PythonPython · Chapterبەش 9 · Lectureوانە 9.2

Adding to a List and Finding Itemsزیادکردن بۆ لیستێک و دۆزینەوەی دانەکان

The four ways to put elements into a list (start values, append, insert, extend), filling a list from the keyboard, testing membership with in and not in, finding positions with index() and count(), and Lab 3 Tasks 1-2 and 1-3 and Lab 4 Tasks 1-1 and 1-2 with their slide errors corrected.

چوار ڕێگەی دانانی لە ( سەرەتا، append، insert و extend)، پڕکردنەوەی لە کیبۆردەوە، تاقیکردنەوەی ئەندامێتی بە in و ⁦not in⁩، دۆزینەوەی شوێن بە ⁦index()⁩ و ⁦count()⁩، لەگەڵ ئەرکەکانی ⁦1-2⁩ و ⁦1-3⁩ی تاقیگەی 3 و ئەرکەکانی ⁦1-1⁩ و ⁦1-2⁩ی تاقیگەی 4 بە ڕاستکراوەی هەڵەکانی سلایدەکان.

20 min read20 خولەک خوێندنەوە · 22 stepsهەنگاو

What you will learnچی فێر دەبیت

Add elements with append(), insert() and extend(), and choose the right one.
Predict where insert() puts an element for any index, including negative and too-large ones.
Fill a list from user input safely with int(input()).
Test membership with in/not in and find positions with index() and count() without crashing.

بە append()، insert() و extend() زیاد بکەیت و دروستەکەیان هەڵبژێریت.
پێشبینی بکەیت insert() لە کوێ دادەنێت بۆ هەر ، سالب و زۆر گەورەشەوە.
لە بە سەلامەتی بە int(input()) پڕ بکەیتەوە.
ئەندامێتی بە in/not in تاقی بکەیتەوە و شوێن بە index() و count() بدۆزیتەوە بەبێ تێکچوون.

Four ways to put elements into a listچوار ڕێگە بۆ دانانی دانەکان لە لیستێکدا

A list can get its elements in four ways. You can write them when you create the list, append one at the end, insert one at a chosen index, or extend the list with several elements at once. All four lines below end with the same list, [2, 4].

بە چوار ڕێگە وەردەگرێت. دەتوانیت لە کاتی دروستکردنی بیاننووسیت، یەکێک بە append بخەیتە کۆتایی، یەکێک بە insert لە هەڵبژێردراودا دابنێیت یان بە extend چەند بە یەکجار زیاد بکەیت. هەر چوار ڕێگەکەی خوارەوە بە هەمان کۆتایی دێن، [2, 4].

Four ways to the same listچوار ڕێگە بۆ هەمان لیستways_to_add.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = [2, 4]             # 1. start with the values
print(mylist)
mylist = list([2, 4])       #    the same with list()
print(mylist)

mylist = []                 # 2. append: add at the end
mylist.append(2)
mylist.append(4)
print(mylist)

mylist = []                 # 3. insert: add at an index
mylist.insert(1, 4)
mylist.insert(0, 2)
print(mylist)

mylist = [2]                # 4. extend: add several at once
mylist.extend([4])
print(mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 1-4

Write the elements directly, or pass a list to list().

ڕاستەوخۆ بنووسە، یان بدە بە list().

Lineدێڕی 6-9

Start empty and append twice.

بە بەتاڵی دەست پێ بکە و دوو جار append بکە.

Lineدێڕی 11-14

insert(1, 4) on an empty list just puts 4 in; then insert(0, 2) puts 2 in front.

insert(1, 4) لەسەر بەتاڵ تەنها 4 دادەنێت؛ پاشان insert(0, 2) 2 دەخاتە پێشەوە.

Lineدێڕی 16-17

extend() adds every element of another list.

extend() هەموو تر زیاد دەکات.

append, insert and extend are methods: functions that belong to the list. You call them with a dot after the list's name, fruits.append('kiwi'). They change the list in place and give back nothing (None).

append، insert و extend : کە هی . بە خاڵێک لە دوای ناوی بانگیان دەکەیت، fruits.append('kiwi'). لە شوێنی خۆیدا دەگۆڕن و هیچ شتێک ناگەڕێننەوە (None).

Where this lesson fitsئەم وانەیە لە کوێدایە

This lesson starts the lecturer's "Lists part 2" outline: different ways to add elements. The rest of that outline is taught in the next lessons: three ways to copy a list (references and copies); sum, maximum, minimum, sorting and counting matches (sum, max, min and sorting); and two-dimensional lists, their input, printing, sums and sorting (two-dimensional lists, processing them).

ئەم وانەیە بە ناوەڕۆکی «، بەشی 2»ی مامۆستاکە دەست پێ دەکات: ڕێگە جیاوازەکانی زیادکردنی . بەشەکانی تری ئەو ناوەڕۆکە لە وانەکانی داهاتوودا دەخوێنرێن: سێ ڕێگەی کۆپیکردنی (ئاماژەکان و کۆپییەکان)؛ کۆ، گەورەترین، بچووکترین، و ژماردنی هاوتاکان (sum، max، min و ڕیزکردن)؛ و ، ، چاپکردن، کۆ و (لیستە دووڕەهەندەکان، کارکردن لەگەڵیان).

Quick checkپشکنینی خێراHow do you call a list method?چۆن بانگ دەکەیت؟With square brackets: fruits[append]بە کەوانەی چوارگۆشە: fruits[append]With a dot after the list's name: fruits.append('kiwi')بە خاڵێک لە دوای ناوی لیستەکە: fruits.append('kiwi')With the list inside the brackets: append(fruits, 'kiwi')بە لیستەکە لە ناو کەوانەکاندا: append(fruits, 'kiwi')

append(): add at the end`append()`: زیادکردن لە کۆتاییدا

append() adds one new element to the end of the list. The syntax is list_name.append(new_element). If the order of the elements does not matter, for example a bag of names or a list of marks to add up later, appending is all you need.

append() یەک نوێ دەخاتە کۆتایی . شێوەی نووسینەکەی list_name.append(new_element)ـە. ئەگەر ڕیزی گرنگ نەبێت، بۆ نموونە کۆمەڵێک ناو یان لە نمرەکان کە دواتر کۆیان دەکەیتەوە، append هەموو ئەوەیە کە پێویستە.

Appending kiwiزیادکردنی kiwiappend.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana']
fruits.append('kiwi')
for i in fruits:
    print(i)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

'kiwi' goes after 'banana', at index 3.

'kiwi' دەچێتە دوای 'banana'، لە 3.

Lineدێڕی 3-4

The loop variable i holds a fruit here, not an index; fruit would be a clearer name.

لێرەدا i میوەیەک هەڵدەگرێت، نەک ؛ fruit ناوێکی ڕوونترە.

append() changes the list itself and returns None. So use it as a statement on its own line; do not store its result.

append() خودی دەگۆڕێت و None دەگەڕێنێتەوە. بۆیە وەک لە دێڕێکی سەربەخۆدا بەکاری بهێنە؛ ئەنجامەکەی هەڵمەگرە.

What append() returnsappend() چی دەگەڕێنێتەوەappend_none.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange']
result = fruits.append('kiwi')
print(result)
print(fruits)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

The list changes, but result gets None.

دەگۆڕێت، بەڵام result None وەردەگرێت.

insert(): add at a chosen position`insert()`: زیادکردن لە شوێنێکی دیاریکراودا

When the order matters and the new element must go to a particular position, use insert(): list_name.insert(index, new_element). Every element at that index and after it moves one place to the right to make room, the new element goes into the gap, and the list grows by 1.

کاتێک ڕیزەکە گرنگە و نوێ دەبێت بچێتە شوێنێکی دیاریکراو، insert() بەکار بهێنە: list_name.insert(index, new_element). هەموو لەو و دوای ئەو یەک شوێن بەرەو ڕاست دەجووڵێت بۆ ئەوەی جێگە بکاتەوە، نوێ دەچێتە بۆشاییەکەوە و 1 گەورەتر دەبێت.

Inserting kiwi at index 1دانانی kiwi لە ئیندێکسی 1داinsert.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana']
fruits.insert(1, 'kiwi')
for i in fruits:
    print(i)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

'orange' and 'banana' move from indexes 1 and 2 to 2 and 3.

'orange' و 'banana' لە 1 و 2ەوە دەچنە 2 و 3.

Animation of three lines of code. fruits = ['apple', 'orange', 'banana'] shows three boxes at indexes 0 to 2, len(fruits) = 3. fruits.append('kiwi') adds a highlighted 'kiwi' box at index 3; nothing else moves; len is 4. fruits.insert(1, 'fig'): the boxes 'orange', 'banana' and 'kiwi' slide one place to the right, to indexes 2, 3 and 4, leaving a dashed gap at index 1, and a 'fig' box waits above it. Then 'fig' drops into the gap; len is 5. The last frame highlights 'orange': it was at index 1 and is now at index 2. — append() touches only the end; insert() pushes the later elements one place along.`append()` تەنها دەست لە کۆتایی دەدات؛ `insert()` دواتر یەک شوێن پاڵ دەنێت.CêIT

insert(): add at a chosen positioninsert(): زیادکردن لە شوێنێکی دیاریکراودا

insert() accepts any index`insert()` هەر ئیندێکسێک وەردەگرێت

The slide says the index for insert() must be between 0 and the number of elements. That is good practice, but Python does not enforce it. An index past the end simply appends; a negative index counts from the end, so insert(-1, x) puts x before the last element; and insert(len(a), x) is exactly append(x). Even an empty list accepts insert(1, 4).

سلایدەکە دەڵێت insert() دەبێت لە نێوان 0 و ژمارەی بێت. ئەمە ڕاهێنانێکی باشە، بەڵام ناچاری ناکات. لە دوای کۆتاییەوە تەنها append دەکات؛ لە کۆتاییەوە دەژمێرێت، بۆیە insert(-1, x) x دەخاتە پێش دوایین ؛ و insert(len(a), x) ڕێک وەک append(x)ـە. تەنانەت بەتاڵیش insert(1, 4) وەردەگرێت.

Indexes outside 0 … lenئیندێکسەکان لە دەرەوەی 0 … leninsert_any.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'kiwi', 'orange', 'banana']
fruits.insert(100, 'fig')
print(fruits)
fruits.insert(-1, 'plum')
print(fruits)
fruits.insert(len(fruits), 'pear')
print(fruits)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

100 is far past the end: 'fig' is simply appended.

⁦100⁩ زۆر لە دوای کۆتاییەوەیە: 'fig' تەنها append دەکرێت.

Lineدێڕی 4

-1 means "before the last element": 'plum' lands before 'fig'.

-1 واتە «پێش دوایین »: 'plum' دەکەوێتە پێش 'fig'.

Lineدێڕی 6

insert(len(fruits), x) is the same as append(x).

insert(len(fruits), x) وەک append(x)ـە.

insert() on an empty listinsert() لەسەر لیستێکی بەتاڵinsert_empty.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = []
mylist.insert(1, 4)
print(mylist)
mylist.insert(0, 2)
print(mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

Index 1 is past the end of an empty list, so 4 becomes its only element.

1 لە دوای کۆتایی بەتاڵەوەیە، بۆیە 4 دەبێتە تاکە .

Any index is acceptedهەر ئیندێکسێک وەردەگیرێت

"The index must be between 0 and the number of elements" is a style rule, not a Python rule: insert() never raises an error for its index. Keep to the rule anyway, because an index outside 0 … len(list) usually means a mistake in your program. (Java's ArrayList.add(index, x) does enforce it.)

« دەبێت لە نێوان 0 و ژمارەی بێت» یاسایەکی شێوازە، نەک یاسایەکی : insert() هەرگیز بەهۆی نادات. لەگەڵ ئەوەشدا پابەندی ئەم یاسایە بە، چونکە لە دەرەوەی 0 … len(list) زۆرجار واتای هەڵەیەکە لە . (ArrayList.add(index, x)ـی Java ناچاری دەکات.)

extend(): add several elements at once`extend()`: زیادکردنی چەند دانەیەک بە یەکجار

extend() adds all the elements of another list to the end, one after the other. You can pass a list variable or write the new elements directly in square brackets. The list you pass in is not changed.

extend() هەموو تر یەک لە دوای یەک دەخاتە کۆتایی. دەتوانیت بدەیت یان نوێ ڕاستەوخۆ لە ناو کەوانەی چوارگۆشەدا بنووسیت. ئەو دەیدەیت ناگۆڕێت.

Two ways to extendدوو ڕێگە بۆ extendextend.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

list1 = ["a", "b", "c"]
list2 = [1, 2, 3]
list1.extend(list2)
print(list1)

list1 = ["a", "b", "c"]
list1.extend([1, 2, 3])
print(list1)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

list2 is passed in; its three elements are added to list1.

list2 دەدرێت؛ سێ بۆ list1 زیاد دەکرێن.

Lineدێڕی 7

The same with the elements written directly.

هەمان شت بە ڕاستەوخۆ نووسراو.

extend(): add several elements at onceextend(): زیادکردنی چەند دانەیەک بە یەکجار

append() or extend()?`append()` یان `extend()`؟

The two are easy to mix up. append() always adds exactly one element, whatever you give it; give it a list and that whole list becomes one element, a list inside the list. extend() takes a sequence and adds its items one by one. The augmented assignment a += [1, 2] does the same as a.extend([1, 2]).

ئەم دووانە ئاسان تێکەڵ دەکرێن. append() هەمیشە ڕێک یەک زیاد دەکات، هەرچییەکی پێ بدەیت؛ بدە پێی و هەموو ئەو دەبێتە یەک ، لە ناو . extend() وەردەگرێت و بڕگەکانی یەک یەک زیاد دەکات. a += [1, 2] هەمان کاری a.extend([1, 2]) دەکات.

Same argument, different result.هەمان ، ئەنجامی جیاواز.CêIT

append, extend and +=append، extend و +=append_vs_extend.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

a = ["a", "b"]
a.append([1, 2])
print(a, len(a))

b = ["a", "b"]
b.extend([1, 2])
print(b, len(b))

c = ["a", "b"]
c.extend("hi")
print(c)

d = ["a", "b"]
d += [1, 2]
print(d)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

One element is added: the list [1, 2].

یەک زیاد دەکرێت: [1, 2].

Lineدێڕی 10

A string is a sequence too: extend("hi") adds 'h' and 'i'.

: extend("hi") 'h' و 'i' زیاد دەکات.

Lineدێڕی 14

+= with a list works like extend().

+= لەگەڵ وەک extend() کار دەکات.

Filling a list from the keyboardپڕکردنەوەی لیستێک لە کیبۆردەوە

Start with an empty list and append each value the user types. A for loop with range(3) asks three times. input() always gives text, so turn it into a number with int() before appending.

بە بەتاڵ دەست پێ بکە و هەر کە دەینووسێت append بکە. بە range(3) سێ جار دەپرسێت. input() هەمیشە دەق دەدات، بۆیە پێش append بە int() بیکە بە ژمارە.

Reading three numbers into a listخوێندنەوەی سێ ژمارە بۆ ناو لیستێکfill_input.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = []
for i in range(3):
    mylist.append(int(input("enter list elements : ")))
print(mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

Read, convert and append in one line.

خوێندنەوە، گۆڕین و append لە یەک دێڕدا.

int(input()) instead of eval(input())int(input()) لەبری eval(input())

The slide used mylist.append(eval(input("enter list elements : "))). It works for numbers, but eval() runs whatever the user types as Python code, which is dangerous. Use int(input(...)) (or float(...) for decimals). Why eval() is never safe on input is shown in Input and output.

سلایدەکە mylist.append(eval(input("enter list elements : ")))ی بەکار هێنابوو. بۆ ژمارە کار دەکات، بەڵام eval() هەرچییەک بینووسێت وەک کۆدی جێبەجێی دەکات، کە مەترسیدارە. int(input(...)) بەکار بهێنە (یان float(...) بۆ ). بۆچی eval() لەسەر هەرگیز سەلامەت نییە لە نێوخستە و دەرخستە پیشان دراوە.

Is it in the list? The in operatorئایا لە لیستەکەدایە؟ کارپێکەری in

The in operator tests whether a value is contained in a list. It is a membership operator: the answer is True or False, so it fits straight into an if. not in asks the opposite.

in تاقی دەکاتەوە کە ئایا لە ناو . : وەڵامەکە True یان Falseـە، بۆیە ڕاستەوخۆ دەچێتە ناو ifـەوە. not in پێچەوانەکەی دەپرسێت.

Is orange present?ئایا orange هەیە؟find_in.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana']
if 'orange' in fruits:
    print("orange is present in the list")
else:
    print("orange is not in the list")

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

'orange' in fruits is True, so the first message is printed.

'orange' in fruits Trueـە، بۆیە یەکەم پەیام چاپ دەکرێت.

in compares whole elementsin دانەکان بە تەواوی بەراورد دەکاتin_more.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana']
print('kiwi' in fruits)
print('kiwi' not in fruits)
print('Orange' in fruits)
print('app' in fruits)
print('app' in 'apple')

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4

Case matters: 'Orange' is not 'orange'.

پیتی گەورە و بچووک گرنگە: 'Orange' یەکسان نییە بە 'orange'.

Lineدێڕی 5-6

On a list, in looks for a whole element; on a string it looks for a piece of text.

لەسەر ، in بەدوای تەواودا دەگەڕێت؛ لەسەر بەدوای پارچە دەقێکدا.

Is it in the list? The in operatorئایا لە لیستەکەدایە؟ کارپێکەری in

How in searches: one element at a time`in` چۆن دەگەڕێت: یەک دانە لە هەر جارێکدا

To answer x in a, Python compares x with the elements one by one, starting at index 0, and stops at the first one that is equal. If none is equal, it has checked every element before it says False. This way of searching is called a linear search. Its best case is 1 comparison: x is the first element. Its worst case is $n$ comparisons for a list of $n$ elements: x is the last element, or not there at all.

بۆ وەڵامدانەوەی x in a، x لەگەڵ یەک یەک بەراورد دەکات، لە 0ەوە و لە یەکەم کە یەکسان بێت دەوەستێت. ئەگەر هیچیان یەکسان نەبوو، پێش ئەوەی بڵێت False هەموو پشکنیوە. بەم شێوەی گەڕانە دەوترێت . لە تەنها یەک بەراورد پێویستە: x یەکەم . لە ، بۆ بە $n$ ، $n$ بەراورد پێویستە: x دوایین ، یان هەر لە نییە.

Animation with fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'kiwi']. For 'banana' in fruits, a pointer moves under the boxes: 'apple' == 'banana' → False, 'orange' == 'banana' → False, both boxes marked with a cross; 'banana' == 'banana' → True, the box is marked with a tick and the answer True appears: the search stops and 'kiwi' is never checked. Then 'fig' in fruits: all four boxes are crossed out, 4 comparisons and no match, and the answer is False. — in checks the elements in order and stops at the first match.in بە ڕیز دەپشکنێت و لە یەکەم هاوتادا دەوەستێت.CêIT

The same search written as a loopهەمان گەڕان بە خولێک نووسراوەin_scan.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'kiwi']
target = 'banana'
found = False
for fruit in fruits:
    print("checking", fruit)
    if fruit == target:
        found = True
        break
print(found)
print(target in fruits)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4-8

Check each element; break stops at the first match, like in.

هەر بپشکنە؛ break لە یەکەم هاوتادا دەوەستێت، وەک in.

Lineدێڕی 10

One short expression does all of that.

یەک کورت هەموو ئەوانە دەکات.

Going furtherزانیاری زیاتر

Because in may have to look at every element, searching a list of a million items takes much longer than searching ten. When you only need fast membership tests, Python's set is built for that: see Tuples, sets and dictionaries. For a long sorted list there is a much faster way, binary search: see Linear search in one screen and Binary search. The break pattern above is explained in Controlling loops.

لەبەر ئەوەی in لەوانەیە بڕوانێتە هەموو ، گەڕان لە بە ملیۆنێک بڕگە زۆر زیاتر کات دەبات لە گەڕان لە دە بڕگە. کاتێک تەنها تاقیکردنەوەی خێرای ئەندامێتیت پێویستە، بۆ ئەوە دروست کراوە: بڕوانە تاپڵەکان، کۆمەڵەکان و فەرهەنگەکان. بۆ درێژی ڕیزکراو ڕێگایەکی زۆر خێراتر هەیە، : بڕوانە گەڕانی هێڵی لە یەک پەڕەدا و گەڕانی دووانی. شێوازی breakـی سەرەوە لە کۆنترۆڵکردنی خولەکان ڕوون کراوەتەوە.

Quick checkپشکنینی خێراa has 1000 elements. How many comparisons does x in a make in the best case and in the worst case?a ⁦1000⁩ هەیە. x in a لە و لە چەند بەراورد دەکات؟1 and 5001 و ⁦500⁩1000 and 1000⁦1000⁩ و ⁦1000⁩1 and 10001 و ⁦1000⁩

Where is it? index()لە کوێیە؟ `index()`

Often you want to know where an element is. The index() method returns the index of the first match. In the list below 'orange' appears twice, at indexes 1 and 3, and index() gives 1.

زۆرجار دەتەوێت بزانیت لە کوێیە. index() یەکەم هاوتا دەگەڕێنێتەوە. لە خوارەوەدا 'orange' دوو جار هاتووە، لە 1 و 3دا و index() 1 دەدات.

The first orangeیەکەم orangeindex.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'orange']
fav_fruit = fruits.index('orange')
print(fav_fruit)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

The slide wrote fruits.index('orange',); the extra comma is legal but useless.

سلایدەکە fruits.index('orange',)ی نووسیبوو؛ کۆما زیادەکە یاساییە بەڵام بێسوودە.

How to Use Lists in PythonProgramming with Mosh · Englishئینگلیزی · 430K viewsبینین · 7.3K likesلایک · Partبەشی 16:56–18:48 (ofلە 18:48)
Making lists and reaching, changing and slicing their elements by index; later chapters remove elements and find where a value is.
دروستکردنی ، خوێندنەوە، گۆڕین و بە ؛ بەشەکانی دواتر لادەبەن و شوێنی دەدۆزنەوە.
Watch from 16:56: index(), checking with in first, and count().
لە ⁦16:56⁩ بەدواوە سەیر بکە: `index()`، سەرەتا پشکنین بە `in` و `count()`.

Where is it? index()لە کوێیە؟ index()

When the value is missingکاتێک نرخەکە بوونی نییە

If the value is not in the list, index() does not return -1 or None: it raises a ValueError and the program stops. So check with in first, and only then ask for the index.

ئەگەر لە نەبێت، index() -1 یان None ناگەڕێنێتەوە: ValueError دروست دەکات و دەوەستێت. بۆیە سەرەتا بە in بپشکنە و ئینجا داوای بکە.

Asking for a missing valueداواکردنی نرخێک کە بوونی نییەindex_missing.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'orange']
print(fruits.index('kiwi'))

Check with in firstسەرەتا بە in بپشکنەindex_safe.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'orange']
for name in ['banana', 'kiwi']:
    if name in fruits:
        print(name, "is at index", fruits.index(name))
    else:
        print(name, "is not in the list")

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

Only call index() when in has said True.

تەنها کاتێک index() بانگ بکە کە in گوتوویەتی True.

Where is it? index()لە کوێیە؟ index()

count(), and searching from a later index`count()` و گەڕان لە ئیندێکسێکی دواترەوە

Two more tools. count(x) tells how many times x appears; for a missing value it simply returns 0, with no error. And index(x, start) begins the search at index start, which finds the next match after a known one. The returned index is still counted from the start of the list.

دوو ئامرازی تر. count(x) دەڵێت x چەند جار هاتووە؛ بۆ کە بوونی نییە تەنها 0 دەگەڕێنێتەوە، بەبێ . هەروەها index(x, start) گەڕانەکە لە startـەوە دەست پێ دەکات، کە هاوتای داهاتوو دوای هاوتایەکی ناسراو دەدۆزێتەوە. ئەو دەگەڕێتەوە هێشتا لە سەرەتای دەژمێردرێت.

index() with a start, and count()index() بە سەرەتایەک و count()index_start_count.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange', 'banana', 'orange']
print(fruits.index('orange'))
print(fruits.index('orange', 2))
print(fruits.count('orange'))
print(fruits.count('kiwi'))

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

Start looking at index 2: the next 'orange' is at index 3.

لە 2ەوە بگەڕێ: 'orange'ـی داهاتوو لە 3دایە.

Lineدێڕی 4-5

'orange' appears twice; 'kiwi' 0 times, without an error.

'orange' دوو جار هاتووە؛ '⁦kiwi' 0⁩ جار، بەبێ .

Lab 3: adding to a list of numbersتاقیگەی 3: زیادکردن بۆ لیستێک لە ژمارەکان

Lab 3 starts (Task 1-1) with the ten numbers 2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43 and 38.2 and prints their sum, 1296.3, and their average, 129.63. That task is solved in sum, max, min and sorting. The next two tasks add one element and print the new sum and average. Here sum(numbers) adds up the list and len(numbers) counts it.

تاقیگەی 3 (ئەرکی ⁦1-1⁩) بە دە ژمارەی ⁦2.7⁩، ⁦32⁩، ⁦768⁩، ⁦89.1⁩، ⁦21⁩، ⁦90.3⁩، ⁦135⁩، ⁦77⁩، ⁦43⁩ و ⁦38.2⁩ دەست پێ دەکات و کۆکەیان، ⁦1296.3⁩ و تێکڕاکەیان، ⁦129.63⁩، چاپ دەکات. ئەو ئەرکە لە sum، max، min و ڕیزکردن چارەسەر کراوە. دوو ئەرکەکەی داهاتوو یەک زیاد دەکەن و کۆ و تێکڕای نوێ چاپ دەکەن. لێرەدا sum(numbers) کۆ دەکاتەوە و len(numbers) دەیژمێرێت.

Lab 3: adding to a list of numbersتاقیگەی 3: زیادکردن بۆ لیستێک لە ژمارەکان

Task 1-2: append 255ئەرکی ⁦1-2⁩: زیادکردنی ⁦255⁩

ExerciseڕاهێنانLab 3, Task 1-2تاقیگەی 3، ئەرکی ⁦1-2⁩

Start from numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]. Add a new element, 255, at the last position of the list. Print the list before and after the update, the new element, the sum and the average.

لە numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]ـەوە دەست پێ بکە. نوێ، ⁦255⁩، لە دوایین شوێنی زیاد بکە. پێش و دوای نوێکردنەوە، نوێ، کۆ و تێکڕا چاپ بکە.

Hintئاماژە

append() adds at the end; len() counts the elements after the update.

append() دەیخاتە کۆتایی؛ len() دوای نوێکردنەوە دەژمێرێت.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

lab3_task1_2.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]
print("**The list before update", numbers)
new_element = 255
numbers.append(new_element)
print("new element is ", new_element)
print("**The list after update  : ", numbers)
total = sum(numbers)
print("Sum is ", round(total, 2))
print("Average is ", round(total / len(numbers), 2))

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4

"At the last position" means append().

«لە دوایین شوێندا» واتە append().

Lineدێڕی 9

Divide by len(numbers), now 11, never by a fixed 10. round(…, 2) keeps two decimals.

دابەشی len(numbers) بکە، کە ئێستا ⁦11⁩ە، هەرگیز دابەشی ⁦10⁩ی جێگیر مەکە. round(…, 2) دوو ژمارەی دوای خاڵ دەهێڵێتەوە.

\begin{aligned}\text{sum} &= 1296.3 + 255 = 1551.3\\ \text{average} &= \frac{1551.3}{11} \approx 141.03\end{aligned}

255, and 11 numbers⁦255⁩ و ⁦11⁩ ژمارە

The slide's sample output has two mistakes. It shows new element is 225 although the task says 255, and its average 152.13 is $1521.3 \div 10$ : it divides by 10 although the list now holds 11 numbers. Correct results: with 255, sum 1551.3 and average 141.03; even with 225 the average would be $1521.3 \div 11 \approx 138.3$ . Always divide by len(numbers), so the program stays right when the list changes.

نموونەی سلایدەکە دوو هەڵەی تێدایە. new element is 225 پیشان دەدات هەرچەندە ئەرکەکە دەڵێت ⁦255⁩ و تێکڕاکەی، ⁦152.13⁩، یەکسانە بە $1521.3 \div 10$ : دابەشی ⁦10⁩ دەکات هەرچەندە ئێستا ⁦11⁩ ژمارەی تێدایە. ئەنجامە ڕاستەکان: بە ⁦255⁩، کۆ ⁦1551.3⁩ دەبێت و تێکڕا ⁦141.03⁩؛ تەنانەت بە ⁦225⁩یش تێکڕاکە $1521.3 \div 11 \approx 138.3$ دەبوو. هەمیشە دابەشی len(numbers) بکە، بۆ ئەوەی کاتێک دەگۆڕێت هەر ڕاست بمێنێتەوە.

Lab 3: adding to a list of numbersتاقیگەی 3: زیادکردن بۆ لیستێک لە ژمارەکان

Task 1-3: insert 340.2 at the 5th positionئەرکی ⁦1-3⁩: دانانی ⁦340.2⁩ لە شوێنی پێنجەمدا

ExerciseڕاهێنانLab 3, Task 1-3تاقیگەی 3، ئەرکی ⁦1-3⁩

Start again from numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]. Add the new element 340.2 at the 5th position of the list, then print as in Task 1-2.

دیسان لە numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]ـەوە دەست پێ بکە. نوێی ⁦340.2⁩ لە شوێنی پێنجەمی دابنێ، پاشان وەک ئەرکی ⁦1-2⁩ چاپ بکە.

Hintئاماژە

Position 5 for a person is index 4 for Python.

شوێنی 5 بۆ مرۆڤ 4ە بۆ .

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

lab3_task1_3.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

numbers = [2.7, 32, 768, 89.1, 21, 90.3, 135, 77, 43, 38.2]
print("**The list before update", numbers)
new_element = 340.2
numbers.insert(4, new_element)      # the 5th position is index 4
print("new element is ", new_element)
print("**The list after update  : ", numbers)
total = sum(numbers)
print("Sum is ", round(total, 2))
print("Average is ", round(total / len(numbers), 2))

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 4

The 5th position is index 4, because indexes start at 0.

شوێنی پێنجەم 4ە، چونکە لە 0ەوە دەست پێ دەکەن.

340.2 now stands after 89.1 (the 4th number) and pushes 21 and everything after it one place right. The sum is 1636.5 and, with 11 numbers, the average is $1636.5 \div 11 \approx 148.77$ .

⁦340.2⁩ ئێستا لە دوای ⁦89.1⁩ (ژمارەی چوارەم) وەستاوە و ⁦21⁩ و هەموو ئەوانەی دوای ئەو یەک شوێن بەرەو ڕاست پاڵ دەنێت. کۆکە ⁦1636.5⁩ دەبێت و بە ⁦11⁩ ژمارە، تێکڕاکە $1636.5 \div 11 \approx 148.77$ دەبێت.

Divide by 11, not 10دابەشی ⁦11⁩ بکە، نەک ⁦10⁩

The slide's list after the update is right, [2.7, 32, 768, 89.1, 340.2, 21, …], and so is the sum 1636.5. But its average 163.65 is again $1636.5 \div 10$ ; with 11 numbers it is 148.77. (This slide is also titled "Task 1-2", like the one before; here it is called Task 1-3.)

سلایدەکە دوای نوێکردنەوە ڕاستە، [2.7, 32, 768, 89.1, 340.2, 21, …]، کۆی ⁦1636.5⁩یش ڕاستە. بەڵام تێکڕاکەی، ⁦163.65⁩، دیسان یەکسانە بە $1636.5 \div 10$ ؛ بە ⁦11⁩ ژمارە ⁦148.77⁩ دەبێت. (ئەم سلایدەش وەک ئەوەی پێشتر ناونیشانی «⁦Task 1-2⁩»ی هەیە؛ لێرەدا پێی دەڵێین ئەرکی ⁦1-3.⁩)

Lab 4: filling a list until it is fullتاقیگەی 4: پڕکردنەوەی لیستێک تا پڕ دەبێت

Lab 4 begins with mylist = [111, 222, 555] and keeps asking the user for characters until the list holds ten elements. A while loop fits, because nobody knows in advance how many inputs that will take: its condition is len(mylist) < 10.

تاقیگەی 4 بە mylist = [111, 222, 555] دەست پێ دەکات و بەردەوام داوای لە دەکات تا دە هەڵدەگرێت. گونجاوە، چونکە کەس پێشتر نازانێت ئەوە چەند دەخایەنێت: len(mylist) < 10ـە.

Lab 4: filling a list until it is fullتاقیگەی 4: پڕکردنەوەی لیستێک تا پڕ دەبێت

Task 1-1: add characters until there are ten elementsئەرکی ⁦1-1⁩: زیادکردنی نووسەکان تا دە دانە هەبێت

ExerciseڕاهێنانLab 4, Task 1-1تاقیگەی 4، ئەرکی ⁦1-1⁩

Start with mylist = [111, 222, 555]. Print the list, then read characters from the user and append them until the list contains ten elements. Then print the list again.

بە mylist = [111, 222, 555] دەست پێ بکە. چاپ بکە، پاشان لە بخوێنەوە و بە append زیادیان بکە تا دە تێدا دەبێت. پاشان دیسان چاپ بکە.

Hintئاماژە

while len(mylist) < 10:

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

lab4_task1_1.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = [111, 222, 555]
print("My list before inserting any character is :", mylist)
while len(mylist) < 10:
    ch = input("Enter a character to a list : ")
    mylist.append(ch)
print("My list after inserting character(s) is :", mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3

The loop runs while there are fewer than 10 elements: here 7 times.

تا ئەو کاتەی کەمتر لە ⁦10⁩ هەیە کار دەکات: لێرەدا 7 جار.

Lineدێڕی 5

Each character goes to the end.

هەر دەچێتە کۆتایی.

Lab 4: filling a list until it is fullتاقیگەی 4: پڕکردنەوەی لیستێک تا پڕ دەبێت

Task 1-2: no duplicate charactersئەرکی ⁦1-2⁩: بێ نووسەیەکی دووبارە

ExerciseڕاهێنانLab 4, Task 1-2تاقیگەی 4، ئەرکی ⁦1-2⁩

Change Task 1-1 so that a character is added only if it is not already in the list. The list must again reach ten elements, now without duplicates.

ئەرکی ⁦1-1⁩ بگۆڕە بۆ ئەوەی تەنها کاتێک زیاد بکرێت کە پێشتر لە نەبێت. دەبێت دیسان بگاتە دە ، ئەمجارە بێ دووبارە.

Hintئاماژە

Wrap the append() in if ch not in mylist:.

append() بخە ناو if ch not in mylist:ـەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

lab4_task1_2.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = [111, 222, 555]
print("My list before inserting any character is :", mylist)
while len(mylist) < 10:
    ch = input("Enter a character to a list : ")
    if ch not in mylist:
        mylist.append(ch)
print("My list after inserting character(s) is :", mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 5-6

not in lets only new characters through; repeated ones are skipped.

not in تەنها ڕێگە بە نوێ دەدات؛ دووبارەکان پشتگوێ دەخرێن.

Sixteen inputs were needed: nine of them (w, s, g, s, s, w, r, s, t) were already in the list and were skipped.

شازدە پێویست بوو: نۆیان (w، s، g، s، s، w، r، s، t) پێشتر لە بوون و پشتگوێ خران.

The silent version is what the lab shows. A friendlier program tells the user why a character was not added:

وەشانە بێدەنگەکە ئەوەیە کە تاقیگەکە پیشانی دەدات. دۆستانەتر بە دەڵێت بۆچی زیاد نەکرا:

Saying why a character is skippedگوتنی هۆکاری پشتگوێخستنی نووسەیەکlab4_t12_msg.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

mylist = [111, 222, 555]
while len(mylist) < 10:
    ch = input("Enter a character to a list : ")
    if ch in mylist:
        print(ch, "is already in the list")
    else:
        mylist.append(ch)
print(mylist)

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 3-4

in and not in are two sides of the same test.

in و not in دوو ڕووی هەمان تاقیکردنەوەن.

Common mistakesهەڵە باوەکان

Adding and finding: mistakesزیادکردن و دۆزینەوە: هەڵەکان
Mistakeهەڵە	What happensچی ڕوودەدات	Fixچارەسەر
`fruits = fruits.append('kiwi')`	`fruits` becomes `None`; the next `append` fails`fruits` دەبێتە `None`؛ append ـی داهاتوو سەرناکەوێت	`fruits.append('kiwi')`
`fruits.append('kiwi', 'fig')`	`TypeError`: append takes exactly one argument`TypeError`: append تەنها یەک وەردەگرێت	`fruits.extend(['kiwi', 'fig'])`
`fruits.add('kiwi')`	`AttributeError`: lists have no `addAttributeError`: `add`ـی نییە	`fruits.append('kiwi')`
`a.append([1, 2])` to add two numbers	One nested element `[1, 2]` is addedیەک ناوەکی `[1, 2]` زیاد دەکرێت	`a.extend([1, 2])`
`insert(5, x)` for "the 5th position"`insert(5, x)` بۆ «شوێنی پێنجەم»	x becomes the 6th elementx دەبێتە شەشەمین	`insert(4, x)`
`a.index(x)` without checking`a.index(x)` بەبێ پشکنین	`ValueError` if x is missingئەگەر x نەبێت `ValueError`	`if x in a:` first
Dividing by a fixed 10 after appendingدابەشکردن بە ⁦10⁩ی جێگیر دوای append	Wrong averageتێکڕای هەڵە	`/ len(numbers)`

Storing the result of append()هەڵگرتنی ئەنجامی append()mistake_append_none.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange']
fruits = fruits.append('kiwi')
print(fruits)
fruits.append('fig')

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

append() returns None, and that None replaces the list.

append() None دەگەڕێنێتەوە و ئەو Noneـە جێگەی دەگرێتەوە.

append() takes one valueappend() یەک نرخ وەردەگرێتmistake_append_two.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange']
fruits.append('kiwi', 'fig')

Lists have no add()لیست add()ـی نییەmistake_add.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

fruits = ['apple', 'orange']
fruits.add('kiwi')

Explain the codeڕوونکردنەوەی کۆدەکە

Lineدێڕی 2

add() belongs to sets (and Java's ArrayList); a Python list uses append().

add() هی (و ArrayListـی Java)؛ لە append() بەکار دەهێنێت.

Exercisesڕاهێنانەکان

ExerciseڕاهێنانShopping listلیستی کڕین

Ask for items until the user types done. Store them in a list and then print how many items there are and the list itself.

داوای بڕگە بکە تا done دەنووسێت. لە هەڵیانبگرە و پاشان چاپ بکە چەند بڕگە هەیە و خودی .

Hintئاماژە

Check for done before you append.

پێش append بپشکنە بزانە doneـە یان نا.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

ex_shopping.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

shopping = []
while True:
    item = input("Item (or done): ")
    if item == "done":
        break
    shopping.append(item)
print("You need", len(shopping), "items:", shopping)

while True with break is the sentinel pattern from The while loop; done itself is never appended.

while True لەگەڵ break شێوازی لە خولی while؛ خودی done هەرگیز append ناکرێت.

ExerciseڕاهێنانThe waiting listلیستی چاوەڕوانی

waiting = ["Karwan", "Hana", "Soran"]. Dilan has an appointment and goes to the front; Lana arrives late and goes to the end. Print the list after each change, then the index of Soran.

waiting = ["Karwan", "Hana", "Soran"]. Dilan کاتی دیاریکراوی هەیە و دەچێتە پێشەوە؛ Lana درەنگ دێت و دەچێتە کۆتایی. دوای هەر گۆڕانکارییەک چاپ بکە، پاشان Soran.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

ex_front.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

waiting = ["Karwan", "Hana", "Soran"]
waiting.insert(0, "Dilan")
print(waiting)
waiting.append("Lana")
print(waiting)
print(waiting.index("Soran"))

insert(0, …) puts Dilan first and pushes everyone else one place on, so Soran moves from index 2 to index 3.

insert(0, …) Dilan دەکاتە یەکەم و هەموو ئەوانی تر یەک شوێن پاڵ دەنێت، بۆیە Soran لە 2ەوە دەچێتە 3.

ExerciseڕاهێنانPredict itپێشبینی بکە

Without running it, write down the list printed by this program, its length and the index of 15.

بەبێ جێبەجێکردن، ئەو بنووسە کە ئەم چاپی دەکات، درێژییەکەی و ⁦15⁩.

ex_predict.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

nums = [5, 10]
nums.append(20)
nums.insert(0, 1)
nums.insert(-1, 15)
nums.extend([25, 30])
print(nums)
print(len(nums), nums.index(15))

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

ex_predict.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

nums = [5, 10]
nums.append(20)
nums.insert(0, 1)
nums.insert(-1, 15)
nums.extend([25, 30])
print(nums)
print(len(nums), nums.index(15))

Step by step: [5, 10] → [5, 10, 20] → [1, 5, 10, 20] → insert(-1, 15) goes before the last element: [1, 5, 10, 15, 20] → [1, 5, 10, 15, 20, 25, 30].

هەنگاو بە هەنگاو: [5, 10] ← [5, 10, 20] ← [1, 5, 10, 20] ← insert(-1, 15) دەچێتە پێش دوایین : [1, 5, 10, 15, 20] ← [1, 5, 10, 15, 20, 25, 30].

ExerciseڕاهێنانCounting votesژماردنی دەنگەکان

votes = ["Dilan", "Aram", "Dilan", "Hana", "Dilan", "Aram"]. Print how many votes Dilan and Aram got, and the number (counting from 1) of the first vote for Hana.

votes = ["Dilan", "Aram", "Dilan", "Hana", "Dilan", "Aram"]. چاپ بکە Dilan و Aram چەند دەنگیان هێناوە و ژمارەی (لە 1ەوە) یەکەم دەنگ بۆ Hana.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

ex_votes.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

votes = ["Dilan", "Aram", "Dilan", "Hana", "Dilan", "Aram"]
print("Dilan:", votes.count("Dilan"))
print("Aram:", votes.count("Aram"))
print("First vote for Hana is vote number", votes.index("Hana") + 1)

index() gives 3, a position counted from 0; people count from 1, so add 1.

index() 3 دەدات، شوێنێک کە لە 0ەوە دەژمێردرێت؛ خەڵک لە 1ەوە دەژمێرن، بۆیە 1ی بخە سەر.

ExerciseڕاهێنانEvery positionهەموو شوێنەکان

index() finds only the first match. Using the same votes list, build a list of all the indexes where "Dilan" appears.

index() تەنها یەکەم هاوتا دەدۆزێتەوە. بە هەمان votes، لە هەموو ئەو شوێنانە () دروست بکە کە "Dilan"ی تێدا هاتووە.

Hintئاماژە

Start with positions = [] and loop with enumerate(votes).

بە positions = [] دەست پێ بکە و بە enumerate(votes) بسووڕێوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

ex_all_positions.pyPYTHONType in a terminalلە تێرمیناڵدا بینووسە

votes = ["Dilan", "Aram", "Dilan", "Hana", "Dilan", "Aram"]
positions = []
for i, name in enumerate(votes):
    if name == "Dilan":
        positions.append(i)
print(positions)

enumerate() gives each index with its name; every match is appended to positions.

enumerate() هەر لەگەڵ ناوەکەی دەدات؛ هەر هاوتایەک بۆ positions append دەکرێت.

ExerciseڕاهێنانPositive and negativeژمارە موجەبەکان و ژمارە سالبەکان

numbers = [12, -7, 0, 5, -3, 8, -1]. Build two new lists from it, positives and negatives, and print both. Zero is neither positive nor negative, so it goes into neither list.

numbers = [12, -7, 0, 5, -3, 8, -1]. دوو نوێی لێ دروست بکە، positives و negatives و هەردووکیان چاپ بکە. سفر نە موجەبە و نە سالب، بۆیە ناچێتە هیچ کامیانەوە.

Hintئاماژە

Start with two empty lists. Inside one loop, test n > 0 and n < 0 with if and elif.

بە دوو بەتاڵ دەست پێ بکە. لە ناو یەک بە if و elif n > 0 و n < 0 تاقی بکەرەوە.

Show answerوەڵامەکە پیشان بدە

PYTHON

numbers = [12, -7, 0, 5, -3, 8, -1]
positives = []
negatives = []
for n in numbers:
    if n > 0:
        positives.append(n)
    elif n < 0:
        negatives.append(n)
print("positive:", positives)
print("negative:", negatives)
print("original:", numbers)

One loop fills two lists, each with append(), and the elements keep their order. Zero fails both tests, so it is skipped; the original list does not change. If your task counts 0 as positive, write n >= 0.

یەک دوو پڕ دەکاتەوە، هەریەکەیان بە append() و ڕیزەکەی خۆیان دەپارێزن. سفر لە هەردوو تاقیکردنەوەکە دەرناچێت، بۆیە پشتگوێ دەخرێت؛ ڕەسەن ناگۆڕێت. ئەگەر ئەرکەکەت سفر بە موجەب دادەنێت، بنووسە n >= 0.

Summaryپوختە

append(x) adds one element at the end; it changes the list and returns None.
insert(i, x) puts x at index i and moves the later elements one place right. Any index works: past the end appends, negative counts from the end.
extend(seq) (or +=) adds every item of a sequence; append(seq) adds the sequence as ONE element.
Fill a list from input with append(int(input(...))), never with eval().
x in a and x not in a answer True or False by a linear search, element by element: 1 comparison in the best case, $n$ in the worst case.
a.index(x) gives the first position of x and raises ValueError if x is missing; a.count(x) counts matches.
After adding elements, compute averages with len(), not a fixed count.

append(x) یەک دەخاتە کۆتایی؛ دەگۆڕێت و None دەگەڕێنێتەوە.
insert(i, x) x لە iدا دادەنێت و دواتر یەک شوێن بەرەو ڕاست دەجووڵێنێت. هەر کار دەکات: لە دوای کۆتاییەوە append دەکات و سالب لە کۆتاییەوە دەژمێرێت.
extend(seq) (یان +=) هەموو بڕگەیەکی زیاد دەکات؛ append(seq) وەک یەک زیاد دەکات.
لە بە append(int(input(...))) پڕ بکەرەوە، هەرگیز بە eval().
x in a و x not in a بە ، بە ، وەڵامی True یان False دەدەنەوە: لە یەک بەراورد و لە $n$ بەراورد.
a.index(x) یەکەم شوێنی x دەدات و ئەگەر x نەبێت ValueError دروست دەکات؛ a.count(x) هاوتاکان دەژمێرێت.
دوای زیادکردنی ، تێکڕا بە len() حیساب بکە، نەک بە ژمارەیەکی جێگیر.

Review questionsپرسیارەکانی پێداچوونەوە

a = [3, 4]. What do a.append([5]) and, separately, a.extend([5]) give?a = [3, 4]. a.append([5]) و بە جیا a.extend([5]) چی دەدەن؟

[3, 4, [5]] and [3, 4, 5].

[3, 4, [5]] و [3, 4, 5].

Where does insert(0, x) put x, and where does insert(-1, x) put it?insert(0, x) x لە کوێ دادەنێت و insert(-1, x) لە کوێ؟

At the front; and just before the last element.

لە پێشەوە. دووەمیان ڕێک پێش دوایین .

How do you avoid the ValueError of index()?چۆن خۆت لە ValueErrorـی index() دەپارێزیت؟

Check if x in a: first, or use a.count(x), which returns 0 for a missing value.

سەرەتا if x in a: بپشکنە، یان a.count(x) بەکار بهێنە کە بۆ کە نییە 0 دەگەڕێنێتەوە.

Why does Lab 4 use a while loop instead of for?بۆچی تاقیگەی 4 خولی while بەکار دەهێنێت لەبری for؟

The number of inputs is not known in advance; the loop stops when len(mylist) reaches 10.

ژمارەی پێشتر نازانرێت؛ کاتێک len(mylist) دەگاتە ⁦10⁩ دەوەستێت.

Videoڤیدیۆ

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

A video that viewers liked a lot and praised in their comments, chosen for this lesson.ڤیدیۆیەک کە بینەران زۆریان پێ خۆش بووە و لە کۆمێنتەکانیاندا ستایشیان کردووە، بۆ ئەم وانەیە هەڵبژێردراوە.

Python Tutorial for Beginners 4: Lists, Tuples, and SetsCorey Schafer · Englishئینگلیزی · 1.8M viewsبینین · 43K likesلایک · Partبەشی 5:18–8:53 (ofلە 29:04)
Negative indexes count from the end of a list; tuples are lists you cannot change; sets keep different values, unordered, with fast membership tests.
لە کۆتایی دەژمێرن؛ وەک ، بەڵام ناگۆڕدرێن؛ جیاواز بەبێ ڕیزبەندی هەڵدەگرن و بە خێرایی دەزانیت تێیاندایە یان نا.
Watch 5:18–8:53: append(), insert() and extend(), and the difference between inserting a list and extending with it. Stops before remove().
لە ⁦5:18⁩ تا ⁦8:53⁩ سەیر بکە: `append()`، `insert()` و `extend()`، هەروەها جیاوازیی نێوان خستنەناوەوەی و درێژکردنەوە پێی. پێش `remove()` ڕادەوەستێت.

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Well done. Review the key terms, then go on to the next lesson.دەستخۆش. سەیرێکی زاراوە سەرەکییەکان بکەرەوە، پاشان بڕۆ بۆ وانەی داهاتوو.

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Next lessonوانەی داهاتوو

Removing Items, Joining and Comparing Listsلابردنی دانەکان، پێکەوەلکاندن و بەراوردکردنی لیستەکان

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

References and further readingسەرچاوەکان و خوێندنەوەی زیاتر

This lecture is a first edition. The Kurdish text and terminology are waiting for review by Kurdish IT teachers.ئەم وانەیە چاپی یەکەمە. دەقە کوردییەکە و زاراوەکانی چاوەڕێی پێداچوونەوەی مامۆستایانی کوردی بواری IT ن.

Adding to a List and Finding Itemsزیادکردن بۆ لیستێک و دۆزینەوەی دانەکان

What you will learnچی فێر دەبیت

Four ways to put elements into a listچوار ڕێگە بۆ دانانی دانەکان لە لیستێکدا

append(): add at the endappend(): زیادکردن لە کۆتاییدا

insert(): add at a chosen positioninsert(): زیادکردن لە شوێنێکی دیاریکراودا

insert() accepts any indexinsert() هەر ئیندێکسێک وەردەگرێت

extend(): add several elements at onceextend(): زیادکردنی چەند دانەیەک بە یەکجار

append() or extend()?append() یان extend()؟

Filling a list from the keyboardپڕکردنەوەی لیستێک لە کیبۆردەوە

Is it in the list? The in operatorئایا لە لیستەکەدایە؟ کارپێکەری in

How in searches: one element at a timein چۆن دەگەڕێت: یەک دانە لە هەر جارێکدا

Where is it? index()لە کوێیە؟ index()

When the value is missingکاتێک نرخەکە بوونی نییە

count(), and searching from a later indexcount() و گەڕان لە ئیندێکسێکی دواترەوە

Lab 3: adding to a list of numbersتاقیگەی 3: زیادکردن بۆ لیستێک لە ژمارەکان

Task 1-2: append 255ئەرکی ⁦1-2⁩: زیادکردنی ⁦255⁩

Task 1-3: insert 340.2 at the 5th positionئەرکی ⁦1-3⁩: دانانی ⁦340.2⁩ لە شوێنی پێنجەمدا

Lab 4: filling a list until it is fullتاقیگەی 4: پڕکردنەوەی لیستێک تا پڕ دەبێت

Task 1-1: add characters until there are ten elementsئەرکی ⁦1-1⁩: زیادکردنی نووسەکان تا دە دانە هەبێت

Task 1-2: no duplicate charactersئەرکی ⁦1-2⁩: بێ نووسەیەکی دووبارە

Common mistakesهەڵە باوەکان

Exercisesڕاهێنانەکان

Summaryپوختە

Watch a videoسەیری ڤیدیۆیەک بکە

Lesson complete!وانەکە تەواو بوو!

Key termsزاراوە سەرەکییەکان

Related lecturesوانە پەیوەندیدارەکان

append(): add at the end`append()`: زیادکردن لە کۆتاییدا

insert(): add at a chosen position`insert()`: زیادکردن لە شوێنێکی دیاریکراودا

insert() accepts any index`insert()` هەر ئیندێکسێک وەردەگرێت

extend(): add several elements at once`extend()`: زیادکردنی چەند دانەیەک بە یەکجار

append() or extend()?`append()` یان `extend()`؟

How in searches: one element at a time`in` چۆن دەگەڕێت: یەک دانە لە هەر جارێکدا

Where is it? index()لە کوێیە؟ `index()`

count(), and searching from a later index`count()` و گەڕان لە ئیندێکسێکی دواترەوە