Chapterبەش 6 · Lectureوانە 6.6

Building Gates from Transistorsدروستکردنی گەیتەکان لە ترانزیستۆرەکانەوە

What is inside a logic gate: the transistor as a switch controlled by a small base current (with a tap analogy); NPN and PNP; the course author's simulator circuits for AND (series) and OR (parallel), with an animation; NOT, NAND and NOR that pull the output down, redrawn with values that are safe for real parts; why real gates take the output from the collector (RTL); and the logic families from diode logic to today's CMOS.

چی لە ناو : وەک کە بە بچووکی کۆنترۆڵ دەکرێت (بە نموونەی شێری ئاو)؛ NPN و PNP؛ خاوەنی کۆرسەکە بۆ AND () و OR ()، بە ئەنیمەیشنێک؛ NOT، NAND و NOR کە دادەبەزێنن، دووبارە کێشراون بە نرخی بێ مەترسی بۆ پارچەی ڕاستەقینە؛ بۆچی لە وەردەگرن ⁦(RTL)⁩؛ و لە لۆجیکی تا CMOSـی ئەمڕۆ.

22 min read23 خولەک خوێندنەوە · 19 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

Explain how a small base current switches a transistor fully off or fully on, and name its three terminals.
Trace transistor circuits for AND, OR, NOT, NAND and NOR for every input combination.
Choose safe base and LED resistor values and spot unsafe ones.
Explain why NAND and NOR are the natural gates of RTL, and why CMOS is used today.

ڕوون بکەیتەوە چۆن بچووکی بە تەواوی دەکوژێنێتەوە یان هەڵی دەکات و سێ لاقەکەی ناو ببەیت.
AND، OR، NOT، NAND و NOR بۆ هەموو تێکەڵەیەکی بەدوادا بچیت.
نرخی بێ مەترسی بۆ و LED هەڵبژێریت و نرخە مەترسیدارەکان بناسیتەوە.
ڕوون بکەیتەوە بۆچی NAND و NOR RTLـن و بۆچی ئەمڕۆ CMOS بەکار دێت.

What is inside a gate?چی لە ناو گەیتێکدایە؟

So far every gate was a symbol with a truth table. Gates are real chips said that inside a chip each gate is “a few transistors”. This lesson opens the box: with the course author's own simulator circuits it shows how one, two or more transistors make NOT, AND, OR, NAND and NOR — and why the chips of today are built the way they are.

تا ئێستا هەر بوو لەگەڵ . وانەی گەیتەکان چیپی ڕاستەقینەن گوتی لە ناو هەر «چەند ». ئەم وانەیە سندووقەکە دەکاتەوە: بە خودی خاوەنی کۆرسەکە پیشان دەدات چۆن یەک، دوو یان زیاتر NOT، AND، OR، NAND و NOR دروست دەکەن — و بۆچی ئەمڕۆ بەم شێوەیە دروست دەکرێن.

The transistor is the single part that drove the electronics revolution. Once engineers learned to make many of them on one piece of silicon, the integrated circuit was born, and with it microprocessors with billions of transistors (A whole CPU on one chip).

ئەو تاکە پارچەیەیە کە شۆڕشی ئەلیکترۆنیاتی هێنایە ئاراوە. کاتێک ئەندازیاران فێر بوون زۆریان لەسەر یەک پارچە سیلیکۆن دروست بکەن، لە دایک بوو و لەگەڵیدا پرۆسێسەرەکان بە ملیارەها (CPUـێکی تەواو لەسەر یەک چیپ).

A transistor is a switch you control with a small currentترانزیستۆر سویچێکە کە بە تەزوویەکی بچووک کۆنترۆڵی دەکەیت

A transistor is a three-terminal semiconductor part that controls current and can act as an electronic switch with no moving parts. The common kind in logic labs is the bipolar junction transistor (BJT), whose terminals are the base (B), the collector (C) and the emitter (E). A small current flowing into the base and out of the emitter lets a much larger current flow from the collector to the emitter. No base current, no collector current.

پارچەیەکی سێ لاقییە کە کۆنترۆڵ دەکات و دەتوانێت وەک ئەلیکترۆنی بێ بەشی جووڵاو کار بکات. جۆرە باوەکەی تاقیگەکانی لۆجیک دوو جەمسەری (BJT)ـە کە لاقەکانی ⁦(B)⁩، ⁦(C)⁩ و ⁦(E)⁩ـن. بچووک کە دەچێتە ناو و لە دەردەچێت ڕێگە دەدات زۆر گەورەتر لە بۆ بڕوات. نەبێت، نابێت.

The tap picture: the base is the handle.وێنەی شێرەکە: دەسکەکەیە.CêIT

The tap on the water tankشێری تانکی ئاو

Think of the tap under the water tank on the roof. The water waiting in the pipe is the collector's supply; the water that pours out is the emitter's current. A small twist of the handle — the base current — decides whether a big stream flows or none at all.

بیر لە شێرەکەی ژێر تانکی ئاوی سەربان بکەرەوە. ئەو ئاوەی لە بۆرییەکەدا چاوەڕێ دەکات سەرچاوەی ؛ ئەو ئاوەی دەڕژێت . سووڕاندنێکی بچووکی دەسکەکە — — بڕیار دەدات ئایا ڕووبارێکی گەورە بڕوات یان هیچ.

Where the analogy stops workingسنووری ئەم نموونەیە

A real handle stays where you leave it; a transistor stays on only while base current keeps flowing. And in a logic gate the tap is never left half open: it is either fully off or fully on.

دەسکێکی ڕاستەقینە لە هەر شوێنێک جێی بهێڵیت دەمێنێتەوە؛ تەنها تا ئەو کاتە هەڵکراو دەمێنێت کە بەردەوام بێت. هەروەها لە شێرەکە هەرگیز نیوە کراوە جێ ناهێڵرێت: یان بە تەواوی کوژاوەیە یان بە تەواوی هەڵکراو.

Quick checkپشکنینی خێراIn an NPN transistor switch, what turns the large collector–emitter current on?لە NPNـدا چی ئەو گەورەیەی نێوان و هەڵدەکات؟A large current into the emitterتەزوویەکی گەورە بۆ ناو ئیمیتەرTurning the transistor roundسووڕاندنی ترانزیستۆرەکەA small current into the baseتەزوویەکی بچووک بۆ ناو بەیس

How Do Computers Make Decisions? Logic Gates and Boolean Logic Explained.Basics Explained, H3Vtux · Englishئینگلیزی · 243K viewsبینین · 9.3K likesلایک · Partبەشی 2:32–5:47 (ofلە 11:23)
A transistor is an electronic switch: a small control current lets a bigger current flow, and chains of them make gates.
ئەلیکترۆنییە: بچووکی کۆنترۆڵ ڕێگە دەدات گەورەتر بڕوات و زنجیرەیەک لەوان دروست دەکەن.
Chapter 'What is a Transistor' (2:32-5:47); simple animation of the switch idea.
بەشی What is a Transistor (⁦2:32⁩ تا ⁦5:47⁩)؛ سادە بۆ بیرۆکەی .

A transistor is a switch you control with a small currentترانزیستۆر سویچێکە کە بە تەزوویەکی بچووک کۆنترۆڵی دەکەیت

NPN and PNP, and the three legsNPN و PNP و سێ لاقەکە

Bipolar transistors come in two types, NPN and PNP; most switching circuits, including every circuit in this lesson, use NPN. In the symbol the arrow is on the emitter and shows the direction of conventional current: out of an NPN, into a PNP.

دوو جەمسەری دوو جۆرن، NPN و PNP؛ زۆربەی سویچکردن، لەوانە هەموو ئەم وانەیە، NPN بەکار دەهێنن. لە تیرەکە لەسەر و ئاراستەی ڕێککەوتووی پیشان دەدات: لە NPNـدا بەرەو دەرەوە، لە PNPـدا بەرەو ژوورەوە.

The arrow on the emitter tells NPN from PNP.تیرەکەی سەر NPN لە PNP جیا دەکاتەوە.CêIT

Which leg is “negative”?کام لاق «سالبە»؟

The practical lecture says that “the emitter terminal is the negative lead and the collector terminal is the positive lead”. That is a rule of thumb for an NPN transistor used as a switch: its emitter goes to the negative side (ground) and its collector, through the load, to +. A PNP is wired the other way round, and the emitter is not “negative” by itself — it is simply the terminal the arrow sits on.

وانە پراکتیکییەکە دەڵێت « لاقی سالبە و لاقی موجەبە». ئەمە ڕێسایەکی خێرایە بۆ NPN کە وەک بەکار دێت: دەچێتە لای سالب () و ، بە ناو ، دەچێتە +. PNP بە پێچەوانەوە دەبەسترێت و خۆی بە خۆی «سالب» نییە — تەنها ئەو لاقەیە کە تیرەکە لەسەریەتی.

The course author's circuits use the 2N2222A, a common small NPN transistor: it can switch up to about 600 mA at up to 40 V, far more than an LED needs.

خاوەنی کۆرسەکە ⁦2N2222A⁩ بەکار دەهێنن، NPNـی بچووکی باو: دەتوانێت تا نزیکەی ⁦600 mA⁩ بە تا ⁦40 V⁩ بگۆڕێت، زۆر زیاتر لەوەی پێویستی پێیەتی.

A transistor is a switch you control with a small currentترانزیستۆر سویچێکە کە بە تەزوویەکی بچووک کۆنترۆڵی دەکەیت

Fully off or fully onبە تەواوی کوژاوە یان بە تەواوی هەڵکراو

A logic circuit uses a transistor in only two states. With no base current it is off (in cut-off): the collector–emitter path is like an open switch. With enough base current it is fully on (saturated): the path is like a closed switch with only about 0.2 V across it. A base needs about 0.7 V before current flows into it, so it is always fed through a base resistor that sets the current.

تەنها لە دوو دۆخدا بەکار دەهێنێت. بە بێ کوژاوەیە: ڕێگای نێوان و وەک کراوەیە. بە بەس بە تەواوی هەڵکراوە: ڕێگاکە وەک داخراوە و تەنها نزیکەی ⁦0.2 V⁩ لە نێوان دوو سەریدایە. پێویستی بە نزیکەی ⁦0.7 V⁩ هەیە پێش ئەوەی بچێتە ناوی، بۆیە هەمیشە بە ناو وزەی پێ دەدرێت کە دیاری دەکات.

How much base current is enough? A transistor multiplies its base current by its gain (hFE), usually 50 to 400. To switch 10 mA with a gain of 100, the base needs at least $10 \div 100 = 0.1\ \text{mA}$ ; designers give it several times more to be sure. From 9 V through a 10 kΩ base resistor, the base gets $(9 - 0.7) \div 10\,000 \approx 0.83\ \text{mA}$ — plenty.

چەند بەسە؟ جارانی قازانجەکەی (gain، hFE) دەکات، کە زۆرجار ⁦50⁩ تا ⁦400⁩ـە. بۆ گۆڕینی ⁦10 mA⁩ بە قازانجی ⁦100⁩، لانیکەم پێویستی بە $10 \div 100 = 0.1\ \text{mA}$ هەیە؛ دیزاینەران بۆ دڵنیایی چەند هێندە زیاتری دەدەنێ. لە ⁦9 V⁩ـەوە بە ⁦10 k⁩Ωـدا، $(9 - 0.7) \div 10\,000 \approx 0.83\ \text{mA}$ وەردەگرێت — زۆر بەسە.

Quick checkپشکنینی خێراA transistor with a gain of 200 must switch 20 mA. What is the smallest base current that can do it? بە قازانجی ⁦200⁩ دەبێت ⁦20 mA⁩ بگۆڕێت. کەمترین کە ئەمە بکات چەندە؟

10\ \text{mA}

10\ \text{mA}

4\ \text{A}

4\ \text{A}

0.1\ \text{mA}

0.1\ \text{mA}

200\ \text{mA}

200\ \text{mA}

AND: two transistors in seriesAND: دوو ترانزیستۆر بە بەستنی زنجیرەیی

The course author built this AND gate in Multisim. A 9 V battery feeds a DIP switch S2 with two switches. Each switch sends current through a 1 kΩ base resistor (R1, R2) into one 2N2222A transistor (Q1, Q2). The two transistors sit in series between the LED (with its 1 kΩ resistor R3) and ground. The LED can light only if both transistors conduct — exactly like two switches in series.

خاوەنی کۆرسەکە ئەم لە Multisimـدا دروست کرد. پاترییەکی ⁦9 V⁩ وزە دەداتە DIPـی دوو دانەیی ⁦(S2)⁩. هەر بە ⁦1 k⁩Ωـدا (⁦R1⁩، ⁦R2⁩) دەنێرێتە ناو ⁦2N2222A (Q1⁩، ⁦Q2⁩). دوو بە لە نێوان (لەگەڵ ⁦R3⁩، ⁦1 k⁩Ω) و دانراون. تەنها کاتێک هەڵدەبێت کە هەردوو بگەیەنن — ڕێک وەک دوو سویچ بە دوای یەکدا.

Screenshot of a Multisim circuit: battery V1 9 V, a red DIP switch S2 with two switches, resistors R1 and R2 of 1 kΩ to the bases of transistors Q1 and Q2 (2N2222A), which are stacked one above the other; above them LED1 and resistor R3 of 1 kΩ lead up to the + line. LED1 is drawn lit. — The course author's transistor AND gate in Multisim (labels in English). Both switches are on, so the LED is lit. خاوەنی کۆرسەکە لە Multisimـدا (ناونیشانەکان ئینگلیزین). هەردوو هەڵکراون، بۆیە LEDـەکە هەڵکراوە.Course material

With both switches on, the current flows from +9 V through R3 and the LED, then through Q1 and Q2 to ground: about $(9 - 2 - 0.4) \div 1000 \approx 6.6\ \text{mA}$ (2 V for the LED and about 0.2 V for each saturated transistor). If either switch is off, its transistor is an open switch and the path is broken.

کاتێک هەردوو هەڵکراون، لە ⁦+9 V⁩ـەوە بە ⁦R3⁩ و دەڕوات، پاشان بە ⁦Q1⁩ و ⁦Q2⁩ـدا بۆ : نزیکەی $(9 - 2 - 0.4) \div 1000 \approx 6.6\ \text{mA}$ (⁦2 V⁩ بۆ و نزیکەی ⁦0.2 V⁩ بۆ هەر تەواو هەڵکراو). ئەگەر هەر کوژاوە بێت، وەک کراوەیە و ڕێگاکە دەپچڕێت.

Quick checkپشکنینی خێراIn the transistor AND circuit, switch A is on and switch B is off. What does the LED do?لە AND بە ، A هەڵکراوە و B کوژاوەیە. LEDـەکە چی دەکات؟It stays dark: Q2 is off, so the path to ground is broken.کوژاوە دەمێنێتەوە: ⁦Q2⁩ کوژاوەیە، بۆیە ڕێگای زەوی پچڕاوە.It lights dimly.کز هەڵدەبێت.It lights fully, because Q1 is on.بە تەواوی هەڵدەبێت، چونکە ⁦Q1⁩ هەڵکراوە.

AND: two transistors in seriesAND: دوو ترانزیستۆر بە بەستنی زنجیرەیی

Watch the AND circuitسەیری سووڕی AND بکە

The animation goes through the four input combinations. Watch which transistors switch on and when the current finally has a complete path.

ئەنیمەیشنەکە بە چوار تێکەڵەی تێدەپەڕێت. سەیر بکە کام هەڵدەبن و کەی لە کۆتاییدا ڕێگایەکی تەواوی دەبێت.

Animation of the transistor AND circuit (9 V, 1 kΩ base resistors, two NPN transistors in series under an LED and a 1 kΩ resistor). Frames: A = 0, B = 0, both transistors off, LED dark; A = 1, B = 0, Q1 on but Q2 off, LED dark; A = 0, B = 1, Q2 on but Q1 off, LED dark; A = 1, B = 1, both on, the current path through the resistor, LED, Q1 and Q2 to ground is highlighted and the LED lights. A truth table on the right highlights the matching row; the last frame says the LED lights only for A = 1 AND B = 1. — Series transistors: the LED lights only when A AND B are on. بە : LED تەنها کاتێک هەڵدەبێت کە A و B هەڵکراو بن.CêIT

OR: two transistors in parallelOR: دوو ترانزیستۆر بە بەستنی هاوتەریب

For OR the course author put the two transistors (Q3, Q4) in parallel: both collectors join below the LED (with its 1 kΩ resistor R6) and both emitters go to ground. Either transistor alone gives the current a path, so the LED lights when A or B (or both) is on — like two switches in parallel.

بۆ OR خاوەنی کۆرسەکە دوو (⁦Q3⁩، ⁦Q4⁩) بە دانا: هەردوو لە ژێر (لەگەڵ ⁦R6⁩، ⁦1 k⁩Ω) بەیەک دەگەن و هەردوو دەچنە سەر . هەر بە تەنها ڕێگایەک بە دەدات، بۆیە هەڵدەبێت کاتێک A یان B (یان هەردووکیان) هەڵکراو بێت — وەک دوو سویچی هاوتەریب.

Screenshot of a Multisim circuit: battery V2 9 V, a DIP switch S1 with two switches, resistors R4 and R5 of 1 kΩ to the bases of transistors Q3 and Q4 (2N2222A), which stand side by side; their collectors are joined under LED2 and resistor R6 of 1 kΩ, and their emitters go to ground. Both switches are off and LED2 is dark. — The course author's transistor OR gate in Multisim (labels in English). Here both switches are off, so LED2 is dark. خاوەنی کۆرسەکە لە Multisimـدا (ناونیشانەکان ئینگلیزین). لێرەدا هەردوو کوژاوەن، بۆیە ⁦LED2⁩ کوژاوەیە.Course material

NOT: one transistor pulls the output downNOT: یەک ترانزیستۆر دەرخستە دادەبەزێنێت

For NOT the LED is not in the transistor's path. A resistor joins +V to the collector, and the LED (with its own resistor) hangs from that collector point to ground. The transistor sits between the collector point and ground, like a switch across the LED:

بۆ NOT لە ڕێگای نییە. +V بە دەبەستێت و (لەگەڵ خۆی) لەو خاڵەی بۆ دادەنرێت. لە نێوان خاڵی و ، وەک بە دوو سەری :

Switch A open (input 0): no base current, so the transistor is off. Current flows from +V through the collector resistor into the LED: the LED is on (output 1).
Switch A closed (input 1): base current flows, the transistor turns fully on and pulls the collector down to about 0.2 V. That is far below the LED's 2 V, so the LED goes dark (output 0).

A کراوە ( ⁦0⁩): نییە، بۆیە کوژاوەیە. لە +Vـەوە بە دەچێتە ناو : هەڵکراوە ( ⁦1⁩).
A داخراو ( ⁦1⁩): دەڕوات، بە تەواوی هەڵدەبێت و دادەبەزێنێت بۆ نزیکەی ⁦0.2 V⁩. ئەمە زۆر لە خوار ⁦2 V⁩ـی ، بۆیە دەکوژێتەوە ( ⁦0⁩).

The NOT circuit of the course author's sheet, redrawn with values safe for real parts. NOTـی پەڕەکەی خاوەنی کۆرسەکە، دووبارە کێشراوە بە نرخی بێ مەترسی بۆ پارچەی ڕاستەقینە.CêIT

Quick checkپشکنینی خێراIn the transistor NOT circuit, why does the LED go dark when the switch is closed?لە NOT بە ، بۆچی دەکوژێتەوە کاتێک دادەخرێت؟The base current flows through the LED backwards.تەزووی بەیس بە پێچەوانەوە بە LEDـدا دەڕوات.The transistor turns on and pulls the collector to about 0.2 V, below the LED's 2 V.ترانزیستۆرەکە هەڵدەبێت و کۆلێکتەر دادەبەزێنێت بۆ نزیکەی ⁦0.2 V⁩، کە لە خوار ⁦2 V⁩ـی LEDـەوەیە.The switch disconnects the battery.سویچەکە پاترییەکە جیا دەکاتەوە.

BJT Transistors - Electronics Switches and InvertersThe Organic Chemistry Tutor · Englishئینگلیزی · 386K viewsبینین · 5.8K likesلایک · Partبەشی 11:16–16:49 (ofلە 16:49)
One NPN transistor as an inverter: input LOW gives output HIGH, input HIGH pulls the output LOW, with resistor values worked out.
یەک NPN وەک پێچەوانەکەر: LOW HIGH دەدات و HIGH دادەبەزێنێت بۆ LOW، لەگەڵ هەژمارکردنی نرخی .
Chapter 'Transistor as inverter' (11:16-end).
بەشی Transistor as inverter (لە ⁦11:16⁩ـەوە تا کۆتایی).

NOT: one transistor pulls the output downNOT: یەک ترانزیستۆر دەرخستە دادەبەزێنێت

Values that are safe for real partsنرخی بێ مەترسی بۆ پارچەی ڕاستەقینە

100 Ω is too little for real parts⁦100⁩ Ω بۆ پارچەی ڕاستەقینە زۆر کەمە

On the course author's sheet this circuit uses 100 Ω for all three resistors at 12 V. In a simulator that works, but on a real breadboard the base would get $(12 - 0.7) \div 100 \approx 113\ \text{mA}$ — about a hundred times more than it needs, wasting power and heating the transistor — and the LED would get $(12 - 2) \div 200 = 50\ \text{mA}$ , more than twice the 20 mA a standard LED is made for. The redrawn circuit uses 10 kΩ at the base (≈ 1.1 mA) and 1 kΩ + 1 kΩ for the LED (≈ 5 mA), in the same range as the author's own AND and OR circuits.

لە پەڕەکەی خاوەنی کۆرسەکەدا ئەم بۆ هەر سێ ⁦100⁩ Ω بە ⁦12 V⁩ بەکار دەهێنێت. لە کار دەکات، بەڵام لەسەر ڕاستەقینە $(12 - 0.7) \div 100 \approx 113\ \text{mA}$ وەردەگرێت — نزیکەی سەد هێندەی ئەوەی پێویستیەتی، کە وزە بەفیڕۆ دەدات و گەرم دەکات — و $(12 - 2) \div 200 = 50\ \text{mA}$ وەردەگرێت، زیاتر لە دوو هێندەی ئەو ⁦20 mA⁩ـەی LEDـێکی ستاندارد بۆی دروست کراوە. دووبارە کێشراوەکە ⁦10 k⁩Ω لە (≈ ⁦1.1 mA⁩) و ⁦1 k⁩Ω + ⁦1 k⁩Ω بۆ (≈ ⁦5 mA⁩) بەکار دەهێنێت، لە هەمان مەودای AND و ORـی خودی خاوەنی کۆرسەکە.

Quick checkپشکنینی خێراYou build the NOT gate on a 12 V breadboard. Which base resistor do you use? لەسەر ⁦12 V⁩ دروست دەکەیت. کام بۆ بەکار دەهێنیت؟No resistor: the base needs the full 12 Vهیچ بەرگر: بەیس پێویستی بە هەموو ⁦12 V⁩ـەکەیە

10\ \text{k}\Omega

, giving about 1.1 mA

10\ \text{k}\Omega

، کە نزیکەی ⁦1.1 mA⁩ دەدات

100\ \Omega

, as on the original sheet

100\ \Omega

، وەک پەڕە ڕەسەنەکە

NAND and NOR: transistors that pull the output downNAND و NOR: ئەو ترانزیستۆرانەی دەرخستە دادەبەزێنن

NAND and NOR use the NOT idea with two transistors. The output is the collector point, joined to +V by a resistor. The transistors form a path from that point to ground: when the path conducts, the output is pulled LOW and the LED goes dark.

NAND و NOR بیرۆکەی NOT بە دوو بەکار دەهێنن. خاڵی کە بە بە +Vـەوە بەستراوە. ڕێگایەک لەو خاڵەوە بۆ پێک دەهێنن: کاتێک ڕێگاکە دەگەیەنێت، LOW دەکرێت و دەکوژێتەوە.

Gate	Pull-down transistors دابەزێنەر	Output LOW when … LOWـە کاتێک …
NOT	oneیەک	$A = 1$
NAND	two in seriesدوو بە	$A = 1$ and $B = 1$ $A = 1$ و $B = 1$
NOR	two in parallelدوو بە	$A = 1$ or $B = 1$ $A = 1$ یان $B = 1$

NAND and NOR: transistors that pull the output downNAND و NOR: ئەو ترانزیستۆرانەی دەرخستە دادەبەزێنن

NAND: the series pairNAND: جووتە زنجیرەییەکە

In NAND the two transistors are stacked in series between the output and ground. Only when both switches are on is there a path to ground, so the output (and the LED) goes LOW only for $A = B = 1$ — the AND circuit with its output turned upside down.

لە NANDـدا دوو بە لە نێوان و لەسەر یەک دانراون. تەنها کاتێک هەردوو هەڵکراو بن ڕێگایەک بۆ هەیە، بۆیە (و ) تەنها بۆ $A = B = 1$ LOW دەبێت — AND بە پێچەوانەکراوەوە.

The course author's NAND circuit, redrawn with safe values and keys A and B. NANDـی خاوەنی کۆرسەکە، دووبارە کێشراوە بە نرخی بێ مەترسی و A و B.CêIT

Two keys called Aدوو دوگمە بە ناوی A

The course author's NAND screenshot has two small problems. Both switches are labelled Key = A — a two-input gate needs two different keys, A and B (in Multisim you rename a key by double-clicking the switch). And, as in the NOT circuit, every resistor is 100 Ω at 12 V (≈ 113 mA into each base, ≈ 50 mA through the LED). The redrawn circuit uses 10 kΩ base resistors and 1 kΩ for the collector and the LED.

NANDـی خاوەنی کۆرسەکە دوو کێشەی بچووکی هەیە. هەردوو بە Key = A ناونراون — دوو پێویستی بە دوو جیاوازە، A و B (لە Multisimـدا بە دووجار کرتەکردن لەسەر ناو دەنرێتەوە). هەروەها، وەک لە NOTـدا، هەموو ⁦100⁩ Ωـە بە ⁦12 V⁩ (≈ ⁦113 mA⁩ بۆ هەر ، ≈ ⁦50 mA⁩ بە ). دووبارە کێشراوەکە ⁦10 k⁩Ω و ⁦1 k⁩Ω بۆ و بەکار دەهێنێت.

Quick checkپشکنینی خێراIn the transistor NAND circuit,

A = 1

and

B = 0

. Is the LED on or off?لە NAND بە ،

A = 1

و

B = 0

. LEDـەکە هەڵکراوە یان کوژاوە؟On: Q2 is off, so the series path to ground is broken and the output stays HIGH.هەڵکراوە: ⁦Q2⁩ کوژاوەیە، بۆیە ڕێگا زنجیرەییەکە بۆ زەوی پچڕاوە و دەرخستە HIGH دەمێنێتەوە.Off: one transistor is enough to pull the output down.کوژاوە: یەک ترانزیستۆر بەسە بۆ دابەزاندنی دەرخستە.

NAND and NOR: transistors that pull the output downNAND و NOR: ئەو ترانزیستۆرانەی دەرخستە دادەبەزێنن

NOR: the parallel pairNOR: جووتە هاوتەریبەکە

The author's gate sheet also lists NOR, and the practical's example files include a NOR gate built from transistors. Put the two pull-down transistors in parallel: either one conducting pulls the output LOW. The LED is on only when $A = B = 0$ — the OR circuit, inverted.

پەڕەی خاوەنی کۆرسەکە NORـیش دەژمێرێت و فایلە نموونەییەکانی بەشی پراکتیکی دروستکراو لە لەخۆ دەگرن. دوو دابەزێنەرەکە بە دابنێ: هەر یەکێکیان بگەیەنێت LOW دەکات. تەنها کاتێک هەڵکراوە کە $A = B = 0$ — OR بە پێچەوانەکراوی.

NOR: two transistors in parallel pull the output LOW.NOR: دوو بە LOW دەکەن.CêIT

Quick checkپشکنینی خێراA circuit has two transistors in parallel between the output point and ground, and a resistor from +V to the output. Which gate is it? دوو بە لە نێوان خاڵی و هەیە و لە +Vـەوە بۆ . کام ؟

\text{AND}

\text{AND}

\text{NOR}

\text{NOR}

\text{OR}

\text{OR}

\text{NAND}

\text{NAND}

Why real gates take the output from the collectorبۆچی گەیتە ڕاستەقینەکان دەرخستە لە کۆلێکتەرەوە وەردەگرن

The AND and OR circuits above light an LED that sits inside the transistor path. That is fine for a demonstration, but a real gate's output must be a voltage — HIGH or LOW — that the next gate's input can read. So real transistor gates take their output from the collector, with a resistor (a pull-up) to +V, exactly like the NOT, NAND and NOR circuits. This family of gates is called resistor–transistor logic (RTL).

AND و ORـی سەرەوە LEDـێک هەڵدەکەن کە لە ناو ڕێگای . ئەمە بۆ پیشاندان باشە، بەڵام ڕاستەقینە دەبێت بێت — HIGH یان LOW — کە دواتر بتوانێت بیخوێنێتەوە. بۆیە ڕاستەقینە لە وەردەگرن، بە (بەرزکەرەوە) بۆ +V، ڕێک وەک NOT، NAND و NOR. ئەم خێزانە لە پێی دەوترێت لۆجیکی بەرگر–ترانزیستۆر (RTL).

One gate's collector drives the next gate's base: that is how RTL gates are chained. دواتر دەجووڵێنێت: RTL بەم شێوەیە بە دوای یەکدا دەبەسترێن.CêIT

Look at what comes out naturally: one transistor gives NOT, a series pair NAND, a parallel pair NOR. A non-inverting AND or OR needs one more stage (NAND + NOT, NOR + NOT). That is why NAND and NOR are the cheapest gates to build — and why each of them alone can build every other gate (universal gates). The Apollo Guidance Computer that flew to the Moon (from 1966) was built almost entirely from integrated RTL 3-input NOR gates.

سەیری ئەوە بکە کە بە سروشتی دێتە دەرەوە: یەک NOT دەدات، جووتێکی زنجیرەیی NAND و جووتێکی هاوتەریب NOR. AND یان ORـی پێچەوانەنەکەر پێویستی بە قۆناغێکی زیاترە (⁦NAND + NOT⁩، ⁦NOR + NOT⁩). بۆیە NAND و NOR هەرزانترین بۆ دروستکردن — و بۆیە هەر یەکێکیان بە تەنها دەتوانێت هەموو تر دروست بکات (گەیتە گشتگیرەکان). ڕێنمایی Apollo کە بەرەو مانگ فڕی (لە ⁦1966⁩ـەوە) نزیکەی هەمووی لە RTLـی سێ دروست کرابوو.

Quick checkپشکنینی خێراWhy are NAND and NOR, not AND and OR, the natural gates of a transistor logic family?بۆچی NAND و NOR، نەک AND و OR، خێزانێکی لۆجیکیی ؟A transistor that switches on pulls its collector output LOW, so the basic stage inverts.ترانزیستۆرێک کە هەڵدەبێت دەرخستەی کۆلێکتەرەکەی LOW دەکات، بۆیە قۆناغە بنەڕەتییەکە پێچەوانە دەکاتەوە.NAND and NOR need no power.NAND و NOR پێویستیان بە وزە نییە.AND and OR cannot be built from transistors.AND و OR لە ترانزیستۆرەوە دروست ناکرێن.

Logic families: from diodes to CMOSخێزانە لۆجیکییەکان: لە دایۆدەوە تا CMOS

Over sixty years engineers built gates in several ways. Each way is a logic family: chips of one family share a supply voltage, speed and power use, and can be connected to each other.

لە ماوەی شەست ساڵدا ئەندازیاران بە چەند شێوەیەک دروست کرد. هەر شێوەیەک : یەک خێزان ، خێرایی و وزەخواردنیان وەک یەکە و دەتوانرێت بە یەکەوە ببەسترێن.

The main logic familiesسەرەکیترین
Familyخێزان	Built fromدروستکراو لە	Notesتێبینی
DL — diode logicDL — لۆجیکی	diodes and resistors و	only AND and OR, no NOT; the signal weakens at every stage (1940s, ENIAC)تەنها AND و OR، NOTـی نییە؛ لە هەر قۆناغێکدا لاواز دەبێت (ساڵانی ⁦1940⁩، ENIAC)
RTL — resistor–transistor logicRTL — لۆجیکی بەرگر–ترانزیستۆر	resistors and bipolar transistors و دوو جەمسەری	the first integrated logic family (1961); NOR is its basic gate; Apollo Guidance Computerیەکەم کە وەک دروست کرا ⁦(1961)⁩؛ NOR بنەڕەتییەتی؛ Apollo
DTL — diode–transistor logicDTL — لۆجیکی دایۆد–ترانزیستۆر	diodes for the logic, a transistor to amplify بۆ لۆجیک، بۆ بەهێزکردن	1962; better noise margin than RTL⁦1962⁩؛ بەرگەگرتنی باشتر لە RTL
TTL — transistor–transistor logicTTL — لۆجیکی ترانزیستۆر–ترانزیستۆر	bipolar transistors onlyتەنها دوو جەمسەری	the 7400 series (1964), 5 V; the classic lab chipsزنجیرەی ⁦7400 (1964)⁩، ⁦5 V⁩؛ تاقیگە
ECL — emitter-coupled logicECL — لۆجیکی -بەستراو	transistors that never saturate کە هەرگیز بە تەواوی هەڵناکرێن	very fast but power-hungry; for special high-speed usesزۆر خێرا بەڵام وزەخۆر؛ بۆ کاری تایبەتی خێرایی بەرز
CMOS — complementary MOS⁦CMOS — MOS⁩ـی تەواوکەر	pairs of p-type and n-type MOSFETsجووتی MOSFETـی جۆری p و جۆری n	almost no current at rest; the 4000 series (1968) and 74HC; today nearly every chipلە کاتی وەستاندا نزیکەی هیچ ناخوات؛ زنجیرەی ⁦4000 (1968)⁩ و ⁦74HC⁩؛ ئەمڕۆ نزیکەی هەموو

CMOS is not slowCMOS خاو نییە

An older handout in the course folder says that CMOS gates “are severely limited in their speed of operation”. That was true of the first CMOS chips of the late 1960s, but it has been out of date for decades: CMOS is the technology of every modern processor and memory, and its transistors switch billions of times per second.

یەکێک لە دەستنووسە کۆنەکانی بوخچەی کۆرسەکە دەڵێت CMOS «لە خێراییدا بە توندی سنووردارن». ئەمە بۆ یەکەم CMOSـی کۆتایی ساڵانی ⁦1960⁩ ڕاست بوو، بەڵام دەیان ساڵە کۆن بووە: CMOS تەکنەلۆژیای هەموو پرۆسێسەر و ئەمڕۆیە و لە چرکەیەکدا ملیارەها جار دەگۆڕێن.

Logic families: from diodes to CMOSخێزانە لۆجیکییەکان: لە دایۆدەوە تا CMOS

The CMOS inverter: two transistorsپێچەوانەکەری CMOS: دوو ترانزیستۆر

A CMOS inverter uses a complementary pair: a p-type transistor (PMOS) between +V and the output, and an n-type transistor (NMOS) between the output and ground. One input drives both gates. A 0 at the input turns the PMOS on and the NMOS off, so the output is connected to +V (1). A 1 turns the NMOS on and the PMOS off, so the output goes to ground (0).

پێچەوانەکەری CMOS جووتێکی تەواوکەر بەکار دەهێنێت: جۆری ⁦p (PMOS)⁩ لە نێوان +V و و جۆری ⁦n (NMOS)⁩ لە نێوان و . یەک هەردووکیان دەجووڵێنێت. 0 لە PMOS هەڵدەکات و NMOS دەکوژێنێتەوە، بۆیە بە +Vـەوە دەبەسترێت ⁦(1). 1 NMOS⁩ هەڵدەکات و PMOS دەکوژێنێتەوە، بۆیە دەچێتە سەر ⁦(0)⁩.

In CMOS one of the two transistors is always off.لە CMOSـدا هەمیشە یەکێک لە دوو کوژاوەیە.CêIT

Because one transistor of the pair is always off, there is never a steady path from +V to ground: a CMOS gate draws current almost only while it switches. Compare the NOT circuit above, where the collector resistor wastes current whenever the transistor is on. CMOS gates follow the same pattern as before: a 2-input NAND uses 4 transistors (two in series, two in parallel), and an AND is a NAND plus an inverter, 6 transistors — so a 74HC08 with four AND gates holds 24 transistors.

لەبەر ئەوەی یەکێک لە جووتەکە هەمیشە کوژاوەیە، هەرگیز ڕێگایەکی جێگیر لە +Vـەوە بۆ نییە: CMOS نزیکەی تەنها لە کاتی گۆڕاندا دەخوات. بەراوردی بکە بە NOTـی سەرەوە، کە هەر کاتێک هەڵکراو بێت بەفیڕۆ دەدات. CMOS هەمان نەخشە دەگرنەبەر: NANDـی دوو 4 بەکار دەهێنێت (دوو بە ، دوو بە ) و AND بریتییە لە NAND و پێچەوانەکەرێک، 6 — بۆیە ⁦74HC08⁩ کە چوار هەیە ⁦24⁩ لەخۆ دەگرێت.

How do Transistors Build into a CPU? 🖥️🤔 How do Transistors Work? 🖥️🤔Branch Education · Englishئینگلیزی · 2.5M viewsبینین · 97K likesلایک · Partبەشی 2:12–10:45 (ofلە 26:45)
Inside a CMOS inverter: how PMOS and NMOS transistors switch and why one is always off, shown in 3-D animation.
ناوەوەی پێچەوانەکەرێکی CMOS: PMOS و NMOS چۆن هەڵدەبن و دەکوژێنەوە و بۆچی هەمیشە یەکێکیان کوژاوەتەوە، بە سێ ڕەهەندی.
2:12-10:45: inverter standard cell, how basic transistors work, inverter schematic.
لە ⁦2:12⁩ تا ⁦10:45⁩: خانەی ستانداردی پێچەوانەکەر، چۆن کار دەکەن و پێچەوانەکەر.

Common mistakesهەڵە باوەکان

Mistakeهەڵە	Fixچارەسەر
Driving the base straight from the supply, with no resistor (or with 100 Ω at 12 V).جووڵاندنی ڕاستەوخۆ لە سەرچاوەکەوە بێ (یان بە ⁦100⁩ Ω بە ⁦12 V⁩).	Always use a base resistor of about 1 kΩ to 10 kΩ; a fraction of a milliampere to a few milliamperes is enough.هەمیشە نزیکەی ⁦1 k⁩Ω تا ⁦10 k⁩Ω بەکار بهێنە؛ بەشێک لە میلیئەمپێرێک تا چەند میلیئەمپێرێک بەسە.
Mixing up collector and emitter of an NPN.تێکەڵکردنی و NPN.	The arrow marks the emitter; it goes to ground. The collector goes to the load and +V.تیرەکە نیشان دەدات؛ دەچێتە سەر . دەچێتە لای و +V.
Confusing series and parallel pull-downs.تێکەڵکردنی دابەزێنەری زنجیرەیی و هاوتەریب.	Series pull-downs → NAND (all inputs needed); parallel pull-downs → NOR (any input is enough).دابەزێنەری زنجیرەیی ← NAND (هەموو پێویستن)؛ دابەزێنەری هاوتەریب ← NOR (هەر بەسە).
Thinking the LED circuits are finished gates.وا بیرکردنەوە کە LED .	A real gate outputs a voltage for the next gate; it takes the output from the collector. ڕاستەقینە بۆ دواتر دەدات؛ لە وەردەگرێت.
Giving two inputs the same name (two `Key = A`).دانانی هەمان ناو بۆ دوو (دوو `Key = A`).	Each input of a gate needs its own key: A, B, C …هەر خۆی پێویستە: A، B، C …
“CMOS is slow.”«CMOS خاوە.»	That was the 1960s; CMOS is today's fast, low-power standard.ئەوە ساڵانی ⁦1960⁩ بوو؛ CMOS ستانداردی خێرا و کەمخەرجی ئەمڕۆیە.

Exercisesڕاهێنانەکان

ExerciseڕاهێنانTrace the NOT circuitسووڕی NOT بەدوادا بچۆ

For the redrawn NOT circuit (12 V, 10 kΩ base, 1 kΩ collector, 1 kΩ + LED), say for $A = 0$ and $A = 1$ whether the transistor is on, what the output voltage roughly is, and whether the LED lights.

بۆ NOTـی دووبارە کێشراو (⁦12 V⁩، ⁦10 k⁩Ω، ⁦1 k⁩Ω، ⁦1 k⁩Ω + LED)، بۆ $A = 0$ و $A = 1$ بڵێ ئایا هەڵکراوە، نزیکەی چەندە و ئایا LED هەڵدەبێت.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

A	Transistor	Output	LED
0	offکوژاوە	about 7 V (HIGH)نزیکەی ⁦7 V (HIGH)⁩	on, about 5 mAهەڵکراو، نزیکەی ⁦5 mA⁩
1	on (saturated)هەڵکراو (تەواو)	about 0.2 V (LOW)نزیکەی ⁦0.2 V (LOW)⁩	offکوژاوە

With $A = 0$ the current along 12 V → 1 kΩ → 1 kΩ → LED is $(12 - 2) \div 2000 = 5\ \text{mA}$ , and the output sits at $2 + 0.005 \times 1000 = 7\ \text{V}$ .

بە $A = 0$ ، بە ڕێگای ⁦12 V⁩ ← ⁦1 k⁩Ω ← ⁦1 k⁩Ω ← LEDـدا دەکاتە $(12 - 2) \div 2000 = 5\ \text{mA}$ و دەبێتە $2 + 0.005 \times 1000 = 7\ \text{V}$ .

ExerciseڕاهێنانCheck the original valuesنرخە ڕەسەنەکان بپشکنە

The original NOT circuit on the sheet used 12 V with a 100 Ω base resistor and 100 Ω + 100 Ω in the LED path. Calculate the base current (take 0.7 V for the base) and the LED current (take 2 V for the LED). Then do the same for the author's AND circuit (9 V, 1 kΩ base, 1 kΩ LED resistor, two transistors of about 0.2 V each).

NOTـی ڕەسەنی پەڕەکە ⁦12 V⁩ـی بە ⁦100⁩ Ω و ⁦100⁩ Ω + ⁦100⁩ Ω لە ڕێگای LEDـدا بەکار هێنا. (⁦0.7 V⁩ بۆ دابنێ) و ⁦LED (2 V⁩ بۆ LED دابنێ) بژمێرە. پاشان هەمان شت بۆ ANDـی خاوەنی کۆرسەکە بکە (⁦9 V⁩، ⁦1 k⁩Ω، LEDـی ⁦1 k⁩Ω، دوو هەر یەکە نزیکەی ⁦0.2 V⁩).

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

\begin{aligned} \text{NOT: } I_B &= (12 - 0.7) \div 100 = 113\ \text{mA}, \quad I_{LED} = (12 - 2) \div 200 = 50\ \text{mA} \\ \text{AND: } I_B &= (9 - 0.7) \div 1000 \approx 8.3\ \text{mA}, \quad I_{LED} = (9 - 2 - 0.4) \div 1000 \approx 6.6\ \text{mA} \end{aligned}

ExerciseڕاهێنانA 3-input NAND and NORNAND و NORـی سێ نێوخستە

Using the pull-down idea, describe how to build (a) a 3-input NAND and (b) a 3-input NOR from NPN transistors. For each, give the only input combination(s) that make the LED (on the output) go dark.

بە بیرۆکەی دابەزێنەر، ڕوون بکەرەوە چۆن (أ) NANDـی سێ و (ب) NORـی سێ لە NPN دروست دەکەیت. بۆ هەر یەکەیان ئەو تێکەڵە یان تێکەڵانەی بنووسە کە LEDـی سەر دەکوژێننەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

(a) Three transistors in series from the output to ground: the LED is dark only for $A = B = C = 1$ (1 of the 8 rows).
(b) Three transistors in parallel: the LED is dark whenever at least one input is 1 — in 7 of the 8 rows; it lights only for 000.

(أ) سێ بە لە بۆ : LED تەنها بۆ $A = B = C = 1$ کوژاوەیە (⁦1⁩ لە 8 ڕیز).
(ب) سێ بە : LED هەر کاتێک لانیکەم یەک 1 بێت کوژاوەیە — لە 7 لە 8 ڕیز؛ تەنها بۆ ⁦000⁩ هەڵدەبێت.

ExerciseڕاهێنانWhich gate is it?کام گەیتە؟

(a) Two NPN transistors in series light an LED that is in their collector path. (b) Two NPN transistors in parallel pull down a collector point that feeds an LED. (c) One NPN transistor pulls down a collector point that feeds the base of a second NPN, whose collector point feeds an LED.

(أ) دوو NPN بە LEDـێک هەڵدەکەن کە لە ڕێگای . (ب) دوو NPN بە خاڵێکی دادەبەزێنن کە وزە دەداتە LEDـێک. (ج) یەک NPN خاڵێکی دادەبەزێنێت کە وزە دەداتە NPNـێکی دووەم، کە خاڵی وزە دەداتە LEDـێک.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

(a) AND.
(b) NOR.
(c) Two inverters in a row: a buffer, whose output equals A (as in the RTL picture).

(أ) ئەمە .
(ب) ئەمە .
(ج) دوو پێچەوانەکەر لە دوای یەک: بافەر (buffer)، کە وەک A وایە (وەک وێنەی RTL).

ExerciseڕاهێنانCounting CMOS transistorsژماردنی ترانزیستۆرەکانی CMOS

A CMOS gate needs one PMOS and one NMOS per input, plus an extra inverter (2 transistors) for AND or OR. How many transistors are in (a) a 3-input NAND, (b) a 2-input NOR, (c) a 2-input OR, (d) the 74HC32 chip with four 2-input OR gates?

CMOS بۆ هەر PMOSـێک و NMOSـێکی پێویستە، لەگەڵ پێچەوانەکەرێکی زیادە (⁦2⁩ ) بۆ AND یان OR. چەند لە (أ) NANDـی سێ ، (ب) NORـی دوو ، (ج) ORـی دوو ، (د) ⁦74HC32⁩ بە چوار دوو هەیە؟

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

(a) 6 transistors
(b) 4 transistors
(c) $4 + 2 = 6$ transistors
(d) $4 \times 6 = 24$ transistors

(أ) شەش
(ب) چوار
(ج) $4 + 2 = 6$ ، واتە شەش
(د) $4 \times 6 = 24$ ، واتە ⁦24⁩

Summaryپوختە

A bipolar transistor has a base, a collector and an emitter; a small base current switches a large collector–emitter current (NPN: arrow out on the emitter).
In logic it is fully off or fully on; it always needs a base resistor (1 kΩ to 10 kΩ, not 100 Ω).
Transistors in series in the LED path give AND; in parallel give OR.
Taking the output from the collector with a pull-up resistor gives NOT (one), NAND (series pair) and NOR (parallel pair): RTL.
Families: DL → RTL → DTL → TTL (7400) → ECL → CMOS; CMOS uses complementary pairs and almost no current at rest, and is today's standard.

دوو جەمسەری ، و هەیە؛ بچووکی گەورەی نێوان و دەگۆڕێت (NPN: تیر بەرەو دەرەوە لەسەر ).
لە لۆجیکدا یان بە تەواوی کوژاوەیە یان بە تەواوی هەڵکراو؛ هەمیشە پێویستی بە هەیە (⁦1 k⁩Ω تا ⁦10 k⁩Ω، نەک ⁦100⁩ Ω).
بە لە ڕێگای LEDـدا AND دەدەن؛ بە OR.
وەرگرتنی لە بە بەرزکەرەوە NOT (یەک)، NAND (جووتی زنجیرەیی) و NOR (جووتی هاوتەریب) دەدات: RTL.
خێزانەکان: DL → RTL → DTL → ⁦TTL (7400)⁩ → ECL → CMOS؛ CMOS جووتی تەواوکەر بەکار دەهێنێت و لە کاتی وەستاندا نزیکەی هیچ ناخوات و ستانداردی ئەمڕۆیە.

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

Why does the NAND's LED stay lit when only one switch is on?بۆچی LEDـی NAND هەڵکراو دەمێنێتەوە کاتێک تەنها یەک سویچ هەڵکراوە؟

The pull-down transistors are in series; with one of them off there is no path to ground, so the output stays HIGH.

دابەزێنەرەکان بە ؛ کاتێک یەکێکیان کوژاوە بێت هیچ ڕێگایەک بۆ نییە، بۆیە HIGH دەمێنێتەوە.

What makes CMOS use so little power?چی وا دەکات CMOS ئەوەندە کەم وزە بخوات؟

In each complementary pair one transistor is always off, so no steady current flows from +V to ground.

لە هەر جووتێکی تەواوکەردا یەک هەمیشە کوژاوەیە، بۆیە هیچ جێگیر لە +Vـەوە بۆ ناڕوات.

Videoڤیدیۆ

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.

Making logic gates from transistorsBen Eater · Englishئینگلیزی · 3.1M viewsبینین · 78K likesلایک
Builds NOT, AND, OR, XOR and the inverted gates from NPN transistors on a breadboard, with schematics and truth tables.
NOT، AND، OR، XOR و پێچەوانەکانیان لە NPN لەسەر دروست دەکات، لەگەڵ و .
Whole video (13 min): transistor as a switch, inverter, series AND, parallel OR, inverted outputs.
هەموو ڤیدیۆکە (⁦13⁩ خولەک): وەک ، پێچەوانەکەر، AND بە ، OR بە و .

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Next lessonوانەی داهاتوو

Boolean Expressions and Lawsدەربڕینە بوولییەکان و یاساکانی جەبری بوول

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.