Output with echo and printدەرخستە بە echo و print

A PHP page is useful only when it says something. Everything that PHP prints becomes part of the HTML page that the server sends to the browser. This printed text is called the Output.

لاپەڕەیەکی PHP تەنها کاتێک بەسوودە کە شتێک بڵێت. هەموو ئەوەی PHP دەینووسێت دەبێت بە بەشێک لەو لاپەڕە HTMLـەی ڕاژەکار (Server) بۆ تۆڕگەڕی (Web browser) دەنێرێت. بەم دەقە نووسراوە دەگوترێت دەرخستە.

PHP has two basic tools for output: echo and print. In this lecture you learn both: how to print text, numbers and HTML, how to join pieces of text, how to make new lines, and how echo and print differ. All the examples from the slides, the labs, the summary, the Kurdish notes and the “Chp2” echo table are here, corrected and tested with PHP 8.5.

PHP دوو ئامرازی بنەڕەتیی هەیە بۆ دەرخستە: echo و print. لەم وانەیەدا هەردووکیان فێر دەبیت: چۆن دەق، ژمارە و HTML بنووسیت، چۆن پارچەکانی دەق پێکەوە ببەستیتەوە، چۆن دێڕی نوێ دروست بکەیت و echo و print چ جیاوازییەکیان هەیە. هەموو نموونەکانی سلاید، تاقیگە، کورتە، تێبینییە کوردییەکان و خشتەی echoـی «⁦Chp2⁩» لێرەدان، ڕاستکراونەتەوە و بە ⁦PHP 8.5⁩ تاقی کراونەتەوە.

This is the structure of a basic PHP statement, as shown in Lecture 1:

ئەمە پێکهاتەی ڕستەیەکی (Statement) بنەڕەتیی PHPـە، وەک لە وانەی 1دا پیشان دراوە:

The idea of “echo” is not special to PHP; it is much older. The Kurdish notes point this out because in Kurdistan many students think of PHP as soon as they hear the word, since that is where they meet it most. In fact, echo is also a command in the Windows command prompt and in Linux shells, where it prints text in the same way.

چەمکی «echo» تایبەت نییە بە PHP؛ زۆر کۆنترە. تێبینییە کوردییەکان ئاماژەی پێ دەدەن، چونکە لە کوردستاندا زۆر خوێندکار هەر کە ئەم وشەیە دەبیستن بیر لە PHP دەکەنەوە، لەبەر ئەوەی زیاتر لەوێدا تووشی دەبن. لە ڕاستیدا echo فەرمانێکیشە لە ⁦Command Prompt⁩ـی Windows و لە shellـەکانی Linuxـدا، کە بە هەمان شێوە دەق دەنووسێت.

“Echo” is originally a Greek word meaning “sound”. In physics it means a sound that comes back (in Kurdish, «دەنگدانەوە»). In computing, echo is a command that produces output.

«echo» لە بنەڕەتدا وشەیەکی یۆنانییە بە واتای «دەنگ». لە فیزیادا بە واتای دەنگێک دێت کە دەگەڕێتەوە («دەنگدانەوە»). لە کۆمپیوتەردا (Computer) echo فەرمانێکە بۆ دروستکردنی دەرخستە.

It is a common tradition in every programming language that your first program is the “Hello World” program: a program that only shows the words Hello World. In HTML you already wrote it with a <p> tag:

لە هەموو زمانێکی بەرنامەسازیدا (Programming language) نەریتێکی باوە کە یەکەم بەرنامەت (Program) بەرنامەی «سڵاو جیهان» ⁦(Hello World Program)⁩ بێت: بەرنامەیەک کە تەنها وشەکانی ⁦Hello World⁩ پیشان دەدات. لە HTMLـدا پێشتر بە تاگی (Tag) <p> نووسیوتە:

Your first PHP script does the same job. It contains both HTML and PHP, and the PHP part prints the <p> element:

یەکەم دەسنووسی (Script) PHPـت هەمان کار دەکات. هەم HTML و هەم PHPـی تێدایە و بەشی PHPـەکە توخمی (Element) <p> دەنووسێت:

The echo statement outputs everything between the quotation marks. Notice the two stages:

ڕستەی echo هەموو ئەوەی لە نێوان نیشانەکانی گوتەدایە دەینووسێت. سەرنجی ئەم دوو قۆناغە بدە:

The Kurdish notes call echo an output statement («ڕستەی دەرخستە»): it puts output on the screen. It is made of the keyword echo followed by any number of items, separated by commas:

تێبینییە کوردییەکان بە echo دەڵێن ڕستەی دەرخستە: دەرخستە دەخاتە سەر شاشە. لە وشەیەکی کلیلەیی (Keyword) echo پێکدێت کە هەر ژمارەیەک بڕگە ⁦(item)⁩ بەدوایدا دێت و بە کۆما لێک جیا دەکرێنەوە:

Pay attention to these rules:

ئاگات لەم یاسایانە بێت:

The Kurdish notes include a list of examples from the book PHP for Dummies (Table 3-2, “echo Statements”). Here it is again, with the output checked in PHP 8.5:

تێبینییە کوردییەکان خشتەیەکی نموونە لە کتێبی ⁦PHP for Dummies⁩ـەوە دەهێنن («⁦Table 3-2⁩», ⁦echo Statements⁩). لێرەدا دیسان دەیخەینە ڕوو و دەرخستەکەی بە ⁦PHP 8.5⁩ پشکنراوە:

And the row marked “not valid”. Without quotes, PHP tries to read Hello and World as names and stops:

و ئەو ڕیزەی کە نیشانەی «دروست نییە»ی لەسەرە. بەبێ نیشانەی گوتە، PHP هەوڵ دەدات Hello و World وەک ناو بخوێنێتەوە و ڕادەوەستێت:

Code needs straight quotation marks: " and '. Word processors, slide programs and phones often change them into curly quotes “ ” ‘ ’, which PHP does not accept. Many examples in the course materials were printed with curly quotes, so they fail if you copy them. Always type code in a code editor.

کۆد پێویستی بە نیشانەی گوتەی ڕاست هەیە: " و '. بەرنامەکانی نووسین، سلاید و مۆبایل زۆرجار دەیانگۆڕن بۆ نیشانەی چەماوەی “ ” ‘ ’، کە PHP وەریان ناگرێت. زۆرێک لە نموونەکانی کەرەستەکانی کۆرسەکە بە نیشانەی چەماوە چاپ کراون، بۆیە ئەگەر کۆپییان بکەیت سەرناکەون. هەمیشە کۆد لە دەستکاریکەرێکی کۆددا بنووسە.

To print a quotation mark inside a string, use the other kind of quote around it, or put a backslash before it, like \". This is very useful for HTML attributes:

بۆ نووسینی نیشانەیەکی گوتە لەناو زنجیرەنووسەیەکدا، جۆرەکەی تری نیشانە لە دەوری بەکار بهێنە، یان لارەهێڵێکی پێچەوانەی بخەرە پێش، وەک \". ئەمە بۆ خەسڵەتەکانی (Attribute) HTML زۆر بەسوودە:

The dot . is the Concatenation operator: it joins two strings into one string. Lecture 1, Lab 1 and the summary all show it:

خاڵ . کارپێکەری (Operator) پێکەوەلکاندنـە: دوو زنجیرەنووسە دەکات بە یەک زنجیرەنووسە. وانەی 1، تاقیگەی 1 و کورتەکە هەموویان پیشانی دەدەن:

Both of these lines print the same text, but they work differently. With commas, echo prints three separate items. With dots, PHP first builds one string and echo prints that one string.

هەردوو ئەم دێڕانە هەمان دەق دەنووسن، بەڵام جیاواز کار دەکەن. بە کۆما، echo سێ بڕگەی جیا دەنووسێت. بە خاڵ، PHP سەرەتا یەک زنجیرەنووسە دروست دەکات و echo ئەو یەک زنجیرەنووسەیە دەنووسێت.

echo can also print the result of a calculation. PHP first calculates the expression, then echo prints the result:

echo دەتوانێت ئەنجامی ژمێرکارییەکیش بنووسێت. PHP سەرەتا دەربڕینەکە (Expression) دەژمێرێت، پاشان echo ئەنجامەکە دەنووسێت:

print also sends output to the page. Lecture 1 shows it as another way to write Hello World:

printیش دەرخستە دەنێرێت بۆ لاپەڕەکە. وانەی 1 وەک ڕێگەیەکی تری نووسینی ⁦Hello World⁩ پیشانی دەدات:

print is also a language construct, like echo. But it has two important differences:

printیش وەک echo پێکهاتەی زمانە. بەڵام دوو جیاوازیی گرنگی هەیە:

These three small programs come from the practical notes. Each one stores the return value of print in a variable and prints it:

ئەم سێ بەرنامە بچووکە لە تێبینییە پراکتیکییەکانەوە هاتوون. هەر یەکەیان نرخی گەڕاوەی (Return value) print لە گۆڕاوێکدا هەڵدەگرێت و دەینووسێت:

echo cannot do this, and print cannot take two items. Both mistakes are parse errors:

echo ناتوانێت ئەمە بکات و print ناتوانێت دوو بڕگە وەربگرێت. هەردوو هەڵەکە هەڵەکانی داڕستنن:

The summary, a supplement image in Lecture 2, the Kurdish notes and the slides all compare the two. Here is everything in one place:

کورتەکە، وێنەیەکی زیادەی وانەی 2، تێبینییە کوردییەکان و سلایدەکان هەموویان ئەم دووانە بەراورد دەکەن. لێرەدا هەمووی لە یەک شوێندا:

Some characters have a special meaning inside a double-quoted string. They start with a backslash and are called Escape sequences. A very common one is \n, which means new line. The letter n comes from the word new: “new line”.

هەندێک نووسە لەناو زنجیرەنووسەیەکی جووتەگوتەدا واتای تایبەتیان هەیە. بە لارەهێڵی پێچەوانە دەست پێدەکەن و پێیان دەگوترێت هێما تایبەتەکان. یەکێک لە باوترینیان \nـە، کە واتای دێڕی نوێیە. پیتی n لە وشەی newـەوە هاتووە: «⁦new line⁩» (دێڕی نوێ).

This is the most important idea of this section. \n tells PHP to start a new line in the output (the HTML source of the page), but it does not make a new line on the web page. To break a line on the page you must send the HTML tag <br>.

ئەمە گرنگترین بیرۆکەی ئەم بەشەیە. \n بە PHP دەڵێت دێڕێکی نوێ لە دەرخستەکەدا دەست پێبکات (HTMLـی لاپەڕەکە)، بەڵام لەسەر لاپەڕەتۆڕەکە (Web page) دێڕی نوێ دروست ناکات. بۆ شکاندنی دێڕ لەسەر لاپەڕەکە دەبێت تاگی HTMLـی <br> بنێریت.

The Kurdish notes include the book's Table 3-3, “Stages of Web Page Delivery”. Here it is, checked with PHP 8.5:

تێبینییە کوردییەکان «⁦Table 3-3⁩»ی کتێبەکە دەهێنن، «قۆناغەکانی گەیاندنی لاپەڕەتۆڕ». لێرەدا بە ⁦PHP 8.5⁩ پشکنراوە:

The book gives this advice: use \n generously. Without it, all the HTML your PHP prints ends up on one very long line, for example when you print a long form. Such a page is hard to debug when it looks wrong, and some browsers have trouble with very long lines. Compare the page source of these two scripts:

کتێبەکە ئەم ئامۆژگارییە دەدات: \n بە دەستی کراوە بەکار بهێنە. بەبێ ئەو، هەموو ئەو HTMLـەی PHP دەینووسێت دەکەوێتە یەک دێڕی زۆر درێژەوە، بۆ نموونە کاتێک فۆرمێکی (Form) درێژ دەنووسیت. کرمەکوژیی (Debugging) لاپەڕەیەکی وا کاتێک بە هەڵە دەردەکەوێت قورسە و هەندێک تۆڕگەڕ کێشەیان لەگەڵ دێڕی زۆر درێژدا هەیە. کۆدی سەرچاوەی (Source code) لاپەڕەی ئەم دوو دەسنووسە بەراورد بکە:

Because the browser reads PHP's output as HTML, you can print HTML tags with echo. This is Example 1 of Lab 2, “Embedding HTML tag with PHP code”:

لەبەر ئەوەی تۆڕگەڕ دەرخستەی PHP وەک HTML دەخوێنێتەوە، دەتوانیت بە echo تاگەکانی HTML بنووسیت. ئەمە نموونەی 1ی تاقیگەی 2یە، «⁦Embedding HTML tag with PHP code⁩»:

A variable is a named place that holds a value; its name starts with $. You will learn variables properly in Variables. Here we only print them. A variable can be one of the items of echo:

گۆڕاو شوێنێکی ناونراوە کە نرخێک هەڵدەگرێت؛ ناوەکەی بە $ دەست پێدەکات. گۆڕاوەکان بە تەواوی لە وانەی گۆڕاوەکان فێر دەبیت. لێرەدا تەنها دەیاننووسین. گۆڕاو دەتوانێت یەکێک بێت لە بڕگەکانی echo:

Statements with more than one variable must follow some rules. The Kurdish notes show them with the book's Table 4-1, “echo Statements with Variables”. It assumes $number = 123, $word1 = "Hello" and $word2 = "World!":

ئەگەر ڕستەیەک زیاتر لە یەک گۆڕاوی تێدا بێت، دەبێت ڕەچاوی هەندێک یاسا بکات. تێبینییە کوردییەکان بە «⁦Table 4-1⁩»ی کتێبەکە پیشانیان دەدەن، «⁦echo Statements with Variables⁩». وای دادەنێت کە $number = 123 و $word1 = "Hello" و $word2 = "World!":

When you only need to print one value inside HTML, there is a shortcut: <?= value ?> means exactly <?php echo value; ?>. It always works in PHP 8 and is popular in HTML templates.

کاتێک تەنها پێویستت بە نووسینی یەک نرخ لەناو HTMLـدا هەیە، ڕێگەیەکی کورت هەیە: <?= value ?> ڕێک واتای <?php echo value; ?>ـە. لە ⁦PHP 8⁩دا هەمیشە کار دەکات و لە قاڵبەکانی (Template) HTMLـدا باوە.

Printing a long piece of HTML with many echo lines is tiring. A Heredoc lets you write a whole block of text, over many lines, as one string. It starts with <<< and a name you choose (often END or HTML), and it ends with the same name on its own line, followed by ;. A heredoc works like a double-quoted string: variables inside it are replaced by their values, and you can use " freely.

نووسینی پارچەیەکی درێژی HTML بە چەندین دێڕی echo ماندووکەرە. Heredoc ڕێگەت پێدەدات بلۆکێکی تەواوی دەق، لە چەندین دێڕدا، وەک یەک زنجیرەنووسە بنووسیت. بە <<< و ناوێک کە خۆت هەڵیدەبژێریت دەست پێدەکات (زۆرجار END یان HTML) و بە هەمان ناو لە دێڕێکی جیادا کۆتایی دێت، کە ;ی بەدوادا دێت. heredoc وەک زنجیرەنووسەیەکی جووتەگوتە کار دەکات: گۆڕاوەکانی ناوی بە نرخەکانییان دەگۆڕدرێن و دەتوانیت بە ئازادی " بەکار بهێنیت.

If you write the name in single quotes, <<<'END', you get a nowdoc. It works like a single-quoted string: nothing inside is replaced.

ئەگەر ناوەکە لەنێو نیشانەی تاکدا بنووسیت، <<<'END'، nowdoc دروست دەبێت. وەک زنجیرەنووسەیەکی تاکەگوتە کار دەکات: هیچ شتێکی ناوی ناگۆڕدرێت.

The course deck shows a picture captioned “Printing a whole document with heredoc”. Its code, with the curly quotes made straight, is:

سلایدەکانی کۆرسەکە وێنەیەک پیشان دەدەن بە ناونیشانی «⁦Printing a whole document with heredoc⁩». کۆدەکەی، دوای ڕاستکردنەوەی نیشانە چەماوەکان، ئەمەیە:

The course notes “PHP (Ch2) – Variables” contain an Echo Table: short examples and their output. There are two versions of the notes. The newer version changed row 7 and added rows 12–16. Here are all 16 rows, checked one by one with PHP 8.5. The table assumes $var1 = "Var1Value", $var2 = "Var2Value", and a function func1() that returns "Func1Value". Some rows use ideas that are taught in later lectures (variables, constants, strings); the last column tells you where.

تێبینییەکانی کۆرسەکە «⁦PHP (Ch2) – Variables⁩» خشتەی Echoیان تێدایە: نموونەی کورت و دەرخستەکانیان. دوو وەشانی تێبینییەکان هەن. وەشانە نوێیەکە ڕیزی 7ی گۆڕی و ڕیزەکانی ⁦12–16⁩ی خستە سەری. لێرەدا هەر ⁦16⁩ ڕیزەکە هەن، کە یەک بە یەک بە ⁦PHP 8.5⁩ پشکنراون. خشتەکە وای دادەنێت کە $var1 = "Var1Value" و $var2 = "Var2Value" و کردارێک func1() هەیە کە "Func1Value" دەگەڕێنێتەوە. هەندێک ڕیز بیرۆکەگەلێک بەکار دەهێنن کە لە وانەکانی داهاتوودا دەخوێنرێن (گۆڕاوەکان، نەگۆڕەکان، زنجیرەنووسەکان)؛ ستوونی کۆتایی پێت دەڵێت لە کوێ.

Lab 2 begins with this instruction: open a new PHP project in your editor (the lab uses NetBeans; VS Code with XAMPP works the same) and try the examples. Do the same with the exercises below.

تاقیگەی 2 بەم ڕێنماییە دەست پێدەکات: پرۆژەیەکی نوێی PHP لە دەستکاریکەرەکەتدا بکەرەوە (تاقیگەکە NetBeans بەکار دەهێنێت؛ ⁦VS Code⁩ لەگەڵ XAMPP هەمان شێوە کار دەکات) و نموونەکان تاقی بکەرەوە. لەگەڵ ڕاهێنانەکانی خوارەوەش هەمان شت بکە.