنترۆڵکراو دەتوانن پێی بگەن.	→
(WWW)	The pages and links that sit on top of the internet.ئەو پەڕە و کە لەسەر دانراون.	→
	The computer (and the program on it, such as Apache) that keeps and serves your pages.ئەو کۆمپیوتەرەیە (و ئەو لەسەریەتی، وەک Apache) کە پەڕەکانت هەڵدەگرێت و دەیاننێرێت.	→
	Internet Service Provider: the company that connects you to the internet. Hosting your site is usually done by a separate web-hosting company.⁦Internet Service Provider⁩: ئەو کۆمپانیایەی بە دەتبەستێتەوە. زۆرجار کۆمپانیایەکی جیا دەیکات.	→
	The full address of a page: protocol, domain name and path (sometimes also a port, a query string and a fragment).ناونیشانی تەواوی پەڕەیەک: ، و (هەندێک جار ، و فراگمێنتیش).	→
	The service that turns a domain name into an IP address.ئەو خزمەتگوزارییەیە کە دەکات بە .	→
	One of the most popular web servers in the world; free and open source.یەکێکە لە ناودارترین جیهان؛ بەخۆڕایی و .	→
	Microsoft's web server, running on Windows. Microsoftـە، لەسەر Windows کار دەکات.	→
	X (cross-platform), Apache, MariaDB/MySQL, PHP and Perl in one installer.X ()، Apache، ⁦MariaDB/MySQL⁩، PHP و Perl لە یەک دامەزرێنەردا.	→
	“PHP: Hypertext Preprocessor”, a server-side scripting language.«⁦PHP: Hypertext Preprocessor⁩»، .	→

Words you should knowئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت

Part 2 — the PHP languageبەشی 2 — زمانی PHP

Part 2 — the PHP languageبەشی 2 — زمانی
Wordوشە	Meaningواتا	Lectureوانە
	A named box that holds a value. In PHP its name starts with `$`.سندوقێکی ناونراوە کە هەڵدەگرێت. لە PHPـدا ناوەکەی بە `$` دەست پێدەکات.	→
	PHP works out the data type for you from the value.PHP خۆی لە دەدۆزێتەوە.	→
	A whole number, with no decimal point.ژمارەیەکی بێ کەرت، بێ خاڵی دەیی.	→
	A number with a decimal point.ژمارەیەک بە خاڵی دەییەوە.	→
	Only two values: `true` or `false`.تەنها دوو : `true` یان `false`.	→
	A special type with one value: `null` (no value).جۆرێکی تایبەتە بە یەک : `null` (بێ ).	→
	A sequence of characters inside quotes.زنجیرەیەک نووسەیە لە ناو گوتەدا.	→
	One variable holding many values.یەک کە چەندین هەڵدەگرێت.	→
	An array whose keys are names (strings) that you choose. (PHP even lets one array mix string and number keys.) کە ناون () و خۆت هەڵیان دەبژێریت. (PHP تەنانەت ڕێگە دەدات یەک و ژمارە تێکەڵ بکات.)	→
	A named piece of code that you can call again and again.پارچە کۆدێکی ناونراوە کە دەتوانیت جار لە دوای جار بانگی بکەیت.	→
/	The parameter is the variable in the function's definition (`$a`); the argument is the value you pass when you call it (`5`). ئەو کە لە هەیە (`$a`)؛ ئەو نرخەیە کە لە کاتی بانگکردندا دەینێریت (`5`).	→
	A built-in variable that PHP fills in and that you can read anywhere, such as `$_POST`. ئامادەیە کە PHP پڕی دەکاتەوە و لە هەموو شوێنێک دەتوانیت بیخوێنیتەوە، وەک `$_POST`.	→

Words you should knowئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت

Part 3 — databases and toolsبەشی 3 — بنکەدراوەکان و ئامرازەکان

Part 3 — databases and toolsبەشی 3 — و ئامرازەکان
Wordوشە	Meaningواتا	Lectureوانە
	A database engine that keeps a whole database in one file.بزوێنەرێکی کە هەموو لە یەک هەڵدەگرێت.	→
	No separate server process is needed.پێویستی بە پرۆسەیەکی جیای نییە.	→
Zero-configuration	Nothing to install or set up before you use it.پێش بەکارهێنان هیچ شتێک پێویستی بە دامەزراندن یان ڕێکخستن نییە.	→
Self-contained	Needs very little from outside libraries or the operating system.پێویستییەکی زۆر کەمی بە دەرەکی یان سیستەمی کارپێکردن هەیە.	→
SQL92 (SQL2)	A version of the SQL standard; SQLite follows most of it.وەشانێکی ستانداردی ؛ زۆربەی پەیڕەو دەکات.	→
	Data Definition Language: `CREATE`, `ALTER`, `DROP`.زمانی پێناسەکردنی ⁦(Data Definition Language)⁩: `CREATE`، `ALTER`، `DROP`.	→
	Data Manipulation Language: `INSERT`, `UPDATE`, `DELETE`.زمانی دەستکاریکردنی ⁦(Data Manipulation Language)⁩: `INSERT`، `UPDATE`، `DELETE`.	→
	Data Query Language: `SELECT`.زمانی پرسکردنی ⁦(Data Query Language)⁩: `SELECT`.	→
	The web tool for managing MySQL and MariaDB.ئامرازی وێبە بۆ بەڕێوەبردنی و .	→
	The web tool for managing SQLite.ئامرازی وێبە بۆ بەڕێوەبردنی .	→
	The column whose value identifies every row: it must be unique and can never be NULL.ئەو کە هەموو دەناسێنێت: دەبێت بێهاوتا بێت و هەرگیز NULL نەبێت.	→
	The open link between your PHP code and the database.ئەو بەستەرە کراوەیەیە لە نێوان کۆدی PHPـەکەت و .	→

Words you should knowئەو وشانەی دەبێت بیانزانیت

What was corrected, and a self-testچی ڕاست کرایەوە و تاقیکردنەوەی خۆت

What was correctedچی ڕاست کرایەوە

Where the slide definitions were changed, and why:

ئەو شوێنانەی پێناسەکانی سلایدەکان گۆڕدراون و بۆچی:

XAMPP: the slide said “Cross-Platform, Apache, MySQL, PHP”. It forgot Perl (the second P), and XAMPP now ships MariaDB.
Apache: “the most popular web server in the world” is out of date; Nginx has passed it in the big usage surveys. It is still one of the most popular.
PHP stands for “PHP: Hypertext Preprocessor” (the name contains itself); it first meant “Personal Home Page”.
DNS turns a name into an IP address (the slide said “a number”).
ISP: an ISP connects you; hosting is usually a separate company. URL: it can also have a port, a query string and a fragment.
Parameter: the slide said “a value you pass into a function” — that value is really the argument.
Primary key: the slide said it gives every row “its own name”; more exactly it is a unique identifier that cannot be NULL (and it can even span several columns).
Self-contained: “no external dependencies at all” is too strong — SQLite needs very little, not nothing. SQL92: SQLite follows most of it. phpMyAdmin also manages MariaDB.

: سلایدەکە دەیگوت «⁦Cross-Platform, Apache, MySQL, PHP⁩». Perlـی (P-ی دووەم) لەبیر کردبوو و ئێستا لەگەڵ خۆی دەهێنێت.
: «ناودارترین جیهان» کۆن بووە؛ Nginx لە ڕاپرسییە گەورەکانی بەکارهێناندا لێی تێپەڕیوە. هێشتا یەکێکە لە ناودارترینەکان.
کورتکراوەی «⁦PHP: Hypertext Preprocessor⁩»ـە (ناوەکە خۆی لە ناو خۆیدایە)؛ سەرەتا واتای «⁦Personal Home Page⁩» بوو.
ناو دەکات بە (سلایدەکە دەیگوت «ژمارەیەک»).
: ئەم کۆمپانیایە تۆ دەبەستێتەوە؛ زۆرجار کۆمپانیایەکی جیایە. : دەتوانێت ، و فراگمێنتیشی هەبێت.
: سلایدەکە دەیگوت « کە دەیدەیتە » — ئەو لە ڕاستیدا .
: سلایدەکە دەیگوت «ناوێکی تایبەت» بە هەر دەدات؛ بە وردی ناسێنەرێکی بێهاوتایە کە ناتوانێت NULL بێت (و دەتوانێت چەند بگرێتەوە).
⁦Self-contained⁩: «هیچ پێویستییەکی دەرەکی نییە» زۆر توندە — پێویستییەکی زۆر کەمی هەیە، نەک هیچ. ⁦SQL92⁩: زۆربەی پەیڕەو دەکات. بەڕێوە دەبات.

ExerciseڕاهێنانSay them out loudبە دەنگی بەرز بیانڵێ

Cover the Meaning column with a sheet of paper. For each of the 36 words, explain it out loud in one or two sentences, then uncover and check. If you can explain a word without your notes, you know it. Mark the words you missed and try them again tomorrow.

ستوونی واتا بە پەڕەیەک دابپۆشە. بۆ هەر یەکێک لە ⁦36⁩ وشەکە، بە دەنگی بەرز لە یەک یان دوو ڕستەدا ڕوونی بکەرەوە، پاشان لای ببە و بیپشکنە. ئەگەر توانیت وشەیەک بەبێ تێبینییەکانت ڕوون بکەیتەوە، ئەوا دەیزانیت. ئەو وشانەی نەتزانین نیشانە بکە و سبەی دووبارە تاقییان بکەرەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

What is the difference between a parameter and an argument?جیاوازیی نێوان پارامیتەر و ئارگیومێنت چییە؟

In function add($a, $b), $a and $b are parameters. In add(2, 3), 2 and 3 are the arguments.

لە function add($a, $b)ـدا $a و $b . لە add(2, 3)ـدا 2 و 3 .

What do serverless and zero-configuration mean for SQLite?بێ‌ڕاژەکار و بێ‌ڕێکخستن ⁦(zero-configuration)⁩ بۆ SQLite واتای چین؟

Serverless: no separate database server runs — your PHP reads the file directly. Zero-configuration: nothing to install or set up first.

: هیچ جیای کار ناکات — PHPـەکەت ڕاستەوخۆ دەخوێنێتەوە. بێ‌ڕێکخستن: پێشتر هیچ شتێک دامەزراندن یان ڕێکخستنی ناوێت.

What does “loosely typed” mean?«loosely typed» واتای چییە؟

You do not declare a type: $x = 5; makes an integer and $x = "5"; a string. PHP decides from the value.

جۆر ڕاناگەیەنیت: $x = 5; دروست دەکات و $x = "5"; . PHP لە بڕیار دەدات.

Is phpMyAdmin a database?ئایا phpMyAdmin بنکەدراوەیە؟

No. It is a PHP web application — a window onto MySQL/MariaDB. The database server itself is MySQL/MariaDB.

نەخێر. PHPـیە — پەنجەرەیەک بۆ سەر /. خودی /.

Which three command groups of SQL did the course teach, and one example of each?کۆرسەکە کام سێ گرووپی فەرمانی SQLـی فێر کرد و نموونەیەک لە هەر یەکەیان؟

DDL: CREATE; DML: INSERT; DQL: SELECT.

: CREATE؛ : INSERT؛ : SELECT.

ExerciseڕاهێنانAbbreviation drillڕاهێنانی کورتکراوەکان

Exams often ask what the letters stand for. Write the full words for: SQL, HTML, CSS, ISP, JS, URL, DNS, PHP.

تاقیکردنەوەکان زۆرجار دەپرسن پیتەکان کورتکراوەی چین. وشە تەواوەکان بنووسە بۆ: SQL، HTML، CSS، ISP، JS، URL، DNS، PHP.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

SQL: Structured Query Language
HTML: HyperText Markup Language
CSS: Cascading Style Sheets
ISP: Internet Service Provider
JS: JavaScript
URL: Uniform Resource Locator
DNS: Domain Name System
PHP: PHP: Hypertext Preprocessor (a recursive name: the first P is PHP itself; it began as Personal Home Page)

SQL: ⁦Structured Query Language⁩ (زمانی پرسیاری )
HTML: ⁦HyperText Markup Language⁩ ( بۆ لاپەڕەکان)
CSS: ⁦Cascading Style Sheets⁩ (شێوەی لاپەڕەکان)
ISP: ⁦Internet Service Provider⁩ (ئەو کۆمپانیایەی تۆ بە دەبەستێتەوە)
JS: JavaScript (زمانی لە )
URL: ⁦Uniform Resource Locator⁩ (ناونیشانی تەواوی لاپەڕەیەک)
DNS: ⁦Domain Name System⁩ ( دەکاتە )
PHP: ⁦PHP: Hypertext Preprocessor⁩ (ناوێکی خولاوە: P یەکەم خۆی PHPـە؛ سەرەتا ⁦Personal Home Page⁩ بوو)

Practise on your own computer: eight exercisesلەسەر کۆمپیوتەرەکەی خۆت ڕاهێنان بکە: هەشت ڕاهێنان

These eight exercises follow the order in which you learned the topics. Try each one before you open the answer.

ئەم هەشت ڕاهێنانە بە هەمان ڕیزبەندیی فێربوونی بابەتەکانن. پێش کردنەوەی چارەسەرەکە هەر یەکەیان تاقی بکەرەوە.

Exerciseڕاهێنان1. Install XAMPP1. XAMPP دابمەزرێنە

Install XAMPP, start Apache and MySQL, and open http://localhost.

دابمەزرێنە، Apache و MySQL دەست پێبکە و http://localhost بکەرەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Download XAMPP for your system from the official site, apachefriends.org, and run the installer. Keep the default folder C:\xampp.
بۆ سیستەمەکەت لە ماڵپەڕی فەرمی ⁦apachefriends.org⁩ دابەزێنە و دامەزرێنەرەکە کارپێبکە. بنەڕەتی C:\xampp بهێڵەرەوە.
Open the XAMPP Control Panel and press Start next to Apache and next to MySQL. Their names turn green.
XAMPP بکەرەوە و لە تەنیشت Apache و MySQL دوگمەی Start دابگرە. ناوەکانیان سەوز دەبن.
Open your browser at http://localhost. You see the XAMPP dashboard page. If Apache does not start, another program is using port 80: close it, or change Apache's port.
لە http://localhost بکەرەوە. پەڕەی داشبۆردی XAMPP دەبینیت. ئەگەر Apache دەست پێنەکرد، تر ⁦80⁩ بەکاردەهێنێت: دایبخە، یان Apache بگۆڕە.

XAMPP Control Panel v3.3.0 with Apache (ports 80 and 443) and MySQL (port 3306) highlighted in green, each with a Stop button, and log lines saying both changed status to running. — Success: Apache and MySQL are running (green), so their buttons now say Stop.سەرکەوتن: Apache و MySQL کار دەکەن (سەوز)، بۆیە دوگمەکانیان ئێستا دەڵێن Stop.Course material

More detail: XAMPP: a local web server.

وردەکاریی زیاتر: XAMPP: ڕاژەکارێکی وێبی ناوخۆیی.

Exerciseڕاهێنان2. Your first page2. یەکەم پەڕەت

Save a file called index.php in htdocs that prints Hello world!, and open it in the browser.

بە ناوی index.php لە htdocsـدا پاشەکەوت بکە کە Hello world! چاپ بکات و لە بیکەرەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

C:\xampp\htdocs\index.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<!DOCTYPE html>
<html>
<body>
<?php
echo "Hello world!";
?>
</body>
</html>

What the browser showsئەوەی تۆڕگەڕ پیشانی دەدات

Hello world!

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<!DOCTYPE html>
<html>
<body>
Hello world!</body>
</html>

Open it as http://localhost/index.php (or just http://localhost/, because Apache shows index.php by default). The ?> also swallows the line break after it, so </body> follows directly.

وەک http://localhost/index.php بیکەرەوە (یان تەنها http://localhost/، چونکە Apache بە شێوەی بنەڕەتی index.php پیشان دەدات). ?> هێڵە نوێیەکەی دوای خۆیشی قووت دەدات، بۆیە </body> ڕاستەوخۆ دوای دێت.

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 5

echo sends the text into the HTML page.

echo دەقەکە دەنێرێتە ناو پەڕە HTMLـەکە.

Practise on your own computer: eight exercisesلەسەر کۆمپیوتەرەکەی خۆت ڕاهێنان بکە: هەشت ڕاهێنان

Exercises 3–6: variables, loops, arrays and functionsڕاهێنانەکانی ⁦3–6⁩: گۆڕاوەکان، خولەکان، ڕیزەکەکان و کردارەکان

Exerciseڕاهێنان3. Variables3. کار لەگەڵ گۆڕاوەکان

Make a string, an integer and a float, and print all three.

، و دروست بکە و هەر سێکیان چاپ بکە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

variables.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$name  = "Hana";      // string
$age   = 19;          // integer
$price = 2.75;        // float

echo $name . "<br>";
echo $age . "<br>";
echo $price . "<br>";

var_dump($name, $age, $price);

What the browser showsئەوەی تۆڕگەڕ پیشانی دەدات

Hana
19
2.75
string(4) "Hana" int(19) float(2.75)

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

Hana<br>19<br>2.75<br>string(4) "Hana"
int(19)
float(2.75)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2-4

PHP decides the type from the value: quotes → string, whole number → int, decimal point → float.

PHP جۆرەکە لە دیاری دەکات: گوتە ← ، ← int، خاڵی دەیی ← float.

Lineدێڕی 10

var_dump() shows the type and the value — good for checking.

var_dump() جۆر و پیشان دەدات — بۆ پشکنین باشە.

Exerciseڕاهێنان4. A loop — three versions4. خولێک — سێ وەشان

(a) Print the numbers 0 to 9. (b) Do it again, but skip 3 with continue. (c) Do it again, but stop at 3 with break.

(أ) ژمارەکانی 0 تا 9 چاپ بکە. (ب) دووبارەی بکەرەوە، بەڵام بە continue 3 بپەڕێنە. (ج) دووبارەی بکەرەوە، بەڵام بە break لە 3 بوەستە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

(a) 0 to 9(أ) 0 تا 9loop.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
for ($i = 0; $i <= 9; $i++) {
    echo $i . " ";
}

(b) skip 3(ب) 3 بپەڕێنەcontinue.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
for ($i = 0; $i <= 9; $i++) {
    if ($i == 3) {
        continue;   // skip 3, go on with 4
    }
    echo $i . " ";
}

(c) stop at 3(ج) لە 3 بوەستەbreak.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
for ($i = 0; $i <= 9; $i++) {
    if ($i == 3) {
        break;      // leave the loop completely
    }
    echo $i . " ";
}

continue jumps to the next turn of the loop; break leaves the loop completely, so 3 and everything after it is never printed.

continue باز دەدات بۆ دواتری ؛ break بە تەواوی لە دەردەچێت، بۆیە 3 و هەرچی دوای ئەوە هەرگیز چاپ ناکرێن.

Exerciseڕاهێنان5. An array5. کار لەگەڵ ڕیزەکێک

Store five names in an array and print them one under the other.

پێنج ناو لە هەڵبگرە و یەک لە ژێر یەکی تر چاپیان بکە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

names.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$names = ["Aram", "Shilan", "Karwan", "Dilan", "Rezan"];

foreach ($names as $name) {
    echo $name . "<br>";
}

What the browser showsئەوەی تۆڕگەڕ پیشانی دەدات

Aram
Shilan
Karwan
Dilan
Rezan

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

Aram<br>Shilan<br>Karwan<br>Dilan<br>Rezan<br>

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4

foreach gives you each value in turn; <br> puts the next name on a new line in the browser.

foreach هەر بە نۆرە دەدات؛ <br> ناوی دواتر لە دەخاتە دێڕێکی نوێ.

Exerciseڕاهێنان6. A function6. نووسینی کردارێک

Write a function add($a, $b) that returns the sum, and call it three times.

بە ناوی add($a, $b) بنووسە کە کۆکەی دوو ژمارەکە بگەڕێنێتەوە و سێ جار بانگی بکە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

add.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function add($a, $b) {
    return $a + $b;
}

echo add(2, 3) . "<br>";
echo add(10, 20) . "<br>";
echo add(1.5, 2.5) . "<br>";

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2-4

Written once…

جارێک نووسراوە…

Lineدێڕی 6-8

…called three times with different arguments.

…سێ جار بە جیاواز بانگ کراوە.

Practise on your own computer: eight exercisesلەسەر کۆمپیوتەرەکەی خۆت ڕاهێنان بکە: هەشت ڕاهێنان

Exercises 7–8: a form and a databaseڕاهێنانەکانی ⁦7–8⁩: فۆرمێک و بنکەدراوەیەک

Exerciseڕاهێنان7. A form7. دروستکردنی فۆرمێک

Make a form with two text boxes and a submit button, and read the two values with $_POST.

بە دوو و دروست بکە و هەردوو بە $_POST بخوێنەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

form.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$message = "";

if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === "POST") {
    $name = trim($_POST["name"] ?? "");
    $city = trim($_POST["city"] ?? "");

    if ($name === "" || $city === "") {
        $message = "Please fill in both boxes.";
    } else {
        $message = "Hello " . htmlspecialchars($name)
                 . " from " . htmlspecialchars($city) . "!";
    }
}
?>
<!DOCTYPE html>
<html>
<body>
<form method="post" action="form.php">
  Name: <input type="text" name="name"><br>
  City: <input type="text" name="city"><br>
  <input type="submit" value="Send">
</form>
<p><?php echo $message; ?></p>
</body>
</html>

After sending “Shilan” and “Slemani”دوای ناردنی «Shilan» و «Slemani»

Name: [      ]
City: [      ]
[Send]
Hello Shilan from Slemani!

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<!DOCTYPE html>
<html>
<body>
<form method="post" action="form.php">
  Name: <input type="text" name="name"><br>
  City: <input type="text" name="city"><br>
  <input type="submit" value="Send">
</form>
<p>Hello Shilan from Slemani!</p>
</body>
</html>

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4

Only after a submit is the request method POST.

تەنها دوای ناردن ڕێگای POST دەبێت.

Lineدێڕی 5-6

?? "" gives an empty string if the box is missing; trim() removes spaces.

?? "" ئەگەر خانەکە نەبێت بەتاڵ دەدات؛ trim() لادەبات.

Lineدێڕی 11-12

htmlspecialchars() makes the user's text safe to print.

htmlspecialchars() دەقی بۆ چاپکردن سەلامەت دەکات.

Lineدێڕی 20-21

The name attributes become the keys of $_POST.

name دەبنە $_POST.

After sending an empty name (only spaces)دوای ناردنی ناوێکی بەتاڵ (تەنها بۆشایی)

Please fill in both boxes.

Read more: GET and POST and Form validation.

زیاتر بخوێنەوە: GET و POST و پشتڕاستکردنەوەی فۆرم.

Exerciseڕاهێنان8. A database8. پاشەکەوتکردن لە بنکەدراوەیەکدا

Create a table in phpMyAdmin and save the form from exercise 7 into it.

لە دروست بکە و ڕاهێنانی 7ی تێدا پاشەکەوت بکە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

In phpMyAdmin (http://localhost/phpmyadmin) create a database called practice.
لە (http://localhost/phpmyadmin) بە ناوی practice دروست بکە.
Open its SQL tab and run this statement (or build the same three columns with the Create table form):
تابی SQLـی بکەرەوە و ئەم فەرمانە جێبەجێ بکە (یان هەمان سێ بە ⁦Create table⁩ دروست بکە):

visitors.sqlSQLRuns in the databaseلە ناو بنکەدراوە کار دەکات

CREATE TABLE visitors (
    id   INT AUTO_INCREMENT PRIMARY KEY,
    name VARCHAR(50) NOT NULL,
    city VARCHAR(50) NOT NULL
);

dbcon.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// dbcon.php - opens the connection to the "practice" database
$con = mysqli_connect("localhost", "root", "", "practice");
mysqli_set_charset($con, "utf8mb4");

save.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// save.php - the form from exercise 7, now saved into the database
require_once "dbcon.php";

$message = "";

if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] === "POST") {
    $name = trim($_POST["name"] ?? "");
    $city = trim($_POST["city"] ?? "");

    if ($name === "" || $city === "") {
        $message = "Please fill in both boxes.";
    } else {
        try {
            // A prepared statement keeps the user's text away from the SQL
            $stmt = mysqli_prepare($con, "INSERT INTO visitors (name, city) VALUES (?, ?)");
            mysqli_stmt_bind_param($stmt, "ss", $name, $city);
            mysqli_stmt_execute($stmt);
            $message = "Saved! New id: " . mysqli_insert_id($con);
        } catch (mysqli_sql_exception $e) {
            $message = "Sorry, the data could not be saved.";
        }
    }
}
?>
<!DOCTYPE html>
<html>
<body>
<form method="post" action="save.php">
  Name: <input type="text" name="name"><br>
  City: <input type="text" name="city"><br>
  <input type="submit" value="Save">
</form>
<p><?php echo htmlspecialchars($message); ?></p>
</body>
</html>

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

require_once loads the connection file (once) and stops the page if it is missing. It gives us $con.

require_once پەیوەندییەکە (یەک جار) بار دەکات و ئەگەر نەبێت پەڕەکە ڕادەگرێت. $conـمان دەداتێ.

Lineدێڕی 16-18

A prepared statement: the SQL has ? places, and the values are sent separately, so nobody can change your SQL (no SQL injection).

: SQLـەکە شوێنی ?ـی تێدایە و بە جیا دەنێردرێن، بۆیە کەس ناتوانێت SQLـەکەت بگۆڕێت (هیچ نییە).

Lineدێڕی 20-22

Since PHP 8.1, mysqli throws an exception when something fails, so we catch it.

لە ⁦PHP 8.1⁩ـەوە، mysqli کاتێک شتێک شکست دەهێنێت فڕێ دەدات، بۆیە دەیگرین.

The same idea with SQLite (PDO), which you can run without MySQL:

هەمان بیرۆکە بە ⁦(PDO)⁩، کە دەتوانیت بەبێ MySQL جێبەجێی بکەیت:

sqlite-demo.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// The same idea with SQLite (PDO), so you can try it without MySQL
$db = new PDO("sqlite::memory:");
$db->exec("CREATE TABLE visitors (
    id   INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT,
    name TEXT NOT NULL,
    city TEXT NOT NULL
)");

$stmt = $db->prepare("INSERT INTO visitors (name, city) VALUES (?, ?)");
$stmt->execute(["Shilan", "Slemani"]);
$stmt->execute(["Rezan", "Hewlêr"]);

foreach ($db->query("SELECT id, name, city FROM visitors") as $row) {
    echo $row["id"] . ": " . $row["name"] . " - " . $row["city"] . "\n";
}

Open practice → visitors → Browse in phpMyAdmin after sending the form, and you will see the new rows. More: phpMyAdmin, INSERT and SELECT, Database security.

دوای ناردنی ، لە practice → visitors → Browse بکەرەوە و دەبینیت. زیاتر: phpMyAdmin، INSERT و SELECT، ئاسایشی بنکەدراوە.

Exam questions from the course bookپرسیارەکانی تاقیکردنەوە لە کتێبی کۆرسەکەوە

The course book ends with sample exam questions: one written question, five True/False questions and three multiple-choice questions (the True/False group and the multiple-choice group are worth 25 marks each). The book gives no answers, so here every question has a full, tested answer.

کتێبی کۆرسەکە بە نموونەی پرسیاری تاقیکردنەوە کۆتایی دێت: یەک پرسیاری نووسین، پێنج پرسیاری و سێ پرسیاری هەڵبژاردن (گرووپی و گرووپی هەڵبژاردن هەر یەکەیان ⁦25⁩ نمرەیە). کتێبەکە چارەسەر نادات، بۆیە لێرەدا هەموو پرسیارێک چارەسەرێکی تەواو و تاقیکراوەی هەیە.

Written question

پرسیاری نووسین

ExerciseڕاهێنانQ1. Types of arraysپ1. جۆرەکانی ڕیزەک

What are the types of arrays? Explain them and give an example of each.

جۆرەکانی چین؟ ڕوونیان بکەرەوە و نموونەیەک بۆ هەر یەکەیان بهێنەرەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Indexed array — PHP numbers the values for you, starting at 0.
Associative array — you give every value a name (a key).
Multidimensional array — an array that contains other arrays, like a table with rows and columns.

— PHP خۆی ژمارە دەداتە ، لە 0ـەوە.
— خۆت ناوێک () دەدەیتە هەر .
— کە تری تێدایە، وەک بە و ستوونەکانەوە.

arrays.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// 1. Indexed array: numbers are the keys (0, 1, 2 ...)
$cities = ["Slemani", "Hewlêr", "Duhok"];
echo $cities[0] . "\n";

// 2. Associative array: you choose the keys
$student = ["name" => "Aram", "age" => 21];
echo $student["name"] . " is " . $student["age"] . "\n";

// 3. Multidimensional array: arrays inside an array
$marks = [
    ["Aram", 90, 85],
    ["Hana", 78, 94],
];
echo $marks[1][0] . " got " . $marks[1][2] . "\n";

More: Arrays, Multidimensional arrays.

زیاتر: ڕیزەکەکان، ڕیزەکە فرەڕەهەندەکان.

Exam questions from the course bookپرسیارەکانی تاقیکردنەوە لە کتێبی کۆرسەکەوە

How web exams ask: nine question stylesتاقیکردنەوەکانی وێب چۆن دەپرسن: نۆ شێوازی پرسیار

Web exams often use the same nine kinds of question. Each kind wants a different answer, so first see which kind you have. The first five:

تاقیکردنەوەکانی وێب زۆرجار هەمان نۆ جۆری پرسیار بەکار دەهێنن. هەر جۆرێک وەڵامێکی جیاوازی دەوێت، بۆیە سەرەتا بزانە کام جۆرەت لەبەردەمە. پێنجی یەکەم:

Question styles 1–5شێوازەکانی پرسیار، ١ تا ٥
Styleشێواز	What the examiner wantsمامۆستا چی دەوێت	Try oneیەکێک تاقی بکەرەوە
1. Define or describe١. پێناسە یان وەسف	A short, exact definition in your own words, often with one example.پێناسەیەکی کورت و ورد بە وشەی خۆت، زۆرجار لەگەڵ نموونەیەک.	Define a web server (answer). پێناسە بکە (وەڵام).
2. Wh-question: what, why, how, which, when٢. پرسیاری «چی، بۆچی، چۆن، کام، کەی»	An open question: it has many possible answers. Explain, give reasons and an example: a few sentences or a list, never one word.پرسیارێکی کراوە: چەندین وەڵامی هەیە. ڕوونی بکەرەوە، هۆکار و نموونە بهێنەوە: چەند ڕستەیەک یان لیستێک، هەرگیز یەک وشە نا.	Why is HTTP called stateless? (answer)بۆچی بە دەوترێت ؟ (وەڵام)
3. Compare٣. بەراورد	The differences, best as a table with the same rows for both things.جیاوازییەکان، باشترە لە خشتەیەکدا بە هەمان ڕیز بۆ هەردوو شتەکە.	Compare GET and POST (answer).GET و POST بەراورد بکە (وەڵام).
4. Abbreviations٤.	The full words behind every letter, spelled correctly.وشە تەواوەکانی پشت هەر پیتێک، بە ڕێنووسی دروست.	What does URL stand for? (drill)URL کورتکراوەی چییە؟ (ڕاهێنان)
5. Fill the blank٥. بۆشایی پڕ بکەرەوە	One exact word or a short phrase that makes the sentence true.یەک وشەی ورد یان دەستەواژەیەکی کورت کە ڕستەکە ڕاست دەکات.	"… can contain the `<script>` tags." (answer)«… دەتوانێت تاگەکانی `<script>`ـی تێدا بێت.» (وەڵام)

Quick checkپشکنینی خێراA question says: "State the differences between static and dynamic websites." What is the best form for your answer?پرسیارێک دەڵێت: «جیاوازییەکانی نێوان نەگۆڕ و داینامیک بڵێ.» باشترین شێوە بۆ وەڵامەکەت چییە؟One wordیەک وشەA table with the same rows for both kindsخشتەیەک بە هەمان ڕیز بۆ هەردوو جۆرەکەOnly a definition of a static websiteتەنها پێناسەی تۆڕگەی نەگۆڕ

Exam questions from the course bookپرسیارەکانی تاقیکردنەوە لە کتێبی کۆرسەکەوە

Nine question styles (continued)نۆ شێوازی پرسیار (بەردەوام)

Question styles 6–9شێوازەکانی پرسیار، ٦ تا ٩
Styleشێواز	What the examiner wantsمامۆستا چی دەوێت	Try oneیەکێک تاقی بکەرەوە
6. Choose or select the word٦. وشە هەڵبژێرە	Pick from the options, or from a box of words where each word is used once.لە نێوان بژاردەکاندا هەڵبژێرە، یان لە سندووقێکی وشە کە هەر وشەیەک یەک جار بەکار دێت.	"… lets you use the Internet away from home, with no Wi-Fi." (answer)«… ڕێگەت پێدەدات لە دەرەوەی ماڵ و بێ بەکار بهێنیت.» (وەڵام)
7. True or false, and correct the false ones٧. لەگەڵ ڕاستکردنەوەی هەڵەکان	Decide, then rewrite every false sentence so it becomes true.بڕیار بدە، پاشان هەر ڕستەیەکی هەڵە دووبارە بنووسەوە تا ڕاست بێت.	"The World Wide Web is the same as the Internet." (answer)« هەمان .» (وەڵام)
8. Match٨. لێکدان	Join each term to its meaning, one to one. Cross out what you have used.هەر زاراوەیەک بە واتاکەیەوە ببەستەوە، یەک بە یەک. ئەوەی بەکارت هێنا بیکوژێنەوە.	Match web server, IP address and POST with their meanings (answers).، و POST لەگەڵ واتاکانیان لێک بدە (وەڵامەکان).
9. Write code or design a page٩. کۆد بنووسە یان لاپەڕە دیزاین بکە	Working code: the full page skeleton, correct tags, straight quotes. For a design, plan the pages first.کۆدی کارا: هەموو ئێسکەپەیکەری لاپەڕەکە، تاگی دروست و ڕاست. بۆ دیزاین، سەرەتا پلانی لاپەڕەکان دابنێ.	Write a registration form (lab); design a site with one page per department (capstones). تۆمارکردن بنووسە (تاقیگە)؛ دیزاین بکە کە هەر بەشێک لاپەڕەیەکی خۆی هەبێت (پڕۆژەکان).

Exam questions from the course bookپرسیارەکانی تاقیکردنەوە لە کتێبی کۆرسەکەوە

True or Falseڕاست یان هەڵە

ucwords.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$text = "welcome to web programming";

echo ucwords($text) . "\n";      // first letter of EVERY word -> capital
echo strtolower("HELLO") . "\n"; // this is the function that makes lowercase
echo ucfirst($text) . "\n";      // only the first letter of the string

concat.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$first = "Web";
$second = "Programming";

echo $first . " " . $second . "\n";

$title = $first;
$title .= " Programming";   // .= adds to the end of the string
echo $title;

functions.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function greet() {
    echo "Hello from the function!\n";
}

echo "Page loaded.\n";   // the function has not run yet
greet();                 // now it runs
greet();                 // and again

while.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$i = 10;

while ($i < 5) {          // checked FIRST: 10 < 5 is false
    echo "while: $i\n";   // never runs
}

do {
    echo "do...while: $i\n";   // runs once BEFORE the check
} while ($i < 5);

limit.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$db = new PDO("sqlite::memory:");
$db->exec("CREATE TABLE students (id INTEGER PRIMARY KEY, name TEXT)");
foreach (["Aram", "Shilan", "Karwan", "Dilan", "Rezan", "Hana"] as $n) {
    $db->prepare("INSERT INTO students (name) VALUES (?)")->execute([$n]);
}

echo "LIMIT 2:\n";
foreach ($db->query("SELECT id, name FROM students ORDER BY id LIMIT 2") as $r) {
    echo "  " . $r["id"] . " " . $r["name"] . "\n";
}

echo "LIMIT 2 OFFSET 2:\n";
foreach ($db->query("SELECT id, name FROM students ORDER BY id LIMIT 2 OFFSET 2") as $r) {
    echo "  " . $r["id"] . " " . $r["name"] . "\n";
}

Exam questions from the course bookپرسیارەکانی تاقیکردنەوە لە کتێبی کۆرسەکەوە

Choose the correct answerهەڵبژاردەی دروست دیاری بکە

names.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$var = "valid";
$_count = 1;
$name2 = "also valid";
echo $var . " " . $_count . " " . $name2;

What PHP 8.5 says to $1var = ...;, £Var = 5; and Var = 5; (each tried in its own file)ئەوەی ⁦PHP 8.5⁩ بە $1var = ...;، £Var = 5; و Var = 5; دەڵێت (هەر یەکەیان لە فایلێکی جیادا تاقی کراوەتەوە)

Parse error: syntax error, unexpected integer "1", expecting variable or "{" or "$" in C:\xampp\htdocs\names.php on line 2
Parse error: syntax error, unexpected token "=" in C:\xampp\htdocs\names.php on line 2
Parse error: syntax error, unexpected token "var", expecting end of file in C:\xampp\htdocs\names.php on line 2

trim.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$input = "   Shilan   ";

var_dump($input);
var_dump(trim($input));    // both ends
var_dump(ltrim($input));   // left side only
var_dump(rtrim($input));   // right side only

Quick checkپشکنینی خێراQ9. Which function returns the number of rows in the result of an executed query?پ9. کام ژمارەی ئەنجامی جێبەجێکراو دەگەڕێنێتەوە؟mysql_num_rows()mysql_num_rows()mysql_query()mysql_query()mysql_fetch_array()mysql_fetch_array()mysqli_query()mysqli_query()

mysql_* is gone⁦mysql_⁩* نەماوە

The course book still uses the old mysql_* functions. They do not exist in PHP 7 or PHP 8 — PHP 8.5 confirms: function_exists("mysql_num_rows") is false, while mysqli_num_rows exists. In an exam that follows the book, choose A; in real code, use mysqli (or PDO):

کتێبی کۆرسەکە هێشتا mysql_* بەکاردەهێنێت. ئەوانە لە ⁦PHP 7⁩ و ⁦PHP 8⁩ـدا بوونیان نییە — ⁦PHP 8.5⁩ ئەمە دەسەلمێنێت: function_exists("mysql_num_rows") falseـە، لە کاتێکدا mysqli_num_rows هەیە. لە تاقیکردنەوەیەکدا کە پەیڕەوی کتێبەکە دەکات A هەڵبژێرە؛ لە کۆدی ڕاستەقینەدا mysqli (یان PDO) بەکاربهێنە:

check.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
var_dump(function_exists("mysql_num_rows"));
var_dump(function_exists("mysqli_num_rows"));

count.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$con = mysqli_connect("localhost", "root", "", "practice");
$result = mysqli_query($con, "SELECT * FROM visitors");

// procedural style
echo mysqli_num_rows($result) . " rows\n";

// object style - the same number
echo $result->num_rows . " rows\n";

A midterm task with a full solutionئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەری تەواوەوە

This task comes from a practice midterm of the course (Midterm – Practice, Sample A: one question, one hour, 10 marks). It tests forms, form handling, validation and file uploads — not cookies or sessions. The text is rewritten clearly below; the student details on the original paper are left out.

ئەم ئەرکە لە تاقیکردنەوەیەکی ڕاهێنانی نیوەی وەرزی کۆرسەکەوە هاتووە (⁦Midterm – Practice, Sample A⁩: یەک پرسیار، یەک کاتژمێر، ⁦10⁩ نمرە). فۆرمەکان، مامەڵەکردن لەگەڵ فۆرم، پشتڕاستکردنەوە و بارکردنی فایل تاقی دەکاتەوە — نەک یان . دەقەکە لە خوارەوە بە ڕوونی نووسراوەتەوە؛ زانیارییەکانی خوێندکار لەسەر پەڕە ڕەسەنەکە لابراون.

The taskئەرکەکە

Q1 (10 marks, 1 hour). Create a PHP page called Register.php with a form that has four inputs: username, email, password and profile picture (an image upload). The form has a button called Register that sends the data to a second PHP page called Profile.php.

پ⁦1 (10⁩ نمرە، 1 کاتژمێر). پەڕەیەکی PHP بە ناوی Register.php دروست بکە کە تێدا بێت بە چوار خانەوە: ، ، و وێنەی پرۆفایل ( وێنە). دوگمەیەکی هەیە بە ناوی Register کە دەنێرێت بۆ پەڕەیەکی دووەمی PHP بە ناوی Profile.php.

Profile.php must check whether the inputs are empty. If they are not empty, it validates them and removes all unnecessary white space, and then shows the entered data in a table.

Profile.php دەبێت بپشکنێت ئایا خانەکان بەتاڵن. ئەگەر بەتاڵ نەبوون، دەکات و هەموو نەپێویست لادەبات و پاشان ئەو دراوانەی نووسراون لە پیشان دەدات.

Note: if one or more inputs are missing, do not show the table; show a message such as Please fill out all inputs.

تێبینی: ئەگەر یەک یان زیاتر لە خانەکان نەبوون، پیشان مەدە؛ پەیامێکی وەک Please fill out all inputs. پیشان بدە.

The paper showed two pictures of the expected result. Here they are rebuilt as HTML:

پەڕەکە دوو وێنەی ئەنجامی چاوەڕوانکراوی پیشان دابوو. لێرەدا وەک HTML دووبارە دروست کراونەتەوە:

Expected page 1: the “Registration Form” (Register.php)پەڕەی چاوەڕوانکراوی 1: «⁦Registration Form⁩» ⁦(Register.php)⁩

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<h2>Registration Form</h2>

<form action="Profile.php" method="post" enctype="multipart/form-data">
  <label for="username">Username:</label>
  <input type="text" id="username" name="username" placeholder="Enter username"><br><br>

  <label for="password">Password:</label>
  <input type="password" id="password" name="password" placeholder="Enter password"><br><br>

  <label for="email">Email:</label>
  <input type="email" id="email" name="email" placeholder="Enter email"><br><br>

  <label for="avatar">Image:</label>
  <input type="file" id="avatar" name="avatar" accept="image/*"><br><br>

  <input type="submit" name="register" value="Register">
</form>

Labels from top to bottom: Username, Password, Email, Image (a file chooser), then the Register button.

لەیبڵەکان لە سەرەوە بۆ خوارەوە: Username، Password، Email، Image (هەڵبژاردنی )، پاشان دوگمەی Register.

Expected page 2: the table on Profile.phpپەڕەی چاوەڕوانکراوی 2: خشتەکەی سەر ⁦Profile.php⁩

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<table border="1">
  <tr><th>Username</th><th>Password</th><th>Email</th><th>Avatar</th></tr>
  <tr><td>IT_Stage_2</td><td>password123</td><td>it_stage2@example.com</td><td>[avatar picture]</td></tr>
</table>

Four columns — Username, Password, Email, Avatar — with the sample row from the paper (the avatar was a grey person picture; the email address is changed to an example.com address).

چوار ستوون — Username، Password، Email، Avatar — لەگەڵ نموونە لە پەڕەکەوە (Avatar وێنەیەکی خۆڵەمێشیی کەسێک بوو؛ گۆڕدراوە بۆ ناونیشانێکی ⁦example.com⁩).

A midterm task with a full solutionئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەری تەواوەوە

Plan your answerپلانی چارەسەرەکەت دابنێ

The plan for the answer: first check for empty inputs, then validate, and only then show the table.پلانی چارەسەرەکە: سەرەتا خانە بەتاڵەکان بپشکنە، پاشان بکە و تەنها ئەوکات پیشان بدە.CêIT

Before you startپێش ئەوەی دەست پێبکەیت

Read the task carefully — the paper has a few traps:

ئەرکەکە بە وردی بخوێنەوە — پەڕەکە چەند تەڵەیەکی تێدایە:

File name case. The text says Profile.php once and profile.php once. On Linux servers file names are case-sensitive, so the form's action must match the real file name exactly. Pick one name and use it everywhere.
Order of the inputs. The text lists username, email, password, picture; the picture shows Username, Password, Email, Image. Either order is fine.
What the task does not say. An image upload needs method="post", enctype="multipart/form-data" and <input type="file"> on the form, and $_FILES with move_uploaded_file() on the receiving page.
The password in the table. The expected table shows the password as plain text. A real site must never show a password back; here we print one * for every character. If your teacher wants the plain password for the exam, remember it is only an exercise.
“Remove all unnecessary white space” means trim(). The course's usual test_input() also calls stripslashes() and htmlspecialchars(); in this answer we escape with htmlspecialchars() at the moment of printing, which is the safest place.

پیتی گەورە و بچووکی ناوی . دەقەکە جارێک Profile.php و جارێک profile.php دەڵێت. لەسەر Linux ناوی ، بۆیە actionـی دەبێت ڕێک وەک ناوی ڕاستەقینەی بێت. یەک ناو هەڵبژێرە و لە هەموو شوێنێک بەکاری بهێنە.
ڕیزبەندیی خانەکان. دەقەکە username، email، password، picture دەژمێرێت؛ وێنەکە Username، Password، Email، Image پیشان دەدات. هەر ڕیزبەندییەک باشە.
ئەوەی ئەرکەکە نایڵێت. وێنە پێویستی بە method="post"، enctype="multipart/form-data" و <input type="file"> هەیە لەسەر و $_FILES لەگەڵ move_uploaded_file() لەسەر پەڕەی وەرگر.
لە . چاوەڕوانکراو وەک دەقی ئاسایی پیشان دەدات. ڕاستەقینە هەرگیز نابێت پیشان بداتەوە؛ لێرەدا بۆ هەر نووسەیەک یەک * چاپ دەکەین. ئەگەر مامۆستاکەت بۆ تاقیکردنەوە ئاسایی بوێت، لەبیرت بێت تەنها ڕاهێنانێکە.
«هەموو نەپێویست لاببە» واتە trim(). test_input()ـی ئاسایی کۆرسەکە stripslashes() و htmlspecialchars()ـیش بانگ دەکات؛ لەم چارەسەرەدا لە کاتی چاپکردندا بە htmlspecialchars() پارێزراوی دەکەین، کە سەلامەتترین شوێنە.

A midterm task with a full solutionئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەری تەواوەوە

Worked solution, part 1: Register.phpچارەسەری کارپێکراو، بەشی ⁦1: Register.php⁩

Register.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>Registration Form</title>
</head>
<body>
<h2>Registration Form</h2>

<form action="Profile.php" method="post" enctype="multipart/form-data">
  <label for="username">Username:</label>
  <input type="text" id="username" name="username" placeholder="Enter username"><br><br>

  <label for="password">Password:</label>
  <input type="password" id="password" name="password" placeholder="Enter password"><br><br>

  <label for="email">Email:</label>
  <input type="email" id="email" name="email" placeholder="Enter email"><br><br>

  <label for="avatar">Image:</label>
  <input type="file" id="avatar" name="avatar" accept="image/*"><br><br>

  <input type="submit" name="register" value="Register">
</form>
</body>
</html>

How the browser shows itتۆڕگەڕ چۆن پیشانی دەدات

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<h2>Registration Form</h2>

<form action="Profile.php" method="post" enctype="multipart/form-data">
  <label for="username">Username:</label>
  <input type="text" id="username" name="username" placeholder="Enter username"><br><br>

  <label for="password">Password:</label>
  <input type="password" id="password" name="password" placeholder="Enter password"><br><br>

  <label for="email">Email:</label>
  <input type="email" id="email" name="email" placeholder="Enter email"><br><br>

  <label for="avatar">Image:</label>
  <input type="file" id="avatar" name="avatar" accept="image/*"><br><br>

  <input type="submit" name="register" value="Register">
</form>

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 10

action sends the form to Profile.php; post hides the password from the URL; multipart/form-data is required for the file.

action دەنێرێت بۆ Profile.php؛ post لە دەشارێتەوە؛ multipart/form-data بۆ پێویستە.

Lineدێڕی 11-18

Each name becomes a key in $_POST on the next page. type="password" shows dots; type="email" lets the browser check the format (we still check again in PHP).

هەر nameـێک دەبێتە لە $_POSTـدا لە پەڕەی دواتر. type="password" خاڵ پیشان دەدات؛ type="email" ڕێگە بە دەدات شێوازەکە بپشکنێت (هێشتا لە PHPـدا دووبارە دەیپشکنینەوە).

Lineدێڕی 21

The file input; accept="image/*" only suggests images in the file window — it is not a security check.

خانەی ؛ accept="image/*" تەنها لە پەنجەرەی وێنە پێشنیار دەکات — پشکنینی نییە.

Lineدێڕی 23

The Register button.

دوگمەی Register.

A midterm task with a full solutionئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەری تەواوەوە

Worked solution, part 2: Profile.phpچارەسەری کارپێکراو، بەشی ⁦2: Profile.php⁩

Profile.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// Profile.php - receives the data from Register.php
$message = "";
$errors  = [];

if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] !== "POST") {
    $message = "Please use the registration form first.";
} else {
    // 1. Read the inputs and remove unnecessary white space
    $username = trim($_POST["username"] ?? "");
    $email    = trim($_POST["email"] ?? "");
    $password = trim($_POST["password"] ?? "");
    $image    = $_FILES["avatar"] ?? null;

    // 2. Is any input missing?
    $noImage = $image === null || $image["error"] === UPLOAD_ERR_NO_FILE;
    if ($username === "" || $email === "" || $password === "" || $noImage) {
        $message = "Please fill out all inputs.";
    } else {
        // 3. Validate every input
        if (!preg_match("/^[A-Za-z0-9_]{3,20}$/", $username)) {
            $errors[] = "Username: use 3 to 20 letters, digits or _.";
        }
        if (!filter_var($email, FILTER_VALIDATE_EMAIL)) {
            $errors[] = "The email address is not valid.";
        }
        if (strlen($password) < 8) {
            $errors[] = "The password needs at least 8 characters.";
        }
        if ($image["error"] !== UPLOAD_ERR_OK) {
            $errors[] = "The image could not be uploaded.";
        } else {
            $ext = strtolower(pathinfo($image["name"], PATHINFO_EXTENSION));
            if (!in_array($ext, ["jpg", "jpeg", "png", "gif"])) {
                $errors[] = "The image must be JPG, PNG or GIF.";
            } elseif ($image["size"] > 2 * 1024 * 1024) {
                $errors[] = "The image must be smaller than 2 MB.";
            } elseif (getimagesize($image["tmp_name"]) === false) {
                $errors[] = "The file is not a real image.";
            }
        }

        // 4. No errors: save the image under a new, safe name
        if (count($errors) === 0) {
            $newName = "uploads/" . bin2hex(random_bytes(8)) . "." . $ext;
            if (!move_uploaded_file($image["tmp_name"], $newName)) {
                $errors[] = "The image could not be saved.";
            }
        }
    }
}
?>
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>Profile</title>
</head>
<body>
<?php
if ($message !== "") {
    echo "<p>" . $message . "</p>";
} elseif (count($errors) > 0) {
    echo "<ul>";
    foreach ($errors as $error) {
        echo "<li>" . $error . "</li>";
    }
    echo "</ul>";
} else {
    echo "<table border=\"1\">";
    echo "<tr><th>Username</th><th>Password</th><th>Email</th><th>Avatar</th></tr>";
    echo "<tr>";
    echo "<td>" . htmlspecialchars($username) . "</td>";
    echo "<td>" . str_repeat("*", strlen($password)) . "</td>";
    echo "<td>" . htmlspecialchars($email) . "</td>";
    echo "<td><img src=\"" . $newName . "\" width=\"80\" alt=\"Avatar\"></td>";
    echo "</tr>";
    echo "</table>";
}
?>
</body>
</html>

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 6-7

Somebody opened Profile.php directly, without the form.

کەسێک بەبێ ڕاستەوخۆ Profile.phpـی کردەوە.

Lineدێڕی 10-13

Read every input. ?? "" avoids warnings when a key is missing, and trim() removes the extra spaces.

هەموو خانەیەک بخوێنەوە. ?? "" ڕێگە لە دەگرێت کاتێک نەبێت و trim() زیادەکان لادەبات.

Lineدێڕی 16-18

If any input is empty (error code UPLOAD_ERR_NO_FILE means no picture was chosen), set only the message — no table.

ئەگەر هەر خانەیەک بەتاڵ بێت (کۆدی UPLOAD_ERR_NO_FILE واتە هیچ وێنەیەک هەڵنەبژێردراوە)، تەنها پەیامەکە دابنێ — بێ .

Lineدێڕی 21-29

Validate username (letters, digits, _), email (filter_var) and password length. Every problem is added to $errors.

(پیت، ژمارە، _)، (filter_var) و درێژیی بکە. هەر کێشەیەک دەخرێتە ناو $errors.

Lineدێڕی 30-41

Check the upload: no upload error, an allowed extension, at most 2 MB, and getimagesize() proves it is really an image.

بپشکنە: هیچ نییە، ڕێگەپێدراو، زۆرترین ⁦2 MB⁩ و getimagesize() دەیسەلمێنێت کە بە ڕاستی وێنەیە.

Lineدێڕی 44-48

Only when everything is valid, move the temporary file into the uploads folder under a new random name (so a user cannot overwrite another file). Create the uploads folder first.

تەنها کاتێک هەموو شتێک دروستە، بگوازەرەوە بۆ uploads بە ناوێکی هەڕەمەکیی نوێ (تا نەتوانێت تر بسڕێتەوە). سەرەتا uploads دروست بکە.

Lineدێڕی 61-68

Message, or the list of problems…

پەیامەکە، یان لیستی کێشەکان…

Lineدێڕی 69-78

…or the table. User text goes through htmlspecialchars(); the password is shown as stars.

…یان . دەقی بە htmlspecialchars()ـدا تێدەپەڕێت؛ وەک ئەستێرە پیشان دەدرێت.

A midterm task with a full solutionئەرکێکی تاقیکردنەوەی نیوەی وەرز بە چارەسەری تەواوەوە

Test your answerچارەسەرەکەت تاقی بکەرەوە

Here is what Profile.php sends back in four situations (tested with PHP 8.5):

ئەمە ئەوەیە کە Profile.php لە چوار دۆخدا دەینێرێتەوە (بە ⁦PHP 8.5⁩ تاقی کراوەتەوە):

All four inputs correct (username “ it_stage_2 ” with spaces)هەر چوار خانەکە دروستن (ناوی بەکارهێنەر « ⁦it_stage_2⁩ » بە بۆشاییەوە)

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<table border="1"><tr><th>Username</th><th>Password</th><th>Email</th><th>Avatar</th></tr><tr><td>it_stage_2</td><td>***********</td><td>it_stage2@example.com</td><td><img src="uploads/3f9a1c0b7d2e4a65.png" width="80" alt="Avatar"></td></tr></table>

The spaces around the username were removed by trim(). The image name is random, so yours will differ.

دەوری بە trim() لابران. ناوی وێنەکە هەڕەمەکییە، بۆیە هی تۆ جیاواز دەبێت.

Email contains only spaces, no picture chosenئیمەیڵ تەنها بۆشایی تێدایە، هیچ وێنەیەک هەڵنەبژێردراوە

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<p>Please fill out all inputs.</p>

Everything filled in, but nothing valid (a text file renamed to .png)هەموو شتێک پڕکراوەتەوە، بەڵام هیچیان دروست نین (فایلێکی دەقی کە ناوی گۆڕدراوە بۆ ⁦.png⁩)

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<ul><li>Username: use 3 to 20 letters, digits or _.</li><li>The email address is not valid.</li><li>The password needs at least 8 characters.</li><li>The file is not a real image.</li></ul>

Profile.php opened directly in the browser⁦Profile.php⁩ ڕاستەوخۆ لە تۆڕگەڕدا کرایەوە

HTML sent to the browserئەو HTMLـەی دەنێردرێت بۆ تۆڕگەڕ

<p>Please use the registration form first.</p>

Check your own answerچارەسەری خۆت بپشکنە

The form has method="post", enctype="multipart/form-data", four inputs with names, and the action points to Profile.php.
Every text input goes through trim().
Empty check first: one missing input → only the message, no table.
Then validation of each input, including the image.
The table shows the data, including the uploaded picture with <img>, and escapes text with htmlspecialchars().

method="post"، enctype="multipart/form-data"، چوار خانە بە nameـەوە هەیە و action ئاماژە بە Profile.php دەکات.
هەموو بە trim()ـدا تێدەپەڕێت.
سەرەتا پشکنینی بەتاڵی: یەک خانەی کەم ← تەنها پەیامەکە، بێ .
پاشان هەر خانەیەک، وێنەکەشی لەگەڵدا.
پیشان دەدات، لەگەڵ وێنە بارکراوەکە بە <img> و دەق بە htmlspecialchars() پارێزراو دەکات.

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Students of this course kept a set of short code snippets with their answers, to quiz each other: “What does this code print?” Here are all twenty, grouped by topic. Read each snippet, decide before you choose an answer, and only then check. Every answer was run on PHP 8.5.

خوێندکارانی ئەم کۆرسە کۆمەڵێک پارچە کۆدی کورتیان لەگەڵ چارەسەرەکانیان هەڵگرتبوو، بۆ ئەوەی یەکتر تاقی بکەنەوە: «ئەم کۆدە چی چاپ دەکات؟» ئەمە هەر بیستیانە، بەپێی بابەت گرووپ کراون. هەر پارچەیەک بخوێنەوە، پێش هەڵبژاردنی وەڵامێک بڕیار بدە و تەنها دوای ئەوە بیپشکنە. هەموو چارەسەرێک لەسەر ⁦PHP 8.5⁩ جێبەجێ کراوە.

Why some answers differ from the old notesبۆچی هەندێک چارەسەر لەگەڵ تێبینییە کۆنەکان جیاوازن

The original notes were made with an online editor that hides warnings and notices. So four answers in the notes were incomplete or missing: item 5 (a warning about continue), item 12 (a notice), item 15 (no answer given) and item 16 (a warning about array to string conversion). The explanations below give the full, real output. The originals also wrapped each snippet in a small HTML page; that does not change the PHP output, so it is left out here. Names in the examples are neutral ones.

تێبینییە ڕەسەنەکان بە دەستکاریکەرێکی ئۆنلاین دروست کرابوون کە و تێبینییەکان دەشارێتەوە. بۆیە چوار چارەسەر لە تێبینییەکاندا ناتەواو بوون یان نەبوون: دانەی 5 ( دەربارەی continue)، دانەی ⁦12⁩ (تێبینییەک)، دانەی ⁦15⁩ (هیچ چارەسەرێک نەدرابوو) و دانەی ⁦16⁩ ( دەربارەی گۆڕینی بۆ ). ڕوونکردنەوەکانی خوارەوە تەواو و ڕاستەقینە دەدەن. ڕەسەنەکان هەر پارچەیەکیان لە ناو پەڕەیەکی بچووکی HTMLـدا دانابوو؛ ئەمە PHP ناگۆڕێت، بۆیە لێرەدا لابراوە. ناوەکانی نموونەکان ناوی بێلایەنن.

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 1: echo, print and constantsقۆناغی ⁦1: echo⁩، print و نەگۆڕەکان

Item 1دانەی 1challenge-1.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$result = print(null);
echo $result;

Item 2دانەی 2challenge-2.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$result = print("hey");
print $result;

Item 3دانەی 3challenge-3.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$result = print(null);
print $result;

Item 4دانەی 4challenge-4.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
define("w4", 3.14);
echo "w4";

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 2: switchقۆناغی ⁦2: switch⁩

Item 5دانەی 5challenge-5.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 5;
switch ($x) {
    case 1:
        echo "1";
    case 5:
        continue;
        echo "5";
    case 6:
        echo "6";
}

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟156156No normal output, but a Warning: “continue” targeting switch is equivalent to “break”هیچ دەرخستەیەکی ئاسایی نییە، بەڵام هۆشدارییەک: “continue” ⁦targeting switch is equivalent to⁩ “break”555656

Item 6دانەی 6challenge-6.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 5;
switch ($x) {
    case 1:
        echo "1";
    case 5:
        echo "5";
        break; break; break; break;
    default:
        echo "Default";
        break; break; break;
}

echo "<br />" . $x;

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟DefaultDefault15, then 515، پاشان 55, then 5 on a new line5، پاشان 5 لە دێڕێکی نوێدا5Default, then 55Default، پاشان 5

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 3: loopsقۆناغی 3: خولەکان

Item 7دانەی 7challenge-7.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 10;
do {
    echo $x;
    $x++;
} while ($x <= 5);

echo "<br />" . $x;

Item 8دانەی 8challenge-8.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
while (true)
    if (true)
        break;

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟An infinite loopخولێکی بێکۆتاNothingهیچtruetrueA parse error, because the braces are missingهەڵەیەکی داڕستن، چونکە کەوانەکان نین

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 4: functionsقۆناغی 4: کردارەکان

Item 9دانەی 9challenge-9.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function x() {
    return "Hey";
    echo "How";
}

echo x();

Item 10دانەی ⁦10⁩challenge-10.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function addFive($num) {
    return $num += 5;
}

echo addfivE(5);

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟5555Fatal error: call to undefined function addfivE()هەڵەی کوشندە: کرداری addfivE() پێناسە نەکراوە101055

Item 11دانەی ⁦11⁩challenge-11.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function addFive($num) {
    return $num += 5;
}

function addSix(&$num) {
    return $num += 6;
}

echo addsix(5);

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟55Fatal error: Argument #1 ($num) could not be passed by referenceهەڵەی کوشندە: ⁦Argument #1 ($num) could not be passed by reference⁩111166

Item 12دانەی ⁦12⁩challenge-12.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function addFive($num) {
    return $num += 5;
}

function addSix(&$num) {
    return $num += 6;
}

echo addsix(ADDFive(5));

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟1111A fatal error, like item 11هەڵەیەکی کوشندە، وەک دانەی ⁦11⁩161616, after a Notice: Only variables should be passed by reference16، دوای ⁦Notice: Only variables should be passed by reference⁩

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 5: function names and scopeقۆناغی 5: ناوی کردارەکان و مەودا

Item 13دانەی ⁦13⁩challenge-13.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
function a() {}
function A() {}

echo "Done";

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟DoneDoneDoneDoneNothing: the second function replaces the firstهیچ: کرداری دووەم جێگەی یەکەم دەگرێتەوەDoneDoneFatal error: Cannot redeclare function A()هەڵەی کوشندە: ⁦Cannot redeclare function A()⁩

Item 14دانەی ⁦14⁩challenge-14.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 5;
test();

function test() {
    global $x = 7;
    echo $x;
}

echo $x;

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟7575Parse error: syntax error, unexpected token "="هەڵەی داڕستن: ⁦syntax error, unexpected token⁩ "="77775757

Item 15دانەی ⁦15⁩challenge-15.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$x = 5;
test();

function test() {
    global $x, $y;
    echo $x;
}

echo $x;

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟5, then an error5، پاشان هەڵەیەکA warning about the undefined $y, then 55هۆشدارییەک دەربارەی $yـی پێناسەنەکراو، پاشان 55555555

The output challenge: 20 questionsتەحەدای دەرخستە: ⁦20⁩ پرسیار

Round 6: arraysقۆناغی 6: ڕیزەکەکان

Item 16دانەی ⁦16⁩challenge-16.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$a = []; // the same as: $a = array();
echo $a;

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟[][]Array, after a Warning: Array to string conversionArray، دوای هۆشداری: ⁦Array to string conversion⁩NothingهیچArrayArray

Item 17دانەی ⁦17⁩challenge-17.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$a = []; // the same as: $a = array();
$a[0] = "Aram";
$a[1] = "Shilan";
echo $a[1];

Item 18دانەی ⁦18⁩challenge-18.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
// $a = [];   <- this line is commented out
$a[0] = "Aram";
$a[1] = "Shilan";
echo $a[0];

Item 19دانەی ⁦19⁩challenge-19.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$a['A'] = "Aram";
$a[1] = "Shilan";
echo "$a[A]";
echo "<br />";
echo "$a[1]";

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟Shilan, then AramShilan، پاشان Aram$a[A], then $a[1]$a[A]، پاشان $a[1]Aram, then Shilan on the next lineAram، پاشان Shilan لە دێڕی دواترداError: Undefined constant "A"هەڵە: ⁦Undefined constant "A⁩"

Item 20دانەی ⁦20⁩challenge-20.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$mixed = array(8 => "Karwan", 'TR' => 'Shilan', 'Aram', 'Dilan');
echo $mixed[10];
echo $mixed[8];
echo $mixed[9];
echo $mixed['TR'];

Quick checkپشکنینی خێراWhat is the output? چییە؟AramDilanKarwanShilanAramDilanKarwanShilanA warning: undefined key 10هۆشداری: ⁦undefined key 10⁩DilanKarwanAramShilanDilanKarwanAramShilanKarwanShilanAramDilanKarwanShilanAramDilan

Using AI tools to make practice questionsبەکارهێنانی ئامرازەکانی ژیریی دەستکرد بۆ دروستکردنی پرسیاری ڕاهێنان

One student of this course asked ChatGPT (an AI chatbot) to write extra exam-style “What is the output?” questions. Only the two requests (prompts) were saved, not the questions. Cleaned up, they asked for:

یەکێک لە خوێندکارانی ئەم کۆرسە داوای لە ChatGPT ( ) کرد پرسیاری زیادەی جۆری تاقیکردنەوە بنووسێت: « چییە؟». تەنها دوو داواکارییەکە (prompt) هەڵگیرابوون، نەک پرسیارەکان. بە ڕێکخراوی، داوای ئەمانەیان کردبوو:

Ten complex and challenging output questions for an exam paper that mix multidimensional arrays with normal functions, the global keyword and functions such as strlen(), count() and strpos().
Five complex and challenging output questions that use only for, while and do ... while loops.

دە پرسیاری ئاڵۆز و قورسی بۆ پەڕەی تاقیکردنەوە کە لەگەڵ ئاسایی، وشەی کلیلیی global و وەک strlen()، count() و strpos() تێکەڵ بکەن.
پێنج پرسیاری ئاڵۆز و قورسی کە تەنها for، while و do ... while بەکاربهێنن.

Using a chatbot this way can be a good study idea — if you use it carefully. Follow these rules:

بەکارهێنانی بەم شێوەیە دەتوانێت بیرۆکەیەکی باش بێت بۆ خوێندن — ئەگەر بە وریاییەوە بەکاری بهێنیت. ئەم یاسایانە پەیڕەو بکە:

AI can be wrong. Chatbots sometimes give the wrong output, mix old and new PHP versions, or invent functions that do not exist. Run every question in XAMPP and trust PHP, not the chatbot.
Ask for the questions without the answers. Solve them on paper first, then run the code. Reading ready answers teaches you very little.
Practice, not graded work. Use it to practise. Do not hand in AI-written homework as your own, and never use it during an exam. Follow your teacher's and your university's rules.
Protect people's data. Do not paste exam papers, classmates' work, names, marks or passwords into a chatbot.
Ask it to explain your mistakes, then check the explanation in the PHP manual (php.net) or in these lectures.
Say exactly what you want: your level, PHP 8, which topics, how many questions, and "questions first, answers later".

دەتوانێت هەڵە بکات. هەندێک جار هەڵە دەدەن، وەشانی کۆن و نوێی PHP تێکەڵ دەکەن، یان وا دادەهێنن کە بوونیان نییە. هەموو پرسیارێک لە جێبەجێ بکە و متمانە بە PHP بکە، نەک بە .
داوای پرسیارەکان بکە بەبێ چارەسەرەکان. سەرەتا لەسەر کاغەز چارەسەریان بکە، پاشان کۆدەکە جێبەجێ بکە. خوێندنەوەی چارەسەری ئامادە زۆر کەم فێرت دەکات.
ڕاهێنان، نەک کاری نمرەدار. بۆ ڕاهێنان بەکاری بهێنە. ئەرکی ماڵەوەی نووسراو بە وەک هی خۆت مەدە و هەرگیز لە کاتی تاقیکردنەوەدا بەکاری مەهێنە. یاساکانی مامۆستاکەت و زانکۆکەت پەیڕەو بکە.
خەڵک بپارێزە. پەڕەی تاقیکردنەوە، کاری هاوپۆلەکانت، ناو، نمرە یان مەخەرە ناو .
داوای لێ بکە هەڵەکانت ڕوون بکاتەوە، پاشان ڕوونکردنەوەکە لە ڕێنمایی ⁦PHP (php.net)⁩ یان لەم وانانەدا بپشکنە.
ڕێک بڵێ چیت دەوێت: ئاستەکەت، ⁦PHP 8⁩، کام بابەتەکان، چەند پرسیار و «سەرەتا پرسیار، دواتر چارەسەر».

A better promptpromptـێکی باشترTEXT

I am a second-year student learning PHP 8. Write 5 "What is the output?" questions
for practice. Each question must use a multidimensional array, one function
that uses the global keyword, and the string functions strlen() and strpos().
Use only features that work in PHP 8. Give me ONLY the questions first.
I will send you my answers, and then you check them and explain my mistakes.

How I Would Use AI to Learn Coding Faster (5 Steps That Actually Work)Developete · Englishئینگلیزی · 126K viewsبینین · 4.9K likesلایک
How to use AI as a coach, not a crutch: ask it to explain your mistakes, write the code yourself, and do not trust every answer.
چۆن وەک ڕاهێنەر بەکاربهێنیت، نەک وەک گۆچان: داوای لێبکە هەڵەکانت ڕوون بکاتەوە، کۆدەکە خۆت بنووسە و متمانە بە هەموو وەڵامێک مەکە.
Five rules for learning to code with AI the right way
پێنج یاسا بۆ ئەوەی بە شێوەی دروست و بە یارمەتیی فێری کۆدنووسین ببیت.

Using AI tools to make practice questionsبەکارهێنانی ئامرازەکانی ژیریی دەستکرد بۆ دروستکردنی پرسیاری ڕاهێنان

Five practice questions, checked with PHPپێنج پرسیاری ڕاهێنان، پشکنراو بە PHP

Below are five questions of the kinds the two prompts asked for. They were written for this lecture and every output was checked with PHP 8.5 — exactly what you should do with questions a chatbot gives you. Questions 1–3 follow the first prompt (arrays, functions, global, string functions), questions 4–5 the second (loops only).

لە خوارەوە پێنج پرسیار هەیە لەو جۆرانەی دوو promptـەکە داوایان کردبوو. بۆ ئەم وانەیە نووسراون و هەموو بە ⁦PHP 8.5⁩ پشکنراوە — ڕێک ئەوەی کە دەبێت لەگەڵ ئەو پرسیارانەی پێت دەدات بیکەیت. پرسیارەکانی ⁦1–3⁩ پەیڕەوی یەکەم prompt دەکەن (، ، global، )، پرسیارەکانی ⁦4–5⁩ دووەم (تەنها ).

ExerciseڕاهێنانPractice question 1پرسیاری ڕاهێنان 1

Arrays, global, count() and strlen(): what is printed?

، global، count() و strlen(): چی چاپ دەکرێت؟

ai-q1.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$classes = [
    "A" => ["Aram", "Shilan", "Karwan"],
    "B" => ["Hana", "Rezan"],
];
$total = 0;

function countStudents($group) {
    global $classes, $total;
    $total += count($classes[$group]);
    return strlen($classes[$group][0]);
}

echo countStudents("A") . "-";
echo countStudents("B") . "-";
echo $total;

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Output (PHP 8.5)دەرخستە ⁦(PHP 8.5)⁩

4-4-5

Call 1: $total becomes 0 + 3 = 3 and the function returns strlen("Aram") = 4. Call 2: $total becomes 3 + 2 = 5 and it returns strlen("Hana") = 4. Then $total is printed.

بانگکردنی 1: $total دەبێتە ⁦0 + 3 = 3⁩ و strlen("Aram") = 4 دەگەڕێنێتەوە. بانگکردنی 2: $total دەبێتە ⁦3 + 2 = 5⁩ و strlen("Hana") = 4 دەگەڕێنێتەوە. پاشان $total چاپ دەکرێت.

ExerciseڕاهێنانPractice question 2پرسیاری ڕاهێنان 2

A 2-D array and strpos(): what is printed?

و strpos(): چی چاپ دەکرێت؟

ai-q2.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$data = [
    ["name" => "Dilan", "city" => "Slemani"],
    ["name" => "Soran", "city" => "Hewler"],
];

function findCity($people, $letter) {
    foreach ($people as $person) {
        $pos = strpos($person["city"], $letter);
        if ($pos !== false) {
            return $person["name"] . ":" . $pos;
        }
    }
    return "none";
}

echo findCity($data, "e") . " ";
echo findCity($data, "w") . " ";
echo findCity($data, "z");

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Output (PHP 8.5)دەرخستە ⁦(PHP 8.5)⁩

Dilan:2 Soran:2 none

Positions start at 0. "Slemani": S=0, l=1, e=2, so Dilan:2. "w" is not in "Slemani" but is in "Hewler" at position 2, so Soran:2. "z" is nowhere, so none. !== false matters: a match at position 0 would otherwise look like “not found”.

شوێنەکان لە 0ـەوە دەست پێدەکەن. "⁦Slemani": S=0⁩، ⁦l=1⁩، ⁦e=2⁩، بۆیە Dilan:2. "w" لە "Slemani"ـدا نییە بەڵام لە "Hewler"ـدا لە شوێنی 2دایە، بۆیە Soran:2. "z" لە هیچ شوێنێک نییە، بۆیە none. !== false گرنگە: ئەگەر نا یەکگرتنەوەیەک لە شوێنی 0 وەک «نەدۆزرایەوە» دەردەکەوێت.

ExerciseڕاهێنانPractice question 3پرسیاری ڕاهێنان 3

Nested arrays and count(..., COUNT_RECURSIVE): what is printed?

ناوەکی و count(..., COUNT_RECURSIVE): چی چاپ دەکرێت؟

ai-q3.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$matrix = [[1, 2, 3], [4, 5], [6]];
$x = 0;

function addRow($row) {
    global $x;
    foreach ($row as $n) {
        $x += $n;
    }
    return count($row);
}

echo addRow($matrix[0]) + addRow($matrix[2]);
echo " " . $x;
echo " " . count($matrix, COUNT_RECURSIVE);

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Output (PHP 8.5)دەرخستە ⁦(PHP 8.5)⁩

4 12 9

addRow([1,2,3]) adds 6 to $x and returns 3; addRow([6]) adds 6 more ($x = 12) and returns 1. 3 + 1 = 4. COUNT_RECURSIVE counts the 3 inner arrays and their 6 values = 9.

addRow([1,2,3]) 6 دەخاتە سەر $x و 3 دەگەڕێنێتەوە؛ addRow([6]) 6ی تر زیاد دەکات ($x = ⁦12⁩) و 1 دەگەڕێنێتەوە. ⁦3 + 1 = 4⁩. COUNT_RECURSIVE 3 ناوەکییەکە و 6 دەژمێرێت = 9.

ExerciseڕاهێنانPractice question 4پرسیاری ڕاهێنان 4

for with a step of 3, and while counting down: what is printed?

for بە هەنگاوی 3 و while کە بەرەو خوار دەژمێرێت: چی چاپ دەکرێت؟

ai-q4.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
for ($i = 1; $i <= 10; $i += 3) {
    echo $i;
}
echo "|";

$j = 5;
while ($j > 0) {
    $j -= 2;
    echo $j;
}

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Output (PHP 8.5)دەرخستە ⁦(PHP 8.5)⁩

14710|31-1

The for loop prints 1, 4, 7, 10 (13 is too big). The while loop subtracts before printing: 5→3, 3→1, 1→-1, then -1 > 0 is false.

1، 4، 7، ⁦10⁩ چاپ دەکات (⁦13⁩ زۆر گەورەیە). پێش چاپکردن کەم دەکاتەوە: 5←3، 3←1، 1←⁦-1⁩، پاشان ⁦-1 > 0⁩ هەڵەیە.

ExerciseڕاهێنانPractice question 5پرسیاری ڕاهێنان 5

continue inside do ... while, and a for loop with two variables: what is printed?

continue لە ناو do ... whileـدا و بە دوو : چی چاپ دەکرێت؟

ai-q5.phpPHPRuns on the serverلەسەر ڕاژەکاری وێب کار دەکات

<?php
$k = 0;
do {
    $k++;
    if ($k == 2) {
        continue;
    }
    echo $k;
} while ($k < 4);

echo "|";

for ($a = 0, $b = 3; $a < $b; $a++, $b--) {
    echo $a . $b;
}

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

Output (PHP 8.5)دەرخستە ⁦(PHP 8.5)⁩

134|0312

In do ... while, continue jumps to the condition check, not to the top: 1 is printed, 2 is skipped, then 3 and 4. In the for loop, $a goes up and $b goes down: 03, 12, then 2 < 1 is false.

لە do ... whileـدا، continue باز دەدات بۆ پشکنینی ، نەک بۆ سەرەوە: 1 چاپ دەکرێت، 2 دەپەڕێنرێت، پاشان 3 و 4. لە ، $a بەرز دەبێتەوە و $b نزم دەبێتەوە: 03، 12، پاشان ⁦2 < 1⁩ هەڵەیە.

Next steps after this courseهەنگاوەکانی دوای ئەم کۆرسە

Where to go from hereلێرەوە بۆ کوێ بچیت

You can now build a complete PHP and MySQL website. These topics are good next steps:

ئێستا دەتوانیت تەواوی PHP و MySQL دروست بکەیت. ئەم بابەتانە هەنگاوی باشن بۆ دواتر:

JavaScript in the browser — make pages react without reloading, and call your own JSON API with fetch() (see Web APIs).
Object-oriented PHP and PDO — classes and objects, and PDO, which works with MySQL, SQLite and other databases in one way.
Composer and a framework such as Laravel — ready-made solutions for routing, logins and database work.
Git — keep the history of your code and work with other people (version control).
Publishing — rent web hosting and a domain name, upload your site and switch on HTTPS.
Security — learn the OWASP Top 10 list of the most common web security risks.

JavaScript لە — پەڕەکان بەبێ نوێکردنەوە کاردانەوەیان هەبێت و بە fetch() JSONـی خۆت بانگ بکە (بڕوانە APIـی وێب).
لە PHPـدا و PDO — و و PDO، کە بە یەک شێوە لەگەڵ MySQL، SQLite و تر کار دەکات.
Composer و وەک Laravel — چارەسەری ئامادە بۆ ڕێڕەوکردن، و کاری .
Git — مێژووی کۆدەکەت بپارێزە و لەگەڵ خەڵکی تر کار بکە ().
— و بەکرێ بگرە، بەرز بکەرەوە و چالاک بکە.
— لیستی ⁦OWASP Top 10⁩ فێربە، کە باوترین مەترسییەکانی وێبە.

Learn Object Oriented PHP for Beginners | With Examples to Help You Understand! | OOP PHP TutorialDani Krossing · Englishئینگلیزی · 157K viewsبینین · 3.9K likesلایک · Partبەشی 0:00–26:28 (ofلە 58:16)
A first look at object-oriented PHP: what a class is, properties, constructors, creating objects and calling methods with the -> arrow.
ناساندنێکی سەرەتایی بۆ لە : چییە، ، constructor، دروستکردنی و بانگکردنی بە `->`.
Watch 0:00–26:28: classes, properties, objects and methods
لە ⁦0:00⁩ تا ⁦26:28⁩ سەیر بکە: ، ، و .

Final checklistلیستی پشکنینی کۆتایی

Before the exam, make sure you can do each of these without notes:

پێش تاقیکردنەوە، دڵنیابە کە دەتوانیت هەر یەکێک لەمانە بەبێ تێبینی بکەیت:

Explain internet vs Web, client vs server, URL parts, DNS and the HTTP request/response cycle.
Start XAMPP and run a page from htdocs.
Write variables, strings, operators, if/switch and the four loops, and predict their output.
Write functions with parameters, defaults and references; use indexed, associative and multidimensional arrays and sort them.
Build a form, read it with $_GET/$_POST, validate it, escape the output, and handle a file upload.
Create a table, then INSERT, SELECT, UPDATE and DELETE from PHP with prepared statements.
Use cookies and sessions, and build register / login / logout with password_hash() and password_verify().
Explain what an API is, and turn PHP arrays into JSON and back.

جیاوازیی و ، و ، بەشەکانی ، و سووڕی / HTTP ڕوون بکەیتەوە.
دەست پێبکەیت و پەڕەیەک لە htdocsـەوە جێبەجێ بکەیت.
، ، ، if/switch و چوار بنووسیت و پێشبینی بکەیت.
بە ، و بنووسیت؛ ، و بەکاربهێنیت و ڕیزیان بکەیت.
دروست بکەیت، بە $_GET/$_POST بیخوێنیتەوە، بکەیت، پارێزراو بکەیت و بەڕێوە ببەیت.
دروست بکەیت، پاشان بە لە PHPـەوە INSERT، SELECT، UPDATE و DELETE بکەیت.
و بەکاربهێنیت و / / بە password_hash() و password_verify() دروست بکەیت.
ڕوون بکەیتەوە چییە و PHP بکەیت بە JSON و بە پێچەوانەوە.

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

What is the difference between include and require when the file is missing?جیاوازیی include و require چییە کاتێک فایلەکە نییە؟

include gives a warning and the script continues; require stops with a fatal error.

include دەدات و بەردەوام دەبێت؛ require بە دەوەستێت.

Why must header("Location: ...") and setcookie() come before any output?بۆچی دەبێت header("Location: ...") و setcookie() پێش هەر دەرخستەیەک بن؟

Both send HTTP headers, and headers must travel before the page body. After the first output PHP can no longer send them (“headers already sent”).

هەردووکیان دەنێرن و دەبێت پێش لاشەی پەڕەکە بڕۆن. دوای یەکەم PHP ناتوانێت بیاننێرێت («⁦headers already sent⁩»).

What protects a page against XSS, and what protects a database against SQL injection?کام دوو ڕێگا پەڕەیەک لە XSS و بنکەدراوەیەک لە تێخزاندنی SQL دەپارێزن؟

htmlspecialchars() when printing user text; prepared statements (mysqli_prepare() / PDO prepare()) for SQL.

htmlspecialchars() لە کاتی چاپکردنی دەقی ؛ (mysqli_prepare() / prepare()ـی PDO) بۆ SQL.

Where are cookies stored and where are sessions stored?کووکییەکان لە کوێ و سێشنەکان لە کوێ هەڵدەگیرێن؟

Cookies in the visitor's browser; session data on the server (the browser keeps only the session ID).

لە سەردانکەردا؛ لەسەر ( تەنها هەڵدەگرێت).

Which loop always runs at least once, and which statement skips only the current turn?کام خول هەمیشە لانیکەم جارێک جێبەجێ دەبێت و کام ڕستە تەنها خولانەوەی ئێستا دەپەڕێنێت؟

do ... while; continue.

do ... while؛ continue.

How do you store a password safely?چۆن تێپەڕەوشەیەک بە سەلامەتی هەڵدەگریت؟

With password_hash($password, PASSWORD_DEFAULT); check it later with password_verify(). Never store plain text or md5().

بە password_hash($password, PASSWORD_DEFAULT)؛ دواتر بە password_verify() بیپشکنە. هەرگیز دەقی ئاسایی یان md5() هەڵمەگرە.

Videoڤیدیۆ

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.

PHP Full Course for free 🐘Bro Code · Englishئینگلیزی · 3M viewsبینین · 65K likesلایک · Partبەشی 0:00–3:26:07 (ofلە 4:00:00)
How to create a function, send values in with arguments, and get a result back with return, with a short practice example.
چۆن دروست بکەیت، بە بنێریتە ناوی و بە `return` ئەنجامێک لێی وەربگریتەوە، لەگەڵ ڕاهێنانێکی کورت.
Watch 0:00–3:26:07; our own lectures cover the database part
لە ⁦0:00⁩ تا ⁦3:26:07⁩ سەیر بکە؛ بەشی لە وانەکانی خۆماندا ڕوون کراوەتەوە.

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Back to the courseگەڕانەوە بۆ کۆرسەکە

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.